siêu âm sàng lọc thai quý i

• Lưu ý các trường hợp có thể kết hợp với thai ngoài tử cung... Kết hợp thai trong và ngoài tử cung..[r]

Siêu âm sàng lọc thai quý I

Tháng 8 2018

Michel COLLET Giáo sư danh dự của các trường đại học Đại học Bretagne Occidentale - Brest

Siêu âm quý I

• Thời gian thực hiện

– Từ 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày

• Phương thức thực hiện

– Siêu âm qua đường bụng

– Siêu âm qua đường âm đạo

• Với các mục tiêu được hệ thống hóa khác nhau tùy thuộc vào:

– Thai có nguy cơ thấp

– Tiền sử sinh non

– Tiền sử có bệnh lý mạch máu

• Viết kết quả siêu âm dựa trên các khuyến cáo của hội nghị siêu âm sản phụ khoa toàn quốc (2016)

– Hình thái tử cung và phần phụ của mẹ

Thai có nguy cơ thấp

1- Định vị của thai trong

Kết hợp thai trong và ngoài tử cung

• Đơn thai

• Đa thai

– Xác định số bánh nhau: dấu hiệu Lambda

▪ Được mô tả bởi Bessis vào năm 1981

▪ Tương ứng với vùng phân tách của bánh nhau, biểu hiện dưới dạng một dải giảm âm hình tam giác (mũi tên đỏ)

▪ Phải được ghi nhận trên phiếu kết quả

2 – Số lượng thai

Đa thai

Dấu hiệu Lambda

độ nhạy : 100%

độ đặc hiệu: 86%

Màng ối dính lại tạo dấu hiệu chữ T

Số bánh nhau

• Có hoạt động tim thai

3- Sự sống của thai

70 80 90 100 110 120 130 140 150 160 170 180

6 7 8 9 10 11 12 13 14

Cần ghi rõ tần số tim thai nếu có bất thường (CNEOF 2016)

• Cho phép dự đoán tuổi thai: ± 5 ngày ( 7 J )

– Hai thông số, tiêu chuẩn đo chính xác

4 – Sinh trắc học thai nhi

Trong thực hành: Sự phù hợp của 2 thông số

Vị trí đặt con trỏ chính xác

Chiều dài đầu mông

Mặt phẳng đứng dọc giữa chuẩn xác

Đi qua mũi và mầm sinh dục

Thai nhi ở tư thế trung gian

Mặt phẳng lưng thấy rõ ràng

Thấy được khẩu cái

Thấy được não thất IV (mũi tên đỏ) Hình ảnh chiếm 75% diện tích màn hình

Các tiêu chuẩn đo chính xác

Tuổi thai: ± 5 - 7 ngày

Vị trí đặt con trỏ

Đỉnh đầu – phần thấp nhất của mông

Thang điểm đánh giá chất lượng

đo chiều dài đầu mông

• 4 tiêu chuẩn đo

– Hai tiêu chuẩn chính (2 điểm hay 0 điểm)

• Mặt cắt đứng dọc chuẩn xác của phôi thai

Thang điểm chiều dài đầu mông

Tiêu chuẩn chính 2 hoặc 0

Dấu con trỏ ☐đúng vị trí ☐Không đúng vị trí

Tiêu chuẩn phụ 1 hoặc 0

Điểm 6

Mặt cắt đứng dọc 2Con trỏ đặt đúng vị trí 2Kích thước hình ảnh

chiếm 75% diện tích màn hình

Dấu con trỏ ☐đúng vị trí ☐Không đúng vị trí

Tiêu chuẩn phụ 1 hoặc 0

Kích thước hình ảnh ☐ < 75% màn hình ☐ > 75%

Tư thế đầu thai nhi ☐trung gian ☐gập hay cúi quá mức

Score 5

Curseurs bien positionnés

2Taille 75% de l’écran 0

Position intermédiaire 1

Có giá trị

Tiêu chuẩn chính 2 hoặc 0

Dấu con trỏ ☐đúng vị trí ☐Không đúng vị trí

Tiêu chuẩn phụ 1 hoặc 0

Kích thước hình ảnh ☐ < 75% màn hình ☐ > 75%

Tư thế đầu thai nhi ☐trung gian ☐gập hay cúi quá mức

Mặt cắt đứng dọc 2Con trỏ đặt đúng vị trí 2Kích thước hình ảnh

chiếm 75% diện tích màn hình

0

Tư thế trung gian 1

Không có giá trị

Tiêu chuẩn chính 2 hoặc 0

Dấu con trỏ ☐đúng vị trí ☐Không đúng vị trí

Tiêu chuẩn phụ 1 hoặc 0

Kích thước hình ảnh ☐ < 75% màn hình ☐ > 75%

Tư thế đầu thai nhi ☐trung gian ☐gập hay cúi quá mức

Mặt cắt đứng dọc 0Con trỏ đặt đúng vị trí 2Kích thước hình ảnh

chiếm 75% diện tích màn hình

0

Tư thế trung gian 1

1 2

2

1 : Vách trong suốt

2 : đồi thị

Khe liên bán cầu (mũi tiên đỏ)

Hội tụ của khe Bichat(đường chấm)

Hai bán cầu phải cân xứng

Thấy được sự cốt hóa xương sọ

Đo đường kính lưỡng đỉnh

5 – Khảo sát hình thái học sớm của

Khảo sát đầu thai nhi

• Hai mặt cắt khảo sát

Khe liên bán cầu (mũi tên đỏ)

Hội tụ của khe Bichat(đường chấm)

Hai bán cầu não phải cân xứng Thấy được cốt hóa xương sọ

Mặt cắt đứng dọc

• Tương tự với mặt cắt dùng để đo độ mờ da gáy

• Cho phép:

– Khảo sát các cấu trúc của hố sọ sau

– Đo bề dày lớp mờ da gáy

– Khảo sát xương mũi

– Khảo sát vùng cổ sau

Mặt cắt đứng dọc

Thân não (hình sao) Não thất IV (hình tròn)

Bể lớn (hình tam giác)

Cliché P Mace , E Quarello

Gynécologie Obstétrique et Fertilité 44 (2016) 43-55Đánh giá các cấu trúc của hố sọ sau

Độ dày lớp mờ da gáy

Xương chính mũi

Não thất IV và bể lớn

Não thất IV (khoang giới hạn bởi các dấu chấm)

Bể lớn (khoang giới hạn bởi các gạch nối)

Khảo sát mặt thai nhi

• Mặt cắt đứng dọc

– Tương tự với mặt cắt dùng để khảo sát lớp mờ da gáy

MiệngCằm

• Xương lồng ngực

– Dễ dàng nhận ra

Ngực

Clichés : J.P BAULT ( cours master 1 Paris)

Xương đòn Xương sườn

Cột sống

• Phổi hai bên (P) có hồi âm

Khảo sát bụng thai nhi

• 4 chi, mỗi chi có 3 phần

Khảo sát các chi

• Khảo sát đường cong cột sống

Khảo sát cột sống

– Hình ảnh trống âm (bản chất dịch) nằm phía sau gáy, giới hạn trên có thể vượt trên gáy hướng về phía sọ, phía dưới kéo dài đến lưng của phôi thai.

6- Đo bề dày lớp mờ da gáy

Hiện diện sinh lý vào tuần 10 đến 14 (tắc nghẽn tạm thời hệ bạch huyết)

• Nằm trong chiến lược sàng lọc trisomie 21

• Các tiêu chí đo lường chính xác, rèn luyện, tự đánh giá

• Pandya (Br J Obstet Gynaecol 1995; 102: 957-962)

– Thực hiện đo từ tuần 11 đến 13 tuần 6 ngày

Vị trí đặt con trỏ

Kỹ thuật đo

• Thực hiện 3 lần đo và lấy kết quả lần đo lớn nhất

• Hình siêu âm đưa cho bệnh nhân phải đáp ứng các tiêu chí đo lường

• Sử dụng siêu âm 3D dường như không cải thiện

thêm chất lượng đo

1999;14:388-Thang điểm HERMAN

• Điểm dựa vào việc đạt được:

– Ba tiêu chuẩn chính (0 hoặc 2 điểm cho một tiêu

chí)

• Mặt cắt đứng dọc giữa chuẩn xác

• Sự liên tục của da

• Vị trí đặt con trỏ để đo

– Ba tiêu chuẩn phụ (1 điểm cho mỗi tiêu chuẩn)

• Tư thế của đầu

• Kích thước hình ảnh(phóng đại)

• Phân biệt rõ màng ối

0-1: Không chấp nhận được2-3: Trung bình

4-7: Khá8-9: Xuất sắc

≥ 7

Mặt cắt 2

Vị trí đặt con trỏ 2Lớp mờ da gáy 2

Mặt cắt 0

Vị trí đặt con trỏ 2Lớp mờ da gáy 2Kích thước hình ảnh 0

Tự đánh giá

Herman : 5

Độ mờ da gáy bất thường

Cơ chế sinh lý bệnh:

- suy tim kết hợp với bất thường tim hoặc mạch máu lớn

- phát triển bất thường của hệ bạch huyết

- bất thường của dẫn lưu bạch huyết liên quan đến cử động bất thường của thai nhi trong trường hợp bệnh thần kinh cơ

- Sự thay đổi trong thành phần của các mô liên kết dưới da trong vùng cổ

Bệnh lý buồng trứng ở mẹ

• Nang buồng trứng chức năng

Nghỉ ngơi

Khám bệnh nhân ngay lập tức nếu có triệu chứng đau

Siêu âm tái khám sau 3 tuần để kiểm tra nang có biến mất

( Nếu vẫn tồn tại: nang thực thể – Cần ý kiến chuyên môn)

• Buồng trứng lớn (>7 cm) có hoặc không có đau vùng chậu

Buồng trứng quá kích giai đoạn I

Buồng trứng quá kích giai đoạn II

• Đau vùng chậu + các vấn đề tiêu hóa

– Nôn, tiêu chảy (kích thích phúc mạc)

Khuyến cáo cần nhập viện

Buồng trứng quá kích giai đoạn III

U xơ tử cung và thai kỳ

23 x 26 mm

1: buồng tử cung bên trái trống 2: túi thai trong buồng tử cung bên phải 3:vách ngăn tử cung

4: bờ tử cung đều và lồi lên trên

4

Cliché : B Guerin du Masgenêt

Echographie en pratique obstétricale

Y Robert, B Guerin du Masgenêt, Y Ardaens, P Bourgeot,P Vaast

Editions Masson, page 99

Tử cung có vách ngăn và thai nghén

• Thai nghén với tiền sử sinh non

– Đo chiều dài cổ tử cung

• Thai nghén với tiền sử có bệnh mạch máu

– Khảo sát mạch máu tử cung

các mục tiêu bổ sung

Đo chiều dài cổ tử cung

(tiền sử hay có các yếu tố nguy cơ sinh non)

OI

OE

Khảo sát cổ tử cung

Doppler động mạch tử cung

Khảo sát tuần hoàn thai- nhau ở phía mẹ

Thông tin về sự xâm lấn của gai nhau

Thời kỳ : tuần 11+0 – tuần 13+6 ngày

– Thai định vị trong tử cung

– Số lượng thai và kiểu bánh nhau nếu là song thai

– Sự sống của thai nhi (hoạt động tim thai, cử động thai)

– Sinh trắc học thai nhi –tuổi thai

– Hình thái học thai nhi (các dị tật)

– Đo độ dày lớp mờ da gáy

• Bệnh lý nếu vượt quá bách phân vị 95ème percentile

– Các bệnh lý kèm theo

• U xơ tử cung, nang buồng trứng, dị dạng tử cung

– Chiều dài cổ tử cung (tiền sử sinh non)

– Doppler động mạch tử cung (tiền sử thai chậm phát triển, nhiễm độc thai nghén)

Tóm tắt

Hội nghị siêu âm sản phụ khoa toàn

quốc-tháng 7 2016

• Nội dung thăm khám

– Số lượng thai

– Cử động thai tự phát

– Hoạt động tim thai

– Chiều dài đầu mông, Đường kính lưỡng đỉnh, độ dày lớp

mờ da gáy

– Đường bờ xương sọ

– Hình thái đường giữa

– Hình thái thành bụng trước

– Có 4 chi với 3 đoạn mỗi chi

– Thể tích ối (đánh giá chủ quan)

– Hình thái bánh nhau

Hội nghị siêu âm sản phụ khoa toàn quốc

tháng 7 2016

Các thông số đo tính bằng mm

Tuổi thai: ± 5 jours