H·y x¸c ®Þnh mét ®iÓm A trªn trôc chÝnh cña hÖ sao cho mäi tia s¸ng qua A sau khi lÇn lît khóc x¹ qua hai thÊu kÝnh th× lã ra khái hÖ theo ph¬ng song song víi tia tíi.. x Mét nguån[r]
Trang 1Giới thiệu các đề thi
Đề thi chọn học sinh giỏi quốc gia môn vật lý, lớp 12 THPT năm học 2002 ±2003
Ngy thi thứ hai, 13 / 03 / 2003
Bảng A
Bi I: Cơ học
Cho một bán cầu đặc đồng chất, khối lợng m, bán kính R, tâm O
1 Chứng minh rằng khối tâm G của bán cầu cách tâm O của nó một đoạn l
d = 3R/8
2 Đặt bán cầu trên mặt phẳng nằm
ngang Đẩy bán cầu sao cho trục đối
xứng của nó nghiêng một góc nhỏ so với
phơng thẳng đứng rồi buông nhẹ cho
dao động (Hình 1) Cho rằng bán cầu
không trợt trên mặt phẳng ny v ma sát
lăn không đáng kể Hãy tìm chu kì dao
động của bán cầu
3 Giả thiết bán cầu đang nằm cân bằng trên một mặt phẳng nằm ngang khác m các ma sát giữa bán cầu v mặt phẳng đều bằng không (Hình 2) Tác dụng lên bán cầu trong khoảng thời gian rất ngắn một xung của lực ; U
no đó theo phơng nằm ngang, hớng đi qua tâm O của bán cầu sao cho tâm O của nó
có vận tốc Y U
a) Tính năng lợng đã truyền cho bán cầu
b) Mô tả định tính chuyển động tiếp theo của bán cầu Coi v0 có giá trị nhỏ Cho biết gia tốc trọng trờng l g; mô men quán tính của quả cầu đặc đồng chất khối lợng M, bán kính R đối với trục quay đi qua
tâm của nó l I = 05
Bi II: Điện - Từ
Cho một khung dây dẫn kín hình chữ nhật ABCD
bằng kim loại, có điện trở l R, có chiều di các cạnh l
a v b Một dây dẫn thẳng ' di vô hạn, nằm trong mặt
phẳng của khung dây, song song với cạnh AD v cách
nó một đoạn d nh hình 3 Trên dây dẫn thẳng có dòng
điện cờng độ I0 chạy qua
1 Tính từ thông qua khung dây
2 Tính điện lợng chạy qua một tiết diện thẳng của
khung dây trong quá trình cờng độ dòng điện trong dây dẫn thẳng giảm đến không
Hình 2
O
Y U
Hình 1
O
A B
D C Hình 3
b
a
'
d
Trang 23 Cho rằng cờng độ dòng điện trong dây dẫn thẳng giảm tuyến tính theo thời gian cho đến khi bằng không, vị trí dây dẫn thẳng v vị trí khung dây không thay đổi Hãy xác định xung của lực từ tác dụng lên khung
Bi III: Quang học
Cho hệ hai thấu kính hội tụ mỏng, tiêu cự lần lợt l f1 v f2, đặt đồng trục cách nhau một khoảng a Hãy xác định một điểm A trên trục chính của hệ sao cho mọi tia sáng qua A sau khi lần lợt khúc xạ qua hai thấu kính thì ló ra khỏi hệ theo phơng song song với tia tới
Bi IV: Phơng án thực hnh
Cho các dụng cụ sau:
x Một hộp điện trở mẫu cho phép tuỳ chọn điện trở có trị số nguyên
từ 10 : đến vi M:
x Một nguồn điện xoay chiều có tần số f đã biết v có hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai cực không đổi
x Một nguồn điện một chiều
x Một máy đo điện cho phép đo đợc cờng độ dòng điện v hiệu
điện thế (một chiều, xoay chiều)
x Các dây nối, các ngắt điện có điện trở không đáng kể
x Một đồng hồ đo thời gian
Hãy lập ba phơng án xác định điện dung của một tụ điện
Yêu cầu nêu: nguyên tắc lí thuyết của phép đo, cách bố trí thí nghiệm, cách tiến hnh thí nghiệm, các công thức tính toán, những điều cần chú ý để giảm sai số của phép đo
Bảng B
Bi I: Cơ học
Cho một bán cầu đặc đồng chất, khối lợng m, bán kính R, tâm O
1 Chứng minh rằng khối tâm G của bán cầu cách tâm O của nó một đoạn l d = 3R/8
2 Đặt bán cầu trên mặt phẳng nằm ngang Đẩy bán
cầu sao cho trục đối xứng của nó nghiêng một góc D0 nhỏ so
với phơng thẳng đứng rồi buông nhẹ cho dao động (Hình 1)
Cho rằng bán cầu không trợt trên mặt phẳng v ma sát lăn
không đáng kể Hãy tìm chu kì dao động của bán cầu Cho
biết gia tốc trọng trờng l g; mô men quán tính của quả cầu
đặc đồng chất, khối lợng M, bán kính R đối với trục quay đi
qua tâm của nó l I = 05
Bi II: Điện - Từ
bằng kim loại, có điện trở l R, có chiều di các cạnh l a
v b Một dây dẫn thẳng ' di vô hạn, nằm trong mặt
phẳng của khung dây, song song với cạnh AD v cách nó
Hình 1
O
A B
D C Hình 2
b
a
'
d
Trang 3một đoạn d nh hình 2 Trên dây dẫn thẳng có dòng điện cờng độ I0 chạy qua
1 Tính từ thông qua khung dây
2 Tính điện lợng chạy qua một tiết diện thẳng của khung dây trong quá trình cờng độ dòng điện trên dây dẫn thẳng giảm đến không
3 Cho rằng cờng độ dòng điện trong dây dẫn thẳng giảm tuyến tính theo thời gian đến không trong thời gian 't, vị trí dây dẫn thẳng v vị trí khung dây không thay đổi Tìm biểu thức của lực từ tác dụng lên khung dây theo thời gian
Bi III: Quang học: nh Bi III, Bảng A
Bi IV: Phơng án thực hnh
Cho các dụng cụ sau:
x Một hộp điện trở mẫu cho phép tuỳ chọn điện trở có trị số nguyên
từ 10 : đến vi M:
x Một nguồn điện xoay chiều có tần số f đã biết v có hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai cực không đổi
x Một máy đo điện cho phép đo đợc cờng độ dòng điện v hiệu
điện thế xoay chiều
x Các dây nối, các ngắt điện có điện trở không đáng kể
Hãy lập hai phơng án xác định điện dung của một tụ điện
Yêu cầu nêu: nguyên tắc lí thuyết của phép đo, cách bố trí thí nghiệm, cách tiến hnh thí nghiệm, các công thức tính toán, những điều cần chú ý để giảm sai số của phép đo