một số biện pháp tổ chức trò chơi học toán lớp 1

Trong chương trình giáo dục Tiểu học hiện nay, ngay từ những ngày đầuđến trường, học sinh đã được trang bị những kiến thức sơ đẳng ngày càng cótính hệ thống về tự nhiên, xã hội, con ngườ

TRƯỜNG TIỂU HỌC THANH XUÂN TRUNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI

HỌC TOÁN LỚP 1

Lĩnh vực : Toán

Cấp học : Tiểu học

Tên Tác giả : Nguyễn Thị Thu Hằng

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Thanh Xuân Trung

Chức vụ : Giáo viên cơ bản

NĂM HỌC 2019 -2020

MỤC LỤC

Tiêu đề Trang

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài 2

II Mục đích nghiên cứu 3

III Đối tượng nghiên cứu 3

IV Nhiệm vụ nghiên cứu 3

V Phương pháp nghiên cứu 4

VI Phạm vi nghiên cứu 4

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I Cơ sở lí luận 5

II Cơ sở thực tiễn 6

III Thực trạng nghiên cứu vấn đề 7

1 Đặc điểm chung của giáo viên và học sinh trong môi trường nghiên cứu 7

2 Những ưu điểm và bất cập thực trạng học Toán ở Tiểu học 8

3 Sách giáo khoa và tài liệu tham khảo 8

IV Một số kinh nghiệm gây hứng thú học Toán cho học sinh 9

1 Khái niệm thế nào là trò chơi học tập 9

2 Vai trò của trò chơi học tập 9

3 Nguyên tắc tổ chức trò chơi trong môn Toán 11

4 Giới thiệu một số trò chơi học Toán lớp 1 12

V Thực nghiệm sư phạm 28

1 Mục đích thực nghiệm 28

2 Phương pháp thực nghiệm 28

VI Kết quả thực nghiệm 36

C KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ I Kết luận 37

II Khuyến nghị 37

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 39

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài:

Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng cho sự hình thành và phát triển toàndiện nhân cách con người, là cơ sở hết sức quan trọng để đào tạo thế hệ tươnglai cho đất nước thành những con người mang trong mình tài năng trí tuệ vàphẩm chất đạo đức tốt đẹp

Tâm lí học sinh Tiểu học, đặc biệt là học sinh đầu cấp mang đậm màu sắc

“Học mà chơi, chơi mà học” Vì các em vừa được chuyển từ hoạt động vui chơi,

hoạt động tự do theo ý thích ở trường mẫu giáo sang trạng thái học chữ và theo

kỉ luật nhất định ở trường Tiểu học Những hoạt động mới mẻ này thường làmcho học sinh dễ chán, cảm thấy căng thẳng, mệt mỏi

Trong chương trình giáo dục Tiểu học hiện nay, ngay từ những ngày đầuđến trường, học sinh đã được trang bị những kiến thức sơ đẳng ngày càng cótính hệ thống về tự nhiên, xã hội, con người và những kĩ năng, kĩ xảo tương ứngqua các môn học: Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên & xã hội, Thủ công, Âmnhạc, Mĩ thuật, Thể dục Trong đó phải kể đến môn Toán, đóng vai trò quantrọng, là tiền đề cho sự lĩnh hội kiến thức, kĩ năng, sự phát triển nhân cách họcsinh và góp phần quan trọng đào tạo nên con người phát triển toàn diện

Toán học là môn khoa học tự nhiên có tính logic và chính xác cao, nó làchìa khóa mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa học khác

Muốn học sinh Tiểu học học tốt môn Toán thì người giáo viên không nêntruyền đạt kiến thức trong sách giáo khoa, sách hướng dẫn, sách thiết kế bàigiảng một cách dập khuôn máy móc làm cho học sinh tiếp thu thụ động, nhàmchán Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học sinh sẽ tẻ nhạt, kết quả

sẽ không cao Như vậy thì việc dạy học cho học sinh trở thành những con ngườinăng động, sáng tạo, tự tin, sẵn sàng thích ứng với những đổi mới đang diễn rahàng ngày sẽ gặp khó khăn, không hiệu quả

Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy họcmôn Toán ở bậc Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạocủa học sinh Vì vậy, người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các

em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập Trò chơi họctập là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Các trò chơi Toán học lí thú và

bổ ích sẽ phù hợp với nhận thức của các em làm cho các em thích thú Thôngqua các trò chơi các em lĩnh hội được các tri thức Toán học một cách dễ dàng,củng cố, khắc sâu kiến thức, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong họctập, yêu thích môn học thì việc đưa trò chơi học tập vào giờ học Toán là rất cần

thiết Khi chúng ta đưa ra các trò chơi Toán học một cách thường xuyên, khoahọc thì chất lượng dạy học môn Toán sẽ được nâng cao.

Thực hiện TT22/2016/TT-BGDĐT kết hợp với TT30/2014 về việc đánhgiá học sinh: vì sự tiến bộ của học sinh; không so sánh các học sinh với nhau;đánh giá để phát triển học tập, đánh giá như là hoạt động học tập, nhưng làm rõ

cơ sở khoa học của hai phương thức đánh giá thường xuyên bằng nhận xét vàđánh giá định kì bằng điểm số giúp lượng hóa trong đánh giá thường xuyên họcsinh Tiểu học Ngoài việc hình thành kiến thức kĩ năng cho học sinh thì ngườigiáo viên còn chú trọng phát triển cả phẩm chất, năng lực cho học sinh nữa Đểlàm được những vấn đề đó theo quan điểm của tôi cần tổ chức cho các em cónhiều cơ hội tham gia vào hoạt động học tập và vui chơi Trong đó hoạt độngvui chơi là trẻ em hứng thú nhất, em nào cũng thích và tham gia một cách hănghái Khi tham gia vào trò chơi các em có cơ hội trải nghiệm để thể hiện mình,giúp học sinh nhận ra mình thiếu hụt những gì, học hỏi bạn, tự điều chỉnh nhậnthức và hành vi của mình Từ đó các em sẽ phát triển theo hướng tích cực mộtcách dễ dàng không gò bó khô cứng hay bị bắt buộc phải làm thế này khôngđược làm thế kia

Chính vì những lí do trên mà tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một

số biện pháp tổ chức trò chơi học Toán lớp 1”

II Mục đích nghiên cứu của đề tài

- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học, phát triểnnăng lực chung, năng lực đặc thù môn học và phẩm chất của học sinh; tăngcường hoạt động cá thể; hợp tác làm việc nhóm; giao lưu học tập Hình thành vàrèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Góp phần gây hứng thú cho học sinh khi học Toán, học mà chơi chơi màhọc giúp các em củng cố và khắc sâu kiến thức của bài học

III Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp tổ chức trò chơi học Toán lớp 1

- Vấn đề nghiên cứu thuộc lĩnh vực môn học, cụ thể là môn Toán lớp 1trong trường Tiểu học

- HS lớp 1A5 – Trường Tiểu học Thanh Xuân Trung

IV Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu lí luận

1 Nghiên cứu lí luận:

- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục liên quan đến nội dung đềtài

- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo: Toán tuổithơ; Nhi đồng chăm học; Giúp em vui học Toán; 100 trò chơi toán lớp 1

2 Nghiên cứu thực tiễn:

- Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung các trò chơi mônToán

- Tự tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học

- Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm

VI Phạm vi nghiên cứu:

- Vấn đề được suy ngẫm, nghiên cứu và vận dụng trong thời gian từ tháng 9năm 2019 đến tháng 01 năm 2020

- Nội dung cụ thể của vấn đề nghiên cứu là một số biện pháp tổ chức tròchơi học Toán lớp 1

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận

Giáo dục Tiểu học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việchình thành và phát triển nhân cách con người Giáo dục nhằm đào tạo các emthành những con người phát triển toàn diện, có đủ phẩm chất và năng lực, đápứng nhu cầu thực tế của công cuộc đổi mới trên mọi lĩnh vực

Môn Toán cũng như các môn học khác cung cấp những tri thức khoa họcban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhậnthức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người

Ở trường Tiểu học, Toán là môn học độc lập, chiếm phần lớn thời giantrong chương trình học của trẻ Nó có tầm quan trọng to lớn và là bộ môn khoahọc nghiên cứu có hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của conngười

Môn Toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương phápsuy nghĩ, phương pháp suy luận logic, thao tác tư duy cần thiết để con ngườiphát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trongthời đại mới

Đề tài “Một số biện pháp tổ chức trò chơi học Toán lớp 1” có vị trí quan

trọng, giúp học sinh chiếm lĩnh được các kiến thức toán học một cách hiệu quả.Hoạt động vui chơi là hoạt động mà động cơ của nó nằm trong quá trình hoạtđộng bản thân trò chơi chứ không nằm ở kết quả chơi

Trò chơi là loại phổ biến của hoạt động vui chơi theo luật Luật của trò chơi

là các quy định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu của hành động trò chơi Luậtcủa trò chơi cần tường minh, rõ ràng

Trò chơi học tập bao gồm các quy tắc gắn với kiến thức kĩ năng có đượctrong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác rènkinh nghiệm của bản thân để chơi Thông qua chơi học sinh được vận dụng cáckiến thức kĩ năng đã học vào các tình huống của trò chơi và học sinh được thựchành luyện tập củng cố mở rộng kiến thức, kĩ năng đã học Như vậy việc học tậpcác kĩ năng môn Toán được đưa vào trò chơi

Khi chơi các em còn biểu lộ tình cảm rất dễ dàng như niềm vui khi thắng lợicho tổ, nhóm trong đó có mình Vì vậy, khi tham gia trò chơi học sinh sẽ vậndụng hết khả năng về sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh, sự sáng tạo củamình

Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp họcsinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện, củng

cố kiến thức đồng thời phát triển các kinh nghiệm được tích lũy qua hoạt độngchơi.

Trò chơi học tập rèn luyện kĩ năng kĩ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, như sửdụng trò chơi học tập mà quá trình học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫnhơn, cơ hội học tập đa dạng hơn

Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục

II Cơ sở thực tiễn

Lớp Một là lớp đầu cấp của bậc Tiểu học Các em đang ở ở độ tuổi chuyểngiáo từ hoạt động thoải mái, tự do vui chơi ở trường mẫu giáo sang hình thứchọc chữ và theo nội quy nhất định của nhà trường Lớp Một được coi là nhữngviên gạch đầu tiên trong nền móng của hệ thống giáo dục phổ thông Các emnghe giảng rất dễ hiểu nhưng cũng sẽ quên ngay khi không tập trung cao độ.Các em rất dễ xúc động, thích tiếp xúc với sự vật hiện tượng nào đó nhất lànhững hình ảnh gây cảm xúc mạnh Trẻ hiếu động ham hiểu biết cái mới nên dễgây cảm xúc mới xong các em lại chóng chán

Trên thực tế, không phải trẻ em nào đến trường cũng có tâm lý sẵn sàng đihọc Trong 5 buổi đến trường thì trẻ được học 4 tiết Toán, điều đó cho thấy tầmquan trọng của môn Toán bởi nó giúp trẻ phát triển tư duy, nhận thức Nhưng vìthời gian dành cho việc học nhiều như vậy nên trẻ sẽ xuất hiện tâm lý chán học

và cảm thấy mệt mỏi mỗi khi đến giờ Toán Không chỉ có vậy, nhiều gia đình lodạy trước những gì lẽ ra lớp Một mới học nên nhiều em coi việc học tập là dễdàng, nảy sinh sự nhàm chán, thói quen dập khuôn, máy móc khi học Toán Các

em mất đi sự ham thích suy nghĩ, tìm tòi, khám phá, sáng tạo, có thể nảy sinhthái độ chủ quan, tự cao, xem thường các bạn cùng học Đây chính là bài toánđồi hỏi người giáo viên cần phải giải quyết Việc vận dụng linh hoạt các phươngpháp và hình thức tổ chức dạy học đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ tựtìm tòi, khám phá kiến thức của bài học, trong đó trò chơi học tập đóng vai tròđặc biệt quan trọng trong việc giúp các em hình thành và củng cố kiến thức Lứa tuổi nhi đồng, đặc biệt là ở lớp đầu cấp, trẻ em bắt đầu làm quen vớicác khái niệm học tập và phải tuân thủ những yêu cầu học tập Chính vì vậy,trong phương pháp dạy học không thể thiếu trò chơi học tập Trò chơi học tậpcàng phong phú, đa dạng, hấp dẫn và sát với nội dung bài học bao nhiêu thì càngtạo được niềm say mê, hứng thú học tập trong các em bấy nhiêu Đó chính làđiều mà mỗi giáo viên đứng lớp mong muốn

Với thực tế như vậy, là giáo viên giảng dạy lớp Một nhiều năm, tôi mongkhông chỉ truyền thụ kiến thức bài học một cách chắc chắn cho các em mà còn

tạo cho các em tâm lý “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” thông qua các trò

chơi học tập mà cụ thể là các trò chơi học tập trong giờ Toán

Vì vậy người giáo viên phải tạo ra hứng thú trong học tập và phải thườngxuyên sử dụng nhiều đồ dùng dạy học, đưa học sinh đi tham quan, đi thực tế,tăng cường thực hành, tổ chức các trò chơi xen kẽ để củng cố khắc sâu kiếnthức

III Thực trạng nghiên cứu vấn đề

1 Đặc điểm chung của giáo viên và học sinh trong môi trường nghiên cứu

a Giáo viên:

Thông thường các giáo viên soạn đủ giáo án, trên lớp cố gắng truyền đạt

đúng, đủ, có thể mở rộng thêm kiến thức cho học sinh thông qua các bài tậptrong SGK Giáo viên tiếp nhận lại thông tin học sinh có hiểu và làm được bàihay không qua việc chấm, chữa, làm bài kiểm tra học sinh Hình thức truyềnthống này thường lặp đi lặp lại thường xuyên dễ gây nhàm chán với học sinh.Đặc biệt là đối với học sinh lớp 1 sẽ trở thành áp lực với các em

Để đưa trò chơi vào trong các bài dạy đòi hỏi giáo viên phải đầu tư thời giannghiên cứu bài; từng mạch kiến thức, từng bài học nên thiết kế trò chơi gì chophù hợp; trò chơi cần đồ dùng gì, làm đồ dùng đó thế nào – dễ làm dễ tìm có sẵnhay phải mua…; đồ dùng đó chỉ dùng được một lần hay nhiều lần, dùng xongrồi cất giữ bảo quản thế nào?

Khi cho học sinh tham gia chơi lớp học thường ồn ào Nếu thường xuyênnhư vậy có dẫn đến tình trạng mất nề nếp trong giờ học không! Thưởng, phạt thếnào cho công bằng, làm sao để tất cả học sinh trong lớp đều cảm thấy thoải mái,không ấm ức…

Đó là những lí do cơ bản khiến giáo viên ngại, ít khi cho học sinh chơi tròchơi trong giờ học Toán

b Học sinh:

Học sinh lớp 1 vừa từ trường mầm non lên còn vô cùng bỡ ngỡ với môitrường học tập mới Có nhiều em còn sợ đi học, không hiểu học Toán là gì, phảihọc thế nào,… nhưng cũng có một số em luôn hứng khởi với mỗi bài học mớicủa thầy cô giáo Tôi đã làm khảo sát với học sinh lớp 1 của mình về mức độhứng thú học Toán và thu được kết quả như sau:

Các em thích học Toán thường có khả năng nhận thức tốt có thể tự hoànthành bài học một cách rất nhanh trong khi các bạn khác còn đang loay hoay làmbài Vậy cần có hình thức tổ chức hoạt động học tập nào để tiếp tục hấp dẫn các

em đó, đồng thời là động lực thúc đẩy các em không thích, chưa thích học toán –làm bài còn chậm cố gắng nhanh hơn Theo tôi chỉ có thể là tổ chức cho các emtham gia trò chơi học Toán sẽ cải thiện được thực trạng này

2 Những ưu điểm và bất cập của thực trạng học Toán lớp 1:

a Những ưu điểm:

- Học Toán là một môn học mới với học sinh lớp 1

- Chơi trò chơi học toán học sinh không phải viết

- Sử dụng được những đồ dùng đơn giản, dễ tìm

- Nhiều học sinh có hứng thú tham gia trò chơi hơn là viết bài làm toán hayhọc thuộc các kiến thức cần ghi nhớ

b Bất cập:

- Học sinh không tập trung, không hứng thú với kiến thức trong bài học haycách truyền thụ của giáo viên trong giờ giảng bài nên có những học sinh khônghiểu, không làm bài, có làm bài nhưng không biết đúng/sai

- Thao tác học sinh sử dụng đồ dùng học tập còn lóng ngóng: hay làm rơi, cầmngược, thao tác chậm, … HS sợ bị chậm, sợ không khéo léo như bạn nên khôngtham gia

3 Sách giáo khoa và tài liệu tham khảo:

- Sách giáo khoa của học sinh đều được trình bày theo cấu trúc: phần cung cấpkiến thức mới và phần thực hành, chủ yếu là các bài tập để học sinh làm Các bàitập đó ít khi có hình thức khác lạ cho học sinh thích thú

- Tài liệu tham khảo: sách giáo viên hay sách thiết kế bài giảng cho giáo viênthì phần thiết kế trò chơi cũng ít và mờ nhạt Nên để thiết kế được trò chơi phùhợp trong giờ học giáo viên cần tham khảo thêm nhiều tài liệu khác

Mức độ hứng thú học Toán

Đầu năm học56HS

IV Một số kinh nghiệm gây hứng thú học Toán cho học sinh

Muốn tổ chức thành công một tiết học toán có sử dụng trò chơi học tập,

người giáo viên cần phải:

1 Nắm vững khái niệm thế nào là trò chơi học tập

Trong các xu hướng phát triển của giáo dục hiện đại, các nhà giáo dục đang

nghiên cứu sử dụng trò chơi để giúp học sinh lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo vàcác kĩ năng hoạt động sáng tạo điển hình

Khác với trò chơi thông thường, trò chơi học tập có nội dung gắn liền vớihoạt động học tập của học sinh Mỗi trò chơi đều bao hàm trong nó nội dungkiến thức cần được truyền thụ trong bài Từ đó, nội dung bài học trở nên gần gũivới các em hơn, giúp các em dễ hình dung và giải quyết một số tình huống đơngiản có trong thực tế cuộc sống hàng ngày của các em Trò chơi không chỉ rènluyện năng lực mà còn hình thành những phẩm chất tốt đẹp trong các em: tínhtrung thực, thật thà, sự lễ độ, lòng dũng cảm, ý thức tổ chức và kỉ luật, tinh thầntập thể Từ đó giúp các em có vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi và học Trò chơi học tập ở Tiểu học có nhiều loại trò chơi Mỗi trò chơi học tập đềuhướng tới nội dung của bài học nhất định Nhưng nhìn chung, thông qua “chơi”

sẽ tạo nên một không khí mới cho giờ học: những tiếng hò reo, những khuônmặt rạng rỡ, những tiếng cười vang Tất cả sẽ là, các em gần gũi, đoàn kết vớinhau hơn, tích lũy được nhiều kiến thức về toán học và phát triển tư duy

“Chơi mà học” “Học mà chơi”, chơi để hình thành, vận dụng và củng cố

kiến thức đã học vào cuộc sống Đồng thời phát triển trí lực là các tự giáo dụcrất tốt cho trẻ

Trò chơi học tập là phương tiện giáo dục có tác dụng nhanh nhất, dễ tiếp thu

và hiệu quả nhất Có ý nghĩa trong việc phát huuy tính tích cực, độc lập diễn ramột cách tự nhiên, hấp dẫn hơn

Ví dụ: Bài “Phép cộng trong phạm vi 5” (tr 49 – Sách Toán lớp 1)

Để củng cố lại kiến thức đã học, tôi cho học sinh chơi trò chơi “Tìm đường

về nhà” Đây là trò chơi trí tuệ nhẹ nhàng giúp học sinh vừa chống lại mệt mỏivừa củng cố lại kiến thức đã học

2 Nắm được vai trò của trò chơi học tập

2.1 Trò chơi học tập thích hợp với trường học 2 buổi/ ngày

Đối với trường học 2 buổi/ ngày nói chung và trường Tiểu học Thanh XuânTrung nói riêng thì việc tổ chức trò chơi học tập cho học sinh là điều rất cầnthiết, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi Tiểu học Bởi thời gian các em ở trườngkhá nhiều, trường học chính là ngôi nhà thứ hai của các em Ở trường, các em

cần được học nhưng cũng cần được vui chơi lành mạnh nhằm phát triển trí lựccũng như thể lực, hình thành những phẩm chất tốt đẹp cho các em.

2.2 Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức học tập

Trong các tiết học Toán, việc tổ chức cho học sinh chơi vào bất cứ lúc nàocủa bài học đều rất quan trọng bởi để phát huy tính độc lập, học sinh phải tựphát hiện kiến thức một cách nhẹ nhàng Vì vậy, giáo viên không thể giữ mãimột hình thức học tập mà cần có sự thay đổi

Để đạt được mục tiêu của bài dạy, người giáo viên cần hướng học sinh hoạtđộng theo các hình thức học tập như:

- Quan sát để phát hiện (Hoạt động cả lớp)

- Thảo luận (Hoạt động nhóm)

- Trò chơi học tập (Hoạt động cá nhân)

Nếu ở hai hình thức trên, học sinh hoạt động trong một tập thể, phát huyđược sức mạnh tập thể, tương trợ, hỗ trợ lẫn nhau, thì ở hình thức thứ ba, họcsinh phát huy được tính độc lập tự chủ Học sinh phải vận dụng được các giácquan, những kinh nghiệm của bản thân để tìm ra kiến thức bài học

Ví dụ: Bài Luyện tập (tr 80 – Sách Toán lớp 1)

Để củng cố kiến thức cộng, trừ trong phạm vi 9, tôi đã cho học sinh chơi trò

chơi “Xếp thành phép tính đúng”

2.3 Trò chơi học tập làm không khí lớp học thoải mái, dễ chịu hơn

Để có được không khí lớp học như vậy, người giáo viên phải biết cách tổ

chức giờ học gắn với các trò chơi học tập

Ví dụ: Bài “Luyện tập chung” (tr 80 – SGK toán lớp 1)

Để rèn kĩ năng cộng, trừ trong phạm vi 9, tôi đã cho học sinh chơi trò “ Ghép

Ví dụ: Bài “Cộng, trừ (không nhớ) trong phạm vi 100

Để củng cố kiến thức cộng, trừ (không nhớ) trong phạm vi 100, tôi cho họcsinh chơi trò chơi “Làm tính để tiếp sức”

2.5 Trò chơi học tập giúp học sinh tiếp thu kiến thức tự giác, tích cực hơn Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, học sinh lớp Một thích chơi, thích

được thể hiện Vì vậy, thông qua trò chơi, các kiến thức của bài học được tiếp

cận các em và được các em tiếp thu một cách tự nhiên, không gò bó, gượng ép.

Ví dụ: Bài “Luyện tập” (tr 10 – SGK Toán 1)

Để giúp học sinh nhận dạng hình tam giác, hình vuông, hình tròn, rèn luyện sựkhéo léo, óc thẩm mỹ cho học sinh, tôi cho các em chơi trò chơi “Tô màu đúng,màu đẹp”

2.6 Trò chơi học tập giúp củng cố và hệ thống hóa kiến thức cho học sinh

Trò chơi học tập không chỉ có vai trò hình thành và khắc sâu kiến thức củabài học mới mà còn giúp cho học sinh hệ thống hóa các kiến thức đã lĩnh hộithuộc chủ điểm đã học

Ví dụ: Bài “Luyện tập” (tr 156 – SGK Toán 1)

Để củng cố cho học sinh về phép cộng trong phạm vi 100 Tôi cho học sinh

chơi trò chơi “Ai đúng, ai sai”

3 Nguyên tắc tổ chức trò chơi trong môn Toán:

Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao cho giờ học, khi tổ chức vàthiết kế trò chơi cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

3.1 Thiết kế trò chơi trong môn Toán

- Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn Toán nói chung và môn Toán lớp 1 nóiriêng, phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụthể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp Giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chuđáo, tỉ mỉ, cặn kẽ, đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục

+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học

+ Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lí học sinh lớp 1, phù hợp với khả năngngười hướng dẫn, cơ sở vật chất của nhà trường

+ Hình thức tổ chức trò chơi phải phong phú, đa dạng

+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo

+ Trò chơi phải gây được hứng thú cho học sinh

- Cấu trúc của trò chơi học tập:

3.2 Cách tổ chức trò chơi:

- Thời gian tiến hành thường từ 5 - 7 phút

- Giới thiệu trò chơi:

+ Nêu tên trò chơi

+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách mô tả và thực hành, nêu ra luật chơi

- Chơi thử, qua đó nhấn mạnh luật chơi

các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò…)

Lưu ý: Thời gian, số lượng người chơi, bảng tính sao, phần thưởng

(tràng pháo tay, phiếu khen, ghi tên vào bảng danh dự…), cách phạt nhẹ nhàng(hát, nhảy lò cò, đứng lên ngồi xuống tại chỗ…) Giáo viên linh hoạt khi sửdụng vào trò chơi

4 Giới thiệu một số trò chơi học Toán lớp 1:

* Các trò chơi được thiết kế cho các tiết học theo mạch kiến thức trong chươngtrình sách giáo khoa Toán 1

- Nắm được cấu tạo số

- Biết đựợc vị trí của số trong dãy số

- Biết so sánh các số đã học

- Vận dụng các số được học vào thực tế

* Cách thực hiện: Tổ chức trò chơi trong giờ dạy Toán cho học sinh lớp 1

* Ví dụ:

Trò chơi 1: Lô tô nhận biết số

1 Mục tiêu: Củng cố khái niệm số trong phạm vi 10

Vận dụng vào các bài dạy số: Số 6, Số 7, , Số 10

2 Chuẩn bị: 4 bộ số gồm các số từ 1 đến 10 dưới dạng các quân bài (hình 1)

4 bảng gồm toàn tranh vẽ (hình 2), bộ thực hành Toán của học sinh

3 Cách chơi: Mỗi bạn đặt bảng gồm tranh vẽ ở trước mặt Tráo các thẻ bài

(ghi số) đặt úp sấp Bốn bạn chơi “oẳn tù tì” để chọn người chơi đầu tiên, cácbạn ở bên phải của người đi trước sẽ được đi tiếp theo Người chơi rút một quânbài, quan sát nhanh bảng tranh vẽ rồi đặt thẻ đúng với số đồ vật có trong tranh.Nếu sai thì bạn nào nhanh tay sẽ lấy được thẻ số đó đặt lên bảng của mình ai đặtkín bảng sớm nhất là người thắng cuộc

* Ngoài cách chơi theo nhóm như trên, trò chơi này có thể chơi theo nhómlớn (tổ, cả lớp): Mổi tổ quan sát một tranh rồi gài số tuơng ứng với hình vẽ trongtranh lên bảng gài Tổ nào không có bạn sai hoặc có ít bạn sai là thắng cuộc

4 Tác dụng: Giúp học sinh biết đếm, nhận biết số

Hình 1

Hình 2:

Trò chơi 2: Ghép bài

1 Mục tiêu: Củng cố về cấu tạo của số 10.

Vận dụng vào bài: Số 10, Luyện tập

2 Chuẩn bị : 4 bộ, mỗi bộ gồm 11 tấm bìa ghi các số từ 0 đến 10 (dạng quân

bài)

3 Cách chơi: 2 người chơi hoặc nhiều hơn.

- Tráo các quân bài (44 quân bài) Đặt ngửa 12 quân bài bất kì ở giữa bànchơi Những quân bài còn lại đặt úp xuống thành một chồng

- Các bạn tham gia chơi “oẳn tù tì” để tìm ra người đi trước Người chơi lầnlượt lấy một quân bài ở chồng úp sấp, lật ngửa ra Nếu quân bài vừa lấy ghép(cộng) với một số trong các quân bài đã đặt ngửa trên bàn thành 10 thì bạn chơiđược nhặt quân bài lên và giữ lại (như vậy người chơi đã giữ được một cặp quânbài tạo thành 10) Ví dụ: Bạn lấy được quân bài mang số 3, trong số các quânbài ở bàn có quân bài mang số 7, như vậy bạn được nhặt quân bài mang số đólên và giữ lại (7 + 3 = 10)

- Nếu quân bài lấy được không ghép được với quân bài nào trong số cácquân bài đặt ngửa trên bàn, thì người chơi phải đặt ngửa quân bài của mình lênmặt bàn và để bạn khác chơi tiếp

- Bạn chơi tiếp theo cũng chơi tương tự như vậy

- Khi đã lấy hết các quân bài ở chồng bài úp sấp, người chơi lần lượt lấytừng cặp quân bài đặt ngửa trên bàn

- Bạn nào thu được nhiều quân bài nhất là người thắng cuộc

* Trò chơi này còn có thể chơi đơn giản hơn với các số trong bộ thực hành Toán của học sinh.

- Trong thời gian 1 phút bạn nào ghép được nhiều cặp số có kết quả bằng 10gài lên bảng gài trong bộ thực hành thì sẽ chiến thắng

4 Tác dụng: Học sinh nắm chắc cấu tạo số để vận dụng sang học phép

cộng trong phạm vi 10 được thuận lợi

2 Chuẩn bị: Mỗi học sinh chuẩn bị 5 tấm bìa (thẻ số trong bộ thực hành

toán) ghi các số: 0; 6; 3; 8; 5

Ví dụ:

3 Cách chơi: Chơi theo cá nhân Mỗi học sinh để sẵn các tấm bìa (thẻ số)

trên bàn Giáo viên ra hiệu lệnh: “Hãy xếp các số theo thứ tự từ bé đến lớn (hoặc

từ lớn đến bé)” Học sinh làm theo hiệu lệnh của giáo viên Ai làm xong trước

và đúng sẽ thắng cuộc

4 Tác dụng: Từ việc nắm được giá trị của mỗi số mà học sinh biết sắp xếp

các số cho trước theo thứ tự yêu cầu

Trò chơi 4: Tránh số 3

1 Mục tiêu: Củng cố về số đếm trong phạm vi 100

2 Cách chơi: Cả lớp cùng chơi Các bạn ngồi theo vòng tròn (hoặc theo thứ

tự có sẵn trong lớp học), lần lượt đếm theo một chiều đã xác định, bắt đầu từmột bạn nào đó: “1, 2, … ” đến lượt bạn nào đến chữ số “3” (13, 23, 30, 33, 43,

…) thì phải tránh số theo quy định là số “cấm kị” và nêu số liền sau số “cấm kị”

đó, chẳng hạn sau số 2 bạn phải đếm 4, hoặc sau số 12 bạn phải đếm số 14,…

Ai vi phạm điều phải tránh, chót nêu số đã “cấm kị” thì coi là phạm luật, bịphạt nhảy lò cò (hoặc chạy một vòng…) Sau đó bạn bị phạt đếm đầu tiên vàcuộc chơi lại tiếp tục

Trò Chơi 5: Đố biết số nào?

1 Mục tiêu: Củng cố về cấu tạo các số có hai chữ số Củng cố về so sánh, thứ

tự các số trong phạm vi 100

Vận dụng vào các bài học trong mạch kiến thức các số trongphạm vi 100: Mười một, mười hai; Mười ba, mười bốn,mười lăm; Mười sáu,mười bảy, mười tám, mười chín; Các số tròn chục; Các số có hai chữ số

2 Chuẩn bị: Mỗi học sinh chuẩn bị một bảng gài, 11 tấm bìa ghi các số từ 0

Cả lớp lấy các thẻ số gài vào bảng gài rồi giơ lên.

Bạn nào làm sai sẽ tự sửa hoặc bạn khác hay giáo viên giúp bạn đó hiểuđúng và tự sửa lại được

Phần thứ hai: PHÉP TÍNH

* Mục tiêu: Học sinh được củng cố vế các kiến thức sau:

- Kĩ năng làm tính cộng, trừ trong phạm vi 10

- Kĩ năng làm tính cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100

* Cách thực hiện: Tổ chức trò chơi trong giờ dạy Toán cho học sinh lớp 1

* Ví dụ:

Trò chơi 1: Làm tính tiếp sức

1 Mục tiêu: Rèn kĩ năng làm tính cộng trừ trong phạm vi 5

Vận dụng vào các bài: Phép cộng, trừ trong phạm vi 3,4,5

2 Chuẩn bị: Giáo viên vẽ sẵn trên bảng hai hình như sau:

+ 2 - 1 + 0 + 1 - 3

3 Cách chơi: Hai đội chơi, mỗi đội 5 học sinh Khi giáo viên ra hiệu lệnh bắt

đầu chơi thì bạn đầu tiên của mỗi đội lên điền kết quả vào hình tam giác rồinhanh chóng trao bút cho bạn thứ hai Cứ tiếp tục như vậy, bạn thứ năm lên điềnkết quả phép tính cuối cùng vào hình ngôi sao

Đội nào làm đúng và nhanh hơn sẽ thắng cuộc

4 Tác dụng: Học sinh nhớ cách thực hiện tính từ trái sang phải.

Trò chơi 2: Nêu đúng kết quả

3

- Rèn kĩ năng cộng, trừ trong phạm vi 6

2 Chuẩn bị: Mỗi HS chuẩn bị sẵn 7 tấm bìa (thẻ số) ghi các số từ 0 đến 6

3 Cách chơi: Cả lớp cùng chơi Giáo viên nói, chẳng hạn: 1 cộng 5; 3 thêm

2, 6 trừ 4, 5 bớt đi 2,… Lần thứ nhất giáo viên nêu một phép tính, lần thứ hainêu hai phép tính, lần thứ ba nêu ba phép tính Học sinh thi đua giơ các tấm bìa(thẻ số) ghi kết quả tương ứng (6 , 5, 2 , 3,… ) HS nào làm sai sẽ bị phạt (nhảy

lò cò hoặc đứng lên ngồi xuống tại chỗ 3 lần)

Trò chơi 3: Hình vuông kì lạ

1 Mục tiêu: Luyện tập làm tính cộng trong phạm vi 9

2 Chuẩn bị: Một bảng vuông gồm 9 ô vuông, trong bảng có ghi sẵn 4 số

(Hình vẽ) Tổ chức cho bao nhiêu người chơi thì cần ngần ấy bảng

3 Cách chơi: 2 hoặc nhiều học sinh cùng chơi Mỗi học sinh chơi phải điền

vào các ô trống của bảng những số thích hợp sao cho khi cộng các số ghi trongcác ô vuông theo hàng ngang, cột dọc và đường chéo thì đều được kết quả là 9.Học sinh nào làm đúng và nhanh thì bạn đó thắng cuộc

Đáp án:

Trò chơi 4: Tam giác kì lạ

1 Mục tiêu: Luyện tập làm tính cộng trong phạm vi 6

2 Chuẩn bị: Một tấm bìa có vẽ sẵn hình và 6 tấm bìa ghi sẵn các số sau:

3 4

3 Cách chơi: Có 2 đội chơi, mỗi đội 3 học sinh Mỗi học sinh phải lên gắn 3 số

ở 3 ô thẳng hàng sao cho khi cộng 3 ô đó lại có kết quả bằng 6 Đội nào làmxong trước và có kết quả đúng nhất, đội đó thắng

Đáp án:

4 Tác dụng: Giúp học sinh ghi nhớ nhanh phép cộng trong phạm vi 6

Trò chơi này có thể áp dụng với tất cả các phép cộng trongphạm vi 100

Trò chơi 5: Đố nhau tìm số chưa biết

1 Mục tiêu: Luyện tập làm tính nhẩm (cộng, trừ) trong phạm vi 10

2 Cách chơi: Có thể từ 3 đến 10 người cùng chơi Một bạn làm chủ trò điều

khiển cuộc chơi Chủ trò nêu lần lượt từng câu hỏi để tất cả suy nghĩ và trả lời.Các câu hỏi có thể là:

0

2

1 3

1) Số nào cộng với 3 thì được 7.

2) Tìm một số sao cho khi lấy 9 trừ đi số đó thì được 4

3) Tìm hai số sao cho khi cộng chúng với nhau thì được kết quả là 64) Số 5 cộng với số mấy để bằng 8

Bạn nào trả lời nhanh và đúng thì được ghi 1 điểm Bạn nào được nhiềuđiểm hơn sẽ được khen thưởng

3 Cách chơi: Giáo viên tổ chức cho 4 học sinh chia vào 2 đội Mỗi học sinh

được xếp 1 phép tính Học sinh xếp sau không được xếp lặp lại phép tính củahọc sinh trước Đội nào xong trước và đúng, đội đó chiến thắng

Đáp án:

4 Tác dụng: Giúp học sinh nắm chắc mối quan hệ giữa phép + và phép

Trò chơi này có thể áp dụng với tất cả các phép cộng, phép trừtrong phạm vi 100