+trong từ láy vần chỉ có âm đầu “x” không có “s”:loà xoà, loăn xoăn.lao xao…trừ luïp xuïp -Đặc điểm về ngữ nghĩa: + Từ hay âm tiết viết với“s” có từ hay yếu tố Hán Việt viết với phụ âm k[r]
Trang 1PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
I LỜI NÓI ĐẦU:
Chính tả (chính: đúng, tả:viết, kể) theo cách hiểu trực tiếp là cách viết hợp chuẩn (lối viết dúng duy nhất) Theo đó chính tả là hành động tiêu chuẩn hóa chữ viết của một ngôn ngữ va øpho biến duy trì chuẩn mực này trong cộng đồng xã hội Chuẩn sẽ bao gồm tất cả các biểu hiện của chữ viết như: đường nét của các con chữ biểu thị nguyên âm và phụ âm, cách đặt dấu thanh điệu, cách viết hoa, viết tắt, cách thể hiện từ phiên âm tiếng nước ngoài
Chính tả là một trong các phân môn của môn Tiếng Việt mang một ý nghĩa quan trọng đối với việc học tốt môn chính tả cũng như các môn học khác ở tiểu học nói riêng và các cấp học khác nói chung Do đó, việc nói và viết theo đúng nguyên tắc chính tả,theo đúng đặc điểm chính tả mang một ý nghĩa hết sức quan trọng và cần thiết
II Ý NGHĨA VÀ TÁC DỤNG:
Vấn đề tìm hiểu nguyên nhân cũng như đưa ra một số biện pháp giúp học sinh khắc phục các lỗi chính tả thường gặp mang một ý nghĩa hết sức quan trọng Thật vậy, trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng, xây dựng và phát triển trí tuệ, tình cảm đạo đức, thẩm mĩ, thể chất cho trẻ
em nhằm hình thành cơ sở ban đầu vững chắc cho sự phát triển toàn diện vềå nhân cách cũng như trí tuệ của một con người Trong đó Tiếng Việt (phân môn Chính tả) góp một phần lớn trong sự hình thành và phát triển một cá nhân hoàn thiện Việc đưa ra một số biện pháp giúp học sinh tránh một số lỗi thường gặp giúp giáo viên vận dụng vào công việc giảng dạy đạt hiệu quả tốt hơn trong các tiết dạy cũng như học sinh (viết đúng hơn) học tốt hơn trong tiết học
Trang 2III LÍ DO CHÓN ÑEĂØ TAØI:
Veă khaùch quan: Hieôn nay trong tröôøng Tieơu hóc, vaân ñeă sai loêi chính tạ cụa
hóc sinh laø vaân ñeă caẫp thieât caăn ñöôïc quan tađm vaø ñöa ra caùc bieôn phaùp khaĩc phúc Tái sao vaôy? Chính tạ laø moôt phađn mođn cụa Tieâng Vieôt, goùp moôt phaăn quan tróng ñeơ hóc mođn Tieâng Vieôt noùi rieđng vaø taât cạ caùc mođn hóc khaùc noùi chung ôû Tieơu hóc cuõng nhö ôû caùc caâp hóc khaùc cao hôn Hóc toât mođn Chính tạ, caùc em seõ ñóc ñuùng, vieât ñuùng töø, cađu töø ñoù em seõ hieơu ñuùng vaín bạn cuõng nhö ñeơ ngöôøi khaùc hieơu ñuùng vaín bạn do caùc em trình baøy Phađn mođn Chính tạ noùi rieđng vaø mođn Tieâng Vieôt noùi chung laø mođn hóc cô sôû ñeơ caùc em hóc toât caùc mođn hóc khaùc Chaúng hán, vôùi mođn Toaùn : kó naíng ñóc ñuùng seõ giuùp caùc em hieơu ñuùng yeđu caău cụa baøi toaùn, tieâp ñoù khi trình baøy baøi giại caùc em phại coù kó naíng vieât ñuùng, chính xaùc ñieău mình hieơu, trình baøy Nhö vaôy vieôc hóc toât mođn Tieâng Vieôt (chính tạ) táo ñieău kieôn ñeơ caùc em hóc toât caùc mođn hóc khaùc
Ñoâi töôïng caăn khaĩc phúc loêi chính tạ laø hóc sinh tieơu hóc(lôùp 4) Baôc hóc Tieơu hóc laø baôc hóc neăn tạng, táo cô sôû ban ñaău vöõng chaĩc cho caùc baôc hóc cao hôn Vieôc ñóc ñuùng moôt vaín bạn, hieơu vaø trình baøy ñuùng yù hieơu cụa mình thaønh vaín bạn laø nhieôm vú cụa moôt hóc sinh khi coøn ngoăi trong maùi tröôøng Tieơu hóc Neâu hóc sinh khođng coù ñöôïc nhöõng kó naíng ñoù seõ gađy haôu quạ raât lôùn veă sau maø vieôc khaĩc phúc laø cöïc kyø khoù khaín
Bạn thađn tođi hieôn laø moôt giaùo vieđn tröïc tieâp giạng dáy cho hóc sinh lôùp 4, vaân ñeă khaĩc phúc loêi chính tạ cho hóc sinh ñeơ hóc sinh coù theơ vieât ñuùng, trình baøy ñuùng, ñép baøi laøm cụa mình laø vaân ñeă tođi heât söùc quan tađm vaø chuù tróng
Nhaôn thöùc ñöôïc taăm quan tróng cụa noù, bạn thađn tođi luođn yù thöùc dáy theâ naøo, söû dúng phöông phaùp, hình thöùc cuõng nhö cung caâp cho hóc sinh nhöõng quy luaôt, quy taĩc chính tạ vôùi mong muoân giuùp hóc sinh ñát keât quạ cao trong tieât dáy cụa mình Bạn thađn laø moôt giaùo vieđn môùi ra tröôøng vaø cuõng laø naím ñaău tieđn tröïc
Trang 3năm Nhưng tôi cũng mạnh dạn đưa ra một số viện pháp giúp học sinh khắc phục một số lỗi chính tả thường gặp với mong muốn tạo nên một cơ sở cho bản thân và chia sẻ một phần nhỏ nào đó với đồng nghiệp của mình
IV ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU :
Đối tượng: học sinh lớp 4
Phạm vi : môn chính tả của học sinh lớp 41 Trường tiểu học Phước Tín A – Phước Long – Bình Phước
Thời gian: từ tháng 9 đến tháng 1 năm 2009
V MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU :
Nghiên cứu đề tài này để tạo cơ sở cho bản thân dạy tốt hơn môn Chính tả cũng như học sinh học tốt hơn môn Chính tả
PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG (GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ)
I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI:
“Một số kinh nghiệm giúp học sinh học tốt phân môn Chính tả" tạo cơ sở ban đầu cho giáo viên trong quá trình dạy học và theo đó giúp học simh học tốt hơn phân môn Chính tả
Qua đề tài này, bản thân tôi mong muốn góp một phần nhỏ kinh nghiệm của mình chia sẻ cùng đồng nghiệp đồâng thời muốn mhận được sự chia sẻ góp ý chân thành từ các bạn đồng nghiệp để có thể có thêm kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy
II THỰC TRẠNG :
Trong quá trình giảng dạy, được sự quan tâm tạo điều kiện của Ban Giám hiệu Trường Tiểu học Phước Tín A, giáo viên có tài liệu hỗ trợ cho việc dạy môn Chính tả Bên cạnh đó, trong quá trình giảng dạy cũng gặp rất nhiều khó khăn : Học sinh viết sai lỗi chính tả nhiều, chưa có ý thức cao về viết chính tả và chưa
Trang 4được sự quan tâm nhiều của gia đình cũng như do ảnh hưởng rất lớn của phương ngữ (nói sao – viết vậy)
III CÁC GIẢI PHÁP VẬN DỤNG
Trong quá trình giảng dạy chính tả nói riêng và các môn học khác nói chung, để khắc phục một thực trạng nào đó cần tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó Theo đó để đưa ra các biện pháp giúp học sinh khắc phục lỗi chính tả, trước hết giáo viên cần tìm hiểu nguyên nhân học sinh viết sai lỗi chính tả (sai chỗ nào và do đâu)
1 Nguyên nhân học sinh sai lỗi chính tả ở Tiểu học
Xét về nguyên tắc xây dựng chính tả :
Nguyên tắc ngữ âm học : Đây là những nội dung định hướng cơ bản cho việc viết Nó xuất phát từ thói quen tự nhiên của con người trong quá trình tiến hành các thao tác với chữ viết Nội dung của nguyên tắc này là phát âm như thế nào thì phiên âm ra chữ viết đúng như vậy Hệ quả là nguyên tắc chỉ được thực thi với một điều kiện bắt buộc kèm theo : yêu cầu sự tương ứng 1: 1giữa con chữ và âm vị và ngược lại Mỗi khi điều kiện này không được đảm bảo và tuân thủ triệt để sẽ dẫn đến việc sai lỗi chính tả
Xét về đặc điểm của chính tả:
Tính chất bắt buộc tuyệt đối: Mặc dù chữ viết có thể chưa thật hợp lí về mặt khoa học nhưng khi đã thừa nhận là chuẩn chính tả thì không một cá nhân nào được tự ý viết khác đi Chuẩn yêu cầu một cách viết thống nhất ở tất cả mọi người, mọi địa phương và trong mọi loại hình văn bản viết Nói khác đi, chuẩn chính tả luôn có tíùnh pháp lệnh, pháp quy nhà nước Trong việc xác lập nó, tiêu chuẩn đúng sai được đặt lên hàng đầu còn tiêu chuẩn hợp lí hay chưa hợp lí bị đẩy xuống hàng thứ yếu
Tính chất ổn định cao: Những chuẩn mực được quy định thường tồn tại lâu dài và ít thay đổi theo thời gian Đặc điểm này của chính tả tạo ra một thói quen tiếp nhận có tính hai mặt: Vừa có tính lâu dài vừa tiềm tàng khả năng trở thành
Trang 5nhân tố lạc hậu so với thực tế nói năng Đời sống giao tiếp với những quy luật riêng của nó sẽ làm cho âm thanh, lời nói luôn luôn phải phát triển năng động, biến đổi nhằm thích ứng Sự phát triển này đến một lúc nào đó tất yếu sẽ làm nảy sinh mâu thuẫn : Mẫu thuẫn giữa một ngữ âm hiện đại mới mẻ với một chữ viết và chính tả không thay đổi Chính sự mâu thuẫn này là một trong những đầu mối dẫn đến sự phức tạp của chính tả hiện nay
Như vậy nguyên nhân của việc sai lỗi chính tả tièâm tàng ngay ở trong bản thân nguyên tắc xây dựng và đặc điểm của chính tả
Về lỗi chính tả trên đại thể có các loại lỗi :
- Lỗi do ảnh hưởng của thói quen phát âm tiếng địa phương
- Lỗi do chưa nắm vững các quy luật cấu tạo âm tiết vào quy tắc phối hợp chữ viết
- Lỗi do chưa được cung cấp hoặc hiểu biết không đầy đủ về những quy định chính tả mang tính pháp lệnh Nhà nước
- Do hạn chế và bất hợp lí của chính bản thân chữ Quốc ngữ
Với những nét riêng trong nguồn gốc lịch sử hình thành mà chữ viết hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều biểu hiện gây khó khăn cho người viết Điển hình là do cảm nhận ngữ âm không chính xác nên một âm thanh (âm vị) đã được biểu thị bằng nhiều hình thức con chữ khác nhau Qua đó tạo ra sự bất cập cho chính chữ viết : đọc giống nhau, viết khác nhau
Các trường hợp một âm nhiều chữ viết :
a) Âm đầu :
/k / q / z /
Trang 6ng
gh
o
b Aâm đệm : / w /
u
/i/ /ă/ / /
â Có 3 nguyên âm đôi: uô iê ươ
/ uo / / / / /
u c / k /
ch
Trang 7Việc khắc phục lỗi chính tả có liên quan đến hàng loạt nội dung và công việc như : rèn luyện phát âm theo chính âm, cải tiến chữ viết theo hướng đơn giản hợp lí hoá, giới thiệu và phổ biến các quy luật quy định chính tả Trong đó, công việc được ưu tiên hàng đầu là trình bày về quy luật kết hợp của các thành phần cấu tạo âm tiết Việc nhận biết quy luật sẽ giúp người viết chủ động lựa chọn cũng như kiểm tra xác định cách viết đúng đắn
2 Một số cách khắc phục lỗi chính tả cho học sinh.
Trong quá trình dạy học một trong những biện pháp giúp học sinh khắc phục lỗi chính tả cho học sinh là người giáo viên phải biết vận dụng các nguyên tắc dạy học chính tả trong quá trình giảng dạy Có 3 nguyên tắc cần chú ý :
a Nguyên tắc kết hợp chính tả có ý thức và chính tả không có ý thức.
Trong dạy học không có một phương pháp nào là vạn năng vì vậy để quá trình dạy học đạt kết quả cao cần phối hợp nhiều phương pháp Trong quá trình dạy chính tả cho học sinh, giáo viên cần phối hợp hai phương pháp này một cách hợp lí nhằm đạt tối hiệu quả cao Trong điều kiện nhà trường, việc sử dụng phương pháp có ý thức vẫn được coi là chủ yếu Phương pháp không có ý thức cần được kết hợp sử dụng một cách hợp lí các lớp đầu cấp tiểu học chủ yếu là lớp 1; 2 gắn liền với các kiểu bài như tập chép tập viết … các kiểu bài này giúp học sinh nhanh chóng làm quen với hình thức của con chữ, hình thức chữ viết của các từ Đây là những tiền đề, những xuất phát điểm rất cần thiết đối với học sinh mới làm quen với hệ thống chữ viết của tiếng Việt Phương pháp không ý thức còn phát huy tác dụng khi giáo viên hướng dẫn học sinh ghi nhớ các hiện tượng chính tả có
tính chất võ đoán, không gắn với một quy luật quy tắc nào như phân biệt d/gi, ch /
tr, l / n …
Trong nhà trường, giáo viên cần sử dụng khai thác tối đa phương pháp có ý thức Muốn vậy, giáo viên cần phải trang bị những kiến thức về ngữ âm học, từ vựng – ngữ nghĩa có liên quan đến chính tả Cụ thể, giáo viên phải biết vận dụng
Trang 8những kiến thức về ngữ âm học Tiếng Việt vào việc phân biệt loại lỗi chính tả, phát hiện đặc điểm của từng loại lỗi nhất là xây dựng các quy tắc chính tả, các mẹo chính tả giúp học sinh ghi nhớ cách viết một cách khái quát có hệ thống Tóm lại, phát huy tính có ý thức trong dạy học chính tả sẽ tiết kiệm được thì giờ và mang lại kết quả nhanh chóng, chắc chắn, cụ thể (có thể kiểm tra ngay) hơn nữa còn gây được hứng thú cho học sinh
b Nguyên tắc phối hợp giữa phương pháp tích cực và phương pháp tiêu cực (xây dựng cái đúng loại bỏ cái sai ).
Bên cạnh phương pháp tích cực (cung cấp cho học sinh các quy tắc chính tả, hướng dẵn học sinh luyện tập nhằm hình thành các kĩ xảo chính tả) cần phối hợp phương pháp tiêu cực (đưa ra những trường hợp viết sai chính tả, hương dẫn học sinh phát hiện sửa lỗi, rồi từ đó hướng học sinh đi đến cái đúng) Nói cách khác, việc hướng dẫn học sinh viết đúng chính tả cần tiến hành đồng thời với việc hướng dẫn học sinh loại bỏ các lỗi chính tả trong các bài viết
c Nguyên tắc dạy học chính tả theo vùng phương ngữ :
Đây là nội dung giảng dạy chính tả phải sát hợp với phương ngữ Nói cách khác phải xuất phát từ tình hình thực tế mắc lỗi chính tả của học sinh ở từng khu vực, từng vùng miền để hình thành nội dung giảng dạy, phải xacù định được trọng điểm chính tả cần dạy cho học sinh ở từng khu vực
Bên cạnh việc áp dụng các nguyên tắùc dạy học chính tả trong quá trình
giảng dạy, giáo viên cần đưa ra một số phương pháp giúp học sinh viết đúng
chính tả trong từng tiết học Cụ thể :
2.1 Ghi nhớ mặt chữ của từ :
Đây là một biện pháp đòi hỏi người học phải có tính kiên trì bền bỉ bởi nó yêu cầu nhiều thời gian công sức nhưng kết quả nó hình thành biểu tượng vững chắc về chữ viết cho học sinh Với phương pháp này đòi hỏi người học phải đọc nhiều
Trang 9viết nhiều để nhớ được chính xác hình thức con chữ trong từng trường hợp cụ thể Muốn vậy, giáo viên cần động viên học sinh dành nhiều thời gian hơn cho việc viết cũng như đọc thêm sách báo để cho các em tiếp xúc nhiều với chữ viết từ đó
tạo cơ sở để nói đúng viết đúng đặc biệt là các tiếng có vần khó như : quét ,
quanh, khúc khuỷu, ngoèo…
2.2 Cung cấp cho học sinh đầy đủ qui định chính tả mang tính pháp lệnh Nhà
nước, qui luật cấu tạo âm tiết cũng như qui tắc phối hợp chữ viết
2.2.1 Một số quy định chính tả : Được thể hiện trong hai văn bản:
- Những quy định chính tả sử dụng trong sách giáo khoa cải cách giáo dục do Bộ Giáo dục và Uỷ ban Khoa học xã hội Nhà nước ban hành năm 1983
- Quy định tạm thời về viết hoa tên riêng trong sách giáo khoa chương trình mới của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành 3 / 2003 Cụ thể:
a Về cách viết các âm tiết, tiếng :
- Theo truyền thống viết rời rạc các âm tiết (biểu hiện loại hình đơn lập của tiếng việt : đọc rời viết rời)
- Riêng các từ có nguồn gốc là tiếng nước ngoài :
Ở mức độ thấp (cấp tiểu học và chưa được trang bị về ngoại ngữ ): chủ trương
viết rời các âm tiết và có sử dụng dấu ngang nối Ví dụ: I -ta-li-a,Hy-ma –lay-a…
Ở mức độ cao (đại học và sau đại học , các trường hợp sử dụng từ ngữ chuyên ngành ) chủ trương viết liền các âm tiết để biểu thị nguồn gốc ngoại lai của nó Ví dụ : Australia,Thailand…
b Giải pháp viết âm “ i”:
- Aâm (i) xuất hiện trong cấu tạo trước nó cóa phụ âm đầu sau nó không có
phụ âm cuối thì nhất loạt viết là “ i” VD : tỉ, lí , kĩ , đi , ghi…
- Riêng vần (uy): luôn viết là y : huỷ, quý …
Trang 10- Trường hợp âm (i) đứng đầu âm tiết hoặc độc lập tạo thành sẽ chấp nhận
viết theo lối quen cũ : im, yến , ầm ĩ, ỷ lại …
c Cách viết hoa : ngoài nhừng quy định có tính ngữ pháp và giúp biểu thị nội
dung câu nói như : viết hoa trong các trường hợp mở đầu câu , sau khi xuống dòng, các văn bản tồn tại các dạng một câu, kiểu danh ngôn, câu khẩu lệnh … văn bản quy định các trường hợp chính tả viết hoa sau đây :
c.1 : Viết hoa tên riêng Tiếng Việt :
- Tên người và tên địa lí sẽ được viết hoa con chữ cái đầu của tất cả các âm tiết Chú ý : tên của các danh nhân, nhân vật lịch sử nếu được cấu tạo bằng cách kết hợp giữa hai bộ phận : một bộ phận là danh từ chung và một bộ phận là danh từ riêng biểu thị tên gọi cụ thể thì toàn bộ tổ hợp này sẽ được coi là tên riêng và phải viết hoa theo quy tắc trên VD : Hai Bà Trưng, Ông Gióng …
Tương tự tên địa lí có cấu tạo một danh từ chung và một danh tù riêng kết hợp các từ chỉ phương hướng như Đông, Tây, Nam, Bắc được coi là một tổ hợp chỉ tên riêng và phải viết hoa con chữ cái đầu của tất cả các âm tiết.VD : Đèo Ngang, Tháp Rùa, vùng Đông Bắc, miền Tây Nam Bộ …
Ở một vài trường hợp mà các từ và cụm từ chỉ các con vật, đồ vật, sự vật được lâm thời dùng làm tên riêng của nhân vật, lúc này cũng chỉ viết hoa con chữ cái đầu tạo thành tên riêng VD: bác Gấu, anh Cần Cẩu
- Viết hoa tên cơ quan, tổ chức đoàn thể xã hội :
+ Theo quy định sẽ viết hoa con chữ cái đầu của âm tiết đầu tiên và của các âm tiết đầu của bộ phận tạo thành tên riêng VD: Uỷ ban Dân số Kế hoạch Gia đình,Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh…
+ Tên của các chức vụ danh hiệu cao quý mà nhà nước phong tặng cho các cá nhân khi cần viết hoa để bày tỏ ý kính trọng của người viết thì cũng viết hoa theo quy tắc này: Bà mẹ Việt Nam Anh hùng,Ngài Tổng Bí thư Liên hợp quốc…