Tổ chức các hoạt động dạy học *Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ: - Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh *Hoạt động 2: Giới thiệu bài:1’ Trên thi đàn văn học Việt Nam những năm 1932- 1935 xuất h[r]
Trang 1HỌC KỲ HAI
Ngày soạn: 28/12/2012
Dạy ngày: 03/1/2013
Bài 18: Văn bản Nhớ Rừng
(Thế Lữ)
Tiết 73,74 : Đọc - Hiểu văn bản
A Mục tiêu bài học
-Qua bài học, học sinh nắm được
1 kiến thức: - Sơ giản về phong trào thơ mới
-Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do
- Hình tượng nghệ thuật độc đáo có nhiều ý nghĩa của bài thơ nhớ rừng
2.kĩ năng: - Giao tiếp,trao đổi trình bày nỗi chán ghét cuộc sống thực tại tầm thường
trân trọng niềm khao khát cuộc sống tự docuar nhân vật trữ tình trong bài thơ
-Suy nghĩ sáng tạo : phân tích bình luận về giá trị nội dung,nghệ thuật của bài thơ -Tự quản bản thân: Quí trọng cuộc sống ,sống có ý nghĩa
3 Thái độ: - Giáo dục các em hiểu được nỗi khổ tù túng.căm ghét lối sống tầm
thường giả dối
B Chuẩn bị phương pháp ,phương tiện
1- Giáo viên: Đọc thêm về Thế Lữ trong thi nhân Việt Nam Tuyển tập Thế Lữ…
- Vẽ phóng to bức tranh minh họa bìa nhớ rừng SGK trang 4
2 Học sinh: chuẩn bị bài theo câu hỏi trong sách giáo khoa, và học thuộc lòng bài thơ
C Tổ chức các hoạt động dạy học
*Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
*Hoạt động 2: Giới thiệu bài:(1’)
Trên thi đàn văn học Việt Nam những năm 1932- 1935 xuất hiện một phong trào thơ gây lên một tiếng vang lớn đó chính là phong trào thơ mới và Thế Lữ là một trong nhà thơ có công đầu đem lại chiến thắng cho thơ mới mỗi lúc ra quân và tiêu biểu là bài thơ nhớ rừng
* Hoạt động 3: Bài mới:
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
GV cho học sinh đọc chú thích
dấu sao*
? Nêu vài nét về tác giả?
GV Nêu khái quát:
H/s đọc chú thích dấu sao*
H/s dựa vào sgk trình bày
I Đọc- tiếp xúc văn bản
* Tác giả tác phẩm: SGK
Trang 2- Thế Lữ không những là người
cắm cờ chiến thắng cho thơ mới
mà còn là người tiêu biểu cho
phong trào thơ mới chặng ban
đầu, tên thật của ông là Nguyễn
Thứ Lễ, quê ở Bắc Ninh, sống
nhiều năm ở Hải Phòng ông là
một trong những nhà thơ mới
đầu tiên, góp phần làm nên
chiến thắng cho phong trào thơ
mới
- Sáng tác nhiều truyện trinh
thám , kinh dị
GV nêu yêu cầu đọc
Diễn cảm phù hợp với tâm
trạng con Hổ khi ngao ngán
chán trường ,lúc nhớ thương da
diết
GV đọc đoạn 1
GV nhận xét phần đọc của học
sinh
GV cho học sinh chú ý các chú
thích về từ hán việt cổ
? Trong bài thơ tập trung miêu
tả tâm trạng gì của con hổ?
? Khi mượn lời con hổ ở vườn
bách thú cho ta liên tưởng đến
điề gì về con người?
? Phương thức biểu đạt của văn
bản này là gì?
? Tương ứng với mỗi nội dung
là những phần nào của tác
phẩm?
? Hãy quan sát bài thơ chỉ ra
những điểm mối của hình thức
của bài thơ này so với bài thơ
đã học ví dụ như thơ đường?
Ghi những ý cơ bản
Lắng nghe
Hs đọc nối tiếp đến hết
Hs dựa vào SGK giả thích các từ khó
Hs phát hiện
Hs nhận xét
Hs nêu
Hs phát hiện
H/s nhận xét
* Đọc
* Từ khó:
* Cấu trúc văn bản
- Nhớ rừng là tâm sự của con hổ ở vườn bách thú
- >Liên tưởng đến tâm sự con người
-> Biểu cảm gián tiếp
+ Khối căm hờn và niềm uất hận đoạn 1- 4
+ Nỗi nhớ thời oanh liệt đoạn 2 – 3
+ Khao khát giấc mộng ngànđoạn 5
-Không hạn lượng câu, chữ đoạn
-Mỗi dòng thường có 8 tiếng
Trang 3Gv : Đó là điểm khác của thơ
mới với thơ cũ
Chú ý đoạn 1 và 4
? Mở đầu bài thơ tâm trạng của
con hổ được giới thiệu như thế
nào?
? Em hiểu từ " gặm - khối "có
nghĩa là gì ?
?Em hiểu nỗi căm hờn này như
thế nào ?
? Do đâu mà con hổ có tâm
trạng ấy? Hổ cảm nhận những
nỗi khổ nào khi bị nhốt trong
cũi sắt ở vườn bách thú?
? Trong đó nỗi khổ nào có sức
biến thành khối căm hờn ? Vì
sao?
? Khối căm hờn ấy biểu hiện
thái độ sống và nhu cầu sống
như thế nào?
Đọc đoạn thơ diễn tả nỗi uất
hận ngàn thâu
? cảnh vườn bách thú diễn tả
qua chi tiết nào?
? Có gì đặc biệt trong tính chất
của cảnh tượng ấy?
Quan sát
Hs phát hiện
Hs giải thích
H/s giải thích
Hs giải thích
hs nhận xét
Hs đọc
Hs phát hiện H/s nhận xét
-Ngắt nhịp tự do
- Vần không cố định Giọng thơ
ào ạt, phóng khoáng
II Đọc - hiểu văn bản.
1.Tâm trạng con hổ trong vườn bách thú.
- Gặm một khối căm hờn
Gặm: ăn dần dần từng tí một ăn
một cách chậm chap, kiên trì
Khối: Két tụ thành từng khối.
- Cảm xúc căm hờn kết đọng trong tâm hồn , đè nặng nhức nhối không có cách nào giải thoát
- Nỗi khổ không được hoạt động trong một thời gian tù hãm, thời
gian kéo dài ( Ta nằm dài cho
ngày tháng dần qua).
-Nỗi nhục bị biến thành trò chơi
cho thiên hạ tầm thường ( gương
mắt bé diễu oai linh rừng thẳm).
- nỗi bất bình vì: ở chung cùng
bọn thấp kém (chịu ngang bầy
cùng bọn gấu dở hơi- với cặp báo
vô tư lự)
- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi
lạ mắt…vì hổ là chúa sơn lâm, vốn được cả loài người khiếp sợ
- > Chán ghét cuộc sống tầm thường tù túng
-> Khát vọng tự do được sống với cuộc sống của mình
- “ Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng cây trồng- dải nước đen giả suối chẳng thông dòng- len dưới nách những mô gò thấp kém”
- Đểu giả, nhỏ bé, vô hồn.
Trang 4? Cảnh tượng ấy đã gây nên
phản ứng nào trong tình cảm
của con hổ?
?Em có nhận xét gì về nghệ
thuật trong đoạn thơ ?
? Từ đó em hiểu niềm uất hận
ngàn thâu như thế nào?
? Qua phân tích em hiểu gì về
tâm sự của con hổ ở vườn bách
thú?
? Cho em hiểu thêm gì về tâm
trạng của con người lúc bấy
giờ?
Gv khái quát chuyển ý
Yêu cầu học sinh đọc thủa tung
hoành…
? Cảnh sơn lâm được tả qua chi
tiết nào?
? Nhận xét cách dùng từ trong
những lời thơ này?
? Những từ ngữ đó gợi tả đièu
gì Gv: Cảnh núi rừng đại ngàn
hùng vĩ nhưng đầy bí ẩn->
Giang sơn hổ xưa
? Cảnh chúa sơn lâm hiện ra
như thế nào?
? Nhận xét cách sử dụng từ ngữ
và nhịp điệu câu thơ khi miêu tả
về con hổ của tác giả?
? Từ đó chúa tể của muôn loài
được khắc họa mang vẻ đẹp
như thế nào?
Gv: Trên cái phông nền của núi
rừng hùng vĩ Hình ảnh con hổ
hiện ra nổi bật với vẻ đẹp oai
phong lẫm liệt-> hàilòng thoả
mãn tự hào về oai vũ của mình
Hs phát hiện
Hs nhận xét, ghi
Hs khái quát, bộc lộ
Hs đọc
Hs phát hiện
Hs nhận xét ghi
Hs phát hiện
Hs nhận xét
Hs nhận xét
Nghe
-Niềm uất hận
=> Loạt từ ngữ liệt kê, ngắt nhịp ngắn, dồn dập
=>Trạng thái bực bội, uất kéo dài vì phải chung sống với mọi
sự tầm thường giả dối.
- Chán ghét sâu sắc thực tại tù túng, tầm thường giả dối
- Khát khao được sống tự do chân thật
2 Nỗi nhớ một thời oanh liệt.
* Cảnh sơn lâm:
“
Bóng cả cây già, tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn hét núi”
=>Điệp từ với động từ mạnh chỉ hành động (gào thét) =>gợi tả sức sống mãnh liệt của rừng núi bí ẩn Sự lớn lao phi thường mạnh mẽ
“ Ta bước chân lên, dõng dạc đường hoàng- lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng- vờn bóng…trong hang tối…”
=>- Từ ngữ gợi tả tính cách hình dáng con hổ.
- Nhịp thơ ngắn thay đổi =>Vẻ đẹp ngang tàng, lẫm liệt giữa núi rùng uy nghiêm, hùng vĩ.
Trang 5? Đọc đọan thơ tả cảnh núi
rừng, nơi hổ đã từng sống… ?
? Cảnh rừng ở đây là cảnh rừng
trong các thời điểm nào?
? Cảnh sắc trong mỗi thời điểm
có gì nổi bật?
? Từ đó thiên nhiên hiện lên
một vẻ đẹp như thế nào?
? Giữa thiên nhiên ấy chúa tể
của muôn loài đã sống một
cuộc sống như thế nào?
? Nhận xét từ ngữ ?
? Đại từ ta được lặp lại trong
các lời thơ trên có ý nghĩa gì?
? Trong đoạn thơ này điệp từ (
đâu ) kết hợp với câu thơ cảm
thán (than ôi! thời oanh liệt nay
còn đâu ) có ý nghĩa gì?
? Em có nhân xét gì về cảnh
tượng trong vườn bách thú với
cảnh tượng trong hai đoạn thơ
này?
? Theo em sự đối lập này có ý
nghĩa gì trong việc diễn tả trạng
thái tinh thần của con hổ ở
vườn bách thú và từ đó diễn tả
tâm trạng gì của con người?
GV khái quát chuyển ý
? Giấc mộng ngàn thu của con
hổ hướng về một không gian
như thế nào?
? Không gian đó có thật không?
Hs đọc
Hs phát hiện
Hs nhận xét
Hs nhận xét
Hs phát hiện
Hs nhận xét
Hs lí giải
Hs nhận xét
Hs giải thích
Hs phát hiện
Hs nhận xét
Những đêm vàng bên bờ suối.( Vàng)uống trăng tan
Ngày mưa chuyển bốn phương
ngàn
Bình minh cây xanh nắng
gội(xanh)
Chiều( hoàng hôn) lênh láng máu
sau rừng(đỏ)
=> Màu sắc hoà thành bức tranh lộng lẫy.-Thiên nhiên rực rỡ huy hoàng, náo động hùng vĩ bí ẩn.
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan
Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới Tiếng chim ca…
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt
=>Điệp từ, cảm thán
=>Thể hiện khí phách ngang tàng, làm chủ.
=>Tạo nhạc điệu rắn rỏi, hùng tráng
-Nhấn mạnh và bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nuối cuộc sống độc lập tự
do của chính mình
- Cảnh hoàn toàn đối lập một bên
là cảnh tù túng, tầm thường, giả dối với một bên là cuộc sống chân thật, phóng khoáng sôi nổi
Diển tả niềm căm ghét, cuộc sống tầm thường giả dối
Diễn tả khát khao mãnh liệt về một cuộc sống tự do, cao cả chân thật
3 Khát khao giấc mộng ngàn.
Oai linh, hùng vĩ, thênh thang -Không gian không có thật chỉ có
Trang 6? Các kiểu câu nào thường được
sử dụng trong khổ thơ đầu và
khổ thơ cuối?
? Điều đó có ý nghĩa gì?
? Từ đó em nhận xét gì về khát
vọng cuả con hổ?
? Từ nỗi đau ấy phản ánh khát
vọng mãnh liệt nào của con
người?
? Nêu nét nghệ thuật đặc sắc
của bài thơ?
? Giá trị ý nghĩa nội dung tư
tưởng của bài thơ?
? Nếu nhớ rừng là một trong
những thi phẩm tiêu biểu của
thơ lãng mạn thì từ đó em hiểu
những điểm mới mẻ nào của
thơ lãng mạn Việt Nam?
Hs giải thích
Hs nhận xét
Hs bộc lộ
Hs thảo luận
H/s khái quát
Hs đọc
Hs thảo luận
trong giấc mộng
Bộc lộ trực tiếp cuộc sống tự do
=> Khát vọng mãnh liệt, to lớn, nhưng đau xót, bất lực.
-Khát vọng được sống chân thật cuộc sống của chính mình, trong
sứ sở của chính mình ->Đó là khát vọng được giải phóng, khát vọng tự do
III Tổng kết.
1.Nghệ thuật.
- -Sử dụng bút pháp lãng mạn , nhiều biện pháp nghệ thuật nhân hóa, đối lập phóng đại , sử dụng
từ ngữ gợi hình ,giàu sức biểu cảm
-xây dựng nghệ thuật có nhiều tầng nghĩa
- Âm điệu thơ biến hoá qua mỗi đoạn thơ nhưng thống nhất ở giọng điệu giữ dội , bi tráng trong toàn bộ tác phẩm
2 Ý nghĩa
- Mượn lời con hổ ở vườn bách thú, tác giả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước,khát khao thoát khỏi kiếp đời nô lệ
IV Luyện tập:
-Phản ánh nỗi chán ghét thực tại , hướng tới ước mơ một cuộc đời
tự do chân thật
-Giọng thơ ạt ào khỏe khoắn Hình ảnh ngôn từ gần gũi
D Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối (2’)
HS: Yếu,Tb: - Học thuộc lòng bài thơ, học bài theo nội dung phần II và III
- Học thuộc ghi nhớ
HS : K,G: -Nêu cảm nghĩ của em khi học xong bài thơ
- Chuẩn bị bài :Quê hương theo các câu hỏi SGK
Trang 7Soạn ngày: 28/12/2012
Dạy ngày: 04/1/2013
Tiết 75: Câu nghi vấn
A Mục tiêu bài học
Qua bài học, học sinh nắm được
1.Kiến thức - Hiểu rõ hinh thức đặc điểm câu nghi vấn
-Chức năng chính của câu nghi vấn
2.Kỹ năng -Ra quyết định: nhận ra và biết sử dug câu nghi vấn theo mục đích giao tiếp cu thể
-Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, trao đổi về đặc điểm cách sử dụng câu nghi vấn
3 Thái độ - Nắm vững chức năng chính của câc nghi vấn dùng để hỏi
B Chuẩn bị phươngpháp ,phương tiện
1 GV.Chuẩn bị bảng phụ
2 - Học sinh: chuẩn bị theo câu hỏi sgk
C Tổ chức các hoạt động dạy học
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ(3’)
kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Hoạt đông 2: Giới thiệu bài mới(2’)
? Hãy nhớ lại và cho biết ở tiểu học các em đã học các kiểu câu nào được chia theo mục đích phát ngôn?
+ Nghi vấn
+ Trần thuật
+ Câu khiến
+ Cảm thán
Đặc điểm về hình thức và chức năng của các câu trên như thế nào trong chương trình ngữ văn 8 cô cùng các em sẽ lần lượt tìm hiểu và trước hết là kiểu câu nghi vấn
* Hoạt động 3: Bài mới (38’)
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
Gọi học sinh đọc đoạn trích
? Theo em trong đoạn trích trên
đâu là câu nghi vấn?
H/s đọc
Hs xác định
I Đặc điểm hình thức và chức năng chính.
1 Bài tập:
- Sáng ngày người ta đấm U có đau lắm không?
- Thế làm sao mà U cứ khóc mãi
mà không ăn khoai? Hay là U
Trang 8? Đặc điểm hình thức nào cho
biết đó là câu nghi vấn?
? Những câu nghi vấn trên dùng
để làm gì?
? Khi viết câu nghi vấn cần chú ý
điều gì?
? Qua tìm hiểu em cho biết đặc
điếm và chức năng của câc nghi
vấn?
? Hãy đặt một câu nghi vấn và
xác định đặc điểm của câu nghi
vấn đó?
Gv nhận xét
Gv gọi học sinh đọc bài tập và
xác định yêu cầu
? Xác định câu nghi vấn, xác định
đặc điểm hình thức?
? Căn cứ vào đâu để xác định câu
trên là câu nghi vấn ?
? Trong các câu đó có thể thay từ
hay bằng từ hoặc được không?
Gv cho học sinh thay thế và nhận
Hs nhận xét
Hs nêu
Hs nhận xét
Hs rút ra kết luận
đọc lại ghi nhớ
Hs đặt câu, nhận xét
Đọc bài tập H/s xác định
Hs phân tích
Hs thay và nhận xét
thương chúng con đói quá?
- Cuối câu dùng dấu chấm hỏi.
- Có những từ nghi vấn: Không,
thế làm sao, hay là…
- Dùng để hỏi ( có khi để tự hỏi)
- Đặt dấu chấm hỏi ở cuối câu
2 Ghi nhớ: SGK.
II Luyện tập
1 Bài tập 1.
a Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?
b Tại sao con người ta lại phải khiêm tốn đền như thế?
c Văn là gì? Chương là gì?
d Chú mình có muốn đùa vui không?
- Dùa trò gì?
- Hừ…hừ…cái gì thế?
- Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta ấy hả?
- Cuối mỗi câu đều dùng dấu chấm hỏi, trong mõi câu đều chứa từ nghi vấn: a không; b tại sao; c gì, gì; d không, gì, thế, hả
2 Bài 2:
- Căn cứ vào từ hay
- Không thể thay từ hay bằng từ
hoặc được Nếu thay từ hay trong
câu nghi vấn bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến
Trang 9? Có thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối
câu những câu sau được không
tại sao?
Lưu ý: Trong tiếng việt, tổ hợp x
cũng như, ai cũng, gì cùng, sao
cùng, đâu cũng, bao giờ cũng,
bao nhiêu cũng…có ý nghĩa
khẳng định tuyệt đối
VD: Ai cũng thấy thế, có nghĩa là
“ mọi người đều thấy thế”
Và x là một từ phiếm định, chứ
không phải là từ nghi vấn
? Phân biệt hình thức và ý nghĩa
của hai câu sau?
VD: Cái áo này có mới lắm
không?
Cái áo này có mới lắm chưa?(sai)
Hs đặt và giải thích
Hs phân biệt
thành một câu khác thuộc kiểu câu trần thuật có ý nghĩa khác hẳn
3 Bài tập 3:
- Không thể đặt dấu chấm hỏi vào cuối các câu được vì chúng không phải là câu nghi vấn
Câu a, b mặc dù có các từ nghi vấn như cơ…không, tại sao những kết cấu chứa những từ này chỉ có chức năng bổ ngữ trong một câu
Trong câu c, d thì nào( cũng) ai ( cũng) là từ phiếm định
4 Bài 4:
a Anh có khỏe không?
b Anh đã khỏe chưa?
Khác nhau về hình thức: có, không, đã, chưa
Khác nhau về ý nghĩa:
+ Câu thứ hai có giả định là người được hỏi trước đó có vấn
đề về sức khỏe, nếu trước đó không có giả định này thì câu hổi
là vô lí
+ Còn câu hỏi thứ 4 không có giả định đó
* Hoạt động 4: Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối (1’)
HS: Yếu, Tb :- Học bài theo ghi nhớ,Làm bài tập còn lại
HS: K,G :- Viết một đoạn văn có sử dụng câu nghi vấn
-Chuẩn bị bài : Câu nghi vấn (Tiếp theo)
Trang 11Ngày Soạn :05/1/2013
Ngày Dạy : /1/2013
Tiết 76 : Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
A : Mục tiêu bài học
1 Kiến thức : -Kiến thức về đọan văn, bài văn thuyết minh
- Yêu cầu viết đoạn vân thuyết minh
2 Kỹ năng: - Xác định chủ đề phát triển ý xắp xếp ý khi viết đoạn văn thuyết minh
- Diễn đạt rõ ràng chính xác
- Viết đoạn văn thuyết minh có độ dài 90 chữ
3.Thái độ : -Ý thức Viết đoạn văn
B Chuẩn bị phương pháp ,phương tiện
1 GV :Chuẩn bị những đọan văn thuyết minh
2 HS :Chuẩn bị theo câu hỏi SGK
C Tổ chức các hoạt động dạy học
* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ(5’)
? Thế nào là đoạn văn? Vai trò của đoạn văn trong văn bản? cấu tạo thường gặp của đoạn văn?
* Hoạt đông 2: Giới thiệu bài mới(1’)
ở tiết trước các em đã biết vận dụng cách viết đoạn văn và câu chủ đề để xây dựng
đoạn văn trong văn bản tự sự Để viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh như thế
nào tiết hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
* Hoạt động 3 : Bài mới(38’)
Hoạt động của thầỳ HĐ của trò Nội dung cần đạt
Gv gọi học sinh đọc 2 đoạn
văn.(sgk)
? Đoạn văn gồm mấy câu?
? Từ nào được nhắc lại trong
các câu đó? Việc nhắc lại các
từ đó có tác dụng gì?
? Vậy theo em chủ đề của
đoạn văn là gì? Nó được thể
hiện như thế nào?
? Hãy cho biết vai trò của
từng câu trong việc thể hiện
và phát triển chủ đề?
Hs đọc
Hs xác định
Hs phát hiện, nhận xét
Hs xác định
H/s nhận xét
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1 Nhận dạng đoạn văn thuyết minh.
a Đoạn văn:
- Đoạn văn gồm 5 câu
- Từ nước được nhắc đi nhắc lại nhiều lần
đó là từ quan trọng nhất thể hiện chủ đề trong đoạn văn
-Chủ đề của đoạn văn được thể hiện ở câu 1: Thế giới …thiếu nước sạch nghiêm trọng
Câu 1: Giới thiệu khái quát vấn đề thiếu
nước ngọt nghiêm trọng trên thế giới
Câu 2: Cho biết tỉ lệ nước ngọt trên trái