+ Triển khai bài dạy: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT I> Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh: GV: Yêu cầu HS đọc mục I SGK và trả lời câu hỏi 1/ Bài văn thuyết minh cần đạ[r]
Trang 1Tuần 23 – Tiết 69: 11/ 02/ 2011
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
Mức độ cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phương
pháp thuyết minh
- Nắm được một số phương pháp thuyết minh cụ thể
Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
- Kiến thức: + Tầm quan trọng của các phương pháp thuyết minh trong văn bản thuyết minh
+ Các phương pháp được sử dụng trong văn bản thuyết minh
+ Các yêu cầu và nguyên tắc chọn lựa, vận dụng và phối hợp các phương pháp thuyết minh
- Kĩ năng: + Nhận diện và phân tích hiệu quả của các phương pháp thuyết minh qua các ví dụ cụ thể
+ Lựa chọn, vận dụng và nguyên tắc lựa chọn, vận dụng và phối hợp các phương pháp
thuyết minh với đối tượng, làm nổi bật đặc điểm của đối tượng và tăng sức hấp dẫn cho văn bản thuyết minh
Tiến trình lên lớp:
- Ôn định lớp:
- Kiểm tra bài cũ:
- Bài giảng:
+ Đặt vấn đề: Khi làm văn thuyết minh nắm chắc đối tượng, sưu tầm đầy đủ số liệu chưa phải là toàn
bộ, mà để có một bài văn thuyết minh hoàn chỉnh thì cần có một phương pháp thuyết minh cụ thể
+ Triển khai bài dạy:
GV: Yêu cầu HS đọc mục I SGK và trả lời câu hỏi
thảo luận nhóm:
? Yêu cầu để viết một bài văn thuyết minh là gì?
? Muốn viết văn bản thuyết minh thì ngoài tri thức
và nhu cầu thì còn cần điều kiện gì?
? Cần ghi nhớ điều gì về mối quan hệ giữa phương
pháp thuyết minh và mục đích thuyết minh?
? Ở chương trình ngữ văn THCS các em đã được
học những PP thuyết minh nào? Hãy nêu và cho ví
dụ minh họa?
- PP nêu định nghĩa và giải thích:
+ VD: Huế là một trong những trung tâm văn hóa,
nghệ thuật lớn của VN
Rắn là loại bò sát không chân
+ Tác dụng: giúp cho người đọc hiểu về đối
tượng
- Phương pháp liệt kê:
+ VD: Thông tin về ngày Trái đất năm 2000: Bao
ni lông làm tắc nghẽn cống nước thải, làm chết các
sinh vật, làm ô nhiễm thực phẩm, thải khí độc gây
I> Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh:
1/ Bài văn thuyết minh cần đạt các yêu cầu sau:
- Cung cấp thông tin về đối tượng một cách trung thực, chính xác và khách quan
- Nội dung thuyết minh phải chuẩn xác, hấp dẫn, sinh động
- Trình tự thuyết minh phải hợp lí, khoa học, nhất quán
2/ Muốn viết được văn bản thuyết minh thì ngoài tri thức và nhu cầu cần phải có những phương pháp thuyết minh phù hợp
M3/ ục đích thuyết minh thường được hiện thực hóa thành bài văn thông qua phương pháp thuyết minh, các
P thuyết minh bao giờ cũng gắn liền với một mục đích thuyết minh cụ thể
II> Một số phương pháp thuyết minh:
1/ Ôn tập các PP thuyết minh đã học ở THCS:
- Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
- Phương pháp liệt kê
- Phương pháp nêu ví dụ
- Phương pháp dùng số liệu
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp phân loại, phân tích
Lop10.com
Trang 2ung thư
+ Tác dụng: giúp người đọc hiểu sâu sắc, toàn
diện và có ấn tượng về nội dung thuyết minh
- Phương pháp nêu ví dụ:
+ VD: Đặc biệt bao ni lông màu đựng thực phẩm
làm ô nhiễm thực phẩm do chứa các kim loại như:
chì, ca đi mi gây tác hại cho não và là nguyên
nhân gây ung thư
+ Tác dụng: thuyết phục người đọc
- P pháp dùng số liệu:
+ VD: Cấm hút thuốc lá ở tất cả những nơi công
cộng, phạt nặng những người vi phạm (Ở Bỉ, từ
năm 1987, vi phạm lần thứ 1 phạt 40 đô la, tái
phạm phạt 500 đô la )
+ Tác dụng: tạo sự tin tưởng chắc chắn của cách
thuyết minh
- PP so sánh:
+ VD: Ôn dịch thuốc lá đang đe dọa sức khỏe và
tính mạng loài người còn nặng hơn cả AIDS nếu
như đánh giặc như vũ bão thì không đáng sợ, đáng
sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn lá dâu
+ Tác dụng: tăng sức thuyết phục và độ tin cậy
- PP phân tích, phân loại:
+ VD:
Huế là sự kết hợp hài hòa của núi, sông và biển
Huế còn là công trình kiến trúc nổi tiếng
Huế còn nổi tiếng với những món ăn
+ Tác dụng: giúp người hiểu được từng mục của
đối tượng
? Cho biết trong các đoạn trích nêu trên các tác giả
đã sử dụng phương pháp thuyết minh nào? Tác
dụng?
? Ngoài những phương pháp thuyết minh nêu trên,
theo em văn thuyết minh còn có phương pháp nào
khác không?
- Thuyết minh bằng cách chú thích
VD: Ba- sô là tên hiệu, Ba-sô là tên chữ
→ tác giả giải thích cho danh xưng của Ba- sô
- Thuyết minh giảng giải nguyên nhân- hệ quả:
GV: Yêu cầu HS đọc mục III sgk
? Căn cứ vào đâu để lựa chọn phương pháp thuyết
minh?
? Mục đích của việc sử dụng phương pháp thuyết
minh là gì?
2/ Các phương pháp thuyết minh được vận dụng trong các đoạn trích:
* Đoạn văn a:
- PP thuyết minh liệt kê, giải thích
- Mục đích: công lao tiến cử người tài giỏi cho đất nước của Trần Quốc Tuấn
- Tác dụng: đảm bảo tính chuẩn xác và tính thuyết phục
* Đoạn văn b:
- PP thuyết minh: phân tích, giải thích
- Mục đích: lí do (nguyên nhân) thay đổi bút danh của Ba- sô
- Tác dụng: Cung cấp những hiểu biết mới, bất ngờ, thú vị
* Đoạn văn c:
- PP thuyết minh: nêu số liệu và so sánh
- Mục đích: giúp người đọc hiểu về cấu tạo của tế bào
- Tác dụng: gây ấn tượng và hấp dẫn
* Đoạn văn d:
- PP thuyết minh: Phân tích, giải thích
- Mục đích: giúp người đọc hiểu về một loại hình nghệ thuật
- Tác dụng: cung cấp những hiểu biết mới, thú vị
3/ Tìm hiểu thêm một số phương pháp thuyết minh:
- Thuyết minh bằng cách chú thích
- Thuyết minh bằng cách giảng giải nguyên nhân- kết quả
III> Yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh:
- Căn cứ vào mục đích thuyết minh để lựa chọn P thuyết minh
- Phương pháp thuyết minh không chỉ cung cấp đầy
đủ thông tin về đối tượng mà còn làm cho bài văn sinh động, hấp dẫn
Hướng dẫn tự học: Sưu tầm thêm một số văn bản thuyết minh và tìm hiểu các phương pháp thuyết minh được sử dụng trong các văn bản đó
Dặn dò: Soạn bài “Luyện tập viết đoạn văn thuyết minh”
Yêu cầu: - Tìm hiểu thế nào là đoạn văn?
- Điểm giống nhau và khác nhau giữa văn bản tự sự và văn bản thuyết minh
- Cách viết đoạn văn thuyết minh?
Lop10.com