Một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy ...

Ví dụ 2: Khi dạy bài 12 “Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân” tôi sẽ cho học sinh xem đoạn video clip về “bạo lực gia đình”, nhằm giúp học sinh thấy được đó là hành vi vi phạm[r]

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng sáng kiến Thị xã Phổ Yên

1 Tôi ghi tên dưới đây

Số

TT Họ và tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến

1 Hồ Thị Hạnh 03/4/1978

Trường THCS Bắc Sơn

Giáo viên Đại học 100%

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số giải pháp tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy môn Giáo dục công dân lớp 9 ở trường THCS Bắc Sơn năm học 2019 - 2020”.

2 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Hồ Thị Hạnh, Trường THCS Bắc Sơn

-Thị xã Phổ Yên - Tỉnh Thái Nguyên

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục

4 Ngày sáng kiến được áp dụng: Sáng kiến của tôi được nghiên cứu và

áp dụng tại trường THCS Bắc Sơn - Thị xã Phổ Yên - Tỉnh Thái Nguyên từ tháng 9 năm 2019 đến hết năm học 2019 - 2020

5 Mô tả bản chất của sáng kiến

5.1 Thực trạng trước khi áp dụng giải pháp

Mục tiêu của giáo dục là những con người toàn diện về kiến thức, nhân cách, thể chất và kĩ năng sống Cho nên cùng với những môn học cung cấp kiến thức cơ bản thì môn Giáo dục công dân (GDCD) có vị trí quan trọng trong nhà trường THCS Môn học cung cấp cho học sinh một hệ thống chuẩn mực lối sống phù hợp với yêu cầu của xã hội ở mức độ phù hợp với lứa tuổi, giúp học sinh biết sống hoà nhập với cuộc sống hiện tại với tư cách là một công dân tích

cực và năng động; góp phần quan trọng để hình thành những phẩm chất cần thiết của nhân cách con người Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và tăng cường khả năng hội nhập trong

xu thế phát triển và tiến bộ của thời đại

Đặc biệt trong giai đoạn hội nhập và phát triển hiện nay, xã hội càng phát triển bên cạnh mặt tích cực kéo theo nhiều hệ lụy trong đời sống xã hội, thì môn GDCD càng có vai trò quan trọng trong việc rèn luyện nhân cách cho học sinh Việc giảng dạy không chỉ cung cấp kiến thức của bộ môn mà còn giúp các

em những điều bổ ích trong cuộc sống để trở thành những con người toàn diện,

có tài và có đức, xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước

Cùng với những môn học khác, môn GDCD góp phần đào tạo những người công dân mới vừa có tri thức khoa học vừa có năng lực hoạt động thực tiễn, có ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình và đất nước Từ đó các em thấy rõ trách nhiệm của mình: Luôn luôn có ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp, Pháp luật, biết tự rèn luyện bản thân để trở thành người công dân hữu ích cho quê hương, đất nước

Vì vậy, để phát huy tính tích cực của học sinh thì việc làm thế nào để cho học sinh hứng thú với môn học để chiếm lĩnh các giá trị, các chuẩn mực đạo đức, pháp luật thông qua việc nắm tri thức, thực hành và rèn luyện trong và ngoài giờ học

Ở trường THCS Bắc Sơn, môn học GDCD được nhà trường hết sức quan tâm Ban Giám hiệu nhà trường chỉ đạo các tổ, nhóm bộ môn xây dựng kế hoạch, phân công giáo viên có chuyên môn giảng dạy rèn luyện cho học sinh ngay từ đầu năm học Chính vì vậy trong các năm học qua, tỉ lệ chất lượng bộ môn GDCD khá cao và chất lượng đạo đức của các em được nâng lên rõ rệt

Bản thân tôi sau nhiều năm công tác tại trường THCS Bắc Sơn, năm học

2019 - 2020 là năm học thứ 5 liên tục được giao nhiệm vụ giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi môn Giáo dục công dân lớp 9 Năm nào học sinh khối 9 do tôi giảng dạy cũng đạt chất lượng bộ môn từ khá, giỏi trở lên cao, các em trong đội tuyển bồi dưỡng do tôi phụ trách cũng đạt giải trong kì thi cấp thị xã

Năm học 2019 - 2020, tôi được phân công giảng dạy GDCD 03 lớp 9 với

122 em; đội tuyển học sinh giỏi môn Giáo dục công dân dự thi học sinh giỏi cấp thị xã: 4 em (là học sinh nữ có học lực khá, giỏi, hạnh kiểm tốt)

Trong quá trình giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi tại trường THCS Bắc Sơn tôi nhận thấy có thuận lợi và khó khăn sau:

* Thuận lợi

Nhà trường luôn quan tâm tới mọi hoạt động của giáo viên nhất là việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và công tác cho giáo viên giảng dạy

và bồi dưỡng học sinh giỏi văn hóa lớp 9

Những năm gần đây, phần lớn giáo viên dạy môn GDCD đã được đào tạo chính qui, được phân công chuyên giảng dạy bộ môn này, nên họ rất quan tâm đến việc đầu tư cho từng tiết dạy, đặc biệt là quan tâm đến việc sử dụng đồ dùng trực quan và áp dụng các phương tiện hiện đại trong giảng dạy môn GDCD Chính vì lẽ đó mà chất lượng và hiệu quả giờ dạy đạo đức, pháp luật được nâng cao hơn trước

Các bậc phụ huynh đã có sự quan tâm đến việc học tập của con em mình Đặc biệt là tạo điều kiện cho các em về thời gian năm học cuối cấp để các em

có điều kiện hơn trong học tập

* Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi trên chúng tôi cũng còn gặp không ít khó khăn, đó là:

Nhiều phụ huynh và giáo viên còn quan niệm môn GDCD là “môn phụ”, nên thường dành nhiều thời gian cho những môn mà các em coi là môn chính như: Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh,… Hầu như những thời gian còn “sót” lại các

em mới dành cho môn GDCD

Một vấn đề nữa là sách và tài liệu tham khảo cho bộ môn rất ít Tất cả giáo viên giảng dạy đều phải tự soạn, tự nghiên cứu và tự sưu tầm tài liệu

Bên cạnh đó, trước đây phần lớn giáo viên dạy bộ môn này là giáo viên chủ nhiệm hoặc giáo viên những bộ môn khác được phân công giảng dạy nên

họ không có điều kiện và ít quan tâm đến việc đầu tư cho bài giảng, chưa có

kiến thức sâu rộng và kinh nghiệm khai thác và sử dụng kênh hình trong các tiết dạy Do đó hiệu quả giờ dạy đạo đức, pháp luật chưa cao, các em hiểu biết

về các chuẩn mực đạo đức, pháp luật còn mơ hồ Bản thân tôi là giáo viên dạy

“chéo” môn GDCD nên về phương pháp còn chưa phù hợp

Môn GDCD ở trường THCS trước đây thường bị coi làm môn học phụ nên các giờ học thường diễn ra một cách đơn điệu, khô khan, phương pháp chủ yếu là phương pháp thuyết trình Trong giờ học, học sinh được hoạt động ít, thụ động, giờ học không gây hứng thú, đồ dùng dạy học ít được sử dụng hoặc sử dụng một cách hình thức Nên đó chưa phải là là phương pháp tích cực vì học sinh chưa thực sự có cơ hội để thể hiện thái độ, lập trường của cá nhân mình Những giờ học như vậy, học sinh ít có khả năng sáng tạo

Ở lớp 6,7,8 các em không coi trọng môn học này nên khi vào lớp 9 các

em cũng không hứng thú với môn học này nên việc giảng dạy cũng khá vất vả, giáo viên phải hướng dẫn các em cách học của bộ môn và liên hệ với những vấn đề thực tiễn

5 2 Một số giải pháp để học sinh hứng thú với môn học

5.2.1 Sử dụng đồ dùng dạy học có hiệu quả

Muốn sử dụng đồ dùng trực quan có hiệu quả, trước hết người giáo viên cần xác định loại phương tiện cần sử dụng, tác dụng của nó đối với bài giảng

Những đồ dùng trực qua này có tác dụng gây ấn tượng sâu sắc trong ký

ức mỗi học sinh Nếu người giáo viên sử dụng tốt các phương tiện đó sẽ giúp cho học sinh phát triển được óc quan sát, trí tưởng tượng, khả năng tư duy liên

hệ thực tế Nó còn giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những điều thu nhận được

* Tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ, bản đồ

Ví dụ 1: Khi dạy bài 4: Bảo vệ hòa bình chúng ta có thể giới thiệu đến

học sinh những bức tranh

Qua những bức ảnh này học sinh sẽ hình dung được:

- Hậu quả to lớn của chiến tranh

- Ngày nay chiến tranh vẫn xãy ra nhiều nơi trên thế giới

- Trách nhiệm của cộng đồng thế giới, mỗi quốc gia, mỗi con người phải làm gì để

ngăn chặn chiến tranh, bảo vệ hòa bình.

Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản Hậu quả của chiến tranh

Bảo vệ trật tự xã hội Bảo vệ Tổ Quốc

Biểu tình vì hòa bình Vẽ tranh vì hòa bình

Ví dụ 2: Khi dạy bài: Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc giáo viên có thể giới thiệu

“Bản đồ hành chính Việt Nam” Qua bản đồ, học sinh hiểu được:

- Đất nước ta, vị trí tiếp giáp với nước ngoài, ngoài vùng đất liền ta còn

có vùng biển (trong đó có 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa)

- Xác định được vùng trời, vùng biển, những tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc

 Hình thành ý thức công dân, nghĩa vụ đối với đất nước

* Phim tư liệu, video clip tình huống

Ví dụ 1: Khi dạy bài “Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý của công dân” tôi sẽ cho học sinh xem những đoạn video clip “Buôn bán ma túy”,

“Học sinh đi hàng ba, hàng tư”, “lấn chiếm lòng, lề đường”, “đi xe trong sân trường” nhằm giúp học sinh xác định các khái niệm:

- Vi phạm pháp luật hình sự;

- Vi phạm pháp luật hành chính;

- Vi phạm pháp luật dân sự;

- Vi phạm kỉ luật

Có ý thức chấp hành tốt các quy định của pháp luật và nội quy của nhà trường

Ví dụ 2: Khi dạy bài 12 “Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân” tôi sẽ cho học sinh xem đoạn video clip về “bạo lực gia đình”, nhằm

giúp học sinh thấy được đó là hành vi vi phạm pháp luật cần lên án, qua đó giúp các em liên hệ đến gia đình mình, nơi em ở từ đó giáo dục ý thức trách

nhiệm của mình đối với gia đình.

* Phải xác định nội dung cơ bản của bài trên cơ sở chuẩn kiến thức sách giáo khoa về mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ từ đó lựa chọn phương tiện, đồ dùng phù hợp

Ví dụ: Khi dạy bài 7 “Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc", tôi đã xác định định yêu cầu cơ bản của bài này:

- Kiến thức: Hiểu thế nào là truyền thống tốt đẹp của dân tộc; Ý nghĩa

của truyền thống dân tộc và sự cần thiết phải kế thừa; Trách nhiệm của công dân

- Kĩ năng: Biết phân biệt truyền thống tốt đẹp với phong tục, tập quán lạc

hậu cần xóa bỏ

- Thái độ: Tôn trọng, bảo vệ, giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Phê phán những hành vi thiểu tôn trọng xa rời truyền thống dân tộc

Từ đó quyết định chọn lựa đồ dùng sau:

- Tranh ảnh các làng nghề truyền thống, lễ hội Cầu ngư (Miền Trung), các video clip: Lễ hội đền Hùng, lễ hội Chùa Hương, ca trù, Cồng chiêng Tây Nguyên, múa rối nước Nhằm giúp học sinh hiểu rõ những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

- Tranh ảnh về mê tín dị đoan, hủ tục lạc hậu nhằm giúp học sinh hình thành kĩ năng phân biệt được truyền thống tốt đẹp với mê tín dị đoan, hủ tục lạc hậu

Lễ hội cầu ngư ở Phan Thiết Múa rối nước

5.2.2 Sử dụng phương pháp trò chơi

Để tránh khô khan và nhàm chán đồng thời tạo cho các em hứng thú, trong các giờ học tôi thường sử dụng phương pháp trò chơi để tổ chức các hoạt động cho học sinh Khi tiến hành phương pháp này,tôi thực hiện như sau:

Bước 1: Giáo viên lựa chọn trò chơi, giới thiệu trò chơi và mục tiêu Bước 2: Chuẩn bị các phương tiện, điều kiện cần thiết cho trò chơi Bước

này bao gồm những việc làm sau:

- Tổ chức người tham gia trò chơi, số người tham gia, số đội tham gia

- Các dụng cụ cần thiết (nếu có)

Bước 3: Hướng dẫn chơi Bao gồm những nộ dung sau:

- Giáo viên nêu cách chơi (luật chơi): từng việc cụ thể của từng người chơi hoặc đội chơi, thời gian chơi, những điều người chơi không được làm

- Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi

Bước 4: Thực hiện trò chơi.

Bước 5: Đánh giá trò chơi Bước này bao gồm những nội dung sau:

- Giáo viên nhận xét thái độ tham gia trò chơi của từng đội, từng cá nhân, những điều cần rút kinh nghiệm

- Công bố kết quả của từng đội, từng cá nhân và tuyên dương, ghi điểm, trao phần thưởng (nếu có)

Bước 6: Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi Học sinh nêu kiến

thức, kĩ năng trong bài học mà trò chơi đã thể hiện

Bước 7: Giáo viên kết luận, định hướng cho học sinh về cách ứng xử tích

cực qua trò chơi

Một số trò chơi cụ thể mà tôi đã sử dụng trong quá trình giảng dạy:

* Trò chơi thử làm phóng viên

Để củng cố cho học sinh sau khi học bài “Bảo vệ hòa bình”, giáo viên có

thể tổ chứ cho học sinh chơi trò chơi thử làm phóng viên

Cách chơi như sau: một vài học sinh trong lớp thay phiên nhau đống vai phóng viên đài truyền hình, đài phát thanh, báo Thiếu niên Tiền phong để phỏng vấn các bạn theo các câu hỏi mà các em tự nghĩ ra hoặc qua gợi ý của giáo viên

1 Theo bạn bảo vệ hòa bình là gì?

2 Bạn đã làm gì để bảo vệ hòa bình?

3 Vì sao chúng ta phải bảo vệ hòa bình?

4 Nêu những việc làm của bạn hoặc của các bạn trong lớp thể hiện bảo

vệ hòa bình?

5 Theo bạn, bảo vệ hòa bình là trách nhiệm của ai?

Người được phỏng vấn sẽ dựa vào nội dung bài học để trả lời các câu hỏi của phóng viên

Kết thúc trò chơi giáo viên kết luận toàn bài

Cũng với hình thức này nhưng với bài dạy về pháp luật tôi sẽ cho các em chơi trò chơi: Đến trung tâm tư vấn pháp luật

Ví dụ: Khi dạy bài “Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân”, tôi tổ chức cho các em chơi trò chơi, chia lớp thành 2 đội: Cờ đỏ và Sao vàng.

Nhiệm vụ là một bên xin tư vấn, một bên là Luật sư trả lời Nhiệm vụ này được đổi liên tục sau mỗi câu hỏi Nếu Luật sư trả lời đúng được tính 10 điểm Kết thúc cuộc thi đội nào được nhiều điểm hơn sẽ thắng

? Chị gái tôi năm nay 16 tuổi, đã yêu và muốn lấy chồng Xin luật sư cho tôi hỏi: việc kết hôn của chị gái tôi có được pháp luật thừa nhận không?

Trả lời: Không Vì chưa đến tuổi kết hôn theo quy định.

? Xin luật sư cho hỏi yêu nhau tự nguyện không cần đăng kí kết hôn có đúng pháp luật về hôn nhân không?

Trả lời: Không Vì có đăng kí kết hôn, mới được Nhà nước thừa nhận là

hôn nhân hợp pháp

? Ông nội tôi bảo: trong gia đình, người bố có quyền quyết định tất cả, theo Luật sư ông nội tôi nói vậy có đúng không?

Trả lời: Không Vì vợ chồng bình đẳng, theo nguyên tắc của chế độ hôn

nhân ở Việt Nam

? Bạn tôi - Hoa vừa tốt nghiệp đại học, cô yêu và muốn cưới một chàng trai người người Pháp Nhưng bố mẹ cô kiên quyết phản đối với lý do pháp luật Việt Nam không cho kết hôn với người nước ngoài Xin luật sư cho biết, bố mẹ

Hoa đúng hay sai? Vì sao?

Trả lời: Sai Vì quy định của pháp luật cho phép người Việt Nam được

kết hôn với người nước ngoài

? Anh An bị nhiễm HIV, trong khi chị Hà là người khỏe mạnh Cả hai đều đã trưởng thành, có việc làm ổn định, hai anh chị rất yêu nhau Chị P biết

rõ bệnh tình của người yêu mình và tự nguyện kết hôn với anh A Pháp luật có cho phép anh A và chị P kết hôn với nhau hay không? Vì sao?

Trả lời: Có cho phép vì cả hai bên tự nguyện kết hôn, theo nguyên tắc

của chế độ hôn nhân ở Việt Nam

Như vậy qua trò chơi ta thấy học sinh sẽ nắm chắc nội dung kiến thức bài học

* Trò chơi tiếp sức

Sử dụng trò chơi để hình thành kiến thức kĩ năng mới cho học sinh Trò chơi này áp dụng khi giáo viên yêu cầu học sinh tìm những biểu hiện của những chuẩn mực đạo đức hay pháp luật trong đời sống hàng ngày

Ví dụ: Sau khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm trong bài Kế thừa

và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi trò chơi Tiếp sức.

Giáo viên chia đội chơi (2 đội, mỗi dãy là một đội), quy định thời gian chơi

Giáo viên nêu nhiệm vụ cần thực hiện: ? Kể tên các truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta mà em biết?

Giáo viên nêu luật chơi và cách chơi: mỗi đội lần lượt cử từng đại diện lên bảng ghi biểu hiện, sau đó về chỗ để bạn khác trong đội lên ghi, tiếp tục cho đến hết thời gian quy định (mỗi bạn chỉ được thực hiện một lần) Hết thời gian, đội nào có nhiều đấp án nhất, nhóm đó thắng cuộc

Bảng minh họa các truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Nhóm 1 Nhóm 2 Yêu nước Hiếu thảo

Hiếu học Tôn sư trọng đạo

.

Kết thúc trò chơi, giáo viên nhận xét và tuyên dương nhóm làm tốt

Giáo viên kết luận: Đây là những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta Chúng ta cần biết kế thừa, giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp đó

* Trò chơi sắm vai

Sử dụng trò chơi để giới thiệu bài mới nội dung kiến thức bài học mà các

em sắp được học Đồng thời tạo tâm lí phấn khởi, thoải mái, hào hứng học tập giảm bớt sự căng thẳng, mệt mỏi ở tiết học trước, hoặc sự căng thẳng, mệt mỏi

do hoàn cảnh xung quanh

Học sinh chuẩn bị tiểu phẩm (giáo viên hướng dẫn chuẩn bị ở tiết học trước)

Ví dụ: Khi dạy bài Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Học sinh chơi trò chơi sắm vai với tiểu phẩm:

Hùng vừa đi vừa ngân nga:

- Dù ai buôn bán trăm bề

Mùng mười tháng tám thì về trọi trâu

- Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba.

Quân: Cậu lãng mạn thật đấy, biết ngâm thơ từ bao giờ vậy? Cậu có biết

ý nghĩa của các câu ca dao đó không?

Hùng (gãi đầu): Tớ… tớ…

Lam: A! Câu ca dao nhắc nhở chúng ta phải luôn nhớ về cuội nguồi, nhớ

về những giá trị tốt đẹp của dân tộc Đây là một trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta

Hằng: Vậy truyền thống là gì? Thế nào là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta? Thì chúng ta sẽ cùng cô giáo tìm hiểu

* Trò chơi hái hoa dân chủ

Đây là trò chơi nhằm kiểm tra vốn kiến thức mà các em đã học, thường được tổ chức trong các tiết ôn tập ngoại khóa, thực hành Những hành vi, thái

độ, cách ứng sử của các em được ghi trong mỗi câu hỏi ở mỗi bông hoa