-> Lời đề tựa thể hiện sự hoài nghi, băn khoăn của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng về việc làm của Vũ Như Tô, của nhân dân và là lời thú nhận về mối tương giao của những người cùng yêu quý,[r]
Trang 1KHUNG MA TRẬN ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LỚP 12, LẦN I
NĂM HỌC 2016-2017 Môn: Ngữ Văn Mức độ
Chủ đề
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Cộng
Cấp độ thấp Cấp độ cao Phần I
Đọc –hiểu
- Nhận biết được phương thức biểu đạt của văn bản, các biện pháp tu từ, phong cách ngôn ngữ, thao tác lập luận được sử dụng trong đoạn văn.
- Nội dung của văn bản, tác dụng của thao tác lập luận, ý nghĩa của hình ảnh thơ.
Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về một hiện tượng đặt ra trong đoạn trích và về hai câu thơ trong văn bản cho sẵn.
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ %
4 1,5 15%
2 0,5 5%
2 1,0 10%
8 3,0 30%
Phần II Làm
văn.
Câu 1 Tạo lập
bài văn nghị
luận về một tư
tưởng đạo lý, lối
sống
- Nhận biết được nội dung của lời bài hát.
- Hiểu được ý nghĩa của lời bài hát.
Vận dụng hiểu biết
về tạo lập văn bản nghị luận xã hội viết bài nghị luận
về tư tưởng đạo lý, lối sống.
Bàn luận về
quan niệm sống vì mọi người, sống có trách nhiệm,
tránh, biết
không buông trôi, phó mặc
số phận
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ %
0,5 5%
0,5 5%
1,5 15%
0,5 5%
1 3 30%
Câu 2
Tạo lập văn bản
nghị luận văn
học
Nhận biết được nội dung của lời đề tựa của tác phẩm Vũ Như
Tô (Nguyễn Huy Tưởng)
Hiểu được ý nghĩa lời đề tựa của tác phẩm Vũ Như Tô (Nguyễn Huy Tưởng).
Vận dụng hiểu biết
về tạo lập văn bản nghị luận văn hoc.
Vận dụng kiến thức đọc- hiểu của đoạn trích
Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài để
bàn luận về lời
đề tựa của tác phẩm Vũ Như
Tô (Nguyễn Huy Tưởng) .
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ %
2,0
20%
0,5
5%
1,0 10%
0,5 5%
1 4,0 40% Tổng số câu
Tổng số điểm
Tỉ lệ %
4,0 40%
2,0 20%
3,0 30%
1,0 10%
10 10 100%
Trang 2TRƯỜNG THPT LÊ XOAY
(Đề thi gồm 02 trang)
ĐỀ THI KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LỚP 12 LẦN I
NĂM HỌC 2016- 2017 MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
PHẦN I: ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ 1 đến 4:
(1) Có rất nhiều lý do khiến những người tuyệt vọng trong tình yêu tự
tìm đến cái chết Người thì tự vẫn nhằm… "minh chứng tình yêu", lại có
trường hợp chết để… "dằn vặt người tình" hay đôi khi chỉ vì "không còn thiết
sống nữa"
(2) Điều đáng nói là, các trường hợp tự tử vì yêu lại thường xảy ra với
những người ở tuổi đời còn rất trẻ Sự ra đi của họ như một dấu chấm hết,
nhưng vẫn còn đó những lời đàm tiếu, những nỗi đau tột cùng mãi đeo đẳng,
ám ảnh các đấng sinh thành, những người thân thuộc…
(Theo An ninh thế giới-Tháng 2/2016)
Câu 1 Nêu ngắn gọn nội dung của đoạn trích
Câu 2 Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?
Câu 3 Xác định thao tác lập luận chính được tác giả sử dụng trong
đoạn (1), cho biết tác dụng của thao tác lập luận đó?
Câu 4 Viết một đoạn văn ( khoảng 5- 7 dòng) trình bày suy nghĩ của
anh (chị ) về hiện tượng: Các trường hợp tự tử vì yêu lại thường xảy ra với
những người ở tuổi đời còn rất trẻ
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi từ 5 đến 8:
Đây bát ngát Trường Sơn nằm ở giữa Hai chị em Lào - Việt hai bên,
Rừng tươi mát như mẹ hiền lắm sữa Nghìn chiến khu từng nương bóng mẹ hiền
Tôi về giữa miền Nam trời của mẹ Miền Nam ơi! Nửa vạt áo mưa dầm, Mỗi chiến công hay từng giọt lệ Đều xóa dần núi cách sông ngăn
(Trích Chim lượn trăm vòng, Tuyển tập thơ Chế Lan
Viên, tập 1, NXB Văn học, 1995,
tr 27)
Câu 5 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên
Câu 6 Chỉ ra các biện pháp tu từ được tác giả sử dụng trong hai câu
thơ Rừng tươi mát như mẹ hiền lắm sữa - Nghìn chiến khu từng nương bóng
mẹ hiền
Trang 3Câu 7 Hình ảnh Nửa vạt áo mưa dầm thể hiện điều gì?
Câu 8 Suy nghĩ của anh/ chị về hai câu thơ cuối Mỗi chiến công hay
từng giọt lệ / Đều xóa dần núi cách sông ngăn (viết trong khoảng 5-7
dòng)
PHẦN II: LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 ( 3,0 điểm)
Trong bài hát Một đời người, một rừng câycủa nhạc sĩ Trần Long Ẩn
có đoạn:
Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ sẽ dành phần ai Ai cũng một
thời trẻ trai, cũng từng nghĩ về đời mình Phải đâu may nhờ rủi chịu, phải
đâu trong đục cũng đành Phải không em?
Anh/chị hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 chữ ) trình bày suy
nghĩ của mình về ý nghĩa của lời hát trên?
Câu 2: ( 4.0 điểm)
Trong lời đề tựa vở kịch Vũ Như Tô, Nguyễn Huy Tưởng viết: Than
ôi! Như Tô phải hay những kẻ giết Như Tô phải? Ta chẳng biết Cầm bút
chẳng qua cùng một bệnh với Đan Thiềm.
Bằng hiểu biết về đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (Trích vở kịch
Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng), anh /chị hãy trình bày ý kiến của mình
về lời đề tựa trên
-
Hết -Thí sinh không được sử dụng tài liệu, giám thị không giải thích gì thêm.
Họ tên thí sinh Số báo danh
TRƯỜNG THPT LÊ XOAY HƯỚNG DẪN CHẤM KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LỚP 12, LẦN I
Trang 4(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang) NĂM HỌC 2016- 2017
MÔN: NGỮ VĂN
I LƯU Ý CHUNG
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của Hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có
tư duy khoa học, lập luận chặt chẽ, sắc sảo, có khả năng cảm thụ văn học và
tính sáng tạo cao
- Sau khi chấm xong, điểm toàn bài làm tròn đến 0,25
II ĐÁ Á P N
ĐỌC HIỂU
I 1 Nội dung đoạn trích: Hiện tượng tự tử vì yêu và những hệ lụy của nó. 0,25
2 Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ: Báo chí 0,25
3 - Thao tác lập luận trong đoạn (1): Chứng minh.
- Tác dụng: làm rõ lý do khiến những người tuyệt vọng trong tình yêu
tự tìm đến cái chết
0,25 0,25
4 Nêu được suy nghĩ về hiện tượng các trường hợp tự tử vì yêu lại
thường xảy ra với những người ở tuổi đời còn rất trẻ Đảm bảo yêu
cầu về hình thức Có thể tham khảo gợi ý sau:
- Đây là một hiện tượng đau lòng xảy ra nhiều trong thời gian gần đây
- Nguyên nhân là do những người trẻ còn bồng bột, suy nghĩ nông cạn, chưa được giáo dục kĩ năng ứng phó với những tình huống bế tắc trong cuộc sống vì thế hậu quả xảy ra thật đáng tiếc
- Cần có những giải pháp thích hợp để ngăn chặn hiện tượng này
0,5
5 - Phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ: biểu cảm 0,25
6 - HS xác định đúng được các biện pháp tu từ sau: so sánh (như mẹ
hiền), ẩn dụ (bóng mẹ hiền), điệp từ (mẹ hiền)…
0,25
7 - Hình ảnh Nửa vạt áo mưa dầm thể hiện nỗi khó khăn, gian truân, vất
vả của miền Nam; tình cảm tha thiết, gắn bó của nhân dân miền Nam…; cũng có thể hiểu là nước mắt mừng vui ngày đoàn tụ; cũng có thể là nước mắt đau thương khi người ra đi không trở lại,
0,5
8 - Hai câu cuối Mỗi chiến công hay từng giọt lệ/ Đều xóa dần núi cách
sông ngăn: dù chiến thắng hay mất mát hi sinh đều thể hiện niềm
tin vào chiến thắng, hai miền Nam - Bắc thống nhất, non sông Việt Nam nối liền một dải,
(Có thể diễn đạt theo cách khác nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục).
0,5
LÀM VĂN
1 Suy nghĩ gì về ý nghĩa của lời hát: “ Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng,
gian khổ sẽ dành phần ai Ai cũng một thời trẻ trai, cũng từng nghĩ
về đời mình Phải đâu may nhờ rủi chịu, phải đâu trong đục cũng đành Phải không em?”.
3,0
Trang 5Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Lời nhắn nhủ tha thiết về một quan niệm sống tích cực: sống vì mọi người, sống có trách nhiệm, không lẩn tránh, biết gánh vác, không buông trôi, phó mặc số phận
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các
thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành động.
Giải thích ý kiến
Ý nghĩa lời bài hát: Lời nhắn nhủ tha thiết về một quan niệm sống tích
cực: sống vì mọi người, sống có trách nhiệm, không lẩn tránh, biết gánh vác, không buông trôi, phó mặc số phận, sẵn sàng đương đầu, vượt lên mọi thử thách, không cam chịu, an phận thủ thường…
0,25
Bàn luận
- Lời bài hát là những lời nhắn nhủ thiết tha gửi đến mọi người, nhất là đối với lớp trẻ, một thông điệp về sống đẹp đầy sức thuyết phục Nó chứa đựng một quan niệm nhân sinh tích cực:
+ Phải biết sống vì mọi người Vì đó là cách sống cao đẹp, có ý nghĩa
+ Đừng sống như những kẻ sống ích kỉ, vụ lợi, cơ hội, cũng không nên sống mờ nhạt, yếu đuối, thụ động Vì đó là cách sống tầm thường, thấp hèn, làm cho nhân cách của con người bị tha hóa, gây ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội
0,75
- Đưa ra một số tấm gương ngợi ca những con người sống đẹp, biết cống hiến cho xã hội, cộng đồng
- Từ quan niệm sống đẹp đó phê phán lối sống ích kỉ, nhỏ nhen, vô trách nhiệm, vụ lợi, sống an phận, thụ động, yếu hèn của một bộ phận thanh niên
0,5
Bài học nhận thức và hành động
- Hiểu rằng cuộc sống chỉ thật sự có ý nghĩa, nhân cách con người sẽ thật sự cao quý khi biết chọn cho mình lối sống đẹp và cao quý, cự tuyệt lối sống tầm thường, thấp hèn
0,25
- Để có thể sống đẹp như lời bài hát gợi ý, thanh niên cần sống có lí tưởng cao đẹp, có ý thức bồi dưỡng lòng nhân ái, vị tha, phải học tập, rèn luyện bản thân ý chí, nghị lực, những năng lực và kĩ năng sống, phải năng động, sáng tạo, sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội
0,25
d Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận
0,25
e Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu
0,25
2 Bằng hiểu biết về đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài, trình bày ý
kiến về lời đề tựa trong vở kịch Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng: Than ôi! Như Tô phải hay những kẻ giết Như Tô phải? Ta chẳng biết Cầm bút chẳng qua cùng một bệnh với Đan Thiềm.
4,0
Trang 6a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở bài nêu được vấn đề, thân
bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Sự hoài nghi, băn khoăn của
nhà văn Nguyễn Huy Tưởng về việc làm của Vũ Như Tô, của nhân dân
và lời thú nhận về mối tương giao của những người cùng yêu quý, trân
trọng, nhạy cảm trước cái đẹp, cái tài
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; bày tỏ ý kiến rõ
ràng, sâu sắc; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ
giữa lý lẽ và dẫn chứng.
*Giới thiệu về tác giả, tác phẩm, đoạn trích và lời đề tựa 0,25
* Giải thích
Lời đề tựa tác phẩm Vũ Như Tô được tác giả viết vào tháng 6 năm
1942, sau một năm tác phẩm ra đời
- Như Tô phải hay những kẻ giết Như Tô phải? là câu hỏi đầy day dứt
và thể hiện thái độ hoài nghi của tác giả Ngay những dòng đầu tiên
của lời đề tựa, Nguyễn Huy Tưởng đã viết: Chẳng biết Vũ Như Tô
phải hay những kẻ giết Vũ Như Tô phải Để rồi vẫn chưa hết băn
khoăn: Than ôi! Như Tô phải hay những kẻ giết Như Tô phải? Ta
chẳng biết Lẽ phải thuộc về Vũ Như Tô hay những kẻ giết Vũ Như
Tô? Tác giả thú nhận: Ta chẳng biết Phải chăng chân lí chỉ thuộc một
nửa về họ Vũ, nửa kia lại thuộc về nhân dân
- Cầm bút chẳng qua cùng một bệnh với Đan Thiềm: Lời đề tựa đã nói
lên các nhân vật Vũ Như Tô, Đan Thiềm và Nguyễn Huy Tưởng có sự
gặp gỡ, có duyên nợ với nhau- mối tương giao của những người cùng
yêu quý, trân trọng và nhạy cảm trước cái đẹp, cái tài
-> Lời đề tựa thể hiện sự hoài nghi, băn khoăn của nhà văn Nguyễn
Huy Tưởng về việc làm của Vũ Như Tô, của nhân dân và là lời thú
nhận về mối tương giao của những người cùng yêu quý, trân trọng,
nhạy cảm trước cái đẹp, cái tài
0,5
* Bình luận
- Nguyễn Huy Tưởng đã thú nhận: Chẳng biết Vũ Như Tô phải hay
những kẻ giết Vũ Như Tô phải Tức là nhà văn không thể đưa ra lời lí
giải thỏa đáng, lẽ phải thuộc về ai Qua đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng
Đài, có thể thấy chân lí không thuộc về phía nào Cửu Trùng Đài bị đốt
cháy nên mừng hay nên tiếc?
0,25
- Cầm bút chẳng qua cùng một bệnh với Đan Thiềm: thể hiện sự cảm
phục tài năng và yêu quý cái đẹp Vì những tài năng "siêu việt" mà
cầm bút Lời đề tựa chỉ ra mâu thuẫn ở cuối đoạn trích: Cửu Trùng Đài
bị đốt cháy, nhân dân vẫn không hiểu gì về người nghệ sĩ Trước đây,
họ nguyền rủa việc xây dựng Cửu Trùng Đài, giờ đây họ hả hê đốt phá,
họ không hiểu Vũ Như Tô, không hiểu mộng lớn của Vũ Như Tô là
hiện thân của cái tài, cái đẹp và nhân cách của người nghệ sĩ Còn Vũ
Như Tô cũng không hiểu việc làm của mình đúng hay sai
0,5
- Xét cho cùng đến cuối đoạn trích mâu thuẫn vẫn chưa hoàn toàn được 0,5
Trang 7giải quyết Chứng tỏ từ trong ý đồ nghệ thuật cho đến sự thể hiện ý đồ
của nhà văn đặt ra một vấn đề nhức nhối mang tính phổ quát và mang
tầm nhân loại Đó là mâu thuẫn giữa quan niệm nghệ thuật thuần túy
muôn đời của người nghệ sĩ với lợi ích thiết thực của đời sống nhân
dân, mâu thuẫn giữa cái đẹp và cái thiện Từ lời đề tựa này ta nhận
thấy trong ý đồ nghệ thuật của nhà văn đã tạo ra một suy tư lơ lửng
Qua lời đề tựa, tác giả muốn gửi một thông điệp tới người đọc: để giải
quyết mối quan hệ giữa nghệ thuật thuần túy muôn đời với sự thiết
thực của đời sống nhân dân cần dựa vào lịch sử, cần dựa vào sự giác
ngộ của nhân dân
- Trong tác phẩm, tác giả đã xoay quanh hai mâu thuẫn cơ bản: đó là
mâu thuẫn giữa đời sống xa hoa, trụy lạc của bạo chúa với nhân dân,
giữa lý tưởng nghệ thuật của người nghệ sĩ với đời sống nhân dân
Mâu thuẫn thứ nhất có thể giải quyết được bằng một cuộc nổi dậy của
nhân dân, còn mâu thuẫn thứ hai khó có thể giải quyết một cách triệt
để Bởi ngay Cửu Trùng Đài bị đốt cháy, Vũ Như Tô cũng không biết
mình xây dựng Cửu Trùng Đài là có công hay có tội và không quan
tâm đến lợi ích thiết thực của nhân dân, ông đi ra pháp trường bình
thản nhận cái chết
0,5
- Nguyễn Huy Tưởng đã thể hiện suy ngẫm của mình trước mâu thuẫn
lịch sử Nhà văn cũng mơ hồ trước lời phân minh rạch ròi, đúng sai
Phải chăng lời đề tựa còn đặt ra vấn đề: cái đẹp, cái thiện phải sống
dung hòa với nhau, cái thiện bị tiêu diệt thì cái đẹp không thể tồn tại
được Trong vở kịch, cái đẹp, cái thiện không thể dung hòa, không thể
chung sống cùng nhau Đó là điều khiến nhà văn trăn trở
0,25
* Khái quát chung
Lời đề tựa thể hiện sự băn khoăn, day dứt của một người yêu quý, say
mê cái đẹp, cái tài đồng thời cũng nói lên được tư tưởng của vở kịch
Đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài đã góp phần soi sáng những băn
khoăn, hoài ghi của Nguyễn Huy Tưởng và đã đặt ra vấn đề có ý nghĩa
nhân sinh sâu sắc
0,25
d Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề
nghị luận
0,25
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt
câu
0,25
ĐIỂM TOÀN BÀI THI: I+ II = 10,00 điểm