Trong một tập thể chỉ cần có người nảy sinh lòng ganh ghét, đố kỵ là nội bộ lủng củng, mất đoàn kết, mọi người không sao sống thân thiện, thoải mái, chân tình với nhau được thì nhân tài [r]
Trang 1SỞ GD & ĐT VINH PHÚC KÌ THI THỬ THPTQG MÔN NGỮ VĂN LỚP 12 TRƯỜNG THPT LÊ XOAY LẦN I NĂM HỌC 2017 - 2018
ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian: 120 phút, không kể thời gian giao đề
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ Câu 1 đến Câu 4:
(1) Trong đời sống ta thường thấy một hiện tượng xấu là lòng đó kị Thấy ai
có chút thành tích, kẻ đố kị sẽ cảm thấy khó chịu, đau khổ như mình bị mất mát điều gì, tiếp đó nảy sinh những phản ứng bệnh hoạn.
(2) Hiện tượng đố kị trong đời sống đã có từ xưa Thời Tam quốc có danh tướng Đông Ngô là Chu Du, nổi tiếng thao lược nhưng lại có tính đố kị Thấy Gia Cát Lượng tài ba, Du đã nhiều lần tìm cách chứng tỏ mình là người tài “đệ nhất thiên hạ”, nhưng lần nào cũng bị thua Lòng đố kị còn khiến Chu Du tìm kế sách hãm hại Gia Cát Lượng, nhưng lần nào Lượng cũng đoán biết và thoát hiểm Khi nhận ra tài trí của mình không bằng Gia Cát Lượng, Du đã ngửa mặt lên trời mà than: “Trời đã sinh Du, sao còn sinh Lượng!” Câu nói đó bộc lộ chân tướng của người đố kị: không chấp nhận thực tế người khác hơn mình.
(3) Lòng đố kị có thể gắn với sự hiếu thắng, một tâm lí muốn chứng tỏ mình không thua kém chúng bạn, thậm chí hơn người Tính hiếu thắng có thể có tác dụng kích thích người ta phấn đấu, cạnh tranh vượt lên người khác, có ý nghĩa tiến bộ nhất định Tâm lí đố kị ngược lại, chỉ là sự biến dạng của lòng hiếu thắng.
Đố kị là tâm lí của kẻ thất bại Động cơ kích thích phấn đấu giảm sút, mà ý muốn
hạ thấp, hãm hại ngươi khác để thỏa lòng ích kỉ tăng lên Phân tích lòng đố kị, nhà triết học Hy Lạp cổ đại A-ri-xtốt đã nói: “Người đố kị sở dĩ cảm thấy dằn vặt đau đớn không chỉ vì cảm thấy mình thua kém mà còn vì phải nhìn thấy người khác thành công” Nhà triết học đã chỉ ra thực chất kẻ đố kị là kẻ không muốn nhìn thấy người khác thành công.
(Theo Băng Sơn, Ngữ văn 11 Nâng cao, Tập hai, NXBGD 2015, tr.96 – 97)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 2 Trong đoạn (2), người viết chủ yếu sử dụng thao tác lập luận nào? Tác
dụng của thao tác lập luận đó
Câu 3 Thông điệp tác giả gửi gắm trong đoạn trích trên là gì ?
Trang 2Câu 4 Tại sao tác giả cho rằng: “Tâm lí đố kị chỉ là sự biến dạng của lòng hiếu
thắng”?
II LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Từ ý nghĩa nội dung rút ra từ phần đọc hiểu, anh/ chị hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về tính đố kị của con người
Câu 2 (5,0 điểm)
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.
Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành.”
(Trích “Tây Tiến” - Quang Dũng, Ngữ Văn 12, tập 1, NXB GD Việt Nam,
2014, trang 89)
Cảm nhận của anh/chị vẻ đẹp của hình tượng người lính Tây Tiến trong đoạn thơ trên Từ đó, trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước ta ngày nay?
- Hết
-Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên học sinh:………Số báo danh………
Trang 3SỞ GD & ĐT VINH PHÚC KÌ THI KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LẦN I LỚP 12
Trang 4TRƯỜNG THPT LÊ XOAY MÔN NGỮ VĂN NĂM HỌC 2017 - 2018
ĐỀ CHÍNH THỨC ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM
(Đáp án – Thang điểm gồm có 06 trang)
1 - Phương thức biểu đạt chính: nghị luận 0,50
2 - Thao tác lập luận chủ yếu trong đoạn (2): chứng minh
- Tác dụng: Làm sáng tỏ lòng đố kị của một số nhân vật thời Tam quốc
0,50
0,50
Tính đố kị - đức tính xấu của con người cần phải tránh xa.
0,50
4 Tác giả cho rằng: Tâm lí đố kị ngược lại, chỉ là sự biến
dạng của lòng hiếu thắng, vì:
- Người đố kị và ngươi hiếu thắng giống nhau ở chỗ: đều muốn chứng tỏ mình không thua kém người khác, thậm chí hơn người
- Lòng hiếu thắng và thói đố kị khác nhau ở chỗ: hiếu thắng kích thích người ta phấn đấu, cạnh tranh lành mạnh nên có ý nghĩa tiến bộ, lòng đố kị lại khiến người
ta muốn hạ thấp, hãm hại người khác để thỏa mãn lòng ích kỉ của bản thân nên mang tính chất tiêu cực
0,50
0,50
* Yêu cầu kĩ năng
* Yêu cầu kiến thức
- Đố: ghen ghét, kỵ hiền đố năng: ghen người hiền ghét người giỏi.; Kỵ: ghen ghét, Bài kị: Ghen ghét muốn hại nhau, Hiềm kị: ngờ vực, ghen ghét
- Tính đố kỵ: là hiện tượng con người ghen ghét những ai
có điều gì đó hơn mình Từ đó nảy sinh thái độ đố kị
Thái độ đố kỵ là tỏ ra khó chịu khi thấy người khác được hơn mình Đố kị đồng nghĩa với ganh tỵ, ganh ghét
Trang 5* Biểu hiện của tính đố kị:
+ Hay so sánh mình với những người cùng điều kiện như
mình, chẳng hạn như: Bạn cùng lớp, đồng nghiệp cùng
cơ quan, hàng xóm láng giềng, thâm chí anh, chị, em
ruột thịt trong nhà… đối với những người càng ở gần,
càng nhiều quan hệ càng dễ nảy sinh ra lòng ganh tị
+ Nếu phát hiện ra những người quen biết xung quanh
mình có một vài mặt nào đó hơn mình thì thường cảm
thấy trong lòng mình kém vui, sốt ruột, lo lắng, buồn bã,
xấu hổ, lặng thinh, ngờ vực… rồi thì bực bội, căm ghét,
thấy mình bị xúc phạm, muốn trả thù…
+ Tính ghen tị hầu như thể hiện ở mọi nơi, mọi lúc, ở tất
cả các mặt của đời sống con người như sự giàu có, sự
thành đạt hoặc sự hấp dẫn về ngoại hình, chuyên môn,
bằng cấp, …
+ Có người thể hiện lòng ganh ghét, đố kỵ ra ngoài,
nhưng có người lại “chôn kín” ở trong lòng
+ Biểu hiện khác: những người có sẵn tính ích kỉ trong
người thường né tránh những việc khó khăn, thử thách
Họ sẽ đùn đẩy trách nhiệm cho người khác, vì ngại khó
khăn gian khổ, chỉ muốn đươc hưởng thụ quyền lợi Làm
việc gì cũng phải tính toán hơn thua với người khác
* Nguyên nhân của tính đố kị
+ Do thiếu tự tin hay mặc cảm, tự ti mà lại sẵn lòng tự
cao, tự đại
+ Cuộc sống thường xuyên gặp thất bại
+ Do thói quen hay chỉ trích, đả kích người khác
+ Luôn có suy nghĩ người khác sung sướng, hạn phúc,
may mắn hơn mình
* Tác hại của tính đố kị
+ Lòng đố kị có ảnh hưởng rất to lớn đến sức khỏe thể
chất và tâm thần của con người Người có tính ganh ghét,
đố kỵ bao giờ cũng căng thẳng về tinh thần và tổn hại về
sức khỏe Nhà văn Pháp De Balzac cũng đã từng
nói: “Người có tính ganh tỵ khổ sở hơn bất cứ một người
bất hạnh nào Bởi vì hạnh phúc của người khác càng lớn
0,50
0,25
0,50
Trang 6bao nhiêu thì nỗi bất hạnh trong anh ta sẽ nhân lên bấy
nhiêu lần”.
+ Ganh ghét, đố kỵ phá hoại mối quan hệ giữa người với
người vì ganh tỵ, đố kị mà hòa khí bị rạn nứt, đổ vỡ, sức
mạnh đoàn kết và sự hợp tác của tập thể bị tổn thương
+ Thứ nữa, lòng ganh ghét, đố kỵ còn cản trở con người
phát triển tài năng Trong một tập thể chỉ cần có người
nảy sinh lòng ganh ghét, đố kỵ là nội bộ lủng củng, mất
đoàn kết, mọi người không sao sống thân thiện, thoải
mái, chân tình với nhau được thì nhân tài sẽ không có
môi trường thuận lợi để phát huy năng lực
+ Người có tính ganh tị sẽ bị mọi người xa lánh, rất khó
thành công trong công việc và cuộc sống
+ Là một người có tính đố kị sẽ có rất ít thời gian để
nhận ra và hưởng thụ những điều tốt đẹp trong cuộc
sống
* Mở rộng vấn đề
+ Chúng ta phải nhận biết cái mà người khác có tài năng,
địa vị, tiền bạc, hạnh phúc,… không phải tự dưng nó đến
mà là công sức lao động, học tập kết hợp với tài năng, trí
tuệ hình thành
+ Phân biệt được thói ghen tị với sự thi đua: “Giữa lòng
ghen tị và sự thi đua có một khoảng xa cách như giữa tật
xấu xa và đức hạnh.” (La Bruy-e)
0,25
- Lòng đố kị là một đức tính xấu cần khắc phục “Đừng
để rắn ghen tị luồn vào tim Đó rắn độc, gặm mòn khối
óc làm đồi bại trái tim” (Ét-môn-đô A-mi-xi) Con người
cần phải có lòng cao thượng, rộng rãi, biết vui, chia sẻ
thành công với người khác
- Hãy tập cạnh tranh một cách lành mạnh Hãy cố gắng
nỗ lực và coi đó là động lực vươn lên Có như thế mỗi
người mới có thể tự hoàn thiện mình, xã hội mới hòa
bình, yên ổn
Câu 2 Cảm nhận đoạn thơ,….liên hệ trách nhiệm của thanh
niên
5,0
a Yêu cầu về kĩ năng
- Hiểu đề, biết cách làm bài văn nghị luận văn học
Trang 7- Biết phân tích dẫn chứng, liên hệ để làm sáng tỏ vấn đề.
- Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, thuyết phục; Hành
văn trôi chảy, văn viết có cảm xúc
- Không mắc lỗi diễn đat, dùng từ, ngữ pháp, chính tả
b Yêu cầu về kiến thức
b1 Giới thiệu về tác giả, tác phẩm, đoạn trích thơ: 0,5
- Quang Dũng là một nghệ sĩ đa tài: Làm thơ, viết văn,
soạn nhạc…Nhưng trên hết Quang Dũng là một nhà thơ
Nét nổi bật trong thơ Quang Dũng là vẻ đẹp lãng mạn,
thanh lịch và tinh tế, phóng khoáng và hào hoa
- Tây Tiến là thi phẩm xuất sắc của Quang Dũng cũng
như thơ ca kháng chiến Bài thơ được viết năm 1948 tại
làng Phù Lưu Chanh thể hiện nỗi nhớ của nhà thơ về
những đồng đội - những chiến binh Tây Tiến
- Đoạn thơ trên đã khắc họa sâu sắc vẻ đẹp của hình
tượng người lính Từ đó khiến người đọc không khỏi suy
nghĩ đến trách nhiệm của thanh niên trong công cuộc xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay
*Vẻ đẹp mạnh mẽ, can trường, sẵn sàng cống hiến và
hy sinhcủa người lính:
1,5
- Vẻ ngoại hình độc đáo của lính Tây Tiến:
+ Không mọc tóc: Là cách nói chủ động Có hai cách
hiểu: do hoàn cảnh chiến trường gian khổ thiếu thốn,
thiên nhiên khắc nghiệt (sốt rét rừng) tóc của người lính
bị rụng, không mọc được Cũng có thể để dễ tác chiến
trong những trận đánh giáp lá cà với kẻ thù, những người
lính phải cạo trọc đầu Đó vừa là nét độc đáo về diện
mạo của người lính gốc Hà Thành vừa là những gian nan
thử thách mà người lính phải mạnh mẽ can trường mới
có thể vượt qua
+ Quân xanh màu lá: Câu thơ này cũng có hai cách hiểu:
Đây có thể màu xanh của lá ngụy trang trong những cuộc
hành quân và chiến đấu của người lính song cũng có có
thể là nước da xanh tái do những cơn sốt rét rừng mà
người lính phải trải qua Nó là minh chứng cho sự khốc
liệt và vô cùng thiếu thốn của cuộc chiến Người lính
vượt qua nó phải thực sự quả cảm và mạnh mẽ
+ Dữ oai hùm: gợi đến thần thái oai phong, lẫm liệt của
người lính như mãnh hổ-chúa sơn lâm nơi rừng núi Như
vậy, vẻ bề ngoài những người lính thật khắc khổ, tiều tụy
0,75
Trang 8nhưng cốt cách lại vô cùng kiêu hùng, dũng mãnh;
+Mắt trừng gửi mộng qua biên giới: Ánh mắt nhìn của
người lính được miêu tả thật đặc biệt Đó là cái nhìn ánh
lên sự oai phong lẫm liệt như của đấng trượng phu ngày
trước Đó là cặp mắt chứa đựng nhãn lực mạnh mẽ
tưởng như có thể thiêu cháy quan thù Ánh mắt ấy còn
chất chứa khát vọng về mộng ước chiến tranh đánh thắng
kẻ thù hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ biên giới Việt Lào
- Sự cống hiến và hy sinh quên mình vì lý tưởng:
+ Hình ảnh những nấm mồ nằm rải rác vùng biên ải xa
xôi trên chặng đường hành quân đã cho thấy sự hy sinh
và cống hiến lớn lao của người lính (Rải rác biên
cương…)
+ Vượt lên gian khổ hi sinh, người lính Tây Tiến cháy
rực lí tưởng cao đẹp xả thân vì nghĩa lớn- coi cái chết
nhẹ tựa lông hồng, sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân,
phần đời đẹp nhất của mình cho công cuộc đánh giặc
ngoại xâm bảo vệ đất nước.(Chiến trường đi chẳng
tiếc….)
+ Lý tưởng chiến đấu cao đẹp ấy hùng tráng như một lời
tuyên thệ, trở thành lý tưởng chung cho thế hệ thanh niên
một thời đánh giặc.
0,75
* Vẻ đẹp hào hoa-lãng mạn, hào hùng-bi tráng 1,0
- Giấc mơ đẹp giữa chiến trường khốc liệt
- Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm Đây là nỗi nhớ về hậu
phương,về quê hương yêu dấu Hà Thành nơi có những
cô gái diễm kiều, duyên dáng là người thân hay người
yêu của các chiến sĩ Giấc mơ đẹp về quê hương, người
thân yêu chính là động lực tiếp thêm sức mạnh cho người
lính chiến đấu nơi chiến trường ác liệt
0,50
- Sự hi sinh bi tráng của người lính
Chiến đấu vì lý tưởng cao đẹp, người lính Tây Tiến
không chỉ mạnh mẽ can trường vượt qua những khó
khăn gian khổ mà họ còn sẵn sàng đón nhận cái chết
Chiến tranh khốc liệt, hi sinh là không tránh khỏi Sự hi
sinh của người lính được thể hiện trọng nhịp thơ chậm,
giọng thơ trầm Đó là cái bi Song nổi lên trên cái bi vẫn
là cái tráng Quang Dũng đẫ khéo léo là coi cái chết như
một cuộc trở về với đất Mẹ, tấm áo họ mặc lúc hy sinh
được họ cảm nhận như những tấm chiến bào Điều này
làm cho sư hy sinh của người lính càng thiêng liêng và
0,50
Trang 9hình ảnh họ trở nên bất tử.
* Nghệ thuật đoạn thơ:
Viết về hình ảnh người lính nhà thơ sử dụng bút pháp
hiện thực và lãng mạn song bút pháp lãng mạn là chủ
đạo; hình ảnh độc đáo gợi cảm, gây ấn tượng sâu sắc;
giọng thơ khỏe khoắn; ngôn ngữ vừa giàu tính tạo hình
vừa trang trọng, cách sử dụng từ Hán Việt….đã góp phần
khắc họa sinh động hình ảnh tập thể người lính Tây Tiến
0,50
- Đoạn thơ đã dựng nên chân dung người lính Cụ Hồ
trong kháng chiến nói chung, trong thơ Quang Dũng nói
riêng với những vẻ đẹp vừa hào hoa, vừa hào hùng
không thể phai mờ
- Miêu tả về lính Tây Tiến, Quang Dũng cũng nói lên
tình cảm gắn bó sâu nặng và nỗi nhớ da diết về đồng đội
và đơn vị cũ của mình
- Đoạn thơ cũng cho thấy tài năng và phong cách thơ ca
lãng mạn và hào hoa của Quang Dũng
Dưới đây là những định hướng cơ bản:
* Xây dựng và bảo vệ đất nước luôn là nhiệm vụ hàng
đầu của mọi quốc gia, mọi thời đại Trong đó vai trò,
trách nhiệm của thanh niên-thế hệ tương lai của đất nước
là vô cùng quan trọng
- Trách nhiệm của thanh niên trong việc xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc biểu hiện ở những khía cạnh:
+ Luôn ghi nhớ và biết ơn thế hệ cha anh đã chiến đấu hi
sinh để có đất nước hòa bình như hôm nay
+ Thực hiện nghiêm túc luật nghĩa vụ quân sự, sẵn sàng
lên đường khi Tổ quốc kêu gọi,…
+ Xây dựng, bảo vệ Tổ quốc bằng cách xây dựng lí
tưởng, mục đích sống cá nhân cao đẹp kết hợp chặt chẽ
với quyền lợi của Tổ quốc
+ Xây dựng, bảo vệ Tổ quốc bằng việc không ngừng học
tập, rèn luyện góp sức của mình vào xây dựng đất nước,
làm cho đất nước ngày càng giàu đẹp, vững mạnh “sánh
vai với các cường quốc năm châu” như mong mỏi của
Bác Hồ lúc sinh thời
+ Thẳng thắn phê phán, đấu tranh với thái độ, hành vi ích
kỉ, cá nhân đặt quyền lợi cá nhân cao hơn trách nhiệm
Trang 10với Tổ quốc.
ĐIỂM TOÀN BÀI THI : I + II = 10,00 điểm
Lưu ý chung
1 Do đặc trưng của môn Ngữ văn, bài làm của thí sinh cần được đánh giá tổng quát, tránh đếm ý cho điểm
2.Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đã nêu ở mỗi câu,
đồng thời phải chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, có cảm xúc.
3 Khuyến khích những bài viết có sáng tạo Bài viết có thể không giống đáp án, có những ý ngoài đáp án, nhưng phải có căn cứ xác đáng và lí lẽ thuyết phục.
4 Không cho điểm cao đối với những bài chỉ nêu chung chung, sáo rỗng hoặc phần thân bài ở hai câu làm văn chỉ viết một đoạn văn.
5 Cần trừ điểm đối với những lỗi về hành văn, ngữ pháp và chính tả.