Môc tiªu bµi häc: Gióp Hs: - Tr×nh bµy, ph©n tÝch ®îc c¸c h×nh thøc kÕt cÊu c¬ b¶n cña v¨n b¶n thuyÕt minh: kết cấu theo thời gian, theo không gian và theo trật tự lôgíc của tư duy với [r]
Trang 1Ngày soạn: 28/12/2009 Ngày dạy: 29/12/2009
Tiết 55: Làm văn:
các hình thức kết cấu của văn bản
thuyết minh
A Mục tiêu bài học:
Giúp Hs:
- Trình bày, phân tích các hình thức kết cấu cơ bản của văn bản thuyết minh: kết cấu theo thời gian, theo không gian và theo trật tự lôgíc của duy với đối thuyết minh và nhận thức của . - đọc
- Xây dựng kết cấu cho bài văn thuyết minh về các đối theo kiểu giới thiệu, trình bày
- Rèn kĩ năng nhận diện, phân tích và xây dựng kết cấu, bố cục văn bản thuyết minh theo 3 kiểu vừa học
- Có ý thức vận dụng kiểu văn bản thuyết minh vào đời sống
B Sự chuẩn bị của thầy và trò:
- Sgk, sgv
- Một số văn bản thuyết minh, sơ đồ, bảng phụ
- Thiết kế dạy- học
C Cách thức tiến hành:
Gv tổ chức giờ dạy- học theo cách kết hợp các hình thức trao đổi thảo luận, thực hành làm các bài tập
D Tiến trình dạy- học:
1 ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài mới: Trong thực tế cuộc sống, vì điều kiện và hoàn cảnh thực tế,
chúng ta có thể ko đi thăm quan mọi thắng cảnh, di tích lịch sử- văn hóa nổi tiếng,
Q thức các sản vật quý của nhiều vùng quê, ko biết hết về cuộc đời, sự nghiệp của nhiều danh nhân hay các tác giả, tác phẩm VH nổi tiếng, có giá trị, V chúng ta cũng có thể nắm bắt những đặc điểm của chúng qua các bài văn thuyết minh ở cấp
II, các em đã học về văn thuyết minh về một thể loại văn học, một $ pháp và một danh lam thắng cảnh Vậy VB thuyết minh có các hình thức kết cấu ntn? Bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vấn đề đó
? Nhắc lại k/n về văn bản thuyết
minh? Các loại VB thuyết minh?
Loại thiên về trình bày, giới
thiệu gồm 3 thể nhỏ:
* Khái niệm và phân loại:
- K/n: VB thuyết minh là kiểu VB nhằm giới thiệu, trình bày chính xác, khách quan về cấu tạo, tính chất, quan hệ, giá trị, của một sự vật, hiện .
Trang 2+ Thuyết minh về một tác giả,
tác phẩm VH
+ Thuyết minh về một danh lam
thắng cảnh, di tích lịch sử
+ Thuyết minh về một $
pháp
? Đọc khái niệm Sgk và cho biết
thế nào là kết cấu VB? Kết cấu
VB phụ thuộc vào các yếu tố
nào?
Hs trả lời
Hs đọc VB
Gv chia hs thành 4 tổ thảo luận,
trả lời các câu hỏi trong sgk:
- Xác định đối và mục
đích thuyết minh?
- Nội dung thuyết minh của VB?
- Phân tích cách sắp xếp ý trong
VB?
- Giải thích cơ sở của cách sắp
xếp ấy?
Hs đọc VB, thảo luận, trả lời các
câu hỏi:
- Đối và mục đích thuyết
minh của VB 2?
- Nội dung thuyết minh của VB
2?
một vấn đề thuộc tự nhiên, xã hội và con . -7
- Phân loại: có nhiều loại, với 2 loại chính:
+ Chủ yếu thiên về trình bày, giới thiệu
+ Chủ yếu thiên về miêu tả
I Kết cấu của văn bản thuyết minh:
* Kết cấu VB: là sự tổ chức, sắp xếp các thành tố
của VB thành một đơn vị thống nhất, hoàn chỉnh,
có ý nghĩa
Kết cấu phụ thuộc vào đối . mục đích và
. - tiếp nhận văn bản
1 Tìm hiểu ngữ liệu:
a VB 1: Hội thi thổi cơm ở Đồng Vân.
- Đối tượng thuyết minh: Hội thi thổi cơm ở Đồng
Vân- Đồng Tháp - Đan e - Hà Tây một lễ hội dân gian
- Mục đích thuyết minh: Giúp . - đọc k. -
nghe) hình dung thời gian, địa điểm, diễn biến, ý nghĩa của lễ hội
- Nội dung thuyết minh:
+ Địa điểm: làng Đồng Vân, xã Đồng Tháp, huyện
Đan e . tỉnh Hà Tây
+ Thời gian: ngày rằm tháng giêng hàng năm + Diễn biến:
Thi nấu cơm:- Thủ tục bắt đầu
- Lấy lửa
- Nấu cơm
Chấm thi:- Tiêu chuẩn
- Cách chấm
+ ý nghĩa của lễ hội đối với đời sống tinh thần của nhân dân
- Cách sắp xếp các ý: theo trình tự thời gian.
- Cơ sở sắp xếp: Do bài viết nhằm giới thiệu về
một hội thi và một công việc cụ thể nên . - viết phải trình bày theo trật tự thời gian
b VB 2: Bưởi Phúc Trạch.
- Đối tượng thuyết minh: Q Phúc Trạch- Một
loại trái cây nổi tiếng
- Mục đích thuyết minh: Giúp . - đọc k. -
nghe) nhận biết đặc điểm và giá trị của Q Phúc Trạch
- Nội dung thuyết minh:
+ Các loại Q nổi tiếng của Việt Nam
+ Đặc điểm của Q Phúc Trạch: hình dáng quả,
Trang 3- Phân tích cách sắp xếp ý trong
VB?
- Giải thích cơ sở của cách sắp
xếp ấy?
? Từ việc tìm hiểu 2 VD trên,
em hãy nêu các hình thức kết cấu
chủ yếu của văn bản thuyết
minh?
Hs trả lời
Gọi Hs đọc ghi nhớ
Hs đọc
Yêu cầu hs thảo luận, thực hành
làm bài tập 1: Thuyết minh về bài
Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão?
- Xác định hình thức kết cấu VB
thuyết minh?
- Nội dung thuyết minh?
Hs trả lời
? Thuyết minh về di tích Côn
Sơn? Xác định các nội dung chính
cần thuyết minh?
Hs trả lời
đặc điểm vỏ, cùi Qr vẻ ngon lành, hấp dẫn của múi Q tép Q7
+ Giá trị và sự bổ 3 v của Q7 + Danh tiếng của Q Phúc Trạch
- Cách sắp xếp các ý:
+ Quan hệ không gian: từ ngoài vào trong
+ Quan hệ lôgíc: các $ diện khác nhau của quả Q (hình dáng, vỏ, múi tép, màu sắc, $
vị, cảm giác)
+ Quan hệ nhân- quả: giá trị danh tiếng của
Q Phúc Trạch
Quan hệ hỗn hợp
- Cơ sở sắp xếp: Do mục đích thuyết minh.
2 Các hình thức kết cấu:
- Theo trình tự thời gian
- Theo trình tự không gian
- Theo trình tự lôgíc
- Theo trình tự hỗn hợp
* Ghi nhớ.
Sgk – 168
III Luyện tập:
Bài 1: Thuyết minh về bài Tỏ lòng của Phạm Ngũ
Lão
- Hình thức kết cấu: hỗn hợp
- Nội dung thuyết minh:
+ Giới thiệu về tác giả Phạm Ngũ Lão- một . - văn võ toàn tài, một vị 4 giỏi, 4 là môn khách sau là con rể của Trần Quốc Tuấn
+ Giới thiệu về nội dung bài thơ:
Hai câu đầu: Vẻ đẹp, sức mạnh của con . - và quân đội nhà Trần đồng thời là bức chân dung tự họa của dũng 4 Phạm Ngũ Lão
Hai câu sau: Chí làm trai và tâm tình của tác giả
Bài 2:
Nội dung thuyết minh cơ bản về di tích Côn Sơn:
- f - đến, địa điểm
- Khung cảnh thiên nhiên sơn thuỷ hữu tình
- Cụm di tích văn hóa: chùa Hun và đền thờ Nguyễn Trãi
- Vài nét về thời gian ở ẩn của Nguyễn Trãi ở Côn Sơn
- Các lễ hội và hoạt động thăm quan du lịch ở Côn Sơn hàng năm
4 Củng cố – Nhận xét:
- Hệ thống nội dung: Theo yêu câu bài học
- Nhận xét chung
5 Dặn dò:
Yêu cầu hs học bài, làm hoàn chỉnh bài 2 vào vở soạn