Câu 5: Mđ tạo lập VB: mang đến cho người đọc moät kinh nghieäm soáng 1; noùi leân thaân phaän người phụ nữ trong XHPK trước đây 2; kêu gọi toàn dân chống lại sự xâm lăng của td Pháp - Gv[r]
Trang 1Tuần: 2
Tiết: 4 KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được những nét khái quát về văn học dân gian cùng những giá trị to lớn, nhiều mặt của bộ phận văn học này
- Biết yêu mến, trân trọng, giữ gìn, phát huy văn học dân gian
II CHUẨN BỊ:
- GV: Giáo án, sgk, sgv, sách tham khảo về VHDG
- HS: Đọc và soạn bài trước ở nhà, một số tư liệu về VHDG
III TRỌNG TÂM KIẾN THỨC KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Khái niệm văn học dân gian
- Các đặc trưng cơ bản của văn học dân gian
- Những thể loại chính của avưn học dân gian
- Những giá trị chử yếu của văn học dân gian
2 Kĩ năng:
- Nhận thức khái quát về văn học dân gian
- Có cái nhìn tổng quát về văn học dân gian Việt Nam
IV PHƯƠNG PHÁP:
Thuyết trình, gợi mở, vấn đáp
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: ïNêu những hiểu biết của em về văn học dân gian Việt Nam ?
3 Bài mới:
* HĐ1: HD tìm hiểu khái niệm VHDG
- HS: Nêu khái niệm VHDG
- GV: Bổ sung, chốt ý
* HĐ2: HD tìm hiểu đặc trưng của
VHDG :
- GV:Yêu cầu HS dựa vào những hiểu
biết về VHDG được học ở THCS để
phân tích từng đặc trưng của VHDG?
- HS: Phân tích
HS còn lại nhận xét, bổ sung ý kiến
- GV: Nhân xét , giảng giải
I Khái niệm VHDG:
VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng được tập thể sáng tạo, nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho những sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng
II Đặc trưng cơ bản của VHDG :
1.VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng (Tính truyền miệng)
- Do ra đời từ khi chưa có chữ viết nên sáng tác, lưu truyền bằng miệng là duy nhất và tất yếu
- Truyền miệng là sự ghi nhớ theo kiểu nhập tâm và phổ biến bằng miệng cho người khác
- Truyền miệng theo không gian, thời gian
2.VHDG là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể ( Tính tập thể)
Trang 2* HĐ 3: HD tìm hiểu hệ thống thể loại
của VHDG:
- GV: Cho biết VHDG có bao nhiêu thể
loại?
- HS: Dựa và sgk trả lời
* HĐ 4: HD tìm hiểu những giá trị cơ
bản của VHDG:
- GV: Gọi 1 HS nêu các giá trị cơ bản
của VHDG
Dựa vào những hiểu biết về VHDG
hãy phân tích, chứng minh cho từng giá
trị của VHDG
- HS: Phân tích , Bổ sung
- GV: Nhận xét, giảng giải
Khái quát
Lúc đầu do một người khởi xướng, tác phẩm hình thành và được tập thể tiếp nhận Sau đó những người khác ( địa phương khác, thời đại khác) tham gia sửa chữa, bổ sung làm cho tác phẩm biến đổi dần, phong phú, hoàn thiện hơn
3 Tính biểu diễn
4 Tính dị bản 5.Tính địa phương
III Hệ thống thể loại của VHDG :
Gồm có: 12 thể loại
IV Những giá trị cơ bản của VHDG :
1 VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc
2 VHDG có giá trị giáo dục sâu sắc về đạo lí làm người
3 VHDG có giá trị thẩm mĩ to lớn, góp phần quan trọng tạo nên bản sắc riêng cho nền VH dân tộc
* Ghi nhớ ( SGK )
4 Hướng dẫn tự học:
- Nhớ lại những câu chuyện, những lời ru của bà, của mẹ mà anh chị đã từng nghe
- Chuẩn bị bài Văn bản
VI RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 3Tiết: 6 + 10
VĂN BẢN
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu khái quát về văn bản, các đặc điểm cơ bản và các loại VB
- Vận dụng được những kiến thức về văn bản vào việc phân tích và thực hành tạo lập văn bản
II CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên : GA, SGK, SGV
2 Học sinh : Đọc và soạn bài trước ở nhà
III TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Khái niệm và đặc điểm của văn bản
- Cách phân loại văn bản theo phương thức biểu đạt, theo lĩnh vực và mục đích giao tiếp
2 Kĩ năng:
- Biết so sánh để nhận ra một số nét cơ bản của mỗi loại văn bản
- Bước đầu biết tạo lập một văn bản theo một hình thức nhất định, triển khai một chủ đề cho trước hoặc tự xác định chủ đề
IV PHƯƠNG PHÁP:
Gợi mở, vấn đáp, thảo luận nhóm
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1- Ổn định lớp:
2- Kiểm tra bài cũ:
3- Bài mới :
* HĐ 1: HD tìm hiểu khái niệm, đặc điểm của
văn bản:
- Hs: thảo luận lần lượt các BT trong SGK Các
nhóm còn lại nêu ý kiến bổ sung
Câu 1: Tạo ra trong HĐGT, đáp ứng nhu cầu trao
đổi thông tin, tình cảm VB có thể gồm 1 câu,
nhiều câu, có thể bằng thơ hoặc văn xuôi
Câu 2: VB (1) đề cập đến một kinh nghiệm
sống, VB (2) nói đến số phận người phụ nữ trong
XHPK, VB (3) kêu gọi toàn dân VN đứng lên
kháng chiến chống Pháp
Câu 3: Các câu trong VB (2) và (3) đều có quan
hệ nhất quán và cùng thể hiện một chủ đề; VB
(3) được tổ chức theo kết cấu 3 phần
Câu 4: Phần mở đầu và phần kết thúc có dấu
hiệu hình thức riêng
I Khái niệm, đặc điểm :
* Khái niệm:
VB là sản phẩm của HĐGTBNN, gồm một hay nhiều câu, nhiều đoạn
* Đặc điểm của văn bản :
- Mỗi văn bản triển khai một chủ đề trọn vẹn
- Được xây dựng theo một kết cấu mạch lạc, các câu trong văn bản có sự liên kết chặt chẽ
- Có dấu hiệu thể hiện tính hoàn chỉnh về nội dung
Trang 4Câu 5: Mđ tạo lập VB: mang đến cho người đọc
một kinh nghiệm sống (1); nói lên thân phận
người phụ nữ trong XHPK trước đây (2); kêu gọi
toàn dân chống lại sự xâm lăng của td Pháp
- Gv: nhận xét, bổ sung thiếu sót và cho điểm
nhóm có câu trả lời nhanh và đúng
Hãy nêu khái niệm văn bản và các đặc điểm
của văn bản
* HĐ 2: HD tìm hiểu các loại văn bản:
- Hs: Đọc và trả lời lần lượt các câu hỏi 1,2
(nhóm hoặc hs xin phát biểu)
Câu 1:
- Vấn đề trong mỗi VB (mục I.2)
- Từ ngữ: VB 1,2 dùng các từ ngữ thông thường;
VB 3 dùng nhiều từ ngữ chính trị, xã hội
- VB 1,2 trình bày nội dung thông qua những
hình ảnh cụ thể, có tính hình tượng; VB 3 dìng lí
lẽ và lập luận để khẳng định
VB 1,2 thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ thuật;
VB 3 thuộc pcnn chính luận
Câu 2:
- Phạm vi sử dụng: VB 2 trong lĩnh vực GT có
tính NT; VB 3 trong lĩnh vực GT chính trị; VB
trong SGK thuộc lĩnh vực GT tiếp KH; đơn xin
nghỉ học, giấy khai sinh trong lĩnh vực GT hành
chính
- MĐGT: VB 2 nhằm bộc lộ cảm xúc; VB 3
nhằm kêu gọi toàn quốc kc; VB SGK nhằm
truyền thụ kiến thức KH; đơn và giấy khai sinh
nhằm trình bày ý kiến, nguyện vọng
- Từ ngữ;VB SGK dùng nhiều từ ngữ KH; đơn
và giấy khai sinh dùng nhiều từ ngữ hành chính
- Kết cấu: VB 2 có kc ca dao thể lục bát; VB 3
có kc 3 phần; VB SGK có kc mạch lạc, chặt chẽ;
đơn và giấy khai sinh có mẫu in sẵn
- Gv: Nhận xét, bổ sung từng câu trả lời
Từ việc tìm hiểu các bài tập trên, em hãy nêu các
loại văn bản mà em biết.
-Hs: Trả lời
-Gv: chốt lại và bổ sung thêm một số loại VB
khác Gọi một HS đọc lại phần ghi nhớ
- Thể hiện một mục đích giao tiếp nhất định
Ghi nhớ – SGK
II Các loại văn bản :
1 Theo phương thức biểu đạt:
Văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh, nghị luận, điều hành
2 Theo lĩnh vực và mục đích giao tiếp:
- VB thuộc PCNNSH ( thư, nhật kí,…)
- VB thuộc PCNNNT (thơ, truyện, tiểu thuyết, kịch, …)
- VB thuộc PCNNKH (sgk, tài liệu học tập, luận văn, luận án, …)
- VB thuộc PCNNHC (đơn, biên bản, nghị quyết, nghị định,…)
- VB thuộc PCNNCL (bài bình luận, lời kêu gọi, bài hịch, tuyên ngôn,…)
- VB thuộc PCNNBC (bản tin, bài phóng sự, bài phỏng vấn, tiểu phẩm,…)
III Luyện tập:
Trang 5* HĐ 3ù:(HD luyện tập):
- Yêu cầu HS suy nghĩ độc lập và trả lời từng câu
hỏi
- Cho HS xin phát biểu và gọi HS khác bổ sung,
nêu ý kiến
- GV bổ sung và cho điểm
* Nếu không đủ thời gian, GV có thể kiểm tra
vở bài tập chuẩn bị ở nhà của HS (cho điểm
những HS chuẩn bị bài tốt, phê bình những HS
chưa chuẩn bị bài)
1.a) Chủ đề của đoạn văn tập trung ở câu 1, các câu sau tập trung thể hiện ý câu chủ đề
b) Ý được triển khai bằng dẫn chứng về quan hệ của lá cây trong những môi trường khác nhau
c) Nhan đề: mối quan hệ giữa cơ thể và môi trường
2 Sắp theo thứ tự 1-3-5-2-4 hoặc 1-3-4-5-2
3 Sửa, nhận xét bài làm HS chuẩn bị ở nhà và cho điểm
4 Hướng dẫn và yêu cầu HS viết một lá đơn (thực hiện trên bảng)
4- Huớng dẫn về nhà:
- Tìm hiểu thêm các văn bản để nhận diện các văn bản theo phong cách biểu đạt
- Chuẩn bị viết bài văn số 1
V- RÚT KINH NGHIỆM:
NTL, ngày tháng năm 2010
Ký duyệt
Tăng Thanh Bình