- Thế kỷ X đã mở đầu thời đại phong kiến độc lập của dân tộc Việt Nam từ thế kỷ X -> XV trên cơ sở một lãnh thổ thống nhất nhà nước quân chủ chuyên chế phong kiến được thành lập và từng [r]
Trang 1Chương IV Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV
Bài 28 Xây dựng và phát triển nhà nước độc lập
thống nhất (Từ thế kỷ X đến đầu thế kỉ XV)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
Giúp HS hiểu
- Quá trình xây dựng và hoàn chỉnh nhà n phong kiến Việt Nam diễn ra trong một thời gian lâu dài trên một lãnh thổ thống nhất
- Nhà n phong kiến Việt Nam 1 ợc tổ chức theo chế độ quân chủ Trung 8 tập quyền, có pháp luật, quân đội và có chính sách đối nội, đối ngoại đầy đủ, tự chủ và độc lập
- Trên b 1 ờng phát triển, mặc dù tính giai cấp ngày càng gia tăng, nhà n phong kiến Việt Nam vẫn giữ 1 ợc mối quan hệ gần gũi với nhân dân
2 Tư tưởng, tình cảm.
- Bồi d J ý thức độc lập dân tộc, bảo vệ sự thống nhất ớc nhà
- Bồi ỡng niềm tự hào dân tộc
3 Kỹ năng.
- Rèn luyện kỹ năng phân tích so sánh
II Thiết bị, tài liệu dạy - học.
- Bản đồ Việt Nam
- Tranh ảnh Văn Miếu, Nhà nớc
- Một số liệu về Nhà n các triều Lý, Trần, Lê, Sở
III Tiến trình tổ chức dạy - học
1 Kiểm tra bài cũ
Tóm tắt diễn biễn qua đó nêu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng?
2 Mở bài.
- Thế kỷ X đã mở đầu thời đại phong kiến độc lập của dân tộc Việt Nam từ thế kỷ X -> XV trên cơ sở một lãnh thổ thống nhất nhà ớc quân chủ chuyên chế phong kiến đ 2 thành lập và từng b phát triển, hoàn thiện đạt đến đỉnh cao Để hiểu 1 ợc quá trình hình thành và phát triển của nhà ớc phong kiến Việt Nam, chúng ta cùng tìm hiểu bài 28
Trang 23 Tổ chức dạy và học
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức học sinh cần
nắm vững
Hoạt động: Cả lớp - cá nhân
7 ớc hết GV nhắc lại ý nghĩa của chiến
thắng Bạch Đằng 938 mở ra một thời kỳ độc
lập tự chủ lâu dài cho dân tộc Song sau hơn
1000 năm Bắc thuộc nhiều yêu cầu lịch sử
1 ợc đặt ra mà ớc mắt là phải giữ vững an
ninh và thống nhất đất ớc Đánh lại các
cuộc xâm l 2 của ớc ngoài, bảo vệ nền
độc lập, tự chủ của tổ quốc, để đáp ứng
những yêu cầu đó - năm 939 Ngô Quyền
x ơng
Ngô Quyền x ơng đã bỏ chức tiết độ
sứ, xây dựng cung điện, triều đình, đặt chiếu
quan nghi lễ theo chế độ quân chủ
- GV phát vấn: Việc Ngô quyền ng
v 8 xây dựng một chính quyền mới có ý
nghĩa gì?
- HS trả lời
- GV chốt ý: Năm 905 Khúc Thừa Dụ đã
lãnh đạo nhân dân đánh bại Tiết độ sứ nhà
Đ ) và giành lấy chính quyền, song thiết
chế chính trị vẫn tổ chức Nhà Ngô suy
vọng, “loạn 12 sứ quân” diễn ra, đất ớc bị
chia cắt Năm 968 sau khi dẹp “loạn 12 sứ
quân” - Đinh Bộ Lĩnh đã x đế, đặt tên
n là Đại Cồ Việt
- GV: Vậy em hiểu gì về quốc hiệu “Đại Cồ
Việt” và tình hình ta thời đó?
- Gọi HS trả lời
- GV nhận xét và chốt ý: Vào cuối thời
Đinh, nội bộ ta lục đục, vua mới còn
nhỏ (Đinh Toàn 6 tuổi), lợi dụng tình hình
đó quân Tống đem quân xâm * ợc ớc ta:
Tr nguy cơ bị xâm l 2 ; Thái hậu D 8
Thị đã đặt quyền lợi dân tộc trên quyền lợi
dòng họ, lấy áo long cổn vắt lên mình Lê
Hoàn và chính mời Thập đạo ớng quân Lê
Hoàn lên làm vua Để có điều kiện lãnh đạo
1 Bước đầu xây dựng nhà nước Thời Ngô - Đinh – Tiền Lê.
- Năm 938, chiến thắng Bạch
Đằng giành thắng lợi, đem lại
ý nghĩa to lớn Sau chiến thắng này, Ngô Quyền đã quyết định
8 => Đây là sự khác biệt so với họ Khúc và họ k 80
- Sau khi nhà Ngô sụp đổ,
“loạn 12 sứ quân” diễn ra, đất
bị chia cắt Năm 968 sau khi dẹp “loạn 12 sứ quân” -
Đinh Bộ Lĩnh đã x đế, đặt tên n là Đại Cồ Việt
- Vào cuối thời Đinh, quân Tống đem xâm * 2 ta 7 tình hình đó, để có điều kiện lãnh đạo chống Tống, nhà Tiền Lê thành lập
Trang 3chống Tống, nhà Tiền Lê thành lập.
- GV: Em có nhận xét gì về tổ chức nhà n
thời Đinh, Tiền Lê?
+ Thời Đinh, Tiền Lê: k ới vua có 3 ban
chính quyền trung 8 kiểm soát đ 2 lãnh
đạo ở địa ph 80
HS suy nghĩ trả lời
- GV nhận xét kết luận: Thời Đinh, Tiền
Lê nhà n quân chủ chuyên chế chính
thức đ 2 thành lập
- GV giải thích khái niệm quân chủ chuyên
chế: Vua đứng đầu nắm mọi quyền hành
Tuy nhiên mức độ chuyên chế ở mọi triều
đại, mỗi ớc khác nhau
- GV thuyết trình về sự sụp đổ của nhà Lê
và sự thành lập của nhà Lý, và những ý
nghĩa trọng đại của các thời vua thời Lý
HS nghe và ghi nhớ
- GV có thể đàm thoại với học sinh về Lý
Công Uẩn, trích đọc chiếu dời đô và đổi
quốc hiệu Đại Việt => Sự tồn tại của kinh đô
Thăng Long, sự lớn mạnh tr ) tồn của
ớc Đại Việt chứng tỏ những việc làm của
những ông vua đầu thời Lý thực sự có ý
nghĩa trọng đại về lịch sử Đã mở ra một thời
kỳ phát triển mới của dân tộc, thời kỳ phát
triển và hoàn chỉnh của nhà n phong kiến
Việt Nam
- Tr hết GV khái quát để học sinh thấy
đ 2 sự thay đổi các triều đại, từ Lý sang
Trần, từ Trần sang Hồ để HS thấy đ 2 thứ
tự các triều đại phong kiến Việt Nam
- HS nghe - ghi nhớ
GV yêu cầu học sinh đọc SGK để thấy đ 2
cách tổ chức bộ máy chính quyền trung 8
thời Lý - > Trần - > Hồ 1 ợc tổ chức thế
nào
- HS theo dõi SGK trả lời câu hỏi:
- GV nghe học sinh trả lời, bổ sung kết luận
kết hợp với sơ đồ đơn giản lên bảng
- Tổ chức nhà thời Đinh – Tiền Lê: là nhà quân chủ chuyên chế
+ Quân chủ chuyên chế: là nhà
đứng đầu là vua, vua nắm mọi quyền hành trong tay
2 Nhà nước Đại Việt thời Lý – Trần – Hồ.
- Năm 1010 Lý Công Uẩn dời
đô về Thăng Long => Mở ra một thời kì phát triển mới của dân tộc, thời kì phát triển và hoàn chỉnh nhà phong kiến Việt Nam
- Tổ chức nhà thời Lí – Trần: Vua đứng đầu đất ; nắm mọi quyền hành cao nhất
về chính trị, luật pháp, quân
sự, nghi lễ, đối ngoại k vua có Tể ; các đại thần,
Trang 4- HS theo dõi, vẽ sơ đồ vào vở
- GV giảng tiếp:
+ Vua: Có quyền ngày càng cao
+ Giúp vua trị n có tể ớng và các đại
thần
+ Sảnh, viện, đài là các cơ quan Trung ơng
(Liên hệ với các cơ quan trung ơng ngày
nay) Các cơ quan trung 8 bao gồm:
Môn hạ sảnh
Th 2 sảnh
Hàn Lâm Viên Quốc sử viện Ngự sử đài Học sinh tiếp tục trình bày tổ chức chính
quyền địa ơng
- GV nhận xét, bổ sung, kết luận
- Chính quyền địa ơng:
+ Chia thành lộ, tránh do hoàng thân quốc
thích cai quản
+ D là: Phủ, huyện, châu do quan lại của
triều đình trông coi
+ Thời Trần đứng đầu các xã là xã quan
(Nhà ớc quản lý thời cấp xã)
- GV: Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy
nhà n thời Lý => Trần => Hồ ?
- HS: Suy nghĩ trả lời
- GV bổ sung, kết luận
Thể chế chung là quân chủ chuyên chế song
chuyên chế còn có mức độ vì d vua còn
có tể ớng và các quan đại thần
Đứng đầu các lộ (tỉnh) chỉ có một vài chức
quan, cấp phủ huyện, châu cũng chỉ có một
chức quan to Bộ máy chính quyền gọn nhẹ,
không cồng kềnh
- GV yêu cầu cả lớp đọc SGK để thấy đ 2
chính sách đối nội, đối ngoại cơ bản của các
triều đại phong kiến
- HS theo dõi SGK phát biểu những chính
sách đối nội, đối ngoại của nhà nớc
- GV nhận xét, bổ sung, kết luận
các chức hành khiển, các cơ quan hành hính
- Luật pháp: Ban hành bộ luật
Hình thư – bộ luật thành văn
đầu tiên của ta Thời Trần
có bộ Hình luật riêng.
- Quân đội: W 2 tổ chức quy củ
3 Đoàn kết dân tộc Chính sách ngoại giao
- Các triều đại Đinh – Tiền
Lê, Lý, Trần đã sớm ý thức 1 2 yêu cầu đoàn kết dân tộc
để củng cố khối đoàn kết dân
Trang 5GV cụ thể hoá một số chính sách đối nội
của nhà n ` Chăm lo đê điều khuyến khích
sản xuất nông nghiệp, gả con gái cho các tù
tr R miền núi
tộc, giữ vững biên 8 của
Tổ quốc
- Các triều đại cũng có chính sách ngoại giao độc lập, tự chủ
4 Củng cố.
- Các giai đoạn hình thành, phát triển và hoàn thiện của bộm áy nhà
n-ớc quân chủ chuyên chế phong kiến Việt Nam
5 Dặn dò.
- HS học bài và trả lời các câu hỏi trong SGK