Tiết 63: Hướng dẫn đọc thêm HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN THÁI SƯ TRẦN THỦ ĐỘ - Trích “Đại Việt sử kí toàn thư”- Ngô Sĩ Liên

4/2009 HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG Sự hiển linh Sự hiển linh Công lao đức độ Kế sách giữ nước Lòng trung nghĩa.?. Là vị anh hùng dân tộc, tài cao, đức trọng.[r]

GV: Tạ Thị Thanh Hòa – Tổ KHXH

A TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả Ngô Sĩ Liên (?- ?)

Quê quán: Chương Mỹ, Hà Tây

( Hà Nội)

• Đỗ thái học sinh (tiến sĩ) năm 1442, được cử vào viện Hàn

Lâm.

• Đời Lê Thánh Tông: Giữ nhiều chức vụ lớn…

• Vâng lệnh vua biên soạn bộ Đại Việt sử kí toàn thư.

• → Ông là một trong những nhà sử học lớn nhất nước ta

thời phong kiến.

• 2 Đại Việt sử kí toàn thư

• Thể loại: sử kí – ghi chép những sự kiện lịch sử.

• Hoàn tất: 1479

• Quy mô: 15 quyển.

• Phạm vi: suốt chiều dài lịch sử từ thời Hồng Bàng đến khi Lê Thái Tổ lên ngôi.

• Giá trị: lịch sử và văn học

• → Bộ chính sử lớn nhất Việt Nam thời trung đại

B ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

I HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN

Đền Kiếp Bạc- Hải Dương- thờ Trần Hưng Đạo

Bàn thờ Trần Hưng Đạo ở Kiếp Bạc

B ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

I HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG TRẦN QUỐC TUẤN

Những câu chuyện nào về Trần Quốc Tuấn được đề cập tới

trong văn bản ?

Những câu chuyện nào về Trần Quốc Tuấn được đề cập tới

trong văn bản ?

HƯNG ĐẠO ĐẠI VƯƠNG

Sự hiển linh

Sự hiển linh

Công lao đức độ

Kế sách

giữ nước

Lòng trung nghĩa

1 Là vị anh hùng dân tộc, tài cao, đức trọng

a.Kế sách giữ nước

Kế sách giữ nước

Kế sách giữ nước

Tùy thời tạo

Ông là vị tướng tài ba mưu lược với tầm nhìn xa rộng

Kế sách giữ nước mà TQT bàn với nhà vua gồm những điểm chính nào? Tìm những chi tiết minh chứng

cho điều đó ?

Kế sách giữ nước mà TQT bàn với nhà vua gồm những điểm chính nào? Tìm những chi tiết minh chứng

cho điều đó ?

b Lòng trung nghĩa Trần Thái Tông, cha TQT Do hiềm khích với vua

đã trăn trối với con điều gì?

Trần Quốc Tuấn ra đời khi họ Trần vừa thay thế nhà Lý làm vua trong một đất nước đói kém, loạn ly Trần Thủ Độ, một tôn thất tài giỏi đã xếp đặt bày mưu giữ cho thế nước chông chênh thành bền vững Bấy giờ Trần Cảnh còn nhỏ mới 11 tuổi, vợ là Lý Chiêu Hoàng, vị vua cuối cùng của dòng họ Lý Vì nhường ngôi cho chồng nên trăm họ và tôn thất nhà Lý dị nghị nhà Trần cướp ngôi Trần Thủ Độ rất lo lắng Bấy giờ Trần Liễu, anh ruột vua Trần Cảnh lấy công chúa Thuận Thiên, chị gái Chiêu Hoàng đang có thai

• Trần Thủ Độ ép Trần Liễu nhường vợ cho Trần Cảnh để chắc

có một đứa con cho Trần Cảnh Trần Liễu nổi loạn.

• Thủ Độ dẹp tan nhưng tha chết cho Trần Liễu Song điều này không dẹp nổi lòng thù hận của Trần Liễu Vì thế Liễu kén thầy giỏi dạy cho con trai mình thành bậc văn võ toàn tài, ký thác vào con mối thù sâu nặng Người con trai ấy chính là Trần Quốc Tuấn.

b Lòng trung nghĩa

• * Thái độ trước lời di huấn của cha

- An Sinh Vương trăn trối: vì cha là lấy lại thiên hạ

• * Thái độ với Yết Kiêu, Dã Tượng

- Cảm phục đến khóc, khen ngợi sự thẳng thắn,

trung thực, trung nghĩa của họ

 Lòng trung nghĩa của ông được mọi người đồng tình

• * Thái độ với con trai

- Với Hưng Vũ Vương: ngầm cho là phải

- Với Hưng Nhượng Vương Quốc Tảng: kết tội, định giết, đến lúc chết không cho gặp mặt

c Công lao, đức độ

Công lao

Giữ nước

Giữ nước

Dựng nước Dựng nước

Dựng

nước

Dựng

nước

+ Tiến cử người tài.

+ Soạn sách huấn luyện quân sự, binh pháp và khích lệ tướng sĩ.

+ Tiến cử người tài.

+ Soạn sách huấn luyện quân sự, binh pháp và khích lệ tướng sĩ.

Giữ nước Hai lần đánh bại quân

Nguyên.

Chủ trương “khoan thư sức dân”.

Phòng xa trong việc hậu sự.

d, Linh ứng sau khi mất

• - Thể hiện lòng cảm phục và ngưỡng mộ của nhân dân

- Hình ảnh Hưng Đạo Đại Vương đã được thần thánh hoá trong tâm thức dân gian

 Ông trở thành vị đức thánh Trần thiêng liêng

Mỗi khi đất nước có giặc vào cướp, đến lễ ở đền ông, hễ tráp đựng kiếm

có tiếng kêu thì thế nào cũng thắng lớn” theo em chi tiết này thể hiện thái

độ của nhân dân như thế nào đối với công lao của TQT?

-Thiên tài quân sự lỗi lạc.

-Đức độ cao cả: trung quân ái quốc, yêu dân,

tận tình với tướng sĩ, cẩn thận, khiêm tốn.

Vua soạn văn bia ở sinh từ ca ngợi.

Khi chết được tặng nhiều tước hiệu cao quý

Nhân dân cảm phục ngưỡng mộ,

tôn vinh là bậc thánh

Kẻ thù nể phục, khiếp sợ

2 Nghệ thuật xây dựng nhân vật lịch sử

Nhân vật TQT được xây dựng trong những mối quan hệ và thử thách

nào?

4/2009 23

MỐI QUAN HỆ

NƯỚC sẵn sàng quên thân

 Nhân vật được xây dựng trong nhiều mối quan hệ

tận tâm dạy bảo,

tiến cử người tài

nghiêm khắc

giáo dục

khiêm tốn, trung nghĩa

4/2009 24

- Mâu thuẫn giữa trung và hiếu.

- Giặc mạnh kéo sang, nhà vua thử lòng.

II THÁI SƯ TRẦN THỦ ĐỘ

1 Nhân cách của Trần Thủ Độ

- Thể hiện nhân cách Trần Thủ Độ qua bốn tình tiết: Nhân cách của Trần Thủ Độ

được thể hiện qua mấy tình tiết? Đó là những tình tiết nào?

• a, Với người hặc

- Kết tội ông chuyên quyền => không thù oán

mà công nhận, ban thưởng

=> Công minh, bản lĩnh khi biết khích lệ người trung thực, dũng cảm

• b, Với người quân hiệu

- Không bênh vợ

- Hỏi rõ sự việc

→ Biết suy xét sự việc, không nóng vội.

- Khen ngợi ; “lấy vàng lụa ban thưởng rồi cho về”

→ Là người công-tư phân minh, giữ kỉ cương phép nước, trọng đãi người làm tròn bổn

phận.

c Với kẻ cậy nhờ xin chức tước:

- “Gật đầu và biên lấy họ tên quê quán”

d, Với việc phong tước cho anh trai:

- Kiên quyết từ chối

- Xin vua chọn 1 vì nếu cả hai cùng cầm

quyền sẽ chia bè kéo cánh làm rối loạn việc triều chính

=> Ông đặt việc công lên hàng đầu, không tư lợi,

gây bè kéo cánh

• => Trần Thủ Độ là người bản lĩnh và nhân cách: thẳng thắn cầu thị, độ lượng, nghiêm minh đặc biệt là chí công vô tư.

2 Nghệ thuật kể chuyện

• - Tạo tình huống giàu kịch tính;

• - Chọn chi tiết đắt giá cho những tình huống truyện đẩy đến cao trào và giải quyết bất ngờ

• - Khắc hoạ hình tượng nhân vật sâu sắc.

• - Lập luận chặt chẽ, lôgíc, gợi biểu cảm.

4/2009 34