Hs trả lời, hs khác nhận xét, bổ sung, gv bổ sung và chuẩn kiến thức: Tây Bắc của Châu Phi nằm cùng vĩ độ với nước ta nhưng có áp cao cận chí tuyến ngự trị thường xuyên, nằm trong phạm v[r]
Trang 1Ngày soạn: 06/10/2016 Ngày giảng: 07/10/2016
Tiết 14 – bài 13:
NGƯNG ĐỌNG HƠI NƯỚC TRONG KHÍ QUYỂN MƯA
I MỤC TIÊU BÀI DẠY
1 Kiến thức
- Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa
- Nhận biết sự phân bố mưa theo vĩ độ
2 Kĩ năng
- Phân tích mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố: nhiệt độ, khí áp, đại dương với lượng mưa
- Phân tích biểu đồ phân bố lượng mưa theo vĩ độ
- Đọc và giải thích sự phân bố mưa trên bản đồ (H13.2) do ảnh hưởng của đại dương
3 Thái độ
Có nhận thức đúng đắn về hiện tượng mưa trên Trái Đất
4 Định hướng phát triển năng lực
Sử dụng bản đồ, hình vẽ, tranh ảnh và khả năng phán đoán các hiện tượng thời tiết diễn ra xung quanh
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên
- Bản đồ phân bố lượng mưa trên thế giới, bản đồ tự nhiên Châu Á
- Phóng to hình 13.1 của sách giáo khoa
- Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên
2 Học sinh
- Sách giáo khoa, vở ghi chép
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ (không)
3 Tiến trình dạy học
a Mở bài (2 phút)
Chắc các em đã được nghe bài hát khá quen thuộc mà các bé nhà ta hay hát:
"Mẹ ơi Tại sao?" của nhạc sỹ Nguyễn Đình Nguyên Trong bài hát có câu:
"Mẹ ơi tại sao trời nhiều mây thế, tại sao mẹ ơi trời mưa hay nắng…"
Nếu mẹ không có nhà, các em có thể trả lời giúp các bé những câu hỏi đó không? Cô nghĩ rằng các em có thể có câu trả lời thỏa đáng cho các bé nhà ta sau khi tìm hiểu xong bài học ngày hôm nay:
b Nội dung
Hoạt động 1: Những nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa (20phút)
- Mục tiêu: Hiểu rõ được các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa
- Phương pháp dạy học: thảo luận, vấn đáp, thuyết trình, minh hoạ
- Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính
Trang 2Nội dung 1 Khí áp
Bước 1: Trong khu vực có áp thấp hoặc
áp cao hoạt động, nơi nào hút gió, nơi
nào phát gió?
(Hs trả lời, gv chuẩn kiến thức)
Bước 2: Nơi hút gió hoặc phát gió
không khí chuyển động ra sao?
(Hs trả lời, gv chuẩn kiến thức)
Nội dung 2 Frông
Bước 1 Khi hai khối không khí nóng và
lạnh gặp nhau sẽ dẫn đến hiện tượng
gì?
(Hs trả lời, gv chuẩn kiến thức)
Bước 2.Vì sao ở những khu vực có
Frông, nhất là khu vực có dải hội tụ
nhiệt đới hoạt động thường có mưa
nhiều?
(Hs trả lời, gv chuẩn kiến thức)
Nội dung 3: Gió
Bước 1: Trong các loại gió các em đã
học, loại gió nào gây mưa nhiều, loại
gió nào gây mưa ít? vì sao?
Bước 2: Hs trả lời, hs khác nhận xét,
bổ sung
Bước 3: Gv nhận xét, bổ sung và chuẩn
kiến thức
Ngoài ra ở những vùng sâu trong lục
địa, nếu không có gió từ biển thổi vào
thì mưa cũng rất ít vì gần biển và đại
dương được cung cấp thêm hơi ẩm (Gv
treo bản đồ phân bố lượng mưa và chỉ
cho học sinh thấy những khu vực nằm
sâu trong nội địa có lượng mưa ít)
Ba nhân tố các em vừa tìm hiểu chủ
yếu ảnh hưởng đến sự phân bố mưa
theo vĩ độ vì nó có ảnh hưởng trên
phạm vi lớn
Nội dung 4: Dòng biển
Bước 1 Gv khẳng định: Cùng nằm ven
bờ biển, nơi có dòng biển nóng chảy
qua mưa nhiều, dòng biển lạnh chảy
qua mưa ít
(Gv treo bản đồ tự nhiên Châu Á song
song với bản đồ phân bố mưa trên Trái
Đất để đối chiếu khu vực có dòng biển
I Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển (sgk)
II Những nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa
1 Khí áp
- Khu áp thấp: Mưa nhiều
- Khu áp cao: Mưa ít hoặc không mưa
2 Frông
Miền có frông, nhất là dải hội tụ hoạt
động thường có mưa nhiều
3 Gió
- Miền có gió Tây ôn đới: Mưa nhiều
- Miền có gió mậu dịch: Mưa ít
- Miền có gió mùa: Mưa nhiều
4 Dòng biển
Tại vùng ven biển:
- Dòng biển nóng chảy qua: Mưa nhiều
- Dòng biển lạnh chảy qua: Mưa ít
Trang 3lạnh chảy qua mưa ít, dòng biển nóng
chảy qua mưa nhiều)
Bước 2: Vì sao khu vực có dòng biển
nóng chảy qua mưa nhiều, dòng biển
lạnh chảy qua mưa ít?
(HS trả lời, gv chuẩn kiến thức)
Nội dung 5 Địa hình
Bước 1 Gv yêu cầu học sinh quan sát
lại hình 12.5 trong SGK trang 47 và
cho biết địa hình có ảnh hưởng đến
lượng mưa như thế nào?
(Hs trả lời, hs khác nhận xét, bổ sung,
Gv củng cố và chuẩn kiến thức)
Bước 2 Gv tích hợp kiến thức văn học
bài thơ "Trường Sơn Đông, Trường
Sơn Tây" của nhà thơ Phạm Tiến Duật
để giải thích hiện tượng fơn ở khu vực
Bắc Trung Bộ của nước ta:
" Một dãy núi mà hai màu mây
Bên nắng bên mưa, khí trời cũng khác
Như anh với em, như Nam với Bắc
Như Đông với Tây một dải rừng liền"
Bước 3: Căn cứ vào các nhân tố ảnh
hưởng đến lượng mưa vừa học kết hợp
với sự hiểu biết của mình, hãy giải
thích vì sao ở miền ven Đại Tây Dương
của Tây Bắc Châu Phi cũng nằm ở vĩ
độ như nước ta, nhưng có khí hậu nhiệt
đới khô còn nước ta có khí hậu nhiệt
đới ẩm mưa nhiều?
(Hs trả lời, hs khác nhận xét, bổ sung,
gv bổ sung và chuẩn kiến thức:
Tây Bắc của Châu Phi nằm cùng vĩ độ
với nước ta nhưng có áp cao cận chí
tuyến ngự trị thường xuyên, nằm trong
phạm vi hoạt động của gió mậu dịch,
ven bờ có dòng biển lạnh chảy qua còn
Việt Nam phía đông có vùng biển rộng,
nằm trong khu vực có gió mùa hoạt
động đặc biệt là gió mùa mùa hạ thổi
qua biển và không bị áp cao ngự trị
thường xuyên nên có lượng mưa lớn)
Gv chuyển ý: Chúng ta vừa tìm hiểu
xong 5 nhân tố ảnh hưởng đến lượng
mưa Vậy 5 nhân tố trên đã tác động
5 Địa hình
- Cùng một dãy núi, sườn đón gió ẩm: mưa nhiều, sườn khuất gió mưa ít
- Cùng một sườn núi đón gió: càng lên cao mưa càng nhiều, đến độ cao nào đó lượng mưa giảm dần và sẽ không còn mưa
Trang 4
đến sự phân bố mưa trên Trái Đất như
thế nào chúng ta cùng sang nội dung
tiếp theo
Hoạt động 2: Sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất (16phút)
- Mục tiêu: Trình bày và giải thích được sự phân bố mưa theo vĩ độ, theo vị trí gần hay xa đại dương
- Phương pháp dạy học: thảo luận, vấn đáp, thuyết trình, nhận xét biểu đồ và đọc bản đồ sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất
- Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân, cặp nhóm
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính
Nội dung 1.Lượng mưa trên Trái Đất
phân bố không đều theo vĩ độ
Bước 1: Dựa vào hình 13.1 hãy nhận
xét tình hình phân bố mưa ở các khu
vực xích đạo, chí tuyến, ôn đới và cực?
(Hs quan sát hình 13.1 và nhận xét, gv
chuẩn kiến thức)
Bước 2: Gv chia lớp thành 4 nhóm dựa
vào hình 13.1 và kiến thức đã học hãy
hoàn thành nhiệm vụ trong phiếu học
tập sau:
Nhóm 1: Giải thích vì sao mưa nhiều
nhất ở xích đạo?
Nhóm 2: Giải thích vì sao mưa tương
đối ít ở 2 vùng chí tuyến
Nhóm 3: Giải thích vì sao mưa nhiều ở
hai vùng ôn đới?
Nhóm 4: Giải thích vì sao mưa tương
đối ít khi càng gần về hai cực?
Thời gian cho các nhóm thảo luận và
hoàn thành kết quả vào phiếu học tập là
5 phút
Bước 3: Đại diện các nhóm giải thích,
nhóm khác có thể bổ sung hoặc chỉnh
sửa Giáo viên củng cố, chuẩn kiến
thức, thu lại phiếu học tập và đánh giá
ý thức thảo luận của học sinh
Nội dung 2: Lượng mưa phân bố
không đều do ảnh hưởng của đại
dương.
Bước 1 Dựa vào hình 13.2 và kiến
thức đã học, hãy trình bày và giải thích
tình hình phân bố mưa trên các lục địa
theo vĩ tuyến 400B từ Đông sang Tây
(Hs trả lời, gv củng cố bổ sung)
III Sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất
1 Lượng mưa trên Trái Đất phân bố không đều theo vĩ độ
- Khu vực xích đạo mưa nhiều nhất
- Hai khu vực chí tuyến mưa ít
- Hai khu vực ôn đới mưa nhiều
- Hai khu vực ở cực mưa ít nhất
2 Lượng mưa phân bố không đều do ảnh hưởng của đại dương
- Ở mỗi đới, từ Tây sang Đông có sự phân bố lượng mưa không đều
- Mưa nhiều: ở vùng gần biển nhất là nơi có dòng biển nóng chảy qua
- Mưa ít: Khi vào sâu trong lục địa
Trang 5Bước 2 Đại dương có ảnh hưởng như
thế nào đến sự phân bố lượng mưa trên
Trái Đất?
(Học sinh trả lời, giáo viên chuẩn kiến
thức.)
Bước 3: Qua nội dung trên ta thấy
lượng mưa trên Trái Đất có sự phân bố
không đồng đều, có nơi mưa nhiều, có
nơi mưa ít Vậy sự phân bố mưa không
đồng đều như vậy có ảnh hưởng gì đến
môi trường cũng như hoạt động sản
xuất của con người?
(Học sinh trả lời, giáo viên chuẩn kiến
thức)
hoặc ven biển nhưng có dòng biển lạnh chảy qua và có địa hình chắn gió
IV TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
1 Tổng kết (7 phút)
Khoanh tròn vào đáp án em cho là đúng nhất:
1 Những nhân tố nào sau đây ảnh hưởng đến lượng mưa?
a Địa hình c Khí áp, Frông, gió
b Dòng biển d Tất cả các nhân tố trên
2 Khu vực có mưa nhiều nhất trên Trái Đất là:
a) Cực c) Chí tuyến
b) Ôn đới d) Xích đạo
3 Nhân tố nào sau đây sẽ gây ra mưa nhiều?
a) Các khu khí áp cao c) Gió mậu dịch hoạt động
b) Hội tụ nhiệt đới hoạt động d) Có dòng biển lạnh chảy qua
4 Nơi nào sau đây ở các sườn đón gió của các ngọn núi sẽ có mưa nhiều nhất? a) Chân núi c) Đỉnh núi
b) Sườn núi d) Tùy theo mùa
5 "Trường sơn Đông, Trường Sơn Tây
Bên nắng đốt, bên mưa quay"
Hãy giải thích nguyên nhân của hiện tượng trên
a Gió mậu dịch từ Bán Cầu Nam vượt qua xích đạo mang theo nhiều hơn ẩm
và mưa
b Gió mát và ẩm bị núi chặn lại, gây mưa ở sườn đón gió và nắng nóng ở sườn khuất gió
c Gió Đông cực bị chặn lại, gây mưa ở sườn đón gió và nắng nóng ở sườn khuất gió
d Mùa hè, nhiệt độ tăng cao nên thời tiết rất nóng tuy vẫn có mưa nhiều
6 Khu vực có mưa nhiều thường nằm ở:
a Sâu trong các lục địa c Miền có gió mùa
b Miền có gió mậu dịch d Miền có gió địa phương
2 Hướng dẫn học tập
Hs về nhà học bài, xem trước nội dung bài thực hành
Tìm hiểu đặc điểm của các đới, các kiểu khí hậu trên Trái Đất
Trang 6GIÁO ÁN ĐỊA LÝ 10
TIẾT 14 - BÀI 13 NGƯNG ĐỌNG HƠI NƯỚC TRONG KHÍ QUYỂN MƯA
Năm học 2016 - 2017
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI DƯƠNG TRƯỜNG THPT NINH GIANG