2020, trường THCS Trịnh Phong tổ chức các khóa học bài mới trực tuyến trên VNPT E-Learning, các em HS theo dõi lịch và tham gia các khóa học cho đầy đủ.

- Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết: Tạo ra những lối nói hàm súc, giúp người đọc, người nghe dễ nắm bắt tư tưởng tình cảm người viết (Cụ thể qua đoạn văn, phép s[r]

Trang 1

Tiết 83: Tiếng Việt:

Trang 3

“Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”

(Trần Quốc Minh)

“Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Trang 5

“Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Trang 6

Trần Quốc Minh đã có những câu thơ viết rất hay về mẹ:

Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.

Trong khổ thơ, nhà thơ đã sử dụng phép so sánh không ngang

bằng- sao thức không bằng mẹ thức- sao sáng suốt đêm cũng

không bằng mẹ thức cả một đời lo lắng, chăm sóc, che chở hy sinh thầm lặng cho con Khổ thơ còn xuất hiện hình ảnh so sánh ngang bằng mẹ là ngọn gió đã gợi ra những điều mát lành, bình yên,

hạnh phúc mẹ mang đến cho đời con Công ơn của mẹ thật lớn

lao.Qua phép so sánh này ta cũng thấy được lòng biết ơn sâu sắc của con giành cho mẹ Cảm ơn nhà thơ đã nói hộ tiếng lòng của bao người con

Trang 7

* Từ ngữ chỉ ý so sánh trong các phép so sánh trên có gì khác nhau ?

Trang 8

* Ghi nhớ 1/ 42.

- Cú 2 kiểu so

sánh:

+ So sánh ngang bằng

+ So sánh không ngang bằng

th ờng dùng các từ so sánh: là, nh , nh

là, y nh , tựa, tựa nh , giống nh , hệt nh ,

y hệt, y nh là, bằng … hoặc cặp đại từ bao nhiêu bấy nhiêu

th ờng dùng các từ so sánh: hơn, hơn là, còn hơn, không bằng, chẳng bằng, kém, kém hơn, kém xa,…

Trang 9

? Dựa vào bảng các từ th ờng dùng trong hai kiểu so sánh Em hãy lấy ví dụ trong đời sống hàng ngày có dùng hai kiểu so sánh trên.

“Áo chàng đỏ tựa rỏng pha Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in”

Ai yeõu nhi ủoàng baống Baực Hoà Chớ Minh

Ai yeõu Baực Hoà Chớ Minh hụn thieỏu nieõn nhi ủoàng

Trang 10

Tỡm pheựp so saựnh vaứ cho bieỏt noự thuoọc kieồu so saựnh naứo?

a) Tieỏng haựt trong suoỏi ngoùc tuyeàn

EÂm hụi gioự thoaỷng cung tieõn.

(Thế Lữ)

b) Thaứ raống aờn baựt cụm rau

caự thũt noựi nhau naởng lụứi.

(Ca dao)

c) Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang

tấc đất, tấc vàng

(Ca dao)

nhử

Coứn hụn

 So saựnh ngang baống.

 So saựnh khoõng ngang baống.

 So saựnh ngang baống.

nhử

Trang 11

(Khái Hưng)

Tiết 89: SO SÁNH (Tiếp theo)

Trang 12

1 Tìm phép so sánh trong đoạn văn dưới đây:

Mỗi chiếc lá rụng cĩ một tâm hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm

giác riêng Cĩ chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất

như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, khơng

thương tiếc, khơng do dự vẩn vơ Cĩ chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy

vịng trên khơng, rồi cố gượng ngoi đầu lên, bay giữ thăng bằng cho chậm

tới cái giây nằm phơi trên mặt đất Cĩ chiếc lá nhẹ nhàng, khoan thai, đùa

bỡn, múa may với làn giĩ thoảng như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ

ở hiện tại: Cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây

khơng bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy cĩ vẻ đẹp nên thơ

Cĩ chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại, rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, cịn cất

mình muốn bay trở lại cành Cĩ chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bơng

hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại

(Khái Hưng)

*Đáp án:

+ Có chiếc lá tựa như mũi tên … như cho xong chuyện …

+ Có chiếc lá như con chim lảo đảo …

+ Có chiếc lá nhẹ nhàng … như thầm bảo …

+ Cĩ chiếc lá như sợ hãi

+ Cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá khơng bằng một vài giây bay lượn

Trang 13

2 Trong đoạn văn trên phép so sánh cĩ tác dụng gì?

- Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc?

- Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết?

H i: ỏ

ĐÁP ÁN:

Mỗi chiếc lá rụng cĩ một tâm hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng

Cĩ chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, khơng thương tiếc, khơng do dự vẩn vơ Cĩ chiếc

lá như con chim bị lảo đảo mấy vịng trên khơng, rồi cố gượng ngoi đầu lên, bay giữ

thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất Cĩ chiếc lá nhẹ nhàng, khoan thai, đùa bỡn, múa may với làn giĩ thoảng như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: Cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây khơng bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy cĩ vẻ đẹp nên thơ Cĩ chiếc lá như sợ hãi, ngần

ngại, rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, cịn cất mình muốn bay trở lại cành Cĩ chiếc lá đầy

âu yếm rơi bám vào một bơng hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.

(Khái Hưng)

- Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc: Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinh động, giúp người đọc, người nghe hình dung ra được sự vật, sự việc được miêu tả (Hình dung ra các cách rụng khác nhau của lá).

- Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết: Tạo ra những lối nĩi hàm súc, giúp người đọc, người nghe dễ nắm bắt tư tưởng tình cảm người viết (Cụ thể qua đoạn văn, phép so sánh thể hiện quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết).

- Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc: Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinh động, giúp người đọc, người nghe hình dung ra được sự vật, sự việc được miêu tả (Hình dung ra các cách rụng khác nhau của lá).

- Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết: Tạo ra những lối nĩi hàm súc, giúp người đọc, người nghe dễ nắm bắt tư tưởng tình cảm người viết (Cụ thể qua đoạn văn, phép so sánh thể hiện quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết).

Trang 16

2 Nhận xét:

- Gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự

vật, sự việc được cụ thể, sinh động

-Tạo ra lối nói giàu hàm súc thể hiện

quan niệm của tác giả về sự sống và cái

chết

* Ghi nhớ 2/ sgk 42.

Tiết 83: SO SÁNH (Tiếp theo)

* Ghi nhớ: So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động, vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc.

Trang 17

Gió lay mẹ rụng con phải mồ côi

-> Phép so sánh trên có giá trị đối với quá trình nhận thức của con người ( so sánh bình thường).

-> Phép so sánh có giá trị gợi hình, gợi cảm ( so sánh tu từ)

Trang 18

Bài tập 1/ 43 : Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh mà em thích

III LUYỆN TẬP

Tiết 83: SO SÁNH (Tiếp theo)

a Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Tỏa nắng xuống dòng sông lấp loáng

(Tế Hanh)

b Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

(Tố Hữu)

c Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng (Minh Huệ)

Trang 19

a Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Tỏa nắng xuống dòng sông lấp loáng

(Tế Hanh)

Em hãy xác định phép so sánh và cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào, trong các khổ thơ sau?

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè là => So sánh ngang bằng.

=> Tâm hồn là cái trừu tượng được so sánh với một buổi trưa hè

là cái cụ thể Buổi trưa hè gợi một không gian nóng bỏng đầy

nắng, gió, tiếng ve, hoa phượng… qua đó cho thấy tâm hồn “tôi” rất nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu quê hương tha thiết.

Trang 20

Con đi đánh giặc mười năm Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

b Con đi trăm núi ngàn khe Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

=> So sánh không ngang bằng.

Trang 21

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng (Minh Huệ)

=> Anh đội viên mơ màng giống như đang nằm mộng, trong cảnh

ấy anh thấy hình ảnh Bác hiện lên thật lớn lao nhưng vô cùng ấm

áp Qua đó cho thấy tình cảm yêu kính của anh bộ đội nói riêng và của tất cả người dân Việt Nam nói chung dành cho Bác, vị cha già kính yêu của dân tộc.

Trang 22

c) Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng

(Minh Huệ)

=> Anh đội viên mơ màng giống như đang nằm mộng, trong cảnh

ấy anh thấy hình ảnh Bác hiện lên thật lớn lao nhưng vô cùng ấm

áp Qua đó cho thấy tình cảm yêu kính của anh bộ đội nói riêng và của tất cả người dân Việt Nam nói chung dành cho Bác, vị cha già kính yêu của dân tộc.

Trang 23

Hãy nêu những câu văn có

sử dụng phép so sánh trong

bài “vượt thác”

- Thuyền rẽ sóng lướt bon bon như đang nhớ núi

rừng phải lướt cho nhanh để về cho kịp.

-Núi cao như đột ngột hiện ra chắn ngang trước

mặt.

-Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh

như cắt.

-Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng

đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn

chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên

ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn

oai linh hùng vĩ.

-Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi

lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hô

đám con cháu tiến về phía trước.

Trang 24

Dựa theo bài “Vượt thác”, hãy viết một đoạn văn từ 3 đến 5 câu

tả dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ; trong đoạn văn

có sử dụng cả hai kiểu so sánh đã được giới thiệu.

Tiết 83: SO SÁNH (Tiếp theo)

Trang 26

CỦNG CỐ

Tìm thành ngữ liên quan đến những hình ảnh sau và đặt câu với những thành ngữ vừa tìm được?

- Cậu làm việc chậm như rùa - Cô ấy tươi như hoa

Trang 28

• Bài tập bổ sung làm nhanh: Điền từ chỉ ý so sánh thích

hợp vào các câu tục ngữ, thành ngữ.

1 Đẹp …… hoa.

2 Nhanh … cắt.

3 Miệng cười …………hoa ngâu.

Cái khăn đội đầu ……… hoa sen.

4 Đôi ta ……… lửa mới nhen,

…… trăng mới mọc, …… đèn mới khêu.

5 Gió thổi … chổi trời.

6 Công cha …… núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ …… nước trong nguồn chảy ra.

7 Tốt gỗ ……… tốt nước sơn.

8 Một giọt máu đào …… ao nước lã.

9 Chết trong ………… sống đục.

10 Một đêm nằm ……… một năm ở.

Trang 29

• Bài tập bổ sung: Điền từ chỉ ý so sánh:

1 Đẹp như hoa.

2 Nhanh như cắt.

3 Miệng cười như thể hoa ngâu.

Cái khăn đội đầu như thể hoa sen.

4 Đôi ta như lửa mới nhen,

Như trăng mới mọc, như đèn mới khêu.

5 Gió thổi là chổi trời.

6 Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

7 Tốt gỗ hơn tốt nước sơn.

8 Một giọt máu đào hơn ao nước lã.

9 Chết trong còn hơn sống đục.

10 Một đêm nằm bằng một năm ở.

Trang 30

- Về nhà học bài, xem lại VD và làm BT còn lại + Làm BT 3 ở phần luyện tập.

+ Soạn bài: “Nhân hóa”

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	3,27 MB