Phân tích ý nghĩa của đoạn kết trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên ( Truyền kì mạn lục – Nguyễn Dữ, Ngữ văn 10, tập 2, NXB Giáo dục, 2010) (Từ Vương nghĩ Tử Văn có công trừ hại, tr[r]
Trang 1Trường THPT Lê Xoay
ĐỀ CHÍNH THỨC
Kì thi KSCL môn Ngữ văn 10 – Lần 3
Năm học 2016-2017
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
(1)Tương lai của một dân tộc tốt đẹp hay suy vong phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố,
và một trong những yếu tố đó là tuổi trẻ Có thể nói, tuổi trẻ và tương lai của đất nước là hai yếu tố không thể tách rời.
(2)Tuổi trẻ là lực lượng những con người đang ở độ tuổi đẹp nhất của đời người, thời gian cống hiến cho xã hội lâu dài Họ có sức khoẻ, có khát vọng hoài bão, có lý tưởng, dám nghĩ dám làm, không ngại khó khăn hay lùi bước trước gian khổ Nói một cách khác,
họ là nguồn tài nguyên vô giá của mỗi dân tộc Còn tương lai đất nước là để chỉ con đường phía trước của một dân tộc Nó có thể tươi đẹp hoặc có thể ảm đạm Nói đến tương lai của đất nước là nói đến sự phát triển của mỗi dân tộc, tuổi trẻ có vai trò quyết định rất lớn Bởi
vì lịch sử của mỗi dân tộc, thì trong mỗi giai đoạn đều có những đòi hỏi, yêu cầu cấp thiết
mà con người phải đáp ứng Và hơn hết, lực lượng tuổi trẻ là những con người có thể đáp ứng yêu cầu đó của lịch sử…
(Theo Bùi Minh - CLB Phóng viên trẻ - ĐH Phương Đông)
Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích? (0,5 điểm)
Câu 2 Đoạn trích trên viết về vấn đề gì? (0,5 điểm)
Câu 3 Chỉ ra và phân tích tác dụng của những phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn
(2) trên? (1,0 điểm)
Câu 4 Thông điệp nào trong đoạn trích có ý nghĩa nhất với anh/chị? (1,0 điểm)
II PHẦN LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm của tuổi trẻ đối với đất nước
Câu 2 (5,0 điểm)
Phân tích ý nghĩa của đoạn kết trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên (Truyền
kì mạn lục – Nguyễn Dữ, Ngữ văn 10, tập 2, NXB Giáo dục, 2010) (Từ Vương nghĩ Tử
Văn có công trừ hại, truyền cho vị thần đền kia, từ nay phần xôi lợn của dân cúng tế, nên chia cho Tử Văn một nửa và sai lính đưa Tử Văn về… đến Đến nay con cháu Tử Văn hãy còn, người ta truyền rằng đó là “nhà quan phán sự”) và lời bình cuối truyện:
Than ôi! Người ta thường nói: “Cứng quá thì gãy” Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của trời Sao lại đoán trước là sẽ gãy mà chịu đổi cứng ra mềm?
Ngô Tử Văn là một chàng áo vải Vì cứng cỏi mà dám đốt cháy đền tà, chống lại yêu ma, làm một việc hơn cả thần và người Bởi thế được nổi tiếng và được giữ chức vụ ở Minh ti, thật là xứng đáng Vậy kẻ sĩ, không nên kiêng sợ sự cứng cỏi.
Hết
-Thí sinh không sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ tên thí sinh: SBD:
Trang 2Trường THPT Lê Xoay Kì thi KSCL môn: Ngữ văn 10 – Lần 3
Năm học 2016-2017 HƯỚNG DẪN CHẤM - ĐÁP ÁN - THANG ĐIỂM
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1 Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích: Nghị luận 0,5 Câu 2 Văn bản trên viết về: Tuổi trẻ và tương lai của đất nước 0,5 Câu 3 - Phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn: Phép nối (dùng các từ, cụm từ
“Còn”, “Bởi vì”, “Và hơn hết”); phép thế (dùng các từ “Họ”, “Nó”).
- Tác dụng:
+ Tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các câu văn có mục đích khẳng định vai trò của
tuổi trẻ và mối quan hệ giữa tuổi trẻ và tương lai của đất nước
+ Tránh trùng lặp về từ ngữ, tạo nên cách diễn đạt vừa chính xác vừa linh hoạt,
hấp dẫn
0,5 0,25 0,25
Câu 4 Thông điệp có ý nghĩa nhất trong đoạn trích:
HS có thể tự lựa chọn rút ra một thông điệp trên cơ sở hiểu đúng nội dung đoạn
trích và có sự lí giải ngắn gọn về lựa chọn của mình
1,0
II PHẦN LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách viết đoạn văn nghị luận xã hội, vận dụng tốt các thao tác lập luận để giải quyết vấn
đề một cách thuyết phục
- Đoạn văn mạch lạc, rõ ràng; hành văn trong sáng, giàu cảm xúc; không mắc lỗi chính tả, dùng
từ, đặt câu
Yêu cầu về kiến thức:
Có thể có những quan điểm khác nhau nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức, lẽ phải Dưới đây chỉ là những định hướng cơ bản:
- Trách nhiệm: là sự ràng buộc đối với lời nói, hành vi của mình, bảo đảm đúng
đắn, nếu sai trái thì phải gánh chịu phần hậu quả
- Trách nhiệm của tuổi trẻ đối với đất nước: là bổn phận của tuổi trẻ phải bằng
những suy nghĩ, hành động đúng đắn của mình để góp phần bảo vệ, dựng xây đất
nước
- Thường xuyên học tập, rèn luyện để không ngừng nâng cao trình độ học vấn,
nhanh chóng tiếp cận và làm chủ được khoa học và công nghệ mới, hướng tới sự
hoàn thiện về đạo đức, nhân cách
- Thực hiện đầy đủ trách nhiệm công dân, góp phần phòng chống các tệ nạn xã
hội, góp phần tích cực trong giữ gìn trật tự an toàn giao thông và an ninh xã hội,
quốc gia
- Trách nhiệm là việc mà mỗi người phải có ý thức làm Trách nhiệm đôi khi là
một gánh nặng nhưng nó lại là một điều quan trong giúp chúng ta xây dựng và
phát triển nhân cách Một xã hội mà có những người có tinh thần, ý thức trách
nhiệm sẽ phát triển văn minh, vững tin bước tới tầm cao của thế giới
- Tuổi trẻ cần ý thức được trách nhiệm của mình đối với đất nước và thực hiện
Trang 3trách nhiệm đó bằng những việc làm thiết thực, phù hợp vói khả năng của bản
thân
Lưu ý: Nếu viết không đúng hình thức đoạn văn thì trừ 0,5 điểm
Câu 2 (5,0 điểm)
Yêu cầu về kĩ năng:
Hiểu đề, biết cách làm bài văn nghị luận văn học Biết phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn
đề Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ Hành văn trôi chảy Văn viết có cảm xúc Không mắc các lỗi diễn đạt, dùng từ, ngữ pháp, chính tả
Yêu cầu về kiến thức: Cần đáp ứng được những ý cơ bản sau:
- Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và đoạn kết cùng lời bình cuối truyện
- Giới thiệu sơ lược về cốt truyện
II Phân tíchý nghĩa của đoạn kết trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên và
lời bình cuối truyện.
4,0
Việc Diêm Vương xử cho Ngô Tử Văn thắng kiện và truyền ban thưởng:
- Chứng tỏ Diêm Vương đứng về phía lẽ phải, muốn trả lại sự công bằng cho kẻ
sĩ có khí phách hiên ngang, dũng cảm
- Đây cũng là minh chứng cho chiến thắng của lòng trung thực, sự công bằng,
chính nghĩa trước cái giả dối, độc ác, tham tàn
1,5
Việc Tử Văn được nhận giữ chức Phán sự:
- Là hành động đền đáp công ơn của Thổ công đối với Tử Văn, là minh chứng
cho triết lí “Ở hiền gặp lành”
- Việc Tử Văn đồng ý nhận chức danh đó không phải vì ham danh lợi mà bởi vì
với chức phán sự chàng sẽ có cơ hội mang lại công lí, chính nghĩa cho cuộc đời
- Việc để Tử Văn giữ chức Phán sự cũng là cách Nguyễn Dữ bất tử hóa hình
tượng con người cương trực, khẳng khái, đồng thời thể hiện ước mơ công lí của
nhà văn
1,5
2 Phân tích ý nghĩa của lời bình cuối truyện 1,0
- Lời bình cuối truyện thể hiện lòng cảm phục và thái độ ngợi ca của Nguyễn Dữ
đối với những kẻ sĩ như Ngô Tử Văn Tác giả rất đề cao sự cứng cỏi trong nhân
cách kẻ sĩ Theo tác giả, con người sống trên đời không sợ “cứng quá thì gãy”
mà chỉ sợ không thể “cứng cỏi” được.
- Quan niệm của Nguyễn Dữ về nhân cách kẻ sĩ đúng nhưng chưa đầy đủ, trọn
vẹn Kẻ sĩ đúng là cần cứng cỏi, cương trực nhưng không phải lúc nào cũng nên
“cứng quá” mà đôi khi cũng phải mềm dẻo, khéo léo
- Kết thúc truyện và lời bình cuối truyện đã thể hiện thành công tư tưởng chủ đề
của tác phẩm
- Ý nghĩa tử tưởng của truyện trong đoạn kết thúc được thể hiện thành công bởi
các yếu tố kì ảo và nghệ thuật kể chuyện tài tình của Nguyễn Dữ
Điểm toàn bài là điểm tổng của các câu cộng lại, làm tròn đến 0,25
- Hết