Yêu cầu cần đạt - Ba bài CD đều nói về thân phận chung - Thân phận bị phụ thuộc hoàn cảnh và người khác - của người phụ nữ trong xã hội phong kiến đặc biệt trong hôn nhân Họ không được[r]
Trang 1Ngày soạn: 2/11/2006
Tiết theo PPCT: 33
Ký duyệt: Đọc - văn:
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
B phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
C CáCH THứC TIếN HàNH
tìm , kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
D tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Giới thiệu bài mới:
sự than thở về cuộc đời, những cảnh ngộ đắng cay để từ đó bộc lộ phẩm chất và đòi Để thấy (&-$ vẻ đẹp trong những câu CD ấy , chúng ta tìm hiểu bài học hôm nay
I Đọc - hiểu:
1.Bài CD 1,2,3
Ba bài ca dao đề cập đến số
phận gì của $'( phụ nữ
trong xã hội cũ ?
- Ba bài CD đều nói về thân phận chung - Thân phận
nữ trong xã hội phong kiến ( đặc biệt trong hôn nhân )
Họ không (&-$ chủ động, không có quyền quyết định hạnh phúc của mình; mà hoàn toàn phụ thuộc vào xã hội, gia đình
Trang 2Bài CD 1 và 2 đã sử dụng thủ
pháp NT gì ?Đối '7 $ '7
đề cập là ai? Phân tích giá trị
biểu cảm của bài CD?
Bài CD số 3 thể hiện thân
phận của $'( phụ nữ trong
xã hội ' thế nào?
- Bài 1 và 2 sử dụng hình thức so sánh và ẩn dụ
Tấm lụa đào Thân em ' [
Giếng giữa đàng
+ " Tấm lụa đào": Gợi vẻ đẹp vừa mềm mại, dịu
dàng, tha &' đầy nữ tính
+ " Giếng giữa đàng ": Gợi ra vẻ đẹp trong trẻo,
mát lành {-> &2 phụ nữ ý thức (&-$ về vẻ đẹp, phẩm chất
đáng quý, đáng (&-$ nâng niu, gìn giữ,trân trọng của mình - "Giá trị sử dụng"để khẳng định vẻ đẹp tự
+ Phất phơ giữa chợ ai?
khôn rửa mặt + 4$'( [ { ẩn dụ phàm rửa chân
{-> &2 phụ nữ đẹp là thế, đáng quý là thế mà không (&-$ lựa chọn HP cho mình, thân phận họ phụ
Tấm lụa đào "phất phơ giữa chợ" không biết rồi ai
sẽ là chủ nhân, không biết sẽ thuộc về ai
rửa {=> Bối cảnh sử dụng để nhấn mạnh sự phụ thuộc của phụ nữ trong xã hội
- Bài 3: lại gợi ra một sắc thái buồn khác về thân
đi lấy chồng sớm bằng hình ảnh so sánh ngầm:
Đọt mù u non nớt - Cô gái trẻ
-> Phải đi lấy chồng qúa sớm, phải từ bỏ tuổi thiếu nữ đẹp đẽ , thơ mộng để buộc đời mình với phận làm
vợ đầy bó buộc, đau khổ trong xã hội phong kiến
=> Tiếng ru buồn là tâm sự riêng, họ không biết tâm
sự cùng ai ngoài (&! con nhỏ bé, ngây thơ Bài CD đã
Trang 3Sắc thái tình cảm của 3 bài
có gì khác nhau ?
2 Bài CD số 4:
Nhân vật trữ tình trong bài
CD này là ai ? Hai câu thơ
đầu cho ta biết điều gì?Hãy
chỉ ra mối liên hệ giữa 2 câu
dầu và 4 câu sau?
- Sắc thái tình cảm của 3 bài có khác nhau Nếu bài mình; thì bài 3 lại thể hiện tình cảm, tiếng nói của
*Nhân vật trữ tình của bài CD này là một cô gái, đây
là lời thổ lộ về tình yêu của cô
*Hai câu đầu và 4 câu sau có mối liên hệ với nhau:
- Hòn đá đóng rong vì dòng ' chảy
biệt lại là con gái )
-> Nói đến "đá" là để nói về sự thay đổi , phôi pha
trong thời gian và hoàn cảnh nghiệt ngã
trong tình yêu đôi lứa, @&'$ nỗi sợ hoàn cảnh, lễ giáo
thể hoá bằng những hình ảnh mang sắc thái khác nhau:
Mẹ, cha bằng biển - trời Sợ[ { So sánh mây bạc giữa trời mau tan
+ Nỗi sợ cha, mẹ (&-$ so sánh với biển rộng, trời
cao; bởi trong xã hội phong kiến hà khắc, lạc hậu cha
- mẹ quyết định hôn nhân cho con, " cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy " Thực tế này mà cô gái sợ không dám nói ra tình yêu của mình với chàng trai
-> Hình ảnh " Đất - Trời " nói lên áp lực nặng nề,
ghê gớm của xã hội cũ đối với mong muốn chính
đáng của $'( phụ nữ.
+ Nỗi sợ được diễn tả bóng bẩy, tế nhị: " Mây
bạc"là ẩn dụ về tình cảm chàng trai - TY của chàng
- Đây mới chính là nỗi sợ lớn nhất của cô gái ( dù không (&-$ diễn tả ở mức độ " bằng biển, bằng trời " )
=> Càng yêu 'D $ câu hỏi ấy càng xoáy sâu,
giày vò cô gái 4' $ sợ thì sợ đấy mà 'D $ thì
cứ
Trang 43 Bài CD số 5 :
Con cò ở trong tình cảnh '
thế nào ? Phân tích tính cách
con cò trong
bài CD?
Giải thích nghĩa cụm từ " tôi
có lòng nào"và hình ảnh
" ' trong, ' đục"
Tâm sự của con cò thể hiện
điều gì ?
Con cò '( $ là biểu '7 $
của ai ?
khát HP lứa đôi và thân phận " đàn bà B '7 diễn tả rất sâu sắc và sinh động trong bài CD này
- Con cò ở trong tình cảnh : Đi kiếm ăn trong hoàn
cò đi kiếm ăn ban ngày chứ không đi kiếm ăn ban với tập tính, quy luật tự nhiên -> Vất vả,có thể gặp
ở nơi xa, phải tranh thủ làm cả đêm nữa để tăng tiền lành )
- " Tôi có lòng nào ": Tôi có ý gì xấu ( thanh minh, phân trần )
4' trong [ { ẩn dụ 4' đục
-> Bộc lộ sự lựa chọn : ( tức chết trong danh dự -"Chết trong hơn sống nhục"
tiếng, nhục nhã, hổ thẹn )
=> Nỗi niềm của cò:
+ Cò khao khát (&-$ sống Tiếng kêu của nó chân thành, gấp gáp, là tiếng kêu cứu cần (&-$ sống
ngày lặn lội kiếm ăn vất vả, lại gặp rủi ro, hoạn nạn - Lời con cò là lời phân trần chân thật về cảnh ngộ đáng
và trách nhiệm của mình đối với thế hệ nối tiếp;
không muốn cháu con phải hổ thẹn vì nó
cuộc đời, thân phận của mình, bởi : + Trong các loài chim kiếm ăn ở đồng ruộng, chỉ có cuốc, cấy hái họ luôn thấy con cò ở bên cạnh
Trang 5Tìm 1 số bài Cd có hình ảnh
con cò ?
II Củng cố :
III Bài tập nâng cao :
chùm CD về chủ đề than thân
cò gầy guộc, chịu khó, vất va lặn lội kiếm ăn
- Bài CD có hình ảnh con cò : + &'$ non lận đận một mình, Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
Ai làm cho bể kia đầy, Cho sông kia cạn, cho gầy cò con
+ Trời +&!
Quả &! vẹo vọ Con ốc nằm co Con tôm đánh đáo Con cò kiếm ăn
- CD còn là tiếng nói tố cáo, bóc trần bản chất của xã
1 Đặt vấn đề :
- Giới thiệu vài nét về CD nói chung và chùm CD với chủ đề thanh thân nói riêng
2 Giải quyết vấn đề:
- Than thở vì không quyết định (&-$ HP của mình
- Cùng một chủ đề thanh thân, CD có nhiều cách thể hiện :
+ Hình ảnh cây khế" Trèo lên cây khế khế ơi " + Hình ảnh hạt +&!% tấm lụa đào, giếng giữa đàng
- Có nhiều cảnh ngộ khác nhau trong lời ca giúp ta nhận ra sự phong phú của CD than thân
+ &2 nông dân trên đồng ruộng + Cô gái than thở vì bị ép duyên
- NT tiêu biểu trong CD than thân + So sánh
+ ẩn dụ
Trang 63 Kết thúc vấn đề : Nêu ý nghĩa của vấn đề (&-$ phản ánh trong chùm
CD về chủ đề than thân