- Nội dung: Khí thế hào hùng của cả thời đại, hoài bão lớn lao, nhân cách cao đẹp của một vị tướng trẻ tuổi Phò vua, giúp nước, lập nên sự nghiệp lẫy lừng -> Lòng yêu nước sâu sắc của t[r]
Trang 1Ngày soạn: 25/11/2006
Tiết theo PPCT: 47
Ký duyệt: Đọc - văn:
Tỏ lòng
( Thuật hoài - Phạm Ngũ Lão )
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
giỏi đời Trần - trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông
- Thấy $%&' những hình ảnh có sức diễn tả mạnh mẽ của bài thơ
B phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
C CáCH THứC TIếN HàNH
tìm , kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
D tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Giới thiệu bài mới:
VHTĐ Việt Nam luôn bám sát vận mệnh DT, thể hiện lòng yêu #$ tự hào
DT Một trong những tác phẩm tiêu biểu cho nội dung ấy là " Thuật hoài "của Phạm Ngũ Lão
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả ( 1255 - 1320)
( HS đọc SGK)
Nêu những nét chính về tác
giả và hoàn cảnh ra đời của
tác phẩm?
(GVkể giai thoại Cái sọt)
- Xuất thân: GĐ bình dân
- Bản thân: + Có tài ( văn võ song toàn) + Phóng khoáng, $%&' quân đội - Vua tin cậy
+ Có nhiều công lớn trong kháng chiến chống Nguyên - Mông
Trang 22 Hoàn cảnh ra đời của bài
thơ
II Đọc và tìm hiểu thể thơ,
giải nghĩa các từ khó
( HS đọc SGK)
1 Đọc:
2.Thể thơ:
Xác định thể thơ, bố cục của
bài thơ ?
3 Bố cục:
III Hiểu Văn bản:
( HS đọc lại bài thơ)
1 Hai câu đầu:
Tìm những hình ảnh thể hiện
khí phách anh hùng của một
vị #$ và quân đội của ông?
Tại sao tác giả không sử dụng
đại từ nhân N# " Tôi "?
Tác dụng của ẩn chủ ngữ
công, phong %7' quan nội hầu
- Tác phẩm còn lại là 2 bài thơ " Tỏ lòng " và "
- Hoàn cảnh rộng: Ra đời trong không khí quyết chiến, quyết thắng của đời Trần; khi giặc Nguyên - Mông xâm (%&' ( Ba lần thắng thắng NMông )
- Hoàn cảnh hẹp: Phỏng đoán T/P $%&' viết vào cuối
1284 khi chuẩn bị cuộc k/c chống NMông lần 2
- Giọng hùng tráng, nhịp thơ 4/3, chậm rãi
- Hai câu đầu: Bày tỏ niềm tự hào về quân đội của mình - trong đó có nhà thơ
- Hai câu sau: Khát vọng, chí làm trai
" Múa giáo non sông trải mấy thâu
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu "
- Cầm ngang ngọn giáo- "Hoành sóc"-: % thế hiên
ngang lẫm liệt, vững trãi ( Múa giáo : Hành động gợi
sự phô diễn )
- Bảo vệ non sông: Nhiệm vụ thiêng liêng
- Non sông: Tức giang sơn tổ quốc, muôn đời - không gian rộng lớn
- Mấy thu ( mấy thâu): Hoán dụ - Đã bao mùa thu,
đã mấy năm - Thời gian lịch sử dài lâu
đẹp đẽ, sánh ngang cùng trời đất -> Tầm vóc sử thi
- ẩn chủ ngữ - Vừa là tác giả, vừa là hình ảnh con
Trang 3Giải thích cụm từ " ba quân,
nuốt trôi trâu "? Biện pháp
NT ?
Nhận xét hai câu thơ mở đầu.
Thái độ, cảm xúc của tác giả?
2 Hai câu sau
( HS đọc SGK)
"Nợ công danh" là gì ?(Hiểu
# thế nào về câu 3)
- Ba quân : Hoán dụ - Đội quân anh hùng nhà Trần, tinh thần Dân tộc
-> ẩn dụ vật hoá, phóng đại thể hiện khí thế dũng mãnh của quân đội, sẵn sàng lăn xả vào bọn giặc dữ-
thời đại nhà Trần -> Hình ảnh thơ mang đậm chất
sử thi hoành tráng, là sản phẩm của "Hào khí
Đông A "
=> Hai câu mở đầu có hai hình ảnh lồng vào nhau - Hình ảnh tráng sĩ lồng trong hình ảnh DT thật đẹp và có tính chất sử thi Thể hiện lòng tự hào cao độ của tác giả +#$ vẻ đẹp kì vĩ, # thế và khí thế hào hùng, sức mạnh phi #@ của con #@ và thời đại nhà Trần
- " Công danh nam tử "- Công danh của đấng làm
+ Lập công ( để lại sự nghiệp ) + Lập danh ( để lại tiếng thơm )
- Công danh trái: Nợ công danh {-> Đó là chí nam nhi, là món nợ đời phải trả Đây là quan niệm tích cực >< Quan niệm sống ích kỉ
+" Làm trai cho đáng nên trai Xuống Đông, Đông tĩnh lên Đoài, Đoài yên" + " Làm trai sống ở trong trời đất Phải có danh gì với núi sông "
( Nguyễn Công Trứ)
- Nợ: Tự mình đòi hỏi mình -> ý thức trách nhiệm
và theo mạch thơ lập công danh là đánh giặc cứu
# vậy PNLão đã kết hợp yếu tố tích cực của Nho giáo với # #R yêu #$ truyền thống của
DT để thể hiện quan niệm nhân sinh tốt đẹp
Trang 4V Hầu là ai ? Tại sao "thẹn"?
ý nghĩa ? Vậy tác giả thể hiện
lí #R khát vọng gì?
Hãy xác định chủ đề của bài
thơ ?
3 Kết luận:
Hãy đánh giá chung bài thơ?
III Củng cố
IV Bài tập nâng cao:
Tìm hiểu lí #R của #@
N# qua bài " Tỏ lòng "và bài
" Nợ nam nhi "của Nguyễn
Công Trứ.
- Thẹn: Xấu hổ -> Khiêm tốn, nghiêm khắc với bản thân, ý thức
trung thành - Điển cố {-> Khát vọng cao đẹp , lớn lao $%&' phụng sự cho
=> Cái thẹn cao cả của một nhân cách lớn, một cái tâm trong sáng có sức mạnh cổ vũ động viên mọi
- Bài thơ miêu tả khí phách và hoài bão lớn của một quân Nguyên
- Nội dung: Khí thế hào hùng của cả thời đại, hoài
khí Đông A
xa, ngôn ngữ cô động, hàm súc, trang trọng
- Thấy $%&' khí thế hào hùng của cả một thời đại và
- Giống: Chí làm trai phải trả nợ công danh, trung quân ái quốc là lẽ sống và %7' mơ lập công
- Khác:
nhân, tự tin ở tài trí của mình
" Tang bồng hồ thỉ nam nhi trái Cái nợ công danh là cái nợ nần Nặng nề thay đôi chữ quân thân
Đạo vi tử vi thần đâu có nhẹ
Trang 5Điều chỉnh bổ sung:
Xếp bút nghiên theo việc kiếm cung Hết hai chữ trung chinh báo quốc
Một mình để vì dân vì #$ Túi kinh luân từ +#$ để nghìn sau Hơn nhau một tiếng công hầu " ( Nợ nam nhi - NCTrứ)