- Biết phân tích diễn biến tâm lí nhân vật qua các đối thoại trong cảnh gặp mặt để thấy được khát vọng hạnh phúc và vẻ đẹp trí tuệ của họ.. ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.[r]
Trang 1Ngày soạn: 14/09/2009 Ngày giảng: 16/09/2009 Tiết 14.15 Đọc văn
Văn bản
Uy-lit-xơ trở về
< Trích Ô-đi-xê : Sử thi Hi Lạp>
A Mục tiêu bài học:
Giúp HS
- Cảm nhận $% vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của 0$1 Hi Lạp thể hiện qua cảnh đoàn tụ vợ chồng sau 20 năm xa cách
- Biết phân tích diễn biến tâm lí nhân vật qua các đối thoại trong cảnh gặp mặt để thấy $% khát vọng hạnh phúc và vẻ đẹp trí tuệ của họ
B Phương pháp + Phương tiện:
1 Phương pháp:
Nêu vấn đề + phát vấn <gợi mở>
2 Phương tiện:
Sgk.Sgv NV10(T1) + Giáo án
C Tiến trình lên lớp:
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
CH: Thái độ của nhân dân ta đối với nhân vật An Mị Châu và Trọng Thủy thế nào? Bài học rút ra từ truyền thuyết đó là gì?
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: Lòng chung thủy là $O đo cao nhất cho tình yêu Chẳng thế, bao đời nay con 0$1 chúng ta luôn tìm đến với những trang thiên tình sử, với những mối tình cao đẹp - tiêu biểu cho sự chờ đợi, vẹn trung trong tình yêu Điều đó
có thể thấy qua mối tình của Uy-lit-xơ và Pê-nê-lốp trong sử thi Ô-đi-xê của Hy Lạp Chứng minh cho điều vừa nêu, chúng ta cùng tìm hiểu đoạn trích Uy-lit-xơ
? Dựa vào tiểu dẫn Sgk, em biết
gì về Hô-me-rơ?
Hs trả lời
? Căn cứ vào sự chuẩn bị bài,
hãy tóm tắt lại cốt truyện Ô-đi-xê
theo Sgk và nêu đại ý tác phẩm và
chủ đề chính?
Hs trả lời
I Tìm hiểu chung:
1 Vài nét về sử thi Ô-đi-xê và Hô-me-rơ:
* Hô-me-rơ:
- Theo truyền thuyết, là nhà thơ mù của đất
$O Hi Lạp, sống khoảng thế kỉ IX-VIII(T.CN), sinh $I0 trong 1 gia đình nghèo bên sông Mê-lét
- W$% coi là tác giả 2 cuốn sử thi Iliat và
Ô-đi-xê
*Sử thi Ô-đi-xê
HS tóm tắt theo tiểu dẫn
- Ô-đi-xê là sự nối tiếp sử thi I-li-át gồm 12.110 câu thơ, chia thành 24 khúc ca
- Kể lại cuộc hành trình về quê $Z0 của
Trang 2Uy-Gọi 5 HS đọc phân vai các nhân
vật < Uy-lit-xơ; Pê-nê-lốp;
Tê-lê-mác và Nhũ mẫu> và dẫn truyện
GV giải thích từ khó
? Hãy xác định vị trí đoạn trích?
Nêu đại ý Đoạn trích có thể chia
làm mấy đoạn? Nội dung mấy
đoạn là gì?
Hs trả lời
? khi 2 vợ chồng nhận
nhau, Pê-nê-lốp ở trong hoàn
cảnh thế nào?
Hs trả lời
GV: Đoạn $OS nghe tin đột
ngột Pê-nê-lốp: " Mừng rỡ cuống
cuồng nhảy ra khỏi 0$10 ôm lấy
bà lão $O mắt chan hòa"-> lòng
chung thủy niềm vui 6$O0 hạnh
phúc tốt độ
? Khi nhũ mẫu Ơricle báo tin
chồng nàng đã trở về đã trừng trị
bọn cầu hôn thì tâm trạng của
Pê-nê-lốp ra sao?
Hs trả lời
lit-xơ sau chiến thắng đánh chiếm thành Tơroa,
1 hành trình dài 10 năm
- Chủ đề:
+ Là quá trình chinh phục thiên nhiên để khai sáng, mở rộng giao ?$,:
+ Tài liệu xung đột giữa các nền văn minh, các trình độ văn hóa Là cuộc đấu tranh bảo vệ hạnh phúc gia đình
2 Đoạn trích:
- Vị trí: Thuộc khúc ca XXIII- "Ôđixê", nói lên quá trình Pê-nê-lốp nhận ra Uy-lit-xơ_ chồng nàng sau 20 năm trời đi chinh chiến mới
về đến quê $Z0: Sau khi Uy-lit-xơ cùng con
đã lập "$, giết chết 108 vị cầu hôn
- Bố cục: Chia làm 3 đoạn
+ Đoạn 1 <từ đầu đến "và 0$1 giết chúng": Tác động của nhũ mẫu với Pê-nê-lốp>
+ Đoạn 2 <Tiếp đến…"Con cũng không phải
là 0$1 kém gan dạ>: Tác động của Tê-lê-mác với mẹ
+ Đoạn 3 <còn lại>: Cuộc đấu trí <thử thách> giữa Pê-nê-lốp và Uy-lit-xơ để gia đình đoàn tụ
II Đọc - hiểu
1 Tâm trạng Pê-nê-lốp:
- Hoàn cảnh: Chờ đợi chồng 20 năm trời đằng
đẵng, nhiều lúc không còn hi vọng
+ Tấm thảm ngày dệt đêm tháo làm kế trì hoãn thúc bách của bọn cầu hôn
+ Cha mẹ đẻ nàng thúc giục tái giá Ra điều kiện thi bắn cung để đối phó với chúng
- Khi nhũ mẫu báo tin chồng nàng Uy-lit-xơ
đã trở về thì Pê-nê-lốp không tin, nàng suy $S cân nhắc tự ghìm cả nỗi mừng vui của nhũ mẫu, vì:
+ Nàng không tin là Uy-lit-xơ có đủ sức giết bọn cầu hôn <108 tên> và lí giải: thần trừng phạt chúng do " sự láo $% bất kham và những hành động nhuôc nhơ của chúng", vì
"chúng chẳng kiêng nể ai "
+ Uy-lit-xơ ra đi đã 20 năm đằng đẵng, nàng
Trang 3? Đến lúc nhũ mẫu tiếp tục
thêm bằng chứng: Vết sẹo ở chân
Uy-lit-xơ do lợn lòi húc ngày A
thái độ của nàng thế nào? Em
nhận xét gì về thái độ ấy?
Hs trả lời
? Khi sắp gặp mặt Uy-lit-xơ,
Pê-nê-lốp có tâm trạng gì?
Hs trả lời
? Giữa lúc ấy, Pê-nê-lốp bị em
trai trách là "tàn nhẫn", "độc ác
quá chừng" "lòng dạ hơn cả đá"
thì nàng phản ứng thế nào?
Hs trả lời
? Theo em, đối thoại với
Tê-lê-mác thực chất có phải vậy
không Em có nhận xét gì về nghệ
thuật thể hiện tâm trạng của
Pê-nê-lốp Qua việc tìm hiểu tâm
trạng trên cho ta hiểu gì về
Pê-nê-lốp?
Hs trả lời
? Tạo nên sự sum họp, ai là
a ra thử thách? Dấu hiệu
của sự thử thách là gì? Nhận xét
về cách thể hiện này?
Hs trả lời
? Trong cuộc thử thách, ai là
a chấp nhận, thái độ của
chờ mòn mỏi nên nghĩ chàng đã chết và hết hi vọng
- Có phần phân vân: không kiên quyết bác bỏ
mà chuyển sang thần bí hóa câu chuyện Cho rằng chuyện của thần linh, 0$1 trần không hiểu $%:
Đây là nét tâm lí của Pê-nê-lốp Nàng trấn an nhũ mẫu và cũng là cách để tự trấn an mình
- Lúc sắp gặp Uy-lit-xơ: rất đỗi phân vân, lúng túng tìm cách ứng xử: "không biết nên
đứng xa… hay nên lại gần ôm lấy đầu, cầm lấy tay 0$1 mà hôn" Rồi nàng dò xét, suy nghĩ, tính toán mông lung $0 cũng xúc động khôn cùng: "đăm đăm âu yếm nhìn chồng khi lại không nhận ra chồng =$O bộ quần áo rách
"$O m:
- Bị em trai trách thì Pê-nê-lốp phân vân cao
độ và xúc động dữ dội Nàng "kinh ngạc quá chừng", "không nói đựơc, không thể hỏi han, không thể nhìn" và tin rằng, nàng và Uy-lit-xơ
sẽ nhận ra nhau qua " những dấu hiệu riêng" chỉ có 2 0$1 biết mà 0$1 ngoài không biết -> thận trọng, thông minh, giàu niềm tin
-> thực chất đang $O0 tới Uy-lit-xơ
-> Không mổ xẻ tâm lí nhân vật mà $/ ra dáng điệu, một cử chỉ, 1 cách ứng xử hay xây dựng những đối thoại giữa các nhân vật Lập luận đơn sơ $0 rất hồn nhiên
=> Pê-nê-lốp là con 0$1 của trí tuệ, thông minh và tỉnh táo, biết kìm nén tình cẩm của mình Bên cạnh đó, nàng còn là 0$1 thận trọng, giàu tình cảm, chủ động trong mọi tình huống
2 Thử thách và sum họp:
- F0$1 $/ thử thách: Pê-nê-lốp Cách thể hiện thật tế nhị và khéo léo Nàng không trực tiếp nói với Uy-lit-xơ mà thông qua đối thoại với con trai: "Nếu quả thật đây là Uy-lit-xơ thì thế nào cha mẹ cũng nhận ra nhau…" thông qua dấu hiệu của cái 0$10 => Đó là vẻ đẹp
về tâm hồn và trí tuệ của Pê-nê-lốp
- F0$1 chấp nhận thử thách: Uy-lit-xơ Từ khi đặt chân về ngôi nhà của mình sau 20 năm
xa cách tâm trạng Uy-lit-xơ: Kìm nén mọi sự
Trang 4a đó thế nào khi xuất
hiện?
Hs trả lời
? ở cuộc gặp gỡ này Uy-lit-xơ
đã nói gì với con trai của mình?
Câu nói đó cho thấy điều gì ở
chàng và tâm trạng của chàng lúc
đó ra sao?
? Sự thử thách bắt đầu từ chi tiết
nào? Em có suy nghĩ gì về điều
đó?
Hs trả lời
? Pê-nê-lốp đã làm gì?
? Tình thế đó buộc Uy-lit-xơ
phải làm gì? Qua đó cho thấy
J phẩm chất gì ở con a
Uy-lit-xơ.
Hs trả lời
Gọi HS đọc đoạn miêu tả cái
0$10:
? Sau lời chân thành của
Uy-lit-xơ về chiếc a 1 Pê-nê-lốp
phản ứng ra sao?
Theo em, tại sao Pê-nê-lốp
không vồ vập nhận ngay ra chồng
xúc động của tình cảm vợ chồng, cha con ->Trí tuệ thông minh và khôn khéo qua thái độ - việc làm
Giả danh làm kẻ hành khất
Kể lại câu chuyện về chồng nàng Pê-nê-lốp cho nàng nghe chính mình chứng kiến
Tiêu diệt kẻ cầu hôn, trừng phạt lũ
đầy tớ phản bội Khi nghe Pê-nê-lốp nói với con trai, Uy-lit-xơ mỉm $1 đồng tỉnh chấp nhận và tin vào trí tuệ của mình
- Uy-lit-xơ nói với con trai: "Tê-lê-mác đừng quấy rầy mẹ Thể nào mẹ con cũng nhận ra, chắc chắn là $ vậy"->sự tế nhị, khôn khéo của Uy-lit-xơ: nói với con $0 cũng chính là nói với Pê-nê-lốp Mục đích cao nhất là làm thế nào để vợ nhận ra chồng F$0 chàng không vội vàn hấp tấp, không nôn nóng $ con trai mà bình tĩnh tự tin
-> Từ chi tiết Uy-lit-xơ trách Pê-nê-lốp có
"trái tim sắt đá" và nhờ nhũ mẫu khiêng cho một chiếc 0$10 để ngủ: "Già ơi! Già hãy… bấy lâu nay?"-> vừa $ trách móc vợ, vừa thanh minh về sự chung thủy của mình 20 năm nay
-> Sai nhũ mẫu khiêng chiếc 0$10 kiên cố
ra khỏi phòng
- Phản ứng của Uy-lit-xơ : Chàng giật mình, chột dạ Vì chiếc 0$10 đó không thể xê dịch
$% và chàng đã miêu tả thật chi tiết, tỉ mỉ về chiếc 0$10 -> Cách miêu tả này, chàng muốn nhắc lại tình yêu, tình vợ chồng son sắt cách đây hơn 20 năm Chàng đã giải mã dấu hiệu riêng mà Pê-nê-lốp $/ ra
=> Uy-lit-xơ là hình ảnh lí $I0 về 0$1 anh hùng, về một 0$1 chồng, 1 0$1 cha dũng cảm, "$, trí, độ ?$%0S thủy chung
-Sau lời giải thích của Uy-lit-xơ, Pê-nê-lốp " bủn rủn cả chân tay" "chạy lại $O mắt chan hòa, ôm lấy cổ chồng, hôn lên trán chồng" -> Vì nàng" luôn lo sợ có 0$1 đến dùng những lời lẽ $10 mật đánh lừa, vì đời chẳng thiếu gì 0$1 xảo quyệt, chỉ làm điều tai
ác"
Trang 5mình khi nhũ mẫu báo tin? Điều
đó chứng tỏ điều gì?
Hs trả lời
? ở đoạn cuối, tác giả miêu tả
tâm trạng và cử chỉ của Pê-nê-lốp
thông qua biện pháp nghệ thuật
gì?
Hs trả lời
? Qua việc tìm hiểu trên, chỉ ra
ý nghĩa của đoạn trích?
Hs trả lời
Gọi HS đọc ghi nhớ
Hs đọc
Chứng tỏ: Pê-nê-lốp là một 0$1 vợ thủy chung, rất thận trọng, thông minh, kín đáo và bình tĩnh làm chủ cảnh ngộ
=> Dùng bút pháp so sánh liên $I0 tìm 1 hình ảnh gần gũi miêu tả sự việc, hình ảnh đó bằng một cách tỉ mỉ sau đem so sánh với cái
mà mình miêu "$% hình ảnh 0$1 sống sót mừng rỡ đến thế nào khi thuyền bị đắm giữa biển khơi với nỗi vui mừng của Uy-lit-xơ
và Pê-nê-lốp
III Kết luận:
- Đề cao, khẳng định sức mạnh của tâm hồn
và trí tuệ con 0$1 Hi Lạp Đồng thời làm rõ giá trị hạnh phúc gia đình khi 0$1 Hi Lạp chuyển từ chế độ thị tộc sang chế độ chiễm hữu nô lệ
- Khẳng đinh thiên tài của Hô-me-rơ
- Đoạn trích giúp 0$1 đọc hiểu $% nghệ thụât sử thi là: Miêu tả tỉ mỉ có xu $O0 " trì hoãn sử thi" Dựng đối thoại và so sánh làm nổi bật tâm trạng nhân vật
* Ghi nhớ:
Sgk.52
4 Củng cố - Nhận xét:
- Hệ thống nội dung: Theo bài học
Cho học sinh luyện tập câu hỏi: Nhập vai Uy-lit-xơ, anh (chị) hãy kể lại cảnh nhận mặt của gia đình chàng
- Nhận xét chung
5 Dặn dò:
Học bài Soạn bài "Ra-ma buộc tội" <trích Ra-ma-ya-na>
... "Ơđixê", nói lên q trình Pê-nê-lốp nhận Uy-lit-xơ_ chồng nàng sau 20 năm trời chinh chiếnvề đến quê $Z0: Sau Uy-lit-xơ
đã lập "$, giết chết 108 vị cầu hôn
- Bố cục: Chia... tin chồng nàng Uy-lit-xơ
đã trở Pê-nê-lốp khơng tin, nàng suy $S cân nhắc tự ghìm nỗi mừng vui nhũ mẫu, vì:
+ Nàng khơng tin Uy-lit-xơ có đủ sức giết bọn cầu < ;108 tên> lí...
chồng nàng trở trừng trị
bọn cầu tâm trạng
Pê-nê-lốp sao?
Hs trả lời
lit-xơ sau chiến thắng đánh chiếm thành Tơroa,
1 hành trình dài 10 năm