Trình bày ảnh hưởng của các nhân tố bên ngoài đến sự sinh trưởng và phát triển của động vật. cho ví dụ minh họa?.[r]
Trang 1Trường THPT Bà Điểm
Nội dung ôn tập Môn Sinh học 11
Bài 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT
I- KHÁI NIỆM
Sinh trưởng ở TV là quá trình tăng về kích thước ( chiều dài, bề mặt, thể tích ) của cơ thể do tăng số lượng và kích thước của tế bào
II- SINH TRƯỞNG SƠ CẤP VÀ SINH TRƯỞNG THỨ CẤP
1-Các mô phân sinh
-Mô phân sinh là nhóm tế bào chưa phân hoá, duy trì được khả năng nguyên phân -Mô phân sinh đỉnh có ở chồi đỉnh, chồi nách, chồi rễ
-Mô phân sinh bên chỉ có ở cây hai lá mầm
-Mô phân sinh lóng chỉ có ở cây một lá mầm
2-Sinh trưởng sơ cấp
Là sinh trưởng của thân và rễ theo chiều dài, do hoạt động của mô phân sinh đỉnh
3-Sinh trưởng thứ cấp:
-Sinh trưởng thứ cấp là sinh trưởng theo đường kính của thân làm tăng bề dày của thân và rễ, do hoạt động nguyên phân của mô phân sinh bên
-Sinh trưởng thứ cấp tạo ra gỗ lõi, gỗ dác và vỏ
4-Các nhân tố ảnh hưởngđến sinh trưởng:
a-Các nhân tố bên trong:
-Đặc điểm di truyền, thời kì sinh trưởng của giống, của loài cây
-Hormone TV điều tiết tốc độ sinh trưởng của cây
b-Các nhân tố bên ngoài:
-Nhiệt độ: ảnh hưởng nhiều đếnsinh trưởng của TV
-Hàm lượng nước:sinh trưởng của TV phụ thuộc vào độ no nước của các tế bào
mô phân sinh Các tế bào chỉ sinh trưởng khi độ no nước≥ 95%
-Anh sáng :thông qua quang hợp và biến đổi hình thái của cây
-Oxi: nồng độ O2 < 5% sinh trưởng bị ức chế
-Dinh dưỡng khoáng: thiếu dinh dưỡng thiết yếu sinh trưởng của cây bị ức chế hoặc chết
Câu hỏi:
1.Sinh trưởng thực vật là gì?phân biệt sinh trưởng sơ cấp và thứ cấp?
2 Nêu các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng?
Bài 35: HOOCMON THỰC VẬT
I Khái niệm
-Hoocmon thực vật là các chất hữu cơ do cơ thể thực vật tiết ra có tác dụng điều tiết hoạt động sống của cây
Gồm: nhóm kích thích(auxin, giberelin, xitokinin) và nhóm ức chế(a.Abxixic, etilen)
Trang 2-Đặc điểm chung:
+Được tạo ra 1 nơi nhưng gây phản ứng ở 1 nơi khác trong cây, được vận chuyển theo mạch gỗ và mạch rây
+Nồng độ thấp nhưng gây biến đổi mạnh
+Tính chuyên hóa thấp hơn nhiều so với hoocmon động vật
II Hoocmon kích thích
1 Auxin
- Nơi tổng hợp: Đỉnh thân và cành
- Nơi tồn tại: Chồi, hạt đang nảy mầm, lá đang sinh trưởng, tầng phân sinh đang hoạt động, nhị hoa
- Tác động sinh lí:
+Ở cấp tế bào: Auxin kích thích quá trình nguyên phân và sinh trưởng dãn dài của tế bào
+Ở cấp cơ thể: Tham gia vào tính hướng động, ứng động, kích thích nảy mầm của hạt, chồi, kích thích ra rễ phụ
- Ưng dụng: Nhân giống vô tính: giâm cành, chiết cành; tăng tỉ lệ thụ quả, tạo quả không hạt, nuôi cấy mô tế bào thực vật, diệt cỏ
2 Giberelin
- Nơi tổng hợp: Lá và rễ
- Nơi tồn tại: Lá, hạt, củ, chồi đang nảy mầm, hạt và quả đang hình thành, lóng thân, cành đang sinh trưởng
- Tác động sinh lí:
+ mức tế bào: GA làm tăng số lần nguyên phân và tăng sinh trưởng dãn dài của tế bào +Ở cấp cơ thể: làm dài lóng
- Ưng dụng : Kích thích sự nảy mầm của hạt, chồi, củ; kích thích sinh trưởng chiếu cao cây; tạo quả không hạt; tăng tốc độ phân giải tinh bột
3 Xitokinin
- Gồm nhóm chất tự nhiên và nhân tạo
- Tác động sinh lí:
+Ở mức tế bào: Xitokinin kích thích sự phân chia tế bào, làm chậm quá trình già của tế bào
+Ở mức cơ thể: kích thích sự phát sinh cành, thân
- Ưng dụng : nuơi cấy mơ tế bào thực vật
III Hoocmon ức chế
1 Etilen:
Có trong hầu hết các cơ quan ,bộ phận của thực vật
Có vai trò thúc đẩy quả chóng chín và rụng lá
2 Axit abxixic
-Có trong hầu hết các cơ quan, bộ phận của thực vật
Điều tiết trạng thái ngủ và hoạt động của hạt
IV Mối tương quan hoocmon thực vật
1 Tương quan giữa hoocmon kích thích và hoocmon ức chế
Trang 3-GA/AAB trong điều tiết sinh lý hạt:
+Hạt khô:GA giảm, AAB đạt lớn nhất
+Hạt nảy mầm: GA tăng, AAB giảm
2 Tương quan giữa các hoocmon kích thích
-Auxin/xitokinintrong điều tiết mô callux
+Auxin>xitokinin: mô sẹo ra rễ
+Auxin<xitokinin: chồi xuất hiện
Câu hỏi:
1 Nêu khái niệm và đặc điểm của hoocmon thực vật?
2 Trình bày các hoocmon thực vật: Auxin, Giberelin, Xitokinin, Etilen?
BÀI 36 : PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA I- PHÁT TRIỂN LÀ GÌ?
-Phát triển ở thực vật là quá trình biền đổi của thực vật theo ba quá trình: sinh trưởng, phân hoá tế bào và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể (rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt)
- Sự xen kẽ thế hệ lƣỡng bội (2n)- cây và đơn bội (n)- nhị và nhuỵ
II- NHỮNG NHÂN TỐ CHI PHỐI SỰ RA HOA
1-Tuổi của cây:
Tuỳ vào giống và loài đến độ tuổi xác định thì cây ra hoa, không phụ thuộc vào điều kiện ngoại cảnh
2-Nhiệt độ thấp và quang chu kỳ
a-Nhiệt độ thấp
Xuân hoá là hiện tượng cây chỉ ra hoa khi nhiệt độ thấp
Ví dụ:
Lúa mì dạng mùa đông(Triticum aestivum)
Bắp cải
b-Quang chu kỳ:
Là sự ra hoa của TV phụ thuộc vào độ tương quan độ dài ngày đêm (ra hoa theo mùa)
c-Phitocrom
Phitocrom là sắc tố cảm nhận quang chu kỳ và cảm nhận ánh sáng
Có 2 dạng phitocrom : Pđ và Pđx hai dạng này chuyển hóa thuận nghịch dưới tác dụng của ánh sáng:
Anh sáng đỏ
Pđ Pđx
Anh sáng đỏ xa
3-Hoocmon ra hoa( florigen)
Hoocmon ra hoa được hình thành trong lá rối di chuyển ra đỉnh sinh trưởng làm cho cây
ra hoa
Trang 4III- MỐI QUAN HỆ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
Sinh trưởng và phát triển là hai quá trình liên quan mật thiết với nhau,đó là 2 mặt của chu trình sống của cây.(ví dụ)
IV- ỨNG DỤNG KIẾN THỨC VỀ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
1-Ứng dụng kiến thức về sinh trưởng
-Thúc hạt này mầm
-Điều tiết tốc độ sin trưởng của cây
-Trong công nghiệp rượu bia
2- Ứng dụng kiến thức về phát triển
Chọn giống cây tùy theo vùng địa lí, theo mùa, xen canh, luân canh, gối vụ…
Câu hỏi:
Phát triển là gì? Nêu một số nhân tố chi phối sự ra hoa? Cho ví dụ cụ thể
Bài 37: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT
I- KHÁI NIỆM SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT
- Sinh trưởng của ĐV là quá trình tăng về kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào
Ví dụ:
Sau 1 tháng lợn con dài thêm 40 cm
-Phát triển của ĐV là quá trình biến đổi bao gồm sinh trưởng, phân hoá tế bào và sự phát sinh hình thái của các cơ quan và cơ thể
*Có 2 dạng sinh trưởng, phát triển:
-Sinh trưởng và phát triển không qua biến thái
-Sinh trưởng và phát triển qua biến thái:
+Phát triển qua biến thái hoàn toàn
+Phát triển qua biến thái không hoàn toàn
* Biến thái là sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của ĐV sau khi sinh ra
hoặc nở từ trứng
II- SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KHÔNG QUA BIẾN THÁI
a- Giai đoạn phôi thai: diễn ra trong dạ con
Hợp tử phân chia nhiều lần thành phôi Các tế bào của phôi phân hoá thành các cơ quan, kết quả tạo thành thai nhi
b-Giai đoạn sau sinh : con sinh ra có đặc điểm hình thái và cấu tạo tương tự như
con trưởng thành
Trang 5III- PHÁT TRIỂN QUA BIẾN THÁI
1, biến thái hoàn toàn
- Đại diện: Bươm bướm, ếch,ruồi…
-có 2 giai đoạn:
+Giai đoạn phôi (trứng): Trứng được thụ tinh thành hợp tử phôi ấu trùng
+Giai đoạn hậu phôi (sau sinh: Con non có hình dạng, đặc điểm sinh lí khác hoàn toàn con trưởng thành
.Con non biến đổi thành nhộng rồi biến đổi thành con trưởng thành
2, biến thái không hoàn toàn
- Đại diện: Châu chấu, tôm, cua…
-phát triển qua 2 giai đoạn:
+ Giai đoạn phôi (trứng): Trứng được thụ tinh thành hợp tử phôi ấu trùng
+Giai đoạn hậu phôi (sau sinh):
-Con non mới nở gần giống con trưởng thành
-Con non trải qua nhiều lần lột xác thành con trưởng thành
Câu hỏi:
1 Trình bày kiểu phát triển không qua biến thái?
2.Phân biệt kiểu phát triển qua biến thái hoàn toàn và không hoàn toàn?
Bài 38: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở
ĐỘNG VẬT I- NHÂN TỐ BÊN TRONG
Nhân tố di truyền quyết định sự sinh trưởng và phát triển của mỗi loài SV
1-Các hoocmon ành hưởng đến St và PT của ĐV có xương sống
-Hoocmon sinh trưởng: (tuyến yên tiết ra)
+Kích thích phân chia tế bào và tăng kích thước của tế bào qua tăng tổng hợp protein
+Kích thích phát triển xương( xương dài ra và to lên)
-Tiroxin:( tuyến giáp tiết ra)
Kích thích chuyển hóa ở tế bào và kích thích quá trình ST và PT bình thường của cơ thể
-Ostrogen ( Buồng trứng tiết ra)
Trang 6và Testosteron( tinh hoàn tiết ra): Kích thích ST và PT mạnh ở giai đoạn dậy thì nhờ:
+Tăng phát triển xương
+Kích thích phân hóa tế bào để hình thành các đặc điểm sinh dục thứ cấp
Testoteron còn làm tăng tổng hợp protein, phát triển mạnh cơ bắp
2-Các hoocmon ảnh hưởng đến ST và PT của ĐV không xương sống
-Ecdixon : gây lột xác ở sâu bướm, kích thích sâu biến thành nhộng và bướm
-Juvenin: phối hợp với ecdixon gây lột xác ở sâu bướm, ức chế quá trình biến đổi sâu thành nhộng và bướm
Câu hỏi:
1 Trình bày các hoocmon ảnh hưởng sinh trưởng và phát triển của động vật có xương sống?
2 Nêu tên và tác dụng của các hoocmon ảnh hưởng sinh trưởng và phát triển của động vật không xương sống?
Bài 39: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở
ĐỘNG VẬT(TT)
II- CÁC NHÂN TỐ BÊN NGOÀI
1-Thức ăn:
Thức ăn là nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đến quá trình ST và PT của người và ĐV
2-Nhiệt độ:
Mỗi loài ĐV ST và PT tốt trong điều kiện nhiệt độ môi trường thích hợp
3-Anh sáng:
Anh sáng ảnh hưởng đến quá trình ST và PT của ĐV qua cách sau:
-Những ngày trời rét, ĐV mất nhiều nhiệt
-Tia tử ngoại da tiền vitamin D thành vitamin D chuyển hóa Ca hình thành xương
*Rất nhiều tác nhân như ma túy, rượu, thuốc lá… có thể làm chậm quá trình ST và PT của phôi thai người, gây dị tật ở trẻ sơ sinh
III- MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐIỀU KHIỂN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở NGƯỜI VÀ ĐỘNG VẬT
1-Cải tạo giống :
Trang 7Dùng biện pháp chọn lọc nhân taọ, lai giống, công nghệ phôi…
2-Cải thiện môi trường sống của ĐV:
Cung cấp thức ăn đủ chất và lượng, chuồng trại hợp lí, vệ sinh…
3-Cai thiện chất lượng dân số:
-Nâng cao đời sống vật chất tinh thần để con người có đủ tư chất và thể chất -Phát hiện sớm các bệnh tật di truyền để có biện pháp khắc phục
Câu hỏi:
1 Trình bày ảnh hưởng của các nhân tố bên ngoài đến sự sinh trưởng và phát triển của động vật? cho ví dụ minh họa?