Bµi míi: * Giới thiệu bài mới: Thượng quốc công Tiết chế Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn ?-1300 là một bậc hiền tài, người anh hùng dân tộc và là một trong những danh tướng nổi tiếng t[r]
Trang 1Ngày soạn: 01/02/2010 Ngày soạn: 03/02/2010
Tiết 69 Đọc văn:
hưng đạo đại vương trần quốc tuấn
Ngô Sĩ Liên.
A Mục tiêu bài học:
học qua nghệ thuật kể chuyện và khắc họa chân dung nhân vật lịch sử
Tuấn, đồng thời hiểu những bài học đạo lí quý báu mà ông để lại cho đời sau
B Sự chuẩn bị của thầy và trò:
- Sgk, sgv và một số tài liệu tham khảo
- Hs soạn bài theo các câu hỏi của sgk
- Gv soạn thiết kế dạy- học
C Cách thức tiến hành:
cảm, trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
D Tiến trình dạy- học:
1 ổn định tổ chức lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Nêu nguồn gốc, quan hệ họ hàng, các thời kì phát triển và các loại chữ viết của tiếng Việt từ T đến nay?
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài mới:
Đại Việt sử kí toàn thư của Ngô Sĩ Liên.
Hoạt động của gv và hs Yêu cầu cần đạt
Hs đọc tiểu dẫn- sgk
? Nêu vài nét chính về
tiểu sử của Ngô Sĩ Liên?
Hs trả lời
? Thời gian hoàn thành
tác phẩm? Nội dung tác
phẩm? Cơ sở của nó?
Hs trả lời
I Tiểu dẫn:
1 Tác giả Ngô Sĩ Liên:
- Đỗ tiến sĩ năm 1442
- Giữ chức Hữu thị lang bộ Lễ, Triều liệt đại phu kiêm
quán
- Vâng lệnh vua Lê Thánh Tông viết Đại Việt sử kí toàn thư.
2 Đại Việt sử kí toàn thư:
- Hoàn tất năm 1499, gồm 15 quyển
- Nội dung: ghi chép lịch sử từ thời Hồng Bàng cho đến khi
Lê Thái Tổ lên ngôi (1428)
- Dựa trên: Đại Việt sử kí (Lê Văn I0[ và Sử kí tục biên
(Phan Phu Tiên)
Trang 2Hs đọc văn bản.
? Tìm bố cục của văn
bản trên?
Hs trả lời
Gv dẫn dắt: = T
nói con chim &?O khi
chết thì cất tiếng kêu
khi chết thì thành thực,
trăng trối những lời tâm
huyết ?O khi Trần
Quốc Tuấn mất, vua Trần
đến hỏi ông về kế sách giữ
tín nhiệm rất cao của nhà
vua đối với ông
? Trần Quốc Tuấn đã
trình bày với vua Trần kế
sách giữ nước ntn? Tại sao
ông lại nêu dẫn chứng về
hàng loạt các triều đại
trước? Theo ông, điều kiện
quan trọng nhất để thắng
giặc là gì? Muốn vậy phải
làm gì?
? Qua lời dặn vua Trần
của vị tướng già, em thấy ở
Trần Quốc Tuấn nổi bật
lên phẩm chất gì?
Hs trả lời
? Tại sao tác giả ko mở
đầu bằng việc kể nguồn
gốc, lai lịch của nhân vật
mà lai mở đầu bằng lời
dặn của cha Trần Quốc
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Đọc
2 Bố cục:
- Bố cục: 3 phần
+ P1: “Tháng sáu giữ nước” Lời khuyên vua Trần về kế + P2: “Quốc Tuấn là con viếng” Trần Quốc Tuấn với
lời trăng trối của cha, trong câu chuyện với gia nô và hai con trai
+ P3: còn lại Những công tích lớn, &?O tác chính và lời dặn con của Trần Quốc Tuấn
3 Tìm hiểu văn bản:
a Lời khuyên vua Trần về kế sách giữ nước của Trần Quốc Tuấn:
- Trần Quốc Tuấn nêu dẫn chứng về hàng loạt các cách trừ
tuỳ thời thế mà có sách lược phù hợp, binh pháp chống giặc cần vận dụng linh hoạt, không có khuôn mẫu nhất định
- Điều kiện quan trọng nhất để thắng giặc: toàn dân đoàn kết một lòng
“Vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục, cả nước góp sức”
- Muốn vậy, phải “khoan thư sức dân”:
+ Giảm thuế khóa
+ Bớt hình phạt
+ Không sách nhiễu nhân dân, chăm lo đời sống nhân dân sung túc
Phẩm chất của Trần Quốc Tuấn:
+ Có lòng trung quân ái quốc- có ý thức trách nhiệm rất cao
và tầm nhìn xa trông rộng
b Trần Quốc Tuấn với lời trăng trối của người cha, trong các câu chuyện với gia nô và hai người con trai:
* Trần Quốc Tuấn với lời trăng trối của người cha:
Đặt chữ “trung” lên trên chữ “hiếu” một cách tự nguyện,
Trang 3Tuấn trước lúc đi xa?
Hs thảo luận, trả lời
Gv nhận xét, bổ sung:
Cách mở đầu đó tạo sự hấp
dẫn cho bản kể Bởi nó
sự tò mò xem Trần Quốc
Tuấn có thực hiện lời di
huấn của cha ko
? Việc Trần Quốc Tuấn
ko cho lời cha dạy là phải
có ý nghĩa gì?
? Câu chuyện giữa Trần
Quốc Tuấn với Yết Kiêu,
Dã Tượng có ý nghĩa gì?
Hs trả lời
? Câu chuyện của Trần
Quốc Tuấn với hai người
con trai nói lên điều gì
trong nhân cách và cách
giáo dục con của ông?
Hs trả lời
? Tìm những dẫn chứng
nói về uy tín và những
công tích lớn của Trần
Quốc Tuấn?
Hs trả lời
ko mảy may & lợi
* Câu chuyện với Yết Kiêu, Dã Tượng:
hoàn toàn đúng nên mới tìm sự đồng cảm của mọi
- Chi tiết “Quốc Tuấn cảm phục đến khóc, khen ngợi hai người” nô bộc trung nghĩa:
của Trần Quốc Tuấn
thành
* Câu chuyện với hai người con trai:
N$ định tội, ko muốn Quốc Tảng nhìn mặt lần cuối
Tính cách: thận trọng, trung nghĩa
Cách giáo dục con: công bằng, rất nghiêm khắc
c Những công lao và uy tín, trước tác chính và lời dặn con của Trần Quốc Tuấn:
- Công lao:
+ Là tổng chỉ huy quân đội nhà Trần hai lần đánh thắng quân Nguyên- Mông
Nguyên và xây dựng triều Trần
- Uy tín:
lâm nguy (Câu nói khảng khái của ông gợi nhớ đến câu nói
của Trần Thủ Độ &?O ông: “Đầu tôi chưa rơi, xin bệ hạ
đừng lo!”)
+ Danh vọng và tài thao ( của ông khiến kẻ thù phải
Trang 4- Nét đẹp nào trong nhân
cách của Trần Quốc Tuấn
biểu hiện qua chi tiết:
“Quốc Tuấn chưa bao giờ
phong tước cho một người
nào vậy đấy”?
? Các trước tác chính
của Trần Quốc Tuấn?
? Lời dặn dò các con
trước lúc mất của ông có ý
nghĩa gì?
Hs trả lời
? Nhận xét, đánh giá
khái quát về vẻ đẹp nhân
cách của Hưng Đạo Vương
Trần Quốc Tuấn qua văn
bản trên?
? Nhận xét về nghệ thuật
kể chuyện và nghệ thuật
khắc họa nhân vật?
Gv bổ sung:
+ Mạch kể 1: Tác giả
nêu 1 sự kiện thể hiện
quan niệm “thiên nhân
mối quan hệ với nhau)- sao
sa (điềm xấu, dự báo một
nhân vật có vai trò trọng
yếu với quốc gia qua đời),
điềm báo này ứng với việc
cuộc đời Trần Quốc Tuấn,
giải thích cho câu hỏi
kính sợ đến mức ko dám gọi tên
+ V thần thánh hóa trong tâm thức dân gian
- Vẻ đẹp nhân cách: khiêm tốn, giản dị, luôn kính cẩn giữ
lễ vua tôi
- Những trước tác chính:
+ Hịch + Binh thư yếu lược (Binh gia diệu yếu ( [
+ Vạn Kiếp tông bí truyền thư.
- Lời dặn con kĩ càng việc mai táng mình ntn &?O lúc mất có thể do lo lắng sâu xa rằng quân Nguyên có thể trở lại xâm ( và dầo mồ mả của ông lên thể hiện tính cẩn trọng, lo xa
III Tổng kết bài học:
1 Nội dung:
Vẻ đẹp nhân cách vĩ đại của Trần Quốc Tuấn:
+ Trung quân ái quốc
+ Tài năng, $0 (
+ Khiêm tốn, cẩn trọng
+ Công bằng và nghiêm khắc trong giáo dục con
2 Nghệ thuật:
- Nghệ thuật kể chuyện:
+ Không đơn điệu theo trình tự thời gian, sử dụng hai mạch + Kĩ thuật kể chuyện phức điệu, khéo léo đan xen lời nhận dụng làm nổi bật chân dung nhân vật lịch sử
Trang 5“Ông là ai?”(xuất thân- tài
mạo- gia cảnh- những việc
đáng chú ý)
+ Mạch kể 2: Khi Trần
Quốc Tuấn mất, ông
phong tặng rất trọng hậu
Vì sao? (Vì ông có nhiều
công lao to lớn với đất
đức cao vọng trọng)
- Nghệ thuật khắc họa nhân vật:
+ Đặt nhân vật trong nhiều mối quan hệ (với cha, với hai con, với gia nô và vua Trần) và những tình huống có thử thách (tình huống giữa việc trung với vua và hiếu với cha; tình huống giặc tràn sang, nhà vua hỏi kế sách; )
+ Sử dụng những chi tiết đặc sắc, chọn lọc tinh tế
4 Củng cố – Nhận xét:
- Hệ thống nội dung: Theo yêu câu bài học
- Nhận xét chung
5 Củng cố, dặn dò:
Yêu cầu hs:- Học bài
- Soạn bài: Thái sư Trần Thủ Độ.