Bài 3: Trong một lần làm thí nghiệm, một bạn học sinh thấy rằng: Khi tia sáng truyền từ không khí vào nước (đều là hai môi trường trong suốt) thì tia sáng bị gãy khúc, không truyền th[r]
Trang 1HỆ THỐNG KIẾN THỨC
MÔN VẬT LÝ 7 Chương I : QUANG HỌC
A TÓM TẮT LÝ THUYẾT
Câu 1: Khi nào ta nhận biết được ánh sáng? Khi nào ta nhìn thấy một vật?
– Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta
– Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta
Câu 2: Nguồn sáng là gì? Vật sáng là gì?
– Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng
– Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó
Câu 3 : Phát biểu định luật truyền thẳng ánh sáng?
Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền đi theo đường thẳng
Câu 4 : Thế nào là tia sáng? Kể tên các loại chùm sáng?
–Tia sáng là đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi tên chỉ hướng
– Có 3 loại chùm sáng:
+ Chùm sáng song song: Gồm các tia sáng không giao nhau trên đường truyền của chúng
+ Chùm sáng hội tụ: Gồm các tia sáng giao nhau trên đường truyền của chúng
+ Chùm sáng phân kì: Gồm các tia sáng loe rộng ra trên đường truyền của chúng
Câu 5 : Thế nào là bóng tối? Bóng nửa tối?
– Bóng tối nằm phía sau vật cản, không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới
– Bóng nửa tối nằm phía sau vật cản, nhận được ánh sáng từ một phần của nguồn sáng truyền tới
Câu 6 : Nguyệt thực là gì? Nhật thực là gì?
– Nguyệt thực: Khi Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất không được Mặt Trời chiếu sáng nữa, lúc đó ta không nhìn thấy Mặt Trăng sẽ có nguyệt thực
– Nhật thực: Khi Mặt Trăng nằm trong khoảng từ Mặt Trời đến Trái Đất, thì trên Trái Đất xuất hiện bóng tối và bóng nửa tối Đứng ở chỗ bóng tối, không nhìn thấy Mặt Trời sẽ có nhật thực toàn phần Đứng ở chỗ bóng nửa tối, nhìn thấy một phần Mặt Trời sẽ có nhật thực một phần
Câu 7 : Phát biểu định luật phản xạ ánh sáng?
– Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới và đường pháp tuyến của gương ở điểm tới
– Góc phản xạ bằng góc tới (i’=i)
Câu 8 : Nêu tính chất ảnh của vật tạo bởi gương phẳng?
– Ảnh ảo không hứng được trên màn chắn (đối xứng với vật qua gương)
– Ảnh bằng vật
– Khoảng cách từ một điểm của vật đến gương bằng khoảng cách từ ảnh của điểm đó đến gương – Hình vẽ :
Câu 9 : Giải thích sự tạo thành ảnh bởi gương phẳng?
Trả lời: Các tia sáng từ điểm sáng S tới gương phẳng cho tia phản xạ có đường kéo dài đi qua ảnh
ảo S’
Câu 10 : Nêu tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi?
- Ảnh ảo không hứng được trên màn chắn (đối xứng với vật qua gương)
- Ảnh nhỏ hơn vật
Câu 11: So sánh vùng nhìn thấy của gương cầu lồi với gương phẳng?
Trang 2Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước.
Câu 1 2 : Tính chất ảnh của vật tạo bởi gương cầu lõm?
- Ảnh ảo không hứng được trên màn chắn
- Ảnh lớn hơn vật
Câu 13: Gương cầu lõm có tác dụng biến đổi ánh sáng như thế nào?
- Đối với chùm tia tới song song: Chiếu một chùm tia tới song song lên một gương cầu lõm, ta thu được một chùm tia phản xạ hội tụ tại một điểm trước gương
- Đối với chùm tia tới phân kì: một nguồn sáng nhỏ S đặt trước gương cầu lõm ở một vị trí thích hợp, có thể cho một chùm tia phản xạ song song
Chương II: ÂM HỌC
Câu 1 4 : Nguồn âm là gì? Các nguồn âm có chung đặc điểm gì?
- Vật phát ra âm gọi là nguồn âm
- Khi phát ra âm, các vật đều dao động (rung động)
Câu 1 5 : Tần số là gì? Đơn vị của tần số?
- Tần số là số dao động trong 1 giây Đơn vị tần số là héc (Hz)
- Âm phát ra càng cao (hay càng thấp) khi tần số dao động càng lớn (hay càng nhỏ)
Câu 1 6 : Thế nào là âm cao, âm thấp?
- Dao động càng nhanh, tần số dao động càng lớn, âm phát ra càng cao
- Dao động càng chậm, tần số dao động càng nhỏ, âm phát ra càng thấp
Câu 17: Biên độ dao động là gì? Khi nào âm phát ra to và khi nào âm phát ra nhỏ? Độ to của
âm được đo bằng đơn vị gì? Kí hiệu?
- Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật dao động so với vị trí cân bằng của nó
- Âm phát ra càng to (hay càng nhỏ) khi biên độ dao động của nguồn âm càng lớn (hay càng nhỏ)
- Độ to của âm được đo bằng đơn vị Đêxiben (dB)
Câu 18: Môi trường nào truyền được âm và môi trường nào không truyền được âm? So sánh vận tốc truyền âm trong chất rắn, chất lỏng và chất khí?
- Chất rắn, lỏng, khí là những môi trường truyền được âm
- Chân không không truyền được âm
- Vận tốc truyền âm trong chất rắn lớn hơn trong chất lỏng, trong chất lỏng lớn hơn trong chất khí
Câu 19: Tiếng vang là gì? Vật nào phản xạ âm tốt và vật nào phản xạ âm kém?
- Tiếng vang là âm phản xạ nghe được cách âm trực tiếp ít nhất là 1/15 giây
- Các vật mềm, có bề mặt ghồ ghề phản xạ âm kem
- Các vật cứng, có bề mặt nhẵn phản xạ âm tốt ( hấp thụ âm kém)
Câu 20: Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi nào ? Nêu biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn?
- Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi tiếng ồn to, kéo dài, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và hoạt động bình thường của con người
- Biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn: Để chống ô nhiễm tiếng ồn cần làm giảm độ to của tiếng
ồn phát ra, ngăn chặn đường truyền âm, làm cho âm truyền theo hướng khác
Chương III: ĐIỆN HỌC
Câu 21: Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách nào? Vật bị nhiễm điện mang tính chất gì?
- Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát
- Vật bị nhiễm điện ( vật mang điện tích) có khả năng hút các vật khác
B VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Trong một lớp học, thầy giáo đang quay lưng về phía bảng, còn học sinh thì đang nhìn lên
bảng Hãy cho biết:
- Bảng là nguồn sáng hay vật sáng?
- Thầy giáo có nhìn thấy bảng không? Vì sao?
- Học sinh có nhìn thấy bảng không? Vì sao?
Trang 3Lời giải:
- Bảng là vật sáng
- Thầy giáo không nhìn thấy bảng Vì ánh sáng từ bảng không truyền vào mắt thầy
- Học sinh có nhìn thấy bảng Vì ánh sáng từ bảng đã truyền vào mắt học sinh
Ví dụ 2: Một ống bằng thép dài khoảng vài chục mét Khi một học sinh dùng búa gõ vào một đầu
ống thì một học sinh khác áp tai ở đầu kia của ống sẽ nghe được hai tiếng phân biệt không cùng một lúc Giải thích tại sao gõ một tiếng mà lại nghe được hai tiếng?
Lời giải: Vì âm truyền trong chất rắn nhanh hơn âm truyền trong không khí nên tai ta nghe được
hai tiếng phân biệt không cùng lúc
Ví dụ 3: Hãy vận dụng tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng để vẽ ảnh của một mũi tên đặt trước
một gương phẳng như hình vẽ
Lời giải :
Ví dụ 4: Chiếu tia tới SI lên mặt gương phẳng M hợp với mặt gương một góc 300 (như hình vẽ)
a Vẽ tia phản xạ IR và ảnh S’
b Tính góc phản xạ i’
Lời giải:
a Vẽ tia phản xạ IR và ảnh S’
Trang 4b Góc phản xạ i’=i= 300.
Ví dụ 5: Cho 1 điểm sáng S đặt trước 1 gương phẳng.
a Vẽ ảnh S’ tạo bởi gương dựa theo tính chất của ảnh?
b Vẽ tia tới SI cho 1 tia phản xạ đi qua điểm R ở trước gương?
Lời giải:
a Vẽ ảnh S’ tạo bởi gương dựa theo tính chất của ảnh
b Vẽ tia tới SI cho 1 tia phản xạ đi qua điểm R ở trước gương
Vi dụ 6: Cho hai điểm A, B đặt trước một gương phẳng như hình vẽ.
a Vẽ ảnh A’, B’ của A và B tạo bởi gương phẳng?
b Vẽ đường truyền của tia sáng sao cho khi đi qua A tới gương thì có tia phản xạ đi qua B?
Trang 5c Thay đổi vị trí của gương phẳng sao cho ảnh của điểm A trùng với vị trí điểm B Vẽ lại vị trí của gương lúc này?
Lời giải:
a Ảnh A’ và B’ của điểm A và điểm B qua gương phẳng
b Vẽ đường truyền của tia sáng sao cho khi đi qua A tới gương thì có tia phản xạ đi qua B
c Vẽ lại vị trí của gương
C BÀI TẬP VẬN DỤNG
Bài 1: Nếu gãy mạnh một dây đàn, tiếng đàn sẽ to hay nhỏ? Tại sao?
Bài 2: Trong 15 giây lá thép thực hiện được 4500 dao động Tính tần số dao động của lá thép? Tai người có thể cảm nhận được âm thanh do lá thép phát ra không? Tại sao?
Bài 3: Trong một lần làm thí nghiệm, một bạn học sinh thấy rằng: Khi tia sáng truyền từ không khí vào nước (đều là hai môi trường trong suốt) thì tia sáng bị gãy khúc, không truyền theo đường thẳng Dựa vào định luật truyền thẳng của ánh sáng, em hãy giải thích tại sao?
Bài 4: Đàn Guitar có 6 dây đàn khác nhau Một người gảy vào 2 trong số 6 dây đàn đó, tần số âm
do mỗi dây đàn phát ra theo đơn vị Hz như sau: Dây 1 (dây dưới cùng) có tần số là 330 Hz Dây 6 (dây trên cùng) có tần số là 82,4 Hz
a Theo em, dây nào phát ra âm trầm hơn và dây nào phát ra âm bổng hơn?
b Tính số dao động của dây 1 trong 2 giây?
Bai 5: Khi đánh trống, để âm phát ra to hơn ta cần gõ dùi trống vào mặt trống mạnh hơn hay nhẹ đi? Lúc đó, biên độ dao động của mặt trống tăng lên hay giảm đi? Trong 0,5 giây vật A dao động được
30 lần, một vật B dao động phát ra âm với tần số 50 Hz Âm thanh do vật A phát ra có tần số là bao nhiêu? So với vật B thì âm thanh do vật A phát ra bổng hơn hay trầm hơn? Tại sao?
Trang 6Bài 6: Trong ngày sinh nhật của mình, bạn An được bạn Bình tặng một ống sáo thật đẹp Khi bạn
An thổi sáo thì nghe được âm thanh rất thú vị Theo em, bộ phận nào trong ống sáo đã dao động phát ra âm khi thổi sáo?
Bài 7: Vật A trong 5s thực hiện được 1200 dao động Vật B trong 2 phút thực hiện được 6000 dao động Tính tần số dao động của mỗi vật? Vật nào phát ra âm cao hơn? Tại sao?
Bài 8: Ta có thể dùng một gương phẳng hắt ánh nắng chiếu qua cửa sổ làm sáng trong phòng Gương phẳng đó có phải là nguồn sáng không
Bài 9 Người lái xe ô tô dùng gương cầu lồi đặt ở trước mặt để quan sát các vật ở phía sau có lợi gì hơn là dùng gương phẳng?
Bài 10:
a Khi nói một vật dao động có tần số 50Hz, con số này có ý nghĩa gì?
b Khi bay vô số côn trùng phát ra âm, bộ phận nào phát ra âm đó?
Bài 11 Một vật thực hiện 90 dao động trong 3s Hãy tính tần số dao động của vật đó?
Bài 12: Nêu cách nhận biết gương phẳng, gương cầu lồi, gương cầu lõm có cùng hình dạng và kích thước?
Bài 13: So sánh ảnh tạo bởi gương phẳng, gương cầu lồi, gương cầu lõm có cùng kích thước? Bài 14: Giải thích vì sao đứng ở nơi có nhật thực toàn phần ta lại không nhìn thấy Mặt Trời và thấy trời tối lại?
Bài 15: Người lái xe ô tô dùng gương cầu lồi đặt ở trước mặt để quan sát các vật ở phía sau có lợi gì hơn là dùng gương phẳng?