ĐIỂM TRUY NHẬP INTERNET CÔNG CỘNG – CÁC YÊUCẦU KỸ THUẬT HỖ TRỢ NGƯỜI GIÀ VÀ NGƯỜI KHUYẾTTẬT TIẾP CẬN VÀ SỬ DỤNG

5.3 Thiết kế của các toà nhà có đặt PIAP 85.6 PIAP có hỗ trợ truy cập Internet không dây 11 6 Hướng dẫn lựa chọn phần cứng nhằm hỗ trợ người già và người khuyết tật sử dụngPIAP 7.5 Các b

T I Ê U C H U Ẩ N Q U Ố C G I A

TCVN xxx:2010Xuất bản lần 1

ĐIỂM TRUY NHẬP INTERNET CÔNG CỘNG – CÁC YÊU CẦU KỸ THUẬT HỖ TRỢ NGƯỜI GIÀ VÀ NGƯỜI KHUYẾT

TẬT TIẾP CẬN VÀ SỬ DỤNG

Public Internet Access Points (PIAPs) - Technical specification for accessibility

of old people and people with disability

(Dự thảo)

HÀ NỘI – 2010

TCVN

5.3 Thiết kế của các toà nhà có đặt PIAP 8

5.6 PIAP có hỗ trợ truy cập Internet không dây 11

6 Hướng dẫn lựa chọn phần cứng nhằm hỗ trợ người già và người khuyết tật sử dụngPIAP

7.5 Các bước thông báo khi sắp hết thời gian sử dụng 18

8 Hướng dẫn lựa chọn phần mềm liên quan đến các thiết bị phần cứng nhằm hỗ trợ ngườigià và người khuyết tật sử dụng PIAP

9 Các yêu cầu kỹ thuật về nhận dạng và bảo mật cho người sử dụng 20

9.2 Tên đăng nhập/ mật khẩu xác nhận 209.3 Lưu trữ thông tin về khách hàng 21

10 Các yêu cầu kỹ thuật cho điểm truy cập Internet không dây (Wi-Fi) 21

Phụ lục A (quy định) Các mục cần duy trì/giám sát 24

Lời nói đầu

TCVN xxx:2010 được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn ETSI TS 102

577 v.1.1.1 (2008-2009) của Viện Tiêu chuẩn Viễn thông châu Âu(ETSI), có tham khảo Tiêu chuẩn Xây dựng Việt Nam TCXDVN266:2002 (Tiêu chuẩn xây dựng toà nhà đảm bảo cho người khuyết tậttiếp cận sử dụng)

TCVN xxx:2010 do Vụ Khoa học và Công nghệ xây dựng, Bộ Thông

tin và Truyền thông đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chấtlượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố

Điểm truy nhập Internet công cộng – Các yêu cầu kỹ thuật hỗ trợ người già và người khuyết tật tiếp cận và sử dụng

Public Internet Access Points (PIAPs) - Technical specification for accessibility of old people and people with disability

1 Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này hướng dẫn các thông số kỹ thuật, các yêu cầu khi thiết kế xây dựng các điểm truycập Internet công cộng nhằm hỗ trợ người già và người khuyết tật tiếp cận sử dụng Tiêu chuẩn này

áp dụng cho các điểm truy cập Internet sau:

- Các trung tâm cung cấp dịch vụ công trực tuyến;

- Các điểm cung cấp dịch vụ Internet công cộng

Tiêu chuẩn này hỗ trợ người già và người khuyết tật dạng sau [2]:

a Giảm khả năng nhìn, nghe, cảm ứng, và cân bằng;

b Giảm khả năng thể chất như giảm độ khéo léo trong các thao tác, trong các chuyểnđộng, giảm sức mạnh và độ bền;

c Giảm khả năng nhận thức như trí tuệ và bộ nhớ;

d Giảm khả năng ngôn ngữ như nói, đọc, viết và hiểu

2 Tài liệu viện dẫn

[1] ETSI TS 102 577 v.1 11 (2008-2009); Human Factors (HF) – Public Internet Access Points(PIAPs)

[2] ETSI EG 202 116: Human Factors (HF) – Guidelines for ICT products and services; Design for all.[3] QCXDVN 01:2002 - Quy chuẩn xây dựng công trình để đảm bảo người tàn tật tiếp cận sử dụng.[4] TCXDVA 264:2002 - Nhà và công trình – nguyên tắc cơ bản xây dựng công trình để đảm bảongười tàn tật tiếp cận sử dụng

[5] TCXDVN 265:2002 - Đường và hè phố – nguyên tắc cơ bản xây dựng công trình để người tàn tậttiếp cận sử dụng

[6] TCXDVN 266:2002 – Nhà ở – Hướng dẫn xây dựng để người tàn tật tiếp cận sử dụng

T I Ê U C H U Ẩ N Q U Ố C G I A TCVN :2010

3 Thuật ngữ và định nghĩa

3.1 Thiết kế cho người khuyết tật (Design for people with disability) [2]

Việc thiết kế các sản phẩm, dịch vụ phục vụ riêng cho người khuyết tật

3.2 Thiết kế cho mọi người (Design for all hay Human factor) [1]

Việc thiết kế các sản phẩm, dịch vụ để thuận tiện nhất cho người sử dụng nhằm đạt được sốngười sử dụng tối đa (bao gồm người bình thường, người già và người khuyết tật) mà không cầncác bộ thích ứng chuyên dụng

3.3 Thiết bị ICT (ICT device) [2]

Thiết bị để xử lý thông tin và / hoặc hỗ trợ thông tin liên lạc mà có một giao diện để giao tiếp vớingười dùng

3.4 Khả năng sử dụng (usability) [1]

Mức độ mà một sản phẩm có thể được sử dụng bởi người dùng cụ thể để đạt được mục tiêu cụthể có hiệu lực, hiệu quả và sự hài lòng trong một bối cảnh cụ thể của việc sử dụng

3.5 Điểm truy cập Internet công cộng (Public Internet Access Points)

Là các điểm cung cấp dịch vụ Internet (bao gồm cả dịch vụ Internet không dây), các điểm cungcấp các dịch vụ trực tuyến

3.6 Dịch vụ Internet

Dịch vụ Internet công cộng bao gồm dịch vụ Internet cung cấp qua Wi-Fi và cố định

3.7 Độ phân giải CIF (CIF resolution) [1]

Tỷ lệ 20 khung trên 1 s và thời gian ít hơn 100

3.8 Độ phân giải QCIF (QCIF resolution) [1]

Tỷ lệ từ 10 tới 14 khung trên 1 s và thời gian trễ ít hơn 400ms

4 Chữ viết tắt

Các chữ viết tắt sau ây đây được sử dụng trong tiêu chuẩn này: đây được sử dụng trong tiêu chuẩn này:ược sử dụng trong tiêu chuẩn này: ử dụng trong tiêu chuẩn này: ụng trong tiêu chuẩn này: c s d ng trong tiêu chu n n y: ẩn này: ày:

PIAP Public Internet Access Points Điểm truy cập Internet công cộng

Wi-Fi Wireless Fidelity Dịch vụ Internet không dây

WPA Wi-Fi Protect Access Phương pháp bảo vệ cho mạng không dâyUSB Universal Serial Bus Cổng USB

ETSI European Telecommunication

Standard Institute

Viện Tiêu chuẩn Viễn thông châu Âu

5 Các yêu cầu chung nhằm tăng khả năng tiếp cận của người già và người khuyết tật với PIAP

5.1 Tên và cách thể hiện tên và ký hiệu chỉ dẫn vị trí PIAP

Tên và ký hiệu chỉ dẫn vị trí PIAP cần phải tuân thủ các yêu cầu sau:

a Tên hoặc biển chỉ dẫn vị trí PIAP cần nêu rõ PIAP có khả năng hỗ trợ người già và người khuyếttật tiếp cận hay không Để thể hiện chức năng này, có thể kết hợp những từ đơn giản cùng vớicác ký hiệu biểu thị các chức năng

b Tên hoặc nội dung của các biển báo vị trí PIAP cần phải chứa các từ và các ký hiệu được sửdụng phổ biến trên toàn thế giới

c Sử dụng các từ quen thuộc có liên quan đến Internet trong tên của PIAP VÍ DỤ: "Web", "www",biểu tượng "@", "Internet", "Internet Café", "Cyber", "Cyber Café", "net", "Internet Spot", "Wi-FiSpot"

d Thuật ngữ điểm truy cập Internet công cộng thường dài vì vậy không nên sử dụng như là mộtphần của tên và ký hiệu

5.2 Chỉ dẫn vị trí của PIAP

Để có thể dễ dàng xác định vị trí của các PIAP, cần phải thực hiện các yêu cầu sau:

a Danh sách vị trí của PIAP có trang bị các thiết bị phục vụ người già và người khuyết tật phảiđược đăng trên các phương tiện thông tin khác nhau như trên các trang web dành cho ngườigià và người khuyết tật, có thể tìm bằng các trình duyệt thông dụng hay có thể tìm đượcbằng cách gọi điện hỏi một tổ chức người già hoặc người khuyết tật hoặc dịch vụ công cộngcung cấp thông tin

b Vị trí của các PIAP có trang thiết bị phục vụ người già và người khuyết tật cần được cungcấp trên các hệ thống chỉ đường điện tử hay hệ thống biển báo dựa trên Bluetooth hoặc Wi-Fi

c Các PIAP công cộng phải được bố trí tại những địa điểm phù hợp để người già và ngườikhuyết tật tiếp cận

d Để tăng khả năng tiếp cận với người khiếm thị:

- Đặt các dấu hiệu định hướng để họ có thể dễ dàng xác định vị trí

- In các dấu hiệu định hướng bằng cỡ chữ lớn

- Cung cấp các dấu hiệu định hướng dưới dạng chữ nổi

- Sử dụng các định hướng thông qua tương phản và màu sắc đã được chuẩn hóa

- Dùng các hình ảnh cỡ lớn, tương phản, tinh thể lỏng cho việc hiển thị vị trí thông tin liênquan

- Hiển thị hệ thống tìm đường và biển báo ở mức cỡ lớn có tương phản.

- Thông tin văn bản cũng cần được cung cấp dưới dạng ghi âm

e Để tăng khả năng tiếp cận đối với người khiếm thính: sử dụng các biển báo, hoặc các đènbáo

f Để tăng khả năng tiếp cận đối với người mắc chứng khó đọc và suy giảm khả năng đọc hiểu:

sử dụng các biểu tượng hoặc từ đã chuẩn hóa trong biển báo

g Để tăng khả năng tiếp cận đối với người suy giảm nhận thức

- Đặt các dấu hiệu chỉ hướng để họ có thể dễ phát hiện

- Sử dụng các biểu tượng tiêu chuẩn hóa, chữ tượng hình, hoặc các từ ngữ kết hợp vớithiết bị phát ra tiếng nói ở những nơi thích hợp

5.3 Thiết kế của các tòa nhà có đặt PIAP

Các tòa nhà có đặt PIAP phải tuân thủ quy chuẩn QCXDVN 01:2002 [3], TCXDVN 264:2002 [4],TCXDVN 265:2002 [5], TCXDVN 266:2002 [6] và các quy định sau:

a PIAP nên đặt tại các vị trí thuận tiện dễ sử dụng các phương tiện giao thông công cộng.Trong bản đồ hướng dẫn cách xác định vị trí của PIAP phải chỉ rõ đường từ nơi dừng đỗ gầnnhất của phương tiện giao thông công cộng đến chỗ có PIAP

b PIAP cần đặt gần khu vực đậu xe công cộng Khu vực đậu xe công cộng phải dành riêng một

số chỗ đậu xe cho người già và người khuyết tật với không gian thích hợp để họ có thể rakhỏi xe một cách thoải mái (tỷ lệ cứ 100 xe phải có 2-3 chỗ cho người khuyết tật) Chỗ đỗ xecủa người già và người khuyết tật phải được đặt ngay tại dốc hoặc lối vào toà nhà Nên xâydựng đường đi phù hợp từ trạm dừng, đỗ xe gần nhất đến nơi có PIAP

c Nếu trong thiết kế có sự thay đổi độ dốc lớn hơn 13 mm, thì phải thiết kế một đoạn đườngthay thế phù hợp (như đường dốc, thành dốc, thang nâng hoặc thang máy) để phù hợp vớingười đi lại khó khăn như người chống nạng, chống gậy, người khiếm thị và người đi xe lăn

d Khi thiết kế lối vào, hạn chế các thiết kế có thay đổi độ dốc đột ngột, kiểu cầu thang có bậc

Độ dốc tối đa của một đoạn đường xây dựng mới là 1:12 Sự gia tăng tối đa cho mỗi đoạnđường là 760 mm Nếu cung cấp một đoạn đường thì nên sử dụng độ dốc thấp nhấp

e Nên sử dụng cửa trượt tự động Trường hợp không sử dụng được thì phải thay thế bằng cửa

có thể mở từ hai hướng

f Các ô cửa nên có khoảng mở tối thiểu 815 mm với cánh cửa mở 90 độ, khoảng cách nàyđược đo giữa mặt cửa và điểm dừng đối diện

g Nên tránh sử dụng các loại cửa chiếm không gian khi mở Nếu không sử dụng loại cửa trượtthì nên cung cấp hệ thống đóng mở tự động tốc độ chậm để người già và người khuyêt tậtkhông cần phải đóng mở cửa.

h Cửa kính phải có các dải băng rộng 200 mm kéo dài dọc theo chiều rộng tất cả các cửa, ở độcao từ 1 m và 1,5 m để người dùng dễ dàng nhận dạng

i Tay cầm cửa hoặc chốt cửa phải đặt ở độ cao khoảng từ 850 mm tới 1,2 m, và có màu tươngphản với màu sắc của cửa

j Hệ thống mở cửa tự động cần tránh các điểm chết không nhận dạng được và phải sử dụnghiệu quả đối với những người có độ cao khác nhau, như trẻ em hoặc người sử dụng xe lăn.Thời gian mở cửa nên được điều chỉnh phù hợp với người có khó khăn khi di chuyển

k Cửa tự động phải có cơ chế an toàn nhằm tránh được nguy cơ va chạm

l Nơi lý tưởng nhất để đặt PIAP là trên tầng trệt Trường hợp không đặt được ở tầng trệt thìnên có thang máy phù hợp với các hướng dẫn về khả năng tiếp cận chung liên quan đếnthang máy

m Cửa vào của thang máy phải ở chế độ tự động, có độ trượt và chiều rộng tối thiểu là 900 mm.Các chướng ngại vật phải để cách khu vực phía trước thang máy từ 1,5m trở lên để tạokhông gian tốt cho người dùng xe lăn hoặc những người cần hỗ trợ trong di chuyển khi ra vào

và sử dụng thang máy

n Chiều rộng tối thiểu cho cửa ra vào là 815mm, chiều rộng của đường dốc và hành lang tốithiểu là 915 mm Các hành lang phải có bề rộng tối thiểu là 1 525 mm để cho hai xe lăn có thểtránh nhau dễ dàng

o Các cửa vào trong toà nhà phải có khoảng trống khoảng 1,2m ở phía trước và phía sau cửa

p Không gian mặt bằng tối thiểu để đặt một chiếc xe lăn là từ 760 mm đến 1220 mm

q Tại những vị trí mà người đi xe lăn chỉ có thể tiếp cận đối mặt, độ cao tối đa cho phép của cácvật dụng là 1220 mm và tối thiểu là 380 mm so với sàn nhà

r Tại những vị trí mà người đi xe lăn có thể tiếp cận bên trái và phải của xe lăn, độ cao tối đacủa các vật dụng là 1370 mm và tối thiểu là 230 mm so với sàn nhà

s Không gian tối thiểu phía trước các lối đi bộ, đại sảnh, hành lang, ngõ, lối đi giữa các dãy ghế

và hoặc các không gian vòng khác là 2030mm

t Nếu khoảng trống dọc theo khu vực tiếp giáp với đường đi nhỏ hơn 2030 mm (kích thướcdanh nghĩa) thì phải có rào chắn để cảnh báo người mù hoặc người có khiếm thị

u Sàn và bề mặt sàn dọc theo các đường đi và bên trong các địa điểm bao gồm sàn nhà, lối đi

bộ, đường dốc, cầu thang, và lề đường dốc phải chắc chắn và có khả năng chống trượt

v Người dùng cần được cảnh báo về mối nguy hiểm tiềm tàng (Ví dụ như những trở ngại), baogồm cả tạm thời và vĩnh viễn, để họ có thể sử dụng PIAP mà không bị gây thương tích bởinhững mối nguy hiểm không được nhận biết Những cảnh báo nguy hiểm này cũng cần cungcấp dưới dạng âm thanh và hình ảnh.

w Mức tương phản giữa các màu sắc của cửa ra vào, tường và sàn nhà phải đủ lớn để ngườigià và người khuyết tật có thể dễ dàng phân biệt

5.4 Thể hiện của biển báo

Các biển báo phải tuân thủ theo các nguyên tắc sau:

a Các biển chỉ đường và sơ đồ các tầng của tòa nhà có PIAP phải đặt ở vị trí dễ quan sát, cànggần các lối vào càng tốt

b Nội dung thông tin được hiển thị trong biển hiệu phải súc tích, ngắn gọn và thống nhất, tránhnhững thông tin thừa

c Các biển hiệu và giá đỡ không được gây nguy hiểm cho người già và người khuyết tật về thịgiác

d Các tuyến đường nội bộ phải được chỉ rõ trong bảng hướng dẫn xác định vị trí PIAP bằng các

ký hiệu định hướng ở đầu và cuối tuyến đường, nơi chuyển hướng Nếu là tuyến đường rấtdài thì phải thường xuyên đặt thêm các ký hiệu hoặc bản đồ (có đánh dấu vị trí hiện tại) trênđường di chuyển kết hợp với việc đặt các ký hiệu chỉ hướng trên sàn nhà

e Các ký hiệu trực quan cần có biểu tượng hay màu sắc có độ tương phản cao với hình nền.Các ký hiệu này phải có kích thước thích hợp để có thể dễ dàng đọc được từ một khoảngcách hợp lý

f Các ký hiệu dưới dạng âm thanh phải có mức âm lượng dễ nghe mà không làm phiền đếnnhững người xung quanh Các biển có hướng dẫn thông tin dạng âm thanh cần phải trang bị

cả chức năng khuyếch đại cảm ứng để phục vụ cho người già và người khiếm thính Thôngtin cần được cung cấp bằng tiếng Việt và bằng ít nhất là một ngôn ngữ nước ngoài

g Thông tin dưới dạng xúc giác phải đặt dưới dạng kết cấu thô (Ví dụ như đặt trên sàn nhà đểbáo hiệu một số tuyến đường), hoặc chạm nổi theo hệ thống chữ nổi dành cho người khiếmthị tại một số điểm nhất định (Ví dụ đối với lan can cầu thang, đoạn đường nối hoặc thangmáy thì thông tin phải được đặt ở bên trong của lan can và ở ngay đầu lan can đó)

h Các thông tin liên quan trong PIAP phải được cung cấp dưới nhiều dạng (tối thiếu là dướidạng âm thanh và hình ảnh, nếu được thì thêm dạng xúc giác)

5.5 Không gian làm việc cá nhân

Nếu các điểm truy cập Internet công cộng áp dụng thiết kế theo kiểu cabin, thì mỗi cabin làm việccần tuân thủ yêu cầu thiết kế sau:

a Không gian tối thiểu dành cho đầu gối trong cabin là 685 mm cao, 760 mm rộng và 485 mmsâu.

b Ghế ngồi phải điều chỉnh được và có chỗ tựa lưng thích hợp

c Phải có ít nhất một ghế có thể gấp lại được (để tạo chỗ trống cho người sử dụng xe lăn)

d Không gian làm việc tại các cabin nên bố trí đủ cho một người thứ hai (ví dụ như bạn bè, trẻ

em, trợ lý hoặc người chăm sóc) và đủ để đặt và lấy ra một cách dễ dàng các vật mà người

sử dụng mang theo (ví dụ như gậy đi bộ, túi mua sắm, và va li)

5.6 PIAP có hỗ trợ truy cập Internet không dây

Định nghĩa: PIAP có hỗ trợ truy cập Internet không dây là các địa điểm có cung cấp kết nối mạngkhông dây nhằm kết nối các thiết bị di động của người sử dụng (Ví dụ như máy tính xách tay, điệnthoại di động ứng dụng mạng không dây, máy tính để bàn có card sử dụng mạng không dây) CácPIAP này cũng có thể là các địa điểm cung cấp và hoặc cho thuê các thiết bị đầu cuối có khả năngtruy cập dịch vụ Internet không dây

Việc thiết kế các điểm truy cập Internet không dây cũng cần áp dụng các khuyến nghị liên quan đếncác tòa nhà hoặc các không gian làm việc được mô tả trong khoản 5.2, 5.3 và 5.4 và các quy địnhđược liệt kê sau đây:

a Cần cung cấp dấu hiệu cho thấy độ mạnh yếu của tín hiệu không dây tại các vị trí khác nhau

b Cần cung cấp các ổ cắm điện để người sử dụng có thể nạp điện vào các thiết bị di động của

e Nếu cung cấp một mạng không dây ngoài trời thì các ổ cắm điện và ổ cắm mạng phải đượcthiết kế thích hợp để không bị ảnh hưởng bởi nước và bụi bẩn

f PIAP phải có sẵn các giắc chuyển tiếp để phù hợp với các loại đầu nạp điện khác nhau

g Tại vị trí cắm điện phải chừa khoảng không cho các giắc chuyển tiếp Chỗ đặt máy tính xáchtay phải được thiết kế phù hợp với nhiều kích thước máy tính xách tay và vẫn phải có đủkhông gian để đặt cổ tay xuống

5.7 Các nhân viên của PIAP

Các nhân viên làm việc tại các PIAP cần được huấn luyện để hỗ trợ cho người già và người khuyếttật sử dụng PIAP và phải tuân thủ một số yêu cầu sau:

a Có lối đối xử tự nhiên, không phân biệt với người già và người khuyết tật

b Nhân viên hiểu được chức năng tổng thể của PIAP, bao gồm các thiết bị đầu cuối, Internetkhông dây, hệ thống giám sát và hệ thống kế toán

c Nhân viên sẽ giúp người sử dụng thanh toán, đăng ký và đăng nhập

d Nhân viên phải có phong cách ứng xử phù hợp với người mà họ đang nói Họ cần phải kiênnhẫn và khuyến khích, đặc biệt với những người có kỹ năng sử dụng máy tính hạn chế vànhững người có lòng tự trọng thấp

e Tại các khu vực đa văn hóa, các nhân viên PIAP phải là người đã quen thuộc với các nềnvăn hóa và ngôn ngữ của người sử dụng tiềm năng, được trang bị kiến thức về các vấn đề xãhội trong khu vực

f Phong cách ăn mặc của các trợ lý PIAP phải gần gũi với những gì được coi là bình thườngtrong khu vực có đặt PIAP

g Nhân viên phải được đào tạo cụ thể để học cách thích ứng với các ứng xử đối với người già

và người khuyết tật và để hiểu biết về cách sử dụng các thiết bị trợ giúp của khách hàng

6 Hướng dẫn lựa chọn phần cứng nhằm hỗ trợ người già và người khuyết tật sử dụng PIAP

6.1.1 Màn hình

a Màn hình phải điều chỉnh được độ cao và góc nhìn Màn hình nên có khả năng điều chỉnh vịtrí mà chỉ cần dùng một tay với một lực nhỏ hơn 22,2 N Đồng thời, nên bố trí sao cho việcthực hiện các hoạt động này không cần phải xoay cổ tay hoặc sử dụng động tác kẹp

b Các màn hình nên được trang bị màn chắn từ để không gây trở ngại cho người sử dụng cóthiết bị trợ thính

c Góc nhìn của màn hình nên đủ cho ít nhất hai người có thể đọc được khi chia sẻ cùng mộtmáy trạm

d Nên cung cấp một phương tiện chắn màn hình hoặc phải bố trí đặt các màn hình theo cáckiểu đặc biệt (chẳng hạn như bố trí kiểu zig-zag) để giữ riêng tư cho màn hình của người sửdụng

e Màn hình nên có độ rộng ít nhất là 19"

f Màn hình phải điều chỉnh được màu sắc, độ sáng và độ tương phản

g Các nút Bật/Tắt màn hình nên được thiết kế ẩn đi hoặc được bảo vệ để tránh việc người sửdụng trước tắt màn hình bằng các nút này gây khó khăn cho người sử dụng sau