Việc dạy ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng ở trường Tiểu học đang được nhiều nhà giáo dục, nhiều dự án giáo dục và đông đảo giáo viên giảng dạy môn ngoại ngữ quan tâm và đưa ra [r]
Trang 1M ỤC LỤC
8 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 13
9 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến 13 9.1 Đánh giá lợi ích thu được của tác giả 13 9.2 Đánh giá lợi ích thu được của tổ chức, cá nhân 15
10 Danh sách tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng 16
Trang 2BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1.Lời giới thiệu.
Việc dạy ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng ở trường Tiểu học đang được nhiều nhà giáo dục, nhiều dự án giáo dục và đông đảo giáo viên giảng dạy môn ngoại ngữ quan tâm và đưa ra nhiều phương pháp dạy – học thích hợp Tìm ra những điểm mạnh và yếu của từng phương pháp để thống
kê và giúp cho người dạy có thể so sánh, đối chiếu, điều chỉnh nhằm rút kinh nghiệm, từ đó có những quyết định sáng suốt trong việc lựa chọn cho mình những cách dạy phù hợp với nhu cầu và mục đích của người học trong điều kiện và hoàn cảnh giảng dạy thực tế Đối với học sinh Tiểu học hiện nay thì phương pháp giảng dạy và phương tiện hỗ trợ trong giảng dạy phải là những vấn đề cần được đặt lên hàng đầu Để có một tiết học tiếng Anh có chất lượng tốt, tạo cho học trò một sự hứng khởi khi tiếp thu bài học thì giáo viên phải áp dụng những phương pháp độc đáo, hấp dẫn Ngoài ra đồ dùng trực quan là công cụ quan trọng và không thể thiếu trong mỗi tiết dạy tiếng Anh ,để hỗ trợ giáo viên truyền đạt những kiến thức mới, nhằm giúp học sinh dễ dàng hiểu
và tiếp thu những kiến thức mà giáo viên truyền đạt Do đó việc sử dụng các phương tiện nghe nhìn như băng, đĩa, máy chiếu, tranh ảnh, những vật thật,
mô hình … không thể thiếu cho sự truyền tải thông tin và giảng dạy kiến thức mới cho học sinh
Xuất phát từ vấn đề này, tôi cho rằng việc sử dụng đồ dung trực quan là
vô cùng cần thiết nhằm tạo sự tập trung, theo dõi của học sinh vào các vấn đề được trình bày, tạo sự hứng thú và khơi dậy trí tò mò muốn khám phá những vấn đề mới Từ đó giáo viên sẽ có cơ hội truyền tải và học sinh sẽ lĩnh hôi kiến thức mới một cách tích cực và hiệu quả Từ thực tế việc sử dụng đồ dung trực quan trong giảng dạy và đã đạt được nhiều kết quả tốt Tôi xin mạnh dạn
đưa ra sáng kiến kinh nghiệm: "Sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy
tiếng anh nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh”.
Trang 32.Tên sáng kiến: Sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy tiếng anh nhằm
phát huy tính tích cực học tập của học sinh
3 Tác giả sáng kiến.
-Họ và tên: LÊ THỊ LAN ANH
-Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường tiểu học Thanh vân-Tam Dương–Vĩnh phúc
-Số điện thoại: 0945030029
-Email:lanainfo@123doc.org
4 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến.
4.1 Phạm vi nghiên cứu.
-Phạm vi nghiên cứu trong nhà trường
-Đối tượng nghiên cứu:Học sinh lớp 5C trường tiểu học Thanh Vân
Tôi áp dụng nghiên cứu đề tài này bắt đầu tháng 9 của năm 2017 cho đến tháng 3 năm 2018
4.2.Dự kiến kế hoạch nghiên cứu.
-Để có kế hoạch nghiên cứu,tôi đã lập kế hoạch nghiên cứu từng tháng để rút
ra kinh nghiệm và có giải pháp mới
-Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu ở học sinh lớp 5 trường tiểu học Thanh Vân
-Phương pháp nghiên cứu:
a) Phương pháp quan sát: người thực hiện đề tài tự tìm tòi nghiên cứu,tiến hành dự giờ thăm lớp đồng nghiệp
b) Phương pháp trao đổi, thảo luận: sau khi dự giờ của đồng nghiệp,đồng nghiệp dự giờ của ngươi thực hiện đề tài, đồng nghiệp và người thực hiện đề
Trang 4tài tiến hành trao đổi , thảo luận để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho tiết dạy
c) Phương pháp thực hiện: Giáo viên tiến hành dạy thử nghiệm theo mục đích yêu cầu cụ thể của tiết dạy
d) Phương pháp điều tra: Giáo viên cho học sinh thực hành ngay trên lớp
để nắm được kết quả của học sinh sau khi dạy
-Thơì gian nghiên cứu:Bắt đầu từ tháng 9 /2017.Kết thúc vào tháng 3/2018
4.3.Nhiệm vụ và phương hướng.
-Căn cứ vào nhiệm vụ năm học
-Căn cứ vào yêu cầu cơ bản về kiến thức kĩ năng của môn Tiếng Anh
-Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu, tôi cần phải thực hiện các nhiệm vụ sau: +Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn tiếng Anh, các kỹ thuật, phương pháp dạy tiếng Anh
+Thao giảng, dạy thử nghiệm
+Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi, rút kinh nghiệm
+Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của học sinh để từ đó có sự điều chỉnh, bổ sung hợp lý
5.Ngày sáng kiến được áp dụng:
Từ tháng 9 năm 2017
6 Mô tả về bản chất sáng kiến.
6.1.Về nội dung sáng kiến.
Để giúp các em học sinh khắc phục được khó khăn trong việc học ngoại ngữ là một vấn đề không hề đơn giản.Trong khi đó điều kiện nhà trường còn thiếu trang thiết bị phục vụ cho bộ môn:phòng lab,bảng tương tác,máy chiếu
…
- Còn một số ít học sinh dân tộc, học sinh khuyết tật gặp khó khăn trong việc tiếp cận và nắm bắt ngôn ngữ mới.Từ đó, có ảnh hưởng không ít đến chất lượng dạy-học
Trang 5-Hầu hết học sinh ở vùng nông thôn, phát âm tiếng địa phương nên khi đọc tiếng Anh không chuẩn, thường có xu hướng phát âm tiếng Anh theo cách Việt hoá
Trong khi đó phương pháp giảng dạy hiện đại hiện nay “Lấy học sinh làm trung tâm” là phương pháp giảng dạy lấy học sinh làm chủ thể trong quá trình tìm hiểu khai thác kiến thức Trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy thì đồ dùng trực quan có một vai trò vô cùng quan trọng giúp học sinh có khả năng tư duy cao độ, tập trung quan sát tìm hiểu và nghiên cứu thông qua kênh hình, xây dựng lên kiến thức bài học
Người thầy đóng vai trò làm người hướng dẫn, thiết kế những hoạt động học tập giúp học sinh tự thu thập được thông tin và xử lý thông tin, tự phát hiện ra chủ điểm và nội dung kiến thức chính của bài học mới Tổ chức cho học sinh khai thác triệt để kiến thức, xây dựng kiến thức tình huống thông qua kênh hình Đồ dùng trực quan sẵn có để thu thập thông tin mới qua quan sát hình vẽ, vật thật, mô hình sẵn có quanh ta để rút ra kết luận hoặc khắc ghi cấu trúc, ngữ nghĩa sâu và lâu hơn Học sinh tích cực tham gia và tìm hiểu nghiên cứu kiến thức, không còn tình trạng học sinh ngồi thụ động tiếp thu những kiến thức bài học do giáo viên trình bày trong sách giáo khoa mà chủ động tham gia vào quá trình tìm hiểu, tiếp nhận kiến thức và phát hiện ra nội dung, kiến thức bài học mới Chính vì vậy sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy Tiếng Anh là vô cùng cần thiết và hữu ích Nhưng sử dụng như thế nào cho hiệu quả tuỳ thuộc khả năng của mỗi giáo viên
* Các biện pháp tiến hành khi sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy
a Vai trò của dụng cụ trực quan
Như đã được đề cập ở trên, dụng cụ trực quan đóng một vai trò hỗ trợ tích cực trong việc dạy ngoại ngữ, cụ thể tôi đã sử dụng đồ dùng dạy học với những vai trò sau đây:
- Hỗ trợ làm rõ nghĩa của từ hoặc các khái niệm mới
Trang 6VD: Tranh ảnh giới thiệu các môn thể thao, dụng cụ của môn thể thao đó hay các nhạc cụ, v.v…
- Hỗ trợ tạo tình huống, ngữ cảnh để giới thiệu ngữ liệu mới, chủ đề, nội dung bài học hoặc ngữ cảnh giúp cho việc thực hành trở nên có nghĩa
- Là phương tiện giới hạn và khống chế phạm vi sử dụng ngôn ngữ của học sinh trong các bài tập máy móc
VD: Trong kỹ năng nói và viết học sinh chỉ luyện tập theo gợi ý của tranh
- Tạo tiền đề, làm cơ sở cho các bài tập thực hành
VD: Thảo luận qua tranh của các hoạt động trước khi nghe, nói
- Phản ánh, cung cấp các thông tin nội dung văn hóa giúp học sinh mở mang kiến thức và hiểu biết thế giới quanh mình
- Gây hứng thú, làm cho bài học trở nên thú vị và gần với cuộc sống thật hơn
b Các nguyên tắc khi sử dụng đồ dùng trực quan
Khi sử dụng đồ dùng trực quan cần chú ý các nguyên tắc sau:
- Phải căn cứ vào nội dung, yêu cầu giáo dục của bài học để lựa chọn đồ dùng trực quan tương ứng thích hợp
- Có phương pháp thích hợp đối với việc sử dụng mỗi loại đồ dùng trực quan
-Phải đảm bảo được sự quan sát đầy đủ đồ dùng trực quan của học sinh
- Phát huy tính tích cực của học sinh khi sử dụng đồ dùng trực quan
- Đảm bảo kết hợp lời nói với việc trình bày các đồ dùng trực quan , đồng thời rèn luyện khả năng thực hành của học sinh khi xây dựng và sử dụng
đồ dung trực quan như: miêu tả vât…
- Tùy theo yêu cầu của bài học và loại hình đồ dùng trực quan mà có các cách sử dụng khác nhau Loại đồ dùng trực quan treo tường được sử dụng nhiều nhất trong dạy học hiện nay là vật mẫu, bản đồ, tranh minh họa Trước
Trang 7khi sử dụng chúng cần chuẩn bị kĩ (nắm chắc nội dung, ý nghĩa của từng loại phục vụ cho nội dung nào của giờ học ) Trong khi giảng cần xác định đúng thời điểm sử dụng đồ dùng trực quan
- Trong dạy học môn tiếng Anh, việc kết hợp chặt chẽ giữa lời nói sinh động với sử dụng đồ dùng trực quan là một trong những điều quan trọng nhất
để thực hiện nhiệm vụ giáo dục và phát triển
- Sử dụng các đồ dùng trực quan cần theo một quy trình hợp lý để có thể khai thác tối đa kiến thức từ đồ dùng trực quan Cần chuẩn bị câu hỏi hoặc hệ thống câu hỏi dẫn dắt học sinh quan sát và tự khai thác kiến thức
c Các loại đồ dùng trực quan
Căn cứ vào tác động của trực quan đến các giác quan của người học và tính năng của trực quan trong giảng dạy ngoại ngữ, giáo học pháp ngoại ngữ chia trực quan ra ba loại chính:
- Trực quan nghe
Tác dụng của loại trực quan này giúp cho học sinh tiếp thu bài giảng và luyện tập nghe Giáo viên luyện cho học sinh tập nghe ngay từ lúc đầu học tiếng Anh Giáo viên cần tạo điều kiện cho tập nghe luôn tiếng Anh, nghe những hiệu lệnh, chỉ dẫn bằng những từ, cụm từ hoặc câu tiếng Anh đơn giản Ngoài việc nghe giáo viên nói, học sinh còn được nghe bạn bè nói và nghe qua các phương tiện luyện nghe khác như: băng đĩa của giáo trình Và phải đảm bảo:
-Lời nói phải rõ ràng, mạch lạc, diễn cảm và dứt khoát Giáo viên phải đứng ở vị trí nhất định để học sinh cả lớp có thể nghe rõ cách phát âm Tốc độ lời nói phải phù hợp với năng lực của học sinh mỗi lớp
- Băng, đĩa phải là giọng của người bản ngữ, tốc độ vừa phải, phát âm và ngữ điệu rõ ràng
- Trực quan nhìn
Trang 8Số lượng, loại hình của trực quan này rất phong phú Thông qua nhìn học sinh dễ nhận biết được các vấn đề về ngôn ngữ, nâng cao tầm hiểu biết về đất nước và con người của các nước nói tiếng Anh Bằng loại trực quan nhìn, học sinh có thể nhận biết được ngay những sự vật hiện tượng mà giáo viên muốn nói tới Khi sử dụng loại trực quan giáo viên cần chú ý tạo một thời gian thích đáng để học sinh quan sát sự vật từ đó có một khái niệm hoàn chỉnh Các đồ dùng trực quan nhìn là chổ dựa để học sinh nói, viết, nghe tiếng Anh được tốt hơn Trực quan nhìn hỗ trợ cho trực quan nghe Trực quan nhìn bao gồm:
+ Cử chỉ, điệu bộ, nét mặt của giáo viên: khi sử dụng cử chỉ, điệu bộ, nét mặt cần diễn đạt đúng nội dung ngữ liệu cần diễn đạt, tránh gây cười hoặc dẫn đến chỗ hiểu sai vấn đề cần dẫn giải
+ Các vật thật có sẵn trong tự nhiên, môi trường xung quanh hoặc có sẵn trong lớp học ví dụ: bản đồ, bảng viết… Tuy có sẵn nhưng khi biến chúng thành trực quan nhìn thì phải có sự chuẩn bị trước để tránh sự lúng túng hay
sử dụng trực quan không được tự nhiên hoặc không đúng chỗ
+ Tranh ảnh, hình vẽ minh họa dùng để dạy từ mới, luyện tập, cũng cố
và rèn luyện các kĩ năng Tác dụng của các loại tranh vẽ, hình vẽ minh họa dùng để tạo tình huống, miêu tả các vật và các hiện tượng xa lạ với các em như: con vẹt (parrot)…giúp các em hứng thú hơn với môn học
+ Tài liệu giáo khoa, sách bài tập cũng là một loại trực quan nhìn Trong quá trình giảng dạy một năm học với SGK mới so với SGK trước đây đã có những tiến bộ vượt bậc, kênh hình trong SGK với màu sắc đẹp, đã gây hứng thú cho học sinh và giúp giáo viên một phần nào trong quá trình chuẩn bị bài dạy Tuy nhiên giáo viên cũng phải chuẩn bị bài chu đáo và khai thác hết nội dung của tranh
+ Các bài tập phát tay “hand outs”: là một loại hình trực quan không thể thiếu trong việc dạy, luyện tập và cũng cố kiến thức Nhờ những bài tập như thế này, học sinh hiểu sâu hơn bài học Loại hình trực quan này cũng đòi hỏi ý
Trang 9thức chuẩn bị bài giảng ở mỗi giáo viên, nên chọn ngữ liệu nào cho phù hợp với trọng tâm của bài
- Trực quan nghe-nhìn
Điển hình là máy đèn chiếu, hình ảnh có lồng tiếng trực tiếp Đây loại trực quan tổng hợp đòi hỏi phải có thiết bị dạy học và phòng học tiếng riêng Tuy nhiên loại hình trực quan này chưa được sử dụng rộng rãi trong trường ta
do điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn
d Chuẩn bị đồ dùng trực quan
- Muốn sử dụng tốt đồ dùng trực quan trong giảng dạy tiếng Anh trước hết giáo viên phải biết được các loại đồ dùng trực quan và tác dụng của nó trong việc tìm hiểu và khai thác kiến thức ở từng bài học.Nếu sử dụng đồ dùng trực quan không khéo léo sẽ làm phân tán sự chú ý của học sinh dẫn đến học sinh không lĩnh hội được những nội dung chính của bài học
- Khi sử dụng đồ dùng trực quan giáo viên phải nghiên cứu nội dung bài học trước để chuẩn bị đồ dùng cho phù hợp với nội dung tiết dạy và đồ dùng đó phải được sử dụng một cách triệt để, tiết dạy đó sẽ hiệu quả hơn Có như vậy đồ dùng trực quan mới có giá trị để học sinh khai thác và tìm hiểu kiến thức tốt hơn trên cơ sở quan sát trao đổi nhóm để khắc sâu kiến thức Dùng đồ dùng trực quan phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn tiếng Anh góp phần làm học sinh dễ hiểu và tiếp nhận kiến thức dễ hơn, tạo sự thoải mái cho học sinh làm cho các em không còn ngại học ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng Sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy thì người dạy đóng vai trò là chỉ đạo, học sinh làm chủ trong quan sát và chủ động tìm hiểu nghiên cứu chủ điểm cũng như kiến thức của bài học mới, tạo được hứng thú
và kích thích tính tò mò, hiếu động, ham tìm hiểu ở học sinh Sau khi quan sát
đồ dùng trực quan, người dạy là người hướng dẫn gợi ý để học sinh xây dựng
và hướng tới nội dung chính, kiến thức trọng tâm của bài
Chính vì lẽ đó, đối với giáo viên phải chuẩn bị đồ dùng dạy học là một vấn đề quan trọng không thể thiếu được, nó quyết định đến việc thành công
Trang 10cho tiết dạy và cả quá trình dạy học, giáo viên cần có kế hoạch nghiên cứu ch-ương trình để chuẩn bị đồ dùng
e Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan
- Đây là phương pháp giáo viên tổ chức để cho học sinh quan sát đồ dùng trực quan, tìm hiểu kiến thức thông qua đồ dùng để xây dựng tình huống, đoán ngữ nghĩa của từ, dự đoán các hiện tượng, sự việc, thu thập thông tin dữ liệu để hướng học sinh vào chủ điểm bài học hoặc làm bài tập để
xử lý thông tin
- Để phát huy việc sử dụng đồ dùng trực quan tốt nhất cần kết hợp và linh hoạt sử dụng một số phương pháp cơ bản sau đây:
* Phương pháp làm mẫu (Model, Action, Talk - Mat) nhấn mạnh vào
việc hành động và làm mẫu theo các cấu trúc và mẫu câu rồi luyện kỹ, giúp cho học sinh hình thành kỹ năng sử dụng tiếng Anh một cách tối đa trong một lượng thời gian tối thiểu Phương pháp này tương đối phù hợp với hoàn cảnh dạy tiếng Anh ở Việt Nam vì có những ưu điểm sau:
+ Tiết kiệm được thời gian, học sinh hiểu ngay được nội dung, ngữ liệu qua động tác của giáo viên
+ Học sinh hiểu được mình phải làm gì khi luyện tập
+ Giúp giáo viên dùng toàn tiếng Anh để giảng giải một cấu trúc, một hoạt động mà không cần viện đến tiếng mẹ đẻ
Ví dụ: Muốn giới thiêu cho học sinh từ Sit down, stand up giáo viên lưu
ý học sinh nhìn giáo viên và làm hành động để học sinh đoán và hiểu nghĩa của từ
* Phương pháp phản ứng thể chất toàn bộ (Total Physical Response –
TPR) còn gọi là phương pháp nghe hiểu (The Comprehension Approach -CA)
nhằm giúp học sinh phản ứng toàn diện bằng động tác dựa trên sự liên kết giữa ngôn ngữ và hành động tự nhiên, cách làm này giúp học sinh liên tưởng
và nhớ lâu hơn
+ Đặc điểm của phương pháp TPR: