Sáng kiến kinh nghiệm: Lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và vền vững

Hoặc trong bài luyện tập của phép nhân phân số tiết 124 thì giáo viên phải dẫn dắt học sinh nhớ lại kiến thức của học kỳ 1 đó là: - Tính chất giao hoán của phép nhân - Tính chất kết hợp[r]

Phần I Những vấn đề chung

I Mục đích yêu cầu

Trong mọi nhà trường, đặc biệt là nhà trường tiểu học, việc nõng cao chất lượng dạy

và học của giỏo viờn và học sinh bao giờ cũng là mọi quan tõm hàng đầu bao trựm và chi phối mọi hoạt động khỏc Trong tất cả cỏc mụn học ở trường tiểu học thỡ mụn toỏn được coi là trọng tõm với số lượng tiết tương đối lớn (5 tiết/ tuần) Qua việc học toỏn, học sinh bước đầu nắm được kiến thức toỏn học cơ bản, cú cơ sở để học tốt cỏc mụn khỏc, giỳp cỏc em tự tin, luụn luụn vươn tới sự tỡm tũi, sỏng tạo Chương trỡnh toỏn 4, 5 mới là sự tiếp tục của toỏn 1.2.3 đó được thực hiện ở cỏc năm học trước (chương trỡnh SGK mới) Chương trỡnh toỏn mới đó cú những đổi mới về nội dung để tăng cường thực hành và ứng dụng kiến thức mới nhằm giỳp học sinh học tập tớch cực, linh hoạt, sỏng tạo theo năng lực của học sinh

Để đạt được mục tiờu mà chương trỡnh đề ra, trước hết giỏo viờn phải nắm chắc mục tiờu, nội dung, những khả năng cú thể khai thỏc trong từng bài Điều quan trọng là giỏo viờn phải xõy dựng những phương phỏp dạy và học giỳp học sinh tớch cực trong hoạt động học để nắm chắc và vận dụng thành thạo cỏc nội dung trong từng bài, gúp phần phỏt triển năng lực tư duy và năng lực thực hành của học sinh

II Thực trạng ban đầu

1.Tình hình nhà trường

Trường tiểu học Hưng Long đón nhận chuẩn Quốc Gia vào năm 2005 cũng như bao nhiêu trường khác trong huyện nhà trường còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất phần nào cũng ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục Học sinh đại bộ phận là con em thuần nông gia đình còn gặp nhiều khó khăn Nhận thức của các em còn hạn chế do ảnh hưởng của nhận thức về xã hội

2.Thực trạng về học sinh.

Học sinh trường tiểu học Hưng long m ột số em nhận thức còn chậm, các em còn chưa chịu khó học tập, gia đình chưa thực sự quan tâm Chính vì vậy chất lượng giáo dục những năm trước còn thấp so với yêu cầu kết quả đạt được qua các năm như sau:

Năm học 2007- 2008 môn toán toàn trường đạt 77,3 %

Năm học 2008 - 2009 môn toán toàn trường đạt 81,6 %

Năm học 2009 - 2010 môn toán toàn trường đạt 88,5 %

Qua các năm học chất lượng học sinh học môn toán đã được khảng định học sinh có ý thức học tập hơn Chất lượng hằng năm có nhiều chuyển biến rõ rệt tỷ lệ học sinh đạt khá giỏi cao hơn

Phần II

những giảI pháp đã ứng dụng Qua ba năm tôi được phân công giảng dạy lớp 4 + 5 tôi nhận thấy phần đa các em học

sinh học chương phân số còn gặp không ít khó khăn vì các em bắt đầu được làm quen với chương trình mới này nên tôi đã áp dụng một số phương pháp như sau:

1, Giáo viên phải nắm vững nội dung chương trình và tìm các phương pháp dạy sao cho phù hợp với đối tượng học sinh

2, Chuẩn bị kỹ cho tiết dạy với từng bài cụ thể như dạy bài mới và bài tập thực hành luyện tập chung về phân số Giáo viên phải nắm chắc nội dung bài, ứng dụng từng bài cụ thể vào từng đối tượng học sinh

3, Dạy cho học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức mới qua các phương pháp làm quen và hiểu ý nghĩa của từng dạng bài cụ thể để vận dụng thực hành

1a- Tôi dạy cho học sinh cách thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức đã học để học sinh nắm bắt bài một cách chắc chắn để vận dụng thực hành

Kết quả cụ thể:

Năm học 2008 -2009 Năm học 2009 -2010

TSHS TS % TS % TS % TS % TSHS TS % TS % TS %

Phần Thứ ba

Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 1.Cơ sở lý luận

Hiện nay giáo dục đang có tác dụng to lớn đến quá trình phát triển kinh tế của đất nước Nghị quyết TW II đã chỉ rõ “ Lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và vền vững” Để làm được điều đó một trong những vấn đề quan trọng cấp thiết phải nâng cao chhát lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

1.1Giả thiết

- Đặt ra mục tiêu nghiên cứu , nhiệm vụ nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm để làm gì?

- Tìm hiểu thực trạng nảy sinh kinh nghiệm, phân tích tình hình việc dạy chương phân số cho học sinh lớp 4 + 5 để rút ra nguyên nhân

- Nhiên cứu và áp dụng một số biện pháp dạy chương phân số cho học sinh lớp 4 + 5 của trường tiểu học Hưng Long

- Những chuyển biến sau khi áp dụng biện pháp

- Rút ra bài học kinh nghiệm sau khi áp dụng biện pháp

1, Phương pháp sử dụng nghiên cứu

a, Phương pháp chính

- Tổng kết kinh nghiệm

b, Phương pháp bổ trợ

- Phương pháp nghiên íưu điều tra cơ bản

- Phương pháp nghiên cứu tìm hiểu kinh nghiệm

- Phương pháp trò chuyện trao đổi

- Phương pháp quan sát

1.2 Các biện pháp thực hiện

a Phương phỏp dạy học bài mới

Giỏo viờn tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động học tập để giỳp học sinh: Khắc phục sự kộm khỏi quỏt, sự cứng nhắc của tư duy Dựa vào tớnh trực quan cụ thể trong tư duy của học sinh, giỏo viờn cần triển khai cỏc hoạt động mang tớnh chất thực tiễn, học

sinh phải được thao tác trên đồ dùng trực quan Từ đó, các em sẽ tự phát- hiện và tự giải

quyết nhiệm vụ bài học VD: Khi dạy bài “So sánh 2 phân số cùng mẫu số”

Nhiệm vụ của bài là học sinh phải xét xem 2 phân số đó có bằng nhau hay không và

nếu không bằng nhau thì phân số nào bé hơn, phân số nào lớn hơn

Khi dạy bài này, tôi cho học sinh cắt 2 hình tròn bằng nhau Mỗi hình tròn lại chia

thành 8 phần bằng nhau bằng cách gấp hình tròn đó thành 4 phần khít nhau Ở hình tròn

một, lấy hình tròn, ở hình tròn hai lấy hình tròn Học sinh sẽ gạch: Ở hình tròn một

8

2

8 3

là phần; ở hình tròn hai là 3 phần Sau đó tôi cho các em so sánh các phần gạch chéo của

2 hình tròn Qua phần so sánh, các em sẽ thấy: ) Từ đó rút ra cách so sánh

8

2 8

3 ( 8

3 8

2  hay 

cơ bản (như quy tắc SGK)

* Tự chiếm lĩnh kiến thức mới

VD: Trong bài “Phép nhân phân số” ( tiết 122)

Trước tiên tôi cho học sinh tìm hiểu ý nghĩa của phép nhân phân số thông qua cách

tính diện tích hình chữ nhật

- Giáo viên nêu: Tính diện tích hình chữ nhật có chiều dài 5m, chiều rộng 3m Và học

sinh nêu được S = 5 x 3 = 15 m 2

5

4

m

3 2

Giáo viên gợi ý để học sinh nêu được S =

3

2 5

4

x

- Muốn thực hiện được phép nhân , giáo viên cho học sinh quan sát trên hình vẽ:

3

2 5

4

x

1m

1m

m

3 2

m

5 4

Thông qua hình vẽ, học sinh phải nêu được:

- Hình vuông có s = 1m2

- Hình vuông có 15 ô, mỗi ô có s = m2

15 1

- Hình chữ nhật (phần tô màu) chiếm 8 ô Do đó diện tích hình chữ nhật bằng

2 Từ đó học sinh nêu được (m2)

m

15

8

15

8 3

2 5

4x 

Từ nhận xét trên, giáo viên hướng dẫn học sinh dựa vào ví dụ để rút ra quy tắc nhân

2 phân số Giáo viên lưu ý với học sinh: Kết quả phép tính phải là phân số tối giản

Sau khi học sinh đã biết cách nhân 2 phân số thì giáo viên khích lệ học sinh thi đua học tập bằng cách tự cho ví dụ về cách nhân 2 phân số và tự tìm lấy kết quả Ngoài ra giáo viên cho học sinh vận dụng cách tính để tìm chu vi, diện tích các hình đã học như: hình bình hành, hình vuông, hình chữ nhật

Quá trình dạy học toán như đã nêu ở trên sẽ giúp học sinh nắm chắc kiến thức, kỹ năng

cơ bản nhất, thông dụng nhất, hình thành phương pháp học tập (đặc biệt là phương pháo

tự học), biết cách giải quyết vấn đề gần gũi với đời sống

* Thiđt lđp mđi quan hđ giđa kiđn thđc mđi vđi kiđn thđc

đã hđc.

- VD: trong bài “phép cộng phân số” tiết 114

Ở bài này, thông qua ví dụ ở SGK, tôi và học sinh sẽ cùng thực hành trên băng giấy

- Chia băng giấy bằng 8 phần bằng nhau bằng cách gập đôi 3 lần theo chiều ngang

- Lần 1: Tô màu vào băng giấy

8 3

- Lần 2: Tô mầu vào băng giấy

8 2

- Lúc này, học sinh dễ dàng thấy phải thực hiện phép tính

8

2 8

3 

- Nhìn vào băng giấy của mình, học sinh sẽ nêu được cả 2 lần đã tô màu được băng

8 5

giấy.- Từ đó học sinh sẽ nêu ra được cách tính:

8

5 8

2 3 8

2 8

3    

Qua ví dụ trên, học sinh sẽ rút ra cách cộng 2 phân số cùng mẫu số bằng cách lấy tử số cộng với nhau và giữ nguyên mẫu số

- Ở bài phép cộng tiếp theo ( tiết 115) là phép cộng 2 phân số khác mẫu số

Lúc này từ ví dụ ở SGK, học sinh sẽ dễ dàng nêu được: Muốn biết cả 2 bạn đã lấy bao nhiêu phần của băng giấy màu thì phải thực hiện phép tính cộng:

3

1 2

1 

Sau đó, tôi sẽ dẫn dắt các em bằng các câu hỏi gợi ý:

- Nhận xét mẫu số của 2 phân số ( 2 phân số có mẫu số khác nhau)

- Muốn thực hiện được phép cộng 2 phân số này ta phải làm gì? ( Quy đồng mẫu số)

Sau đó học sinh tự quy đồng mẫu số và lại đưa về phép cộng 2 phân số cùng mẫu số như tiết trước

Như vậy với phương pháp dạy học bài mới như trên, học sinh có điều kiện ôn tập củng

cố kiến thức đã học và vận dụng những kiến thức đó để chiếm lĩnh tìm ra kiến thức mới, tìm ra nội dung tiềm ẩn trong bài học Phương pháp này còn góp phần rèn luyện tư duy cho học sinh; tìm tòi sự liên quan giữa kiến thức cũ và mới

A,Phương pháp dạy các nội dung thực hành luyện tập:

Nhiệm vụ chủ yếu của các tiết dạy thực hành luyện tập là củng cố kiến thức cơ bản

và rèn luyện các năng lực thực hành, giúp học sinh nhận ra rằng học không chỉ để biết

mà còn để làm, để vận dụng các kiến thức vào cuộc sống hằng ngày.

Khi dạy thực hành luyện tập cần lưu ý người giáo viên cần giúp mọi học đều tham gia vào hoạt động thực hành; luyện tập theo khả năng của mình bằng cách:

- Tổ chức cho học sinh làm các bài tập theo thứ tự sắp xếp trong SGK, không qua hoặc

bỏ qua bài tập nào kể cả các bài tập học sinh cho là dễ

- Không nên bắt học sinh chờ đợi nhau trong quá trình làm bài Sau mỗi bài, học sinh nên

tự kiểm tra sau đó nên chuyển sang làm bài tập tiếp theo

- Trong 1 số tiêt dạy, có thể học sinh này làm nhiều bài tập hơn học sinh khác Giáo viên cần giúp học sinh khai thác các nội dung tiềm ẩn trong mỗi bài tập

* VD: Bài 4 phần b, tiết 121

Tính bằng cách thuận tiện

15

21 3

5 5

2 12

20 5

2 12

13 12

7 5

2 12

13

12

7

5

2         

Ở bài này có thể một số học sinh vẫn thực hiện theo thứ tự thực hiện các phép tính trong biểu thức và vẫn ra kết quả như trên nhưng tính như vậy là chưa hợp lý, chưa nhanh Lúc này, giáo viên nên hướng học sinh áp dụng các tính chất đã học của phép cộng để học sinh có thể tự tìm ra cách tính và vận dụng kiến thức đó để giải các bài tập khác tương tự Hay ở tiết 124, bài tập số 4

Tính rồi rút gọn:

5

4 3

5

x

Ở bài này, học sinh thường làm như sau:

3

4 15

20 5 3

4 5 5

4 3

x

x x

lúc này, giáo viên nên rút gọn trước ( dựa vào tính chất bằng nhau của phân số) để tìm kết quả nhanh

3

4 5 3

4 5 5

4 3

5





x

x x

Hoặc trong bài luyện tập của phép nhân phân số ( tiết 124) thì giáo viên phải dẫn dắt học sinh nhớ lại kiến thức của học kỳ 1 đó là:

- Tính chất giao hoán của phép nhân

- Tính chất kết hợp của phép nhân

- Tính chất nhân một số với một tổng (hoặc một tổng với một số)

- Tính chất nhân một số với một hiệu (hoặc một hiệu với một số)

Để giúp học sinh có thể làm nhanh chóng bài tập loại này, học sinh phải vận dụng tính chất của phép nhân để tìm nhanh kết quả biểu thức

* VD:

5

2 21

17 21

17 5

3

x

= (áp dụng tính chất một số nhân với một tổng)









  5

2 5

3 21

17

x

= 1 21

17

x

=

21 17

Phần IV

Bài học kinh nghiệm

I Qua các biện pháp đã thực hiện và kết quả đạt được tôi đã rút ra bài học kinh nghiệm sau:

1.Trong quỏ trỡnh giảng dạy, tụi đó ỏp dụng cỏc phương phỏp trờn, tụi nhận thấy học sinh phai hứng thỳ học tập Cỏc em mạnh dạn phỏt biểu ý kiến xõy dựng bài, tớnh toỏn nhanh, chớnh xỏc

2 Học sinh ham học, tự tin, chất lượng học tập được nõng lờn một cỏch rừ rệt Trong quỏ trỡnh học toỏn, học sinh dần dần biết cỏch phỏt hiện, chiếm lĩnh kiến thức mới và cỏch giải quyết cỏc vấn đề gần gũi với đời sống Sự tiến bộ của cỏc em biểu hiện cụ thể qua điểm số

3 Cha mẹ học sinh yờn tõm, tin tưởng vào nhà trường, tớch cực ủng hộ việc dạy học của nhà trường

4.Giỏo viờn phải nhiệt tỡnh, phải tõm huyết với nghề, phải yờu thương học sinh, phải cú

kĩ năng sư phạm

II Kết luận

Trờn đõy là suy nghĩ của tụi về cỏch dạy một số bài trong chương phõn số của chương trỡnh toỏn 4, 5 mới, tụi đó ỏp dụng những cỏch dạy đú nhằm nõng cao chất lượng học toỏn cho lớp mà tụi phụ trỏch Bước đầu cỏc em đó thực sự phấn khởi, tự tin khi học toỏn Đối với tụi, cỏch dạy trờn đó gúp phần khụng nhỏ vào việc dạy học và giỏo dục cỏc em - những mầm non tương lai của đất nước

ý kiến của hội đồng khoa học cấp trường Người viết:

Nguyễn Văn Chung