Do đối tượng nghiên cứu của Triết học là những quy luật chung nhất, phổ biến nhất về sự vận động, phát triển của tự nhiên, xã hội và con người nên Triết học có vai trò là thế giới quan, [r]
Trang 1Ngày soạn: 1/8/2016 Tiết 1,2 PPCT
BÀI 1
THẾ GIỚI QUAN DUY VẬT
VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN BIỆN CHỨNG
( TIẾT 1)
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Về kiến thức
-Hiểu rõ được các khái niệm : triết học ,thế giới quan
-Nhận thấy được mối quan hệ giữa triết học và các môn khoa học khác -Hiểu được chức năng thế giới quan và phương pháp luận của triết học -Nắm được nội dung cơ bản bản chất của thế giới quan duy vật và thế giới quan duy tâm Từ đó phân biệt được sự khác nhau giữa chúng
2.Về kỹ năng
-Đánh giá được những biểu hiện của duy vật và duy tâm trong thực tiễn
3.Về thái độ
-Trân trọng ,ủng hộ,và học tập ý nghĩa của triết học biện chứng và khoa học -Có ý thức trau dồi thế giới quan duy vật và phương pháp luân biện chứng, đồng thời phê phán triết học duy tâm
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
1.Phương pháp dạy học
Các phương pháp đàm thoại như giảng giải, thuyết trình, vấn đáp, đặt vấn
đề, thảo luận nhóm …
2.Phương tiện dạy học
-Học sinh:SGK, vở ghi
-Giáo viên: SGK, SGV, giáo án
Trang 2D Tiến trình giờ dạy
1.Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: Không (Kiểm tra SGK).
3 Bài mới
*Giới thiệu bài mới
Đặt ra tình huống :
Lan là một học sinh giỏi toàn diện và được gia đình đặt rất nhiều kỳ vọng Trong đó, Lan đặc biệt yêu thích môn Văn để mai kia thi vào trường ĐHSP Nhưng bố mẹ Lan lại muốn Lan học khối A để sau này thi vào một trường kinh
tế Lan rất băn khoăn không biết giải quyết như thế nào, nên làm theo ý bố mẹ hay tiếp tục theo đuổi ước mơ của mình
Nếu em là Lan em sẽ giải quyết như thế nào?
Sau khi học sinh trả lời, GV đưa ra kết luận : Đứng trước một tình huống,
sự việc trong cuộc sống mỗi người đều có những cách nhìn nhận và giải quyết riêng Vậy muốn có một cách nhìn nhận và giải quyết đúng đắn cần có nền tảng
khoa học Đó chính là thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng
Trang 3HOẠT ĐỘNG CỦA
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm
và vai trò của triết học
-GV cho HS lấy VD về đối tượng
nghiên cứu của các môn khoa học cụ
thể
- HS: Trả lời theo gợi ý của GV
? Khoa học tự nhiên gồm những môn
khoa học nào?(nghiên cứu những gì)
? Khoa học xã hội bao gồm những
môn khoa học nào?
- HS: Trả lời, nhận xét, bổ sung
- GV: Nhận xét, kết luận
- GV: Giảng giải: Triết học chi phối
các môn khoa học cụ thể nên nó trở
thành thế giới quan, phương pháp luận
của khoa học Do đối tượng nghiên
cứu của Triết học là những quy luật
chung nhất, phổ biến nhất về sự vận
động, phát triển của tự nhiên, xã hội
và con người nên Triết học có vai trò
là thế giới quan, phương pháp luận
cho mọi hoạt động thực tiễn và hoạt
động nhận thức của con người
1.Thế giới quan và phương pháp luận
a Khái niệm,vai trò của triết học
-Triết học là hệ thống các quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và vị trí của con người trong thế giới đó
VD:Hóa học nghiên cứu sự cấu tạo, tính chất, sự biến đổi của các chất
Trang 4-GV: Triết học có giúp ích gì cho
con người hay không?
- HS: Suy nghĩ Trả lời
-GV: Nhận xét Kết luận
Hoạt động 2:
-GV: Lấy VD về truyện “Thần trụ
trời” và truyện “Thầy bói xem
voi”.Sau đó diễn giảng
=>GV: Em hiểu, thế giới quan là
gì?
- HS: Suy nghĩ Phát biểu ý kiến
- GV: Nhận xét Kết luận
- GV: Trong lịch sử hình thành và
phát triển, triết học cũng đã tồn tại rất
nhiều quan điểm khác nhau về cách
nhìn nhận và giải thích thế giới Song
nhìn chung có 2 quan điểm lớn: Đó là
quan điểm duy vật và quan điểm duy
tâm
-GV: Vậy vấn đề cơ bản của triết
học là gì?
-HS: Suy nghĩ Trả lời
- GV: Nhận xét Kết luận
-Vai trò của Triết học: Là thế giới quan
và phương pháp luận chung nhất, phổ biến nhất cho mọi hoạt động thực tiễn và hoạt động nhận thức của con người
b Thế giới quan duy vật và thế giới quan duy tâm
-Thế giới quan là toàn bộ những quan điểm và niềm tin định hướng cho hoạt động của con người trong cuộc sống
-Vấn đề cơ bản của Triết học gồm 2 mặt :
+ Mặt thứ nhất : Giữa vật chất(tồn tại,
tự nhiên) và ý thức (tư duy ,tinh thần),cái nào có trước cái nào có sau,cái nào quyết định cái nào?
+ Mặt thứ hai : con người có thể nhận thức được thế giới khách quan hay không?
Trang 5(Tùy cách trả lời mặt thứ nhất vấn
đề cơ bản của triết học mà các hệ
thống thế giới quan được xem là duy
vật hay duy tâm.)
- Vậy em hãy chỉ ra sự khác nhau
giữa thế giới quan duy vật và thế giới
quan duy tâm Lấy ví dụ cụ thể.
-HS: Suy nghĩ Trả lời
- GV: Nhận xét Kết luận
*Tích hợp: Giáo dục kĩ năng sống: tư
duy phê phán, giải quyết vấn đề: biết
nhận xét đánh giá được một số biểu
hiện của quan điểm duy vật hoặc duy
tâm, biện chứng hoặc siêu hình
-Thế giới quan duy vật cho rằng : vật chất
là cái có trước, cái quyết định ý thức Thế giới vật chất tồn tại khách quan, độc lập với ý thức con người ,không ai sáng tạo ra
và không ai có thể tiêu diệt được
-Thế giới quan duy tâm cho rằng : ý thức
là cái có trước và là cái sản sinh ra giới tự nhiên
4.Củng cố
GV nhắc lại kiến thức tiết học
Giải đáp thắc mắc của HS
5 Dặn dò
Đọc trước nội dung c, phần 1
E Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
Trang 6Ngày soạn:2/8/2016 Tiết 1,2 PPCT
BÀI 1
THẾ GIỚI QUAN DUY VẬT
VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN BIỆN CHỨNG
( TIẾT 2)
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Về kiến thức
-Hiểu rõ được các khái niệm : triết học ,thế giới quan
-Nhận thấy được mối quan hệ giữa triết học và các môn khoa học khác -Hiểu được chức năng thế giới quan và phương pháp luận của triết học -Nắm được nội dung cơ bản bản chất của thế giới quan duy vật và thế giới quan duy tâm Từ đó phân biệt được sự khác nhau giữa chúng
2.Về kỹ năng
-Đánh giá được những biểu hiện của duy vật và duy tâm trong thực tiễn
3.Về thái độ
-Trân trọng ,ủng hộ,và học tập ý nghĩa của triết học biện chứng và khoa học -Có ý thức trau dồi thế giới quan duy vật và phương pháp luân biện chứng, đồng thời phê phán triết học duy tâm
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
1.Phương pháp dạy học
Các phương pháp đàm thoại như giảng giải, thuyết trình, vấn đáp, đặt vấn
đề, thảo luận nhóm …
2.Phương tiện dạy học
-Học sinh:SGK, vở ghi
-Giáo viên: SGK, SGV, giáo án
Trang 7D Tiến trình giờ dạy
1.Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi 1: Hãy cho biết, Triết học là gì? Triết học có vai trò gì đối với
nhận thức con người?
Câu hỏi 2: Thế nào là thế giới quan? Phân biệt thế giới quan duy vật và thế
giới quan duy tâm
3 Giảng bài mới Tiết 1 đã cung cấp cho chúng ta những hiểu biết ban đầu về thế giới quan của Triết học Nó giúp con người nhận thức và cải tạo thế giới Tuy nhiên chỉ
có thế giới quan duy vật mới giúp con người nhận thức và giải thích đúng đắn như nó đang tồn tại Song vấn đề đặt ra là trong khi xem xét về thế giới con người sử dụng cách thức nào để đạt tới mục tiêu đặt ra Để đạt được điều đó, con người phải có phương pháp nhất định Khi nhu cầu con người càng cao thì cách thức để đạt tới mục tiêu đó càng phức tạp Để đạt được hiệu quả như mong muốn, cần phải có một khoa học nghiên cứu về nó và khái quát thành lý luận, Triết học gọi đó là phương pháp luận
Để hiểu rõ hơn vấn đề này chúng ta cùng tìm hiểu tiết học hôm nay
HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIÊN – HỌC SINH
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
Hoạt động 1: Tìm hiểu về
phương pháp luận
-GV: Kể cho HS nghe câu
chuyện Con quạ thông minh, sau
đó đặt câu hỏi: Con quạ thông
c Phương pháp luận biện chứng và phương pháp luận siêu hình
* Phương pháp luận là gì?
Mỗi người sẽ có cách thức khác nhau để đạt được mục đích mà mình đặt ra Cách thức để đạt được mục đích đặt ra đó gọi là phương pháp Tuy
Trang 8được nước trong bình? Ngoài cách
đó ra, theo em, còn cách nào khác
để uống được nước trong bình?
- HS: Phát biểu ý kiến cá nhân
- GV: Nhận xét Kết luận
Hoạt động 2: Tìm hiểu về
phương pháp luận biện chứng và
phương pháp luận siêu hình
-GV diễn giảng, sau đó đưa ra
KL
PPLBC và PPLSH đều là kết
quả của quá trình con người nhận
nhiên, loài người không chỉ dừng lại ở những cách thức cụ thể Mà từ những cách thức cụ thể
đó, người ta xây dựng, khái quát thành hệ thống
lý luận chặt chẽ để chỉ đạo trở lại các phương pháp cụ thể, đó là phương pháp luận
Phương pháp luận là học thuyết về phương
pháp nhận thức khoa học và cải tạo thế giới, bao gồm một hệ thống các quan điểm chỉ đạo việc tìm kiếm, xây dựng, lựa chọn và vận dụng các phương pháp cụ thể
Mỗi môn khoa học đều có phương pháp luận riêng thích hợp (PPL Toán học, PPL Sử học …) Nhưng cũng có phương pháp luận chung nhất ,bao quát các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy – đó là phương pháp luận Triết học
*Phương pháp luận biện chứng và phương pháp luận siêu hình
Trong lịch sử Triết học có hai phương pháp luận đối lập nhau đó là phương pháp luận biện chứng (PPLBC) và phương pháp luận siêu hình (PPLSH)
PPLBC là phương pháp xem xét sự vật, hiện
tượng trong sự ràng buộc lẫn nhau, trong sự vận động và phát triển không ngừng
PPLSH là phương pháp xem xét sự vật hiện
tượng một cách phiến diện, chỉ thấy chúng tồn tại
Trang 9thức thế giới khách quan Do hạn
chế của nó, PPLSH không thể đáp
ứng được những yêu cầu mới của
nhận thức khoa học và hoạt động
thực tiễn Trong khi đó, PPLBC lại
phản ánh đúng bản chất vốn có của
sự vật, giúp con người nhận thức
đúng và hành động đúng Vì thế,
PPLBC là đúng đắn và khoa học
trong trạng thái cô lập, không vận động, không phát triển, áp dụng một cách máy móc đặc tính của sự vật này vào sự vật khác
4 Củng cố
Hệ thống kiến thức toàn bài
Giải đáp thắc mắc của HS
5 Dặn dò
Làm bài tập trong SGK
Sưu tầm một số ví dụ về quan điểm biện chứng, siêu hình
Rút ra kết luận cho bản thân
Đọc và chuẩn bị trước bài mới
E Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
………