giáo viên nhận xét : Nhận xét, giải thích: Quan hệ giữa anh, chị A và B về mặt pháp lí không được coi là vợ chồng vì không có đăng kí kết hôn theo qui định của nhà nước Gv: Vậy hôn nhân [r]
Trang 1Người soạn: Lê Thanh Thủy
Ngày soạn: 22-3-2015
BÀI 12: CÔNG DÂN VỚI TÌNH YÊU, HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
( tiết 2)
A Mục tiêu bài học
Học xong bài này học sinh cần nắm được:
1 Về kiến thức
- Thế nào là hôn nhân, chế độ hôn nhân ở nước ta hiện nay
- Thế nào là gia đình và chức năng của gia đình, trách nhiệm của mỗi thành viên
2 Về kỹ năng
- Biết nhận xét , lý giải, phê phán một số quan niệm, thái độ, hành vi trong quan hệ hôn nhân và gia đình trong xã hội
- Biết thực hiện tốt trách nhiệm của bản thân trong gia đình
3 Về thái độ
- Yêu quý, trân trọng các mối quan hệ trong gia đình
- Đồng tình, ủng hộ các quan niệm, hành động đúng đắn và tiến
bộ về hôn nhân và gia đình
- Phê phán những nhận thức và hành vi lệch lạc sai trái về quan
hệ tình yêu, hôn nhân và gia đình trong điều kiện hiện nay
A Kiến thức trọng tâm
- Làm rõ những đặc trưng của chế độ hôn nhân ở nước ta hiện nay và chức năng của gia đình
- Làm rõ trách nhiệm của mỗi thành viên trong mối quan hệ gia đình
B Phương pháp, phương tiện dạy học
1 Phương pháp dạy học
Phần này có nội dung kiến thức gần gũi với đời sống của học sinh vì vậy khi giảng bài này có thể sử dụng kết hợp các phương pháp: thuyết trình,
Trang 2đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận nhóm để phát huy tính chủ động, sang tạo của học sinh trong đó phương pháp thuyết trình đóng vai trò chủ đạo
2 Phương tiện dạy học
- Sách giáo khoa, sách giáo viên GDCD lớp 10
- Máy tính, máy chiếu
- Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam
C Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức lớp(1 phút)
Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp…
2 Kiểm tra bài cũ
3 Dạy bài mới (36 phút)
Đặt vấn đề (1phút)
Qua bài học hôm trước các em đã biết được thế nào là tình yêu, làm thế nào để có được một tình yêu chân chính Theo năm tháng
sự phát triển của tình yêu sẽ dẫn hai người ấy đến đâu? Gia đình là gì? Làm thế nào để xây dựng cho mình một gia đình hạnh phúc? Tìm hiểu bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta giải quyết những vấn
đề trên
Dạy bài mới ( 35 phút)
Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung bài học
Đơn vị kiến thức 1: Hôn nhân
Giáo viên nêu tình huống “ Anh A
và chị B tự ý chung sống với nhau Sau
một thời gian giữa họ có một đứa con,
một căn nhà và một số tài sản khác”
Quan hệ giữa họ về mặt pháp lý có
được coi là vợ chồng hay không? Vì
sao?
Học sinh trả lời
2 Hôn nhân a.Hôn nhân là gì?
Trang 3giáo viên nhận xét : Nhận xét,
giải thích: Quan hệ giữa anh, chị A và
B về mặt pháp lí không được coi là vợ
chồng vì không có đăng kí kết hôn theo
qui định của nhà nước
Gv: Vậy hôn nhân là gì?
Giáo viên nhận xét, bổ sung rồi kết
luận =>
Hôn nhân là quan hệ vợ chồng sau khi
kết hôn
-Nó thể hiện quyền lợi, nghĩa vụ của
hai vợ chồng với nhau, được pháp luật
công nhận và do đó được pháp luật bảo
vệ
Giáo viên hỏi: Theo các em ở nước ta
pháp luật quy định tuổi kết hôn là bao
nhiêu?
Học sinh trả lời, giáo viên kết
luận=>
-Theo luật hôn nhân và gia đình năm
2000 nước ta có quy định :
Độ tuổi kết hôn của Nam là từ 20
tuổi trở lên, nữ 18 tuổi trở lên Tuy
nhiên nước ta khuyến khích kết hôn ở
độ tuổi cao hơn là : nam :22, nữ: 20.
Giáo viên hỏi: Theo các em việc kết
hôn được đánh dấu bằng sự kiện pháp
lý nào?
-Hôn nhân là quan hệ vợ chồng sau khi kết hôn
Trang 4Nếu không có sự kiện pháp lí đó thì có
được coi là hôn nhân hay không?
-Nó được đánh dấu bằng sự kiện pháp
lý là đăng ký kết hôn, được pháp luật
thừa nhận, nếu không đăng kí kết hôn
thì không được gọi là hôn nhân
Gv: sau khi đăng kí kết hôn đôi
nam nữ thường ra mắt làng xóm, bạn
bè, bằng cách tổ chức lễ cưới linh đình,
vì cả đời chỉ có một lần
Em có suy nghĩ gì về điều đó?
Hs: Trình bày ý kiến cá nhân
Gv: nhận xét giải thích:
Đám cưới là việc hệ trọng của
cá nhân và gia đình Tuỳ theo hoàn cảnh
và điều kiện cho phép mà tổ chức hợp
lí
Nhà nước khuyến khích lễ cưới
nên tổ chức trang trọng, vui vẻ, tiết
kiệm thực hiện đời sống mới của nhân
dân Không nên tổ chức linh đình phô
trương, gây tốn kém tiền của, thời gian
sức khoẻ của gia đình và người thân qua
đó bài trừ các hủ tục trong cưới xin
Trang 5Giáo viên nêu vấn đề: chế độ hôn
nhân của nước ta hiện nay như thế nào
cô và các em sẽ cùng nhau tìm hiểu
phần b
Gv:Chế độ hôn nhân hiện nay có khác
gì so với trước kia?
Học sinh trả lời.
Giáo viên đưa ra câu trả lời:
+Nguyên thuỷ: chế độ quần hôn.
+Xã hội phong kiến: đa thê.
+ hiện nay: hôn nhân tự nguyện và
tiến bộ
Xét tình huống sau: anh Hoàng
và chị Hoa gần nhà nhau Hoàng 21T
Hoa 17T cha mẹ Hoa do làm ăn thua lỗ
nợ nhà Hoàng nhiều Hoàng thì đã thích
hoa từ lâu nên đòi mẹ cưới Hoa cho
Hoàng rồi hứa sẽ trừ hết khoản nợ Hoa
phải nghe theo lời ba mẹ và lấy Hoàng
dù chưa đủ tuổi nhưng gia đình Hoàng
lo hết về mặt pháp lý Sau một thời gian
chung sống Hoa luôn buồn rầu vì người
chồng có tính trăng hoa và cô quyết
định li hôn với chồng nhưng gia đình
b Chế độ hôn nhân ở nước ta hiện nay:
Trang 6chồng và chồng nhất định không cho.
Gv: theo em tình huống trên hôn
nhân của Hoàng và hoa có tự nguyện
không có tiến bộ không? Vì sao?
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét giải thích thêm và
kết luận:
Hôn nhân trong tình huống trên
không được gọi là tự nguyện và tiến
bộ Hoa không vì trả nợ cho ba mẹ nên
phải lấy người mình không yêu Hoa
chưa đủ tuổi nhưng nhờ địa vị và tiền
của nhà Hoàng đã bất chấp tất cả Hoa
đã bị dằn vặt va không được chấp nhận
li hôn là không đúng dù cho cô có lí do
chính đáng
+ Hôn nhân tự nguyện và tiến bộ là
hôn nhân dựa trên tình yêu chân chính
+ Tự nguyện trong hôn nhân thể hiện
qua việc cá nhân được tự do kết hôn
theo luật đinh, tuy nhiên không phủ
nhận vai trò khuyên nhủ, tư vấn tích
cực của cha mẹ, người thân, bạn bè…
+ Hôn nhân tiến bộ là hôn nhân bảo
-Thứ nhất: hôn nhân tự nguyện và tiến bộ
Trang 7
đảm về mặt pháp lý, tức là phải đăng
ký kết hôn theo luật
+ Hôn nhân tự nguyện và tiến bộ còn
thể hiện ở việc bảo đảm các quyền tự
do li hôn
- Thứ hai: hôn nhân một vợ một
chồng vợ chồng bình đẳng
Gv:Em hiểu thế nào là hôn nhân
một vợ một chồng?
Hs: Trả lời:
Gv: Nhận xét chốt ý: Hôn nhân dựa
trên cơ sở là tình yêu chân chính là hôn
nhân một vợ một chồng, tình yêu
không thể chia sẻ được, vợ chồng phải
sống chung thủy, yêu thương nhau
Gv:Em hiểu vợ chồng bình đẳng
như thế nào?
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét, tổng kết
+ Bình đẳng trong quan hệ vợ chồng
không phải là sự cào bằng, chia đôi…
bình đẳng cần hiểu là vợ chồng có
nghĩa vụ và quyền lợi, quyền hạn
ngang nhau trong mọi mặt của đời
- Thứ hai: hôn nhân một vợ một chồng vợ chồng bình đẳng
Trang 8
sống gia đình.
Giáo viên hỏi học sinh : Trước kia
hôn nhân có bình đẳng một vợ một
chồng hay không ? Nếu không thì hôn
nhân trước kia được biểu hiện như thế
nào?
Trước kia hôn nhân không bình đẳng,
nam năm thê bảy thiếp, con gái chỉ
được lấy một chồng
Giáo viên thuyết trình: Sau khi đăng
ký kết hôn, tổ chức đám cưới, hai
người chung sống với nhau tạo thành
gia đình Vậy gia đình là gì? Mối quan
hệ gia đình và trách nhiệm của các
thành viên ra sao chúng ta chuyển sang
tìm hiểu phần 3
Đơn vị kiến thức 2: Gia đình
Giáo viên nêu câu hỏi, gọi bất kỳ học
sinh nào trả lời: Gia đình em sống ở
đâu, có bao nhiêu người, mối quan hệ
giữa các thành viên trong gia đình em
như thế nào?
Giáo viên kết luận, đưa ra khái niệm
gia đình =>
Giáo viên chia lớp thành 2 nhóm
thảo luận 2 vấn đề sau
3 Gia đình chức năng của gia đình, các mối quan hệ gia đình và trách nhiệm của các thành viên.
a.Gia đình là gì?
-Gia đình là một cộng đồng người chung sống
và gắn bó với nhau bởi hai mối quan hệ cơ bản là quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống
Trang 9Nhóm 1 và 2: Theo em, gia đình có
các chức năng cơ bản nào? Nội dung
Nhóm 3 và 4: Theo em gia đình có
những mối quan hệ cơ bản nào? Là
một thành viên trong gia đình, em đã
làm gì để giúp gia đình mình duy trì và
phát triển các mối quan hệ đó?
Thời gian cho mỗi nhóm chuẩn bị là
2 phút, trình bày là 3 phút.
Đại diện mỗi nhóm lên trình bày
Giáo viên đánh giá và đưa ra kết
luận=>
Chức năng duy trì nòi giống.
Đây là chức năng quan trọng nhất
của gia đình Nó góp phần tái sản xuất
sức lao động và gắn với sự tồn vong
của xã hội
Theo em, một gia đình Việt Nam nên
có mấy con? Vì sao?
Mỗi gia đình nên có 1 hoặc 2 con để
nuôi dạy cho tốt
Chức năng kinh tế.
Đây là chức năng rất quan trọng, nếu
thực hiện chức năng này không tốt sẽ
ảnh hưởng tới các chức năng khác của
gia đình
b.Chức năng của gia đình.
-Chức năng duy trì nòi giống.
-Chức năng kinh tế.
Trang 10
?Gia đình em có tổ chức sản xuất kinh
tế không?
Chức năng tổ chức đời sống gia đình.
Chức năng này có ý nghĩa quan trọng
trong việc duy trì hạnh phúc gia đình
? Chức năng tổ chức đời sống gia đình
có quan trọng không, để góp phần xây
dựng gia đình mình yên vui, hạnh
phúc, em có thể làm được gì?
Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục con
cái.
Đây là chức năng vô cùng quan trọng
của gia đình, tuy nhiên không phải ai
cũng thấy được tầm quan trọng của nó
Chức năng nuôi dưỡng và giáo dục con
cái là chức năng đóng vai trò cơ bản
trong việc tạo ra thế hệ tương lai cho
đất nước
?Có người cho rằng việc giáo dục trẻ
em là việc của nhà trường Em có nhận
xét gì về ý kiến này?
Giáo dục cần kết hợp gia đình nhà
trường xã hội, gia đình là trường học
đầu đời của mỗi con người, quyết định
đến việc hình thành và phát triển nhân
Chức năng tổ chức đời sống gia đình.
- Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục con cái.
Trang 11
cách trẻ em
Trong các chức của gia đình thì chức
năng nào quan trọng hơn cả? Vì sao?
Chức năng kinh tế là quan trọng nhất
vì nó là tiền đề để thực hiện các chức
năng khác
Giáo viên đặt câu hỏi:
? Theo em, trong gia đình có những
mối quan hệ nào?
Gv: quan hệ huyết thống và quan hệ
hôn nhân
Quan hệ giữa vợ chồng: Là mối quan
hệ cơ bản nhất trong gia đình Mối
quan hệ này có bềm vững hòa thuận thì
các mối quan hệ khác mới phát triển
hài hòa
? Theo em, nếu trong gia đình vợ
chồng bất hoà sẽ ảnh hưởng như thế
nào đến con cái?
Quan hệ cha mẹ và con cái: +Cha mẹ
có nghĩa vụ nuôi dưỡng, giáo dục con
cái
+Ngược lại con cái có nghĩa vụ, bổn
phận yêu quý, kính trọng, phụng
c)Mối quan hệ gia đình và trách nhiệm của mỗi thành viên.
-Quan hệ giữa vợ và chồng.
-Quan hệ giữa cha mẹ và con cái
-Quan hệ giữa ông bà và các cháu.
- Quan hệ giữa anh, chị em.
Trang 12
dưỡng… ông bà cha mẹ.
? Để trở thành một người con hiếu
thảo, em phải làm gì?
Quan hệ giữa ông bà và các cháu.
+Ông bà có trách nhiệm yêu thương,
quan tâm chăm sóc, giáo dục các cháu,
sống mẫu mực và nêu gương tốt cho
con cháu
+Cháu có bổn phận yêu thương, kính
trọng, hiếu thảo và có trách nhiệm
phụng dưỡng ông bà
? Em đã làm gì để phụng dưỡng, chăm
sóc ông bà? Em có thích những việc đó
không?
Quan hệ giữa anh, chị em.
Phải có trách nhiệm thương yêu tôn
trọng, đùm bọc và biết bảo ban, chăm
sóc, giúp đỡ nhau trong cuộc sống
? Trong gia đình em, quan hệ giữa anh
chị em có tốt không? Em hiểu thế nào
về câu tục ngữ:
“Anh em như thể tay chân”
GVKL: Tình yêu, hôn nhân và
gia đình là những vấn đề liên quan chặt
Trang 13chẽ với nhau Tình yêu chân chính sẽ
dẫn đến hôn nhân Hôn nhân sẽ tạo ra
cuộc sống gia đình hạnh phúc Một gia
đình hạnh phúc sẽ mang lại những điều
tốt đẹp cho mỗi thành viên trong gia
đình và là tế bào lành mạnh của xã hội
Hiểu rõ mối quan hệ tình yêu,
hôn nhân va gia đình không chỉ là trách
nhiệm, đạo đức của mỗi công dân với
xã hội mà là trách nhiệm, đạo đức của
bản thân
4 Luyện tập củng cố ( 3 phút)
Giáo viên khẳng định cho học sinh thấy rằng: Tình yêu chân chính của con người là tình yêu tất yếu dẫn đến hôn nhân và bước vào xây dựng cuộc sống gia đình hạnh phúc Gia đình hạnh phúc là nền tảng để xã hội ổn định và phát triển
Câu 1:tình yêu đích thực diễn biến theo 3 giai đoạn nào?
x a.tình yêu-hôn nhân-gia đình hạnh phúc
b.hôn nhân-gia đình hạnh phúc-tình yêu
c.hôn nhân-tình yêu-gia đình hạnh phúc
Câu 2: Sau khi đăng kí kết hôn, nam nữ thường tổ chức lễ cưới Lễ cưới nên:
a Tổ chức không cần trang trọng, vui vẻ là được
b Tổ chức linh đình, sang trọng để mở mày mở mặt với xóm làng
xc Tổ chức đơn giản nhưng trang trọng, tiết kiệm, vui vẻ
Trang 14Cho học sinh làm bài tập 3 SGK, kể tên một số câu ca dao tục ngữ
về gia đình và tình cảm anh chị em
5 Dặn dò, nhắc nhở ( 1 phút )
Giáo viên nhắc nhở học sinh về nhà học bài cũ, làm bài tập trong SGK, chuẩn bị bài mới bài 13: Công dân với cộng đồng