Giuùp HS: - Cảm nhận được tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm, hồn nhiên và cuộc sống chiến đấu nhiều gian khổ, hy sinh nhưng vẫn lạc quan của các nhân vật nữ thanh niên xung phong.. [r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 (HKII)
Tiết 141-142:
Lê Minh Khuê
I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
- Cảm nhận được tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm, hồn nhiên và cuộc sống
chiến đấu nhiều gian khổ, hy sinh nhưng vẫn lạc quan của các nhân vật nữ thanh niên
xung phong
- Thấy được nét đặc sắc trong cách miêu tả nhân vật và nghệ thuật kể chuyện của
tác giả
II- PHƯƠNG TIỆN HOẠT ĐỘNG
SGK, SGV, bảng phụ
III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: - Tóm tắt văn bản “Bến quê”
- Nêu cảm nhận về nhân vật Nhĩ
3 Giới thiệu bài mới: Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về cuộc sống, chiến
đấu của những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn những năm
chiến tranh chống Mỹ Từ đó, có điều kiện để nhìn nhận hiện thực chiến tranh một cách
toàn diện và thấu đáo hơn, cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn, tư tưởng cũng như phẩm chất
cao cả của một thế hệ trẻ Việt Nam yêu nước qua văn bản “Những ngôi sao xa xôi” của
Lê Minh Khuê
4 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
HĐ1: Đọc và tìm hiểu chú thích.
- Đọc tác phẩm: Chú ý giọng điệu, ngôn ngữ
- Nêu ngắn gọn tiểu sử tác giả
- Tóm tắt truyện
HĐ2: Tìm hiểu vai kể, tính cách các nhân vật.
- Truyện được trần thuật từ nhân vật nào? Tác
dụng ? (Chủ động thể hiện tư tưởng, tình cảm
qua cái nhìn, cách cảm của cô TNXP Phương
I- Đọc và tìm hiểu chú thích
- Lê Minh Khuê: 1949, Tĩnh Gia, Thanh Hóa, TNXP thời chống Mỹ, viết văn đầu những năm 1970 Sau 1975, bám sát những đổi mới
- Tóm tắt: (HS tự làm)
II- Tìm hiểu văn bản
1 Ngôi kể: Phương Định, ngôi 1
Tuần 29
Tiết 141,142: Những ngôi sao xa xôi Tiết 143: Chương trình địa phương phần tập làm văn Tiết 144: Trả bài Tập làm văn số 7
Tiết 145: Biên bản
NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
Trang 2Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Định – ngôi 1)
- Các nhân vật là ai ? (Định, Nho, chị Thao)
Họ có những nét chung nào ?
- Nêu cảm nhận về nhân vật Phương Định
Theo em, ở nhân vật Phương Định, ta nhận
thấy điều gì nổi trội nhất ?
HS có thể thảo luận, đại diện từng tổ lên
phát biểu (10 phút thảo luận).
- Tác giả đã tập trung miêu tả diễn biến tâm
trạng của cô trong một lần phá bom như thế
nào ? (Đến gần quả bom, cảm thấy ánh mắt
chiến sĩ, không sợ nữa, sẽ không đi khom, cẩn
thận bỏ gói thuốc, khỏa đất lấp lại, nép người
vào bức tường, nhìn đồng hồ, có nghĩ đến cái
chết, liệu mìn, bom có nổ)
Em có nhận xét gì về giọng kể, qua đó em có
nhận xét gì về cô trong khi làm nhiệm vụ ?
- Những chi tiết nào nói về tình yêu thương
đồng đội và tính cách dịu dàng của cô ?
- Tâm trạng của Phương Định khi phát hiện
mưa đá như thế nào ?
- Em có nhận xét gì về hình ảnh trong đoạn
miêu tả nỗi nhớ của Phương Định Qua đó, em
hãy nêu cảm nhận của mình về tâm hồn cô
(thảo luận).
- Nhận xét đặc điểm nghệ thuật của truyện ?
(Truyện ngắn, thuật lại ở ngôi thứ nhất
2 Nhân vật: Phương Định, Nho, Thao.
- Hoàn cảnh sống và chiến đấu gian khổ, hiểm nguy: san lấp đường, phá bom
- Những cô gái Hà Nội có tinh thần trách nhiệm cao và tình đồng đội gắn bó
- Mỗi người có cá tính riêng
3 Nhân vật Phương Định:
* Con gái Hà Nội, tóc dài, cổ cao, mắt có cái nhìn xa xăm, thích ngắm mình trong gương, hằng đêm say sưa hát ầm ĩ
* Trong một lần phá bom:
- “… đến gần quả bom… cảm thấy có ánh mắt chiến sĩ… không sợ… không đi khom… cẩn thận bỏ gói thuốc, khỏa đất, chạy lại chỗ núp… nép người vào bức tường… nhìn đồng hồ… có nghĩ đến cái chết”
Chủ động, bình tĩnh, dũng cảm, ý thức trách nhiệm, sẵn sàng hy sinh
- “… moi đất… bế Nho đặt lên đùi… rửa cho Nho… tiêm cho Nho”
Dịu dàng, yêu đồng đội Một nữ thanh niên xung phong đáng khâm phục
* Sau cuộc chiến:
- “… mưa đá… cha mẹ ơi… chạy vào… chạy ra… vui thích cuống cuồng”
- “… mưa tạnh… tiếc thẫn thờ… nhớ mẹ… cái cửa sổ… ngôi sao… bầu trời thành phố… bà bán kem… trẻ con… con đường… những ngọn đèn… hoa công viên… quả bóng”
Phương Định vừa là một chiến sĩ gan dạ, dũng cảm, vừa là một cô gái hồn nhiên đầy nữ tính và có lòng yêu quê hương da diết, lắng sâu
Trang 3Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
kết hợp với kể chuyện, giọng kể thay đổi theo
hoàn cảnh rất tự nhiên làm nổi bật tính cách
nhân vật: trẻ trung, hồn nhiên, đầy nữ tính)
HĐ3: Tổng kết.
HS nêu cảm nhận của mình về các nhân vật,
qua đó hình dung thế hệ trẻ thời chống Mỹ
cứu nước
Ghi nhớ (SGK).
IV- Luyện tập
SGK
Tiết 143:
I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
- Nắm chắc các tác phẩm truyện đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 9: tên tác phẩm, tác giả, thời gian sáng tác, nhân vật chính, cốt truyện, nội dung và đặc sắc nghệ thuật
- Củng cố những hiểu biết về thể loại truyện trần thuật, xây dựng nhân vật, cốt truyện và tình huống
II- PHƯƠNG TIỆN HOẠT ĐỘNG
SGK, SGV
III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
HĐ 1: GV cho HS phát biểu, ghi vào bảng liệt kê tác phẩm:
TT TÊN TÁC PHẨM TÁC GIẢ NƯỚC NĂM S TÁC TÓM TẮT
NỘI DUNG (GV sử dụng bảng thống kê ở SGV, tập II, trang 153)
HĐ 2: Cuộc sống của đất nước và con người Việt Nam:
- Đất nước khó khăn, liên tiếp chống ngoại xâm, nhân dân vừa lao động vừa chiến đấu (“Làng, Chiếc lược ngà, Những ngôi sao xa xôi”)
- Con người Việt Nam nổi bật lên tình yêu làng, yêu nước, yêu kháng chiến, tinh thần lao động cần cù, tình nghĩa thủy chung:
+ Ông Hai + Ông Sáu
+ Anh thanh niên + Các cô TNXP
+ Khang (công nhân HTX)
Con người cũng có những trăn trở: Nhĩ (“Bến quê”)
Cùng cống hiến, góp phần xây dựng và bảo vệ cuộc sống mới
ÔN TẬP TRUYỆN
Trang 4HĐ 3: Nhận xét về một số nhân vật:
- Ông Hai: yêu làng một cách đặc biệt, gắn với yêu kháng chiến
- Anh thanh niên: có ý thức trách nhiệm cao, hy sinh cái riêng cho cuộc đời chung
- Ông Sáu: tình cha con thắm thiết trong kháng chiến
- Khang: chủ nhiệm HTX có trách nhiệm, sống nghĩa tình
- Phương Định: cô gái TNXP gốc Hà Nội, có cá tính, gắn bó với kỷ niệm, thương yêu đồng đội
HĐ 4: Tóm tắt, phân tích một số nhân vật.
Tiết 144:
I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
HS thể hiện kỹ năng làm bài nghị luận về tác phẩm văn học Qua đó, GV có cơ sở khẳng định khả năng qua việc đánh giá bài làm của các em
II- TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Lý thuyết nghị luận TPVH.
3 Trả bài TLV:
- GV ghi lại đề bài lên bảng
- Hướng dẫn HS nêu các yêu cầu của đề
- Nêu cách giải quyết đề bài trên
- Lập dàn ý
- Nhận xét lỗi từng phần của HS, sửa lỗi
4 Củng cố: GV đọc 1, 2 bài hay.
TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 7
Trang 5Tiết 145:
I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
HS nắm được mục đích yêu cầu, nội dung và cách viết biên bản
II- PHƯƠNG TIỆN HOẠT ĐỘNG.
SGK, SGV, một vài biên bản
III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Tổng kết ngữ pháp.
3 Bài mới: Giới thiệu các trường hợp viết biên bản.
HĐ1: GV cho HS đọc 2 biên bản.
HĐ2: Thảo luận nhóm, trả lời:
- Mục đích của biên bản (ghi gì ?)
- Yêu cầu về nội dung, hình thức
- Phân loại biên bản
- Cách viết biên bản
Đại diện 4 tổ trả lời
HĐ3: HS đọc Ghi nhớ.
HĐ4: Luyện tập: theo SGK.
Cho mỗi tổ làm 2 biên bản khác nhau (trang 123, 124
SGK)
GV nhận xét
I- Đặc điểm của biên bản
- Biên bản hội nghị…
- Biên bản sự vụ…
II- Cách viết biên bản
- Phần mở đầu
- Phần nội dung
- Phần kết thúc (SGK, trang 126)
III- Luyện tập
Bài tập 1, 2
Bài 2 về nhà làm
4 Củng cố: GV yêu cầu HS nêu mục đích, đặc điểm, cách viết từng phần của biên
bản
5 Hướng dẫn HS học tập ở nhà: Làm bài tập 2, trang 126 và chuẩn bị văn bản “
Rô-bin-xơn ngoài đảo hoang”
BIÊN BẢN