Giáo án Ngữ văn Lớp 9 - Tuần 33 - Phạm Văn May

Kịch có những thành công nào về nghệ thuật thảo luận - Thể hiện xung đột: Thể hiện xung đột cơ bản của vở kịch đến hồi IV đã bộc lộ gay gắt trong sự đối đầu giữa Ngọc với Thái, Cửu, tron[r]

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 (HKII)

TIẾT : 161,162:

Nguyễn Huy Tưởng

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp HS:

- Nắm được nội dung và ý nghĩa của đoạn trích hồi bốn vở kịch Bắc Sơn: xung đột cơ bản của vỡ kịch được bộc lộ gay gắt và tác động đến tâm lý của nhân vật Thơm, khiến cô đứng hẳn về phía cách mạng, ngay trong hoàn cảnh cuộc khởi nghĩa đang bị kẻ thù đàn áp khốc liệt

- Thấy được nghệ thuật viết kịch của Nguyễn Huy Tưởng, tạo doing tình huống, tổ chức đối thoại và hành động,thể hiện nội tâm và tính cách nhân vật

- Hình thành những hiểu biết sơ lược về thể loại kịch nói

II TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định

2 Bài cũ: Chứng minh trí tưởng tượng tuyệt vời và long yêu thương loài vật của nhà văn khi

đi sâu vào “tâm hồn” con chó Bấc

3 Bài mới

Bắc Sơn là vở kịch nói cách mạng đầu tiên trong nền văn học mới từ sau CMT8 1945 Vở kịch đã có tiếng cvang lớn lúc bấy giờ và tác động đáng kể đến sự chuyển biến của kịch trường Với vở kịch này, lần đầu tiên hiện thực cáhc mạng và những con người mới của cách mạng đã được đưa lên sân khấu một cách thành công

4 Tiến trình hoạt động

* Hoạt động 1 : Giới thiệu về tác giả, loại hình kịch và các thể kịch

Giới thiệu về tác giả (SGK), giới thiệu về kịch:

- Kịch là một trong ba loại hình văn học (tự sự, trữ tình, kịch), đồng

thời thuộc loại hình nghệ thuật sân khấu Phương thức thể hiện củqa

kịch bằng ngôn ngữ trực tiếp (đối thoại, độc thoại) và hành động của

nhânvật mà không thông qua lời người kể chuyện Kịch phản ánh đời

sống qua nhưng mâu thuẫn, xung đột thể hiện ra hành động kịch

- Phân chia các thể loại trong kịch: ca kịch, kịch thơ, kịch nói: hài kịch,

bi kịch, chính kịch: kịch ngắn, kịch dài

- Cấu trúc của một vở kịch: hồi, lớp (cảnh); thời gian và không gian

trong kịch

I Đọc và tìm hiểu chú thích

1 Tác giả: Nguyễn

Huy Tưởng (1912-1960) quê huyện Đông Anh Hà Nội Các tác phẩm của ông đề cao tinh thần dân tộc và giàu cảm hứng lịch sữ , là nhà văn chủ chốt của nền văn học cách

Tuần 33

Tiết 161,162: Bắc Sơn Tiết 163,164: Tổng kết Tập làm văn Tiết 165: Tôi và chúng ta

BẮC SƠN

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG

* Hoạt động 2 : Tóm tắt nội dung vở kịch, đọc đoạn trích và tìm hiểu

diễn biến hành động kịch trong đoạn trích

? Em hãy tóm tắt nội dung kịch Bắc Sơn

- SGK

- Cho HS đọc phân vai hai lớp đầu của đoạn trích, sau đó GV tóm tắt

sự việc trong hai lớp còn lại

GV nhắc lại các khái niệm xung đột kịch và hành động kịch

?Em hãy cho biết xung đột và hành động kịch trong các lớp kịch này

- Xung đột cơ bản trong lớp kịch Bắc sƠn là giữa lực lượng các mạng

và kẻ thù, xung đột cơ bản ấy được thể hiện thành những xung đột cụ

thể giữa các nhân vật và trong nội tâm một số nhân vật (Thơm, bà cụ

Phương)

Xung đột kịch diễn ra trong chuỗi các hành động kịch có quan hệ gắn

kết với nhau Trong hồi IV xung đột giữa cách mạng và kẻ thù được

thể hiện trong sự đối đầu giữa Ngọc cùng đồng bọn với Thái, Cửu

Xung đột ấy lại diễn ra trong hoàn cảnh cuộc khởi nghĩa đã bị đàn áp,

kẻ thù đang truy lùng những chiến sỹ cách mạng Nhưng xung đột ở

hồi kịch này còn diễn ra trong nhân vật Thơm và đã có bước ngoặc

quyết định, khiến cô lựa chọn cách đứng hẳn về phía cách mạng

* Hoạt động 3: Phân tích tâm trạng và hành động của nhân vật Thơm

? Nhân vật Thơm đã có biến chuyển như thế nào trong các lớp kịch này

GV nêu những nét chính về nhân vật Thơm ở các hồi trước để HS hiểu

được tâm trạng va 2hoàn cảnh của nhân vật ở hồi IV

- Thơmlà vợ Ngọc, một nho lại trong bộ mái cai trị của bọn thực dân

Pháp Thơm đã quen với cuộc sống an nhàn, được chồng chiều chuộng

lại thích sắm sửa , ăn diện Vì thế, cô đứng ngoài phong trào khi cuộc

khởi nghĩa nổ ra, mặc dù cha và em trai là những quần chúng tích cực

tham gia khởi nghĩa Nhưng ở Thơm chưa bị mất đi bản chất trung thực,

lòng tự trọng và tình thương người, một cô gái từng lớn lên trong 1 gia

đình nông dân lao động Chính vì thế Thơm quý trọng ông giáo Thái-

người cán bộ cách mạng đến củng cố phong trào sau khi cuộc khởi

nghĩa nổ ra Khi lực lượng cách mạng bị đàn áp, cả cha và em trai đều

hy sinh, Thơm ân hận và càng bị giày vò khi dần dần biết được rằng

Ngọc làm tai sai cho địch, dẫn quân Pháp về đánh úp lực lượng khởi

nghĩa

? Tâm trang và hành động của Thơm.

? Thơm ở trong hoàn cánh nào.

- Cuộc khởi nghĩa bịđàn áp, cha và em của Thơm bị hy sinh, mẹ bỏ đi

Như vậy, Thơm chỉ còn người thân duy nhất là Ngọc, nhưng y đã dần

lộ rõ bộ mặt Việt gian Nhưng bằng số tiền thưởng của bọn Pháp ,

Ngọc sẵn sàng và dễ dàng thỏa mãn những nhu cầu ăn diện của vợ

? Thơm có những day dứt ân hận gì

- Hình ảnh người cha trong lúc hy sinh, những lời cuối của ông, khẩu

súng trao cho Thơm, sự hy sinh của em trai, nhất là tình cảnh thương

tâm của người mẹ dường như hóa điên, bỏ nhà đi lang thang, tất cả

những hình ảnh và sự việc ấy luôn ám ảnh giày vò tâm trí cô Trong

hồi kịch này, nhiều lúc Thơm biểu lộ ân hận, đau khổ ra thành những

lời tự trách dưới dạng những lời nói với cha mẹ

mạng

2 Tác phẩm:

Kịch Bắc Sơn được sáng tác 1946, trong không khí sôi sục của những năm đầu cách mạng, lấy bối cảnh là cuộc khở nghĩa Bắc Sơn (1940-1941)

II Tìm hiểu văn bản:

1 Nhân vật Thơm -…Thơm nghe được nhiều người nó Ngọc dẫn quân Pháp vàođánh trường Vũ Lăng…nhiều đêm đi lùng bắt những người cách mạng

-…Chú ơi, Mé ơn ! chỉ tại con thôi!

-…Đã chắc gì những lời đồn? Nhưng itền thì lấy đâu mà lắm thế? -…Hai ông đừng đi hãy tạm vào đây may ra

Tâm trạng ân ậhn đau khổ , sự băn khoăn, nghi ngờ về Ngọc và thái độ dứt khoát đứng về phía cách mạng bảo vệ cho hai cán bộ của Thơm trong một tình huống bất ngờ.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG

? Sự băn khoăn nghi ngờ của cô đối với Ngọc ngày càng tăng như thế

nào

-Sự nghi ngờ khiến Thơm luôn tím cách dò xét ý nghĩ và hành động

của chồng để tìm hiểu sự thật Còn Ngọc thì luôn tìm cách lãng tránh

Tuy sự nghi ngờ ngày càng tăng nhưng Thơm vẫn cố níu lấy một chút

hy vọng Thơm không dễ dàng gì từ bỏ cuộc sống nhàn nhã và những

đồng tiền của chồng đưa cho để may sắm

? Tình huống nào bất ngờ xảy ra với Thơm, buộc cô phải lựa chọn thái

độ dứt khoát

- Thái và Cưu bị bọn Ngọc truy lùng, đã chạy nhằm vào chính nhà

Thơm Bản chất trung thực và lương thiện của Thơm, cùng với sự quý

mean sẵn có với Thái, và cả sự hồi hận, tất cả những điều đó đã khiến

cho Thơm hành động một cách mau lẹ và khôpn ngoan, không sợ nguy

hiểm để che giấu Thái và Cưu ngay trong buồng của mình Ở lớp III

kho Ngọc quay về nhà, Thơm đã không ngoan bình tĩnh che mắt Ngọc

để bảo vệ cho 2 người cách mạng Đồng thời, cũng chính là đến lúc

này, Thơm đã nhận rõ bộ mặt Việt gian cùng sự xấu xa của chồng

? Đặt nhân vật vào tình huống gay can và hoàn cảnh căng thẳng tác giả

có những thành công gì

- Nhân vật trong tình huống đó đã bộc lộ được đời sống nội tâm với

những nỗi day dứt, đau sót và ân hận của Thơm, để rồi nhân vật đã

hành động dứt khoát, đứng hẳn về phía cách mạng

? Qua nhân vật Thơm tác giả muốn khẳng định điều gì

- Ngay khi cả cuộc đấu tranh cách mạng gặp khó khăn , bị kẻ thù đàn

ápkhốc liệt, cách mạng vẫn không thể bị tiêu diệt, nó vẫn có thể thức

tỉnh quần chúng, cả với những người ở vị trí trung gian

* Hoạt động 4: Phân tích các nhân vật Ngọc, Thái, Cửu

? Nhận xét của em về nhân vật Ngọc

- Ngọcvốn chỉ là một anh nho, địa vị thấp kém trong bộ máy cai trị của

bọn thực dân, Ngọc nuôi tham vọng ngoi lên để thỏa mãn long tham

muốn địa vị , quyền lực và tiền tài Khi cuộc khởi nghĩa nổ ra, bộ máy

cai trị của thực dân ở Bắc Sơn bị đánh đổ Ngọc thù hận cách mạng Y

đã rắp tâm làm tai sai cho giặc, dẫn quân Pháp về căn cứ của lực lượng

khởi nghĩa Ngọc ra sức truy lùng những người cách mạng đang lẫn

trốn trong vùng đặt biệt là Thái và Cửu Mặt khác Ngọc lại cố che giấu

Thơm bản chất và hành động của y, và vì thế Ngọc lại càng ra sức

chiều chuộng vợ Tâm địa và tham vọng của Ngọc vẫn cứ lộ ra trước

Thơm Xây dựng một nhân vật phản diện như Ngọc , tác giả không chỉ

tập trung vào nhân vật những cái xấu, cái ác mà vẫn chú ý khắc hoạ

tính cách của một loại người, nhất quán nhưng không đơn giản

? Nhận xét về tính cách của hai nhân vật Thái, Cửu

- Đây là hai nhân vật phụ chỉ xuất hiện trong chốc lát Trong tình thế

nguy kịch, bị giặc truy đuổi, lại chạy nhằm vào chính nhà tên Ngọc,

Thái vẫn bình tĩnh sách suốt , củng cố được long tin của Thơmvào

những người cách mạng và thể hiện long tin vào bản chất của cô Còn

Cửu thì hăng hái nhưng nóng nảy,thiếu sự chính chắn, anh đã nghi ngờ

Thơm, còn định bắn cô Mãi đến lúc cuối, khi đã được Thơmcứu thoát,

Cửu mới hiểu mà tin Thơm

2 Nhân vật Ngọc

-…Mặt tôi thế này mà tôi đi làm cái việc ấy à…

-…Bắt được hai thằng ấy thì cũng được vài ngàn đồng…tậu được mấy mẫu ruông chạy được cái hàm cửu phẩm…

 Dù cố che giấu

Thơm nhưng bản chất Viết gian, tâm địa, tham vọng của Ngọc vẫn cứ bộc lộ rõ

3 Nhân vật Thái,

Cửu(nhân vật phụ)

a) Thái: …Anh đừng

nghi ngờ dòng máu cụ Phương Tôi tin…

 Bình tĩnh, sáng suột

b) Cửu: Tôi không tin

 Nóng nảy, thiếu sự

chín chắn

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG

* Hoạt động 5: Nhận xét về nghệ thuật kịch của đoạn trích

? Kịch có những thành công nào về nghệ thuật (thảo luận)

- Thể hiện xung đột: Thể hiện xung đột cơ bản của vở kịch đến hồi IV

đã bộc lộ gay gắt trong sự đối đầu giữa Ngọc với Thái, Cửu, trong hoàn

cảnh cuộc khởi nghĩa bị đàn áp và Ngọc cùng đồng bọn đang truy lùng

những người cách mạng Đồng thời xung đột kịch cũng diễn ra trong

nội tâm nhân vật Thơm, thúc đẩy diễn biến tâmtrang nhân vật để đi tới

bước ngoặc quan trọng

- Xây dựng tình huống : Tình huống éo le, bất ngờ, bộc lộ rõ xung đột

và thúc đẩy hành động kịch phát triển

- Ngôn ngữ đối thoại: Tác giả đã tổ chức được các đối thoại với những

nhịp điệu, giọng điệu khác nhau, phù hợp với từng đoạn của hành động

kịch Đối thoại đã bộc lộ rõ nội tâm và tính cách nhân vật

* Hoạt động 6: Tổng kết

- Dựa vào phần ghi nhớ GV tổng kết về giá trị nội dung và nghệ thuật

của đoạn trích

- GV củng cố kiến thức chung về kịch qua việc học đoạn trích kịch Bắc

Sơn

* Hoạt động 7: Luyện tập

Bài tập 1: Cho Hs tập đọc theo cách phân vai một đoạn trích kịch Bắc

Sơn

Bài tập 2: HS làm ở nhà

III Tổng kết Ghi nhớ SGK trang 209

IV Luyện tập Bài tập 1,2

Tiết 165,166:

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp học sinh ôn lại để nắm vững các kiểu văn bản đã học từ lớp 6 đến lớp 9, phân biệt các kiểu văn bản và nhận biết sự phối hợp của chúng trong thực tế làm văn

- Phân biệt kiểu văn bản và thể loại văn học

- Biết đọc các văn bản tùy theo đặc trưng kiểu văn bản của chúng, nâng cao năng lực đọc và viết các văn bản thông dụng

II TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ

3 Giới thiệu bài mới:

Học tốt các kiểu văn bản trong chương trình có ý nghĩa cơ bản đối với việc phát triển năng lực biểu đạt của học sinh trong tương lai Do đó với bài học này ngày hôm nay “Tổng kết tập

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

làm văn” sẽ giúp các em nắm vững các kiểu văn bản và nhận biết sự phối hợp của chúng trong thực tế làm văn

4 Tiến trình hoạt động:

* Hoạt động 1:

- Cho học sinh đọc bảng tổng kết trong SGK/213  Hướng

dẫn học sinh ôn tập

1 Gọi tên các kiểu văn bản đã học

 Văn bản tự sự

 Văn bản miêu tả

 Văn bản biểu cảm

 Văn bản thuyết minh

 Văn bản nghị luận

 Văn bản điều hành (hành chính, công vụ)

2 Nêu phương thức biểu đạt của các loại văn bản?

 Tự sự trình bày các sự việc ( sự kiện) có quan hệ nhân

quả dẫn đến kết cuộc với mục đích biểu hiện con người,

quy luật đời sống bày tỏ thái độ

 Miêu tả các tái hiện tính chất thuộc tính sự vật, hiện

tượng, giúp con người cảmnhận và hiểu được chúng

 Biểu cảm: bày tỏ trực tiếp hoặc gián tiếp tình cảm , cảm

xúc của con người đối với con người, thiên nhiên, xã hội,

sự vật

 Thuyết minh trình bày thuộc tính cấu tạo,nguyên nhân,

kết quả có ích hoặc có hại của sự vật hiện tượng để giúp

người đọc có tri thức khách quan và thái độ đủng đắn đối

với chúng

 Nghị luận: Trình bày tư tưởng, chủ trương, quan điểm

của con người đối với tự nhiên, xã hội, con người qua các

luận điểm, có luận cứ và lậpluận thuyết phục

 Văn bản điều hành: Trình bày theo mẫu chung và chịu

trách nhiệm về pháp lý các ý kiến, nguyện vọng của cá

nhân tập thể đối với cơ quan quản lý hoặc ngược lại bày tỏ

yêu cầu, quyết định của người cóthẩm quyền đối với người

có trách nhiệm thực thi, hoặc thỏa thuận giữa công dân với

nhau về lợi ích và nghĩa vụ

3 Các kiểu văn bản trên có thể thay thế cho nhau đựơc

không? Vì sao?

 Không  Vì mỗi kiểu văn bản có một phương thức biểu

đạt riêng

4 Hãy cho biết kiểu văn bản và thể loại tác phẩm văn học

có gì giống và khác nhau?

 Kiểu văn bản hình thức cơ bản nhất của mọi biểu đạt

 Thể loại tác phẩm văn học là sự thống nhất giữa một

loại nội dung với một dạng hình thức văn bản và phương

thức chiếm lĩnh đời sống

 Mỗi thể loại thường sử dụng một kiểu văn bản để làm

cơ sở

I Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn TTCS:

1 Văn bản tự sự

2 Văn bản miêu tả

3 Văn bản biểu cảm

4 Văn bản thuyết minh

5 Văn bản nghị luận

6 Văn bản điều hành (hành chính, công vụ)

5 Các phương thức biểu đạt trên có thể phối hợp với nhau

trong một văn bản cụ thể hay không? Vì sao?

 Các phương thức biểu đạt có thể phối hợp với nhau trong

một văn bản

 Tăng sức thuyết phục

 Ví dụ chuyện bến quê có sự kết hợp tự sự, trữ tình và

triết lý

* Hoạt động 2:

- GV ôn lại tinh thần thích hợp trong phần tập làm văn

1 Phần đọc, hiểu văn bản và tập làm văn có mối quan hệ

với nhau như thế nào?

 Mô phỏng

 Học phương pháp kết cấu

 Học diễn đạt

 Gợi ý sáng tạo

 Đọc nhiều để học tốt cách viết, không đọc, đọc ít, thì

viết không tốt, không hay

2 Phần tiếng việt có quan hệ như thế nào với phần đọc –

Hiểu văn bản và phần tập làm văn

 Phần Tiếng Việt góp phần nâng cao năng lực và viết các

văn bản tập làm văn và nhận biết được sự phối hợp cần

thiết của chúng trong thực tế làm văn

3 Các thao tác miêu tả, tự sự, nghị luận, biểu cảm thuyết

minh có ý nghĩa như thế nào đối với việc rèn luyện kỹ năng

tập làm văn?

 Phát triển năng lực biểu đạt và để tự khẳng định mình

trong cuộc sống

* Hoạt động 3:

- GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu lại 3 kiểu văn bản mà

các em đã học ở lớp 9

 Văn bản thuếyt minh

 Văn bản tự sự

 Văn bản nghị luận

- Dựa vào các câu hỏi của SGK/215-216

 Giúp HS nắm lại kiến thức cũ

II Phần tập làm văn trong chương trình ngữ văn THCS:

 Cần kết hợp phần đọc – phần hiểu văn bản và tập làm văn

 Kết hợp phần Tiếng việt với phần đọc hiểu văn bản và phần tập làm văn

 Kết hợp các thao tác miêu tả, tự sự, nghị luận, biểu cảm, thuyết minh

 Tính tích hợp

III Ba kiểu văn bản học ở lớp 9:

1 Văn bản thuyết minh

2 Văn bản tự sự

3 Văn bản nghị luận

5 Hướng dẫn học ở nhà:

 Xem lại bài tổng kết tập làm văn

 Soạn bài “Tôi và chúng ta”

TIẾT 165:

Luu Quang Vũ

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

Giúp HS :

- Cảm nhận được tính cách cuả các nhân vật, tiêu biểu Hoàng Việt, Nguyễn Chính Từ đó thấy được cuộc đấu tranh gay gắt giữa những con người mạnh dạn đổi mới, có tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm với những kẻ mang tư tưởng bảo thủ, lạc hậu trong sự chuyển mình mạnh mẽ cuả xã hội ta

- Hiểu thêm đặc điểm thể loại kịch như về cách tạo tình huống, phát triễn mâu thuẩn, cách miêu tả hành động và ngôn ngữ

B.PHƯƠNG THỨ THỰC HIỆN:

Sử dụng đèn chiếu

Hình ảnh : chân dung Lưu Quang Vũ, cảnh vở kịch

Hình vẽ : một cảnh trong đoạn trích

C TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN :

1 Kiểm tra bài cũ:

2 Giới thiệu bài mới:

3 Tổ chức các hoạt động:

*Hoạt đông 1: Đọc và tìm hiểu chú thích:

Bước 1 : Tìm hiểu chú thích về tác giả :

? Hãy đọc thầm phần chú thích về tác giả

Lưu Quang Vũ Em sẽ lưu ý về những

điểm nào về tác giả này? Dùng đèn

chiếu phóng ảnh chân dung Lưu Quang

Vũ đồng thời bổ sung vài nét về tác giả?

Lưu Quang Vũ trở thành nhà thơ khi còn

mặc áo lính Năm 1970, xuất ngũ, anh

tiếp tục làm thơ, viết báo, viết kịch Tên

tuổi của anh được đông đảo công chúng

biết đến với sự trân trọng, ngưỡng mộ

Và đến giữa năm 1980, Lưu Quang Vũ

trở thành hiện tượng đặc biệt trong đời

sống sân khấu Kịch của anh luôn thể

hiện trăn trở khát vọng hoàn thiện cuộc

sống , hoàn thiện con người và mang tính

dự báo làm rung động bao trái tim người

xem Tháng 8-1988, Lưu Quang Vũ cùng

với vợ – nhà thơ nữ tài hoa Xuân Quỳnh

và bé Quỳnh Thơ, 8 tuổi đột ngột ra đi

trong 1 vụ tai nạn thảm khốc khiến công

chúng cả nước hoàn toàn thương tiếc

Giáo viên dùng đèn chiếu phóng ảnh

đám tang Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh

HS đọc SGK và rút ra những điểm chính về tác giả

I.Đọc và tìm hiểu chú thích :

1.Tác giả : Lưu Quang Vũ (1948 – 1988)

- Quê : Phú Thọ

- Nhà thơ , nhà viết kịch

- Từng tham gia kháng chiến chống Mỹ

- Đạt nhiều thành công trong đời sống sân khấu Việt Nam những năm 1980

- 50 kịch bản

- Ngoì bút kịch nhạy bén, sác sảo , mang tính thời sự nóng hổi

TÔI VÀ CHÚNG TA

Hoạt động giáo viên Hoạt đông học sinh Ghi bảng

* Bước 2 : Tìm hiểu chú thích về vở kịch

: “Tôi và chúng ta”

Mời các em đọc phần chú thích thứ 2 về

tác phẩm kịch “ Tôi và chúng ta “

? Theo SGK , qua vở kịch, Lưu Quang

Vũ đặt ra 2 vấn đề xã hội, buôïc

chúng ta phải suy nghĩ .Đó là những

vấn đề nào ?

? Vị trí đoạn trích ta sẽ học?

GV giới thiệu qua về thành công của vở

kịch

Lưu Quang Vũ hoàn thành kịch bản này

vào muà hè năm 1984 và ngay lập tức ,

Đoàn kịch nói Hà Nội đã tập trung dàn

dựng với 1 khí thế hừng hực Ra mắt

khán giả Tp.HCM trong Hội diễn sân

khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm

1985, giành huy chương vàng hội diễn

cũng là gìanh tuyệt đối sự ngưỡng mộ

của quần chúng “Tôi và chúng ta “ đã

cất lên tiếng nói khát khao của cả cộng

đồng , như hồi kèn khởi động cho cả

nước bước vào thời kỳ đổi mới,

Đến năm 2003, vở kịch được dàn dựng

lại với êkíp diễn viên trẻ, đã làm sống

lại giá trị của “ Tôi và chúng ta “

*Hoạt động 2 : Tái hiện cảnh 3 của vở

kịch :

Phân công chuẩn bị:

* Nhóm 1 : diễn kịch : cảnh đầu của buổi

họp – Giám đốc Hoàng Việt với việc mở

rộng quy mô sản xuất

* Nhóm 2 : Tóm tắt phần giữa Giám đốc

Hoàng Việt với việc tổ chức lại nhân sự

* Nhóm 3 : đọc phân vai đoạn kịch còn

lại Giám đốc Hoàng Việt đối đầu với

Phó giám đốc Nguyễn Chính

* Nhóm 4 : Tóm tắt toàn cảnh 3

 01 HS nhóm 4 điều khiển chung

 Các nhóm lần lượt thực hiện các

hoạt động của mình

 GV nhận xét, đánh giá

*Hoạt động 3 : Hướng dẫn HS phân tích

tình huống kịch _ Mâu thuẩn cơ bản

?Ở cảnh này tác giả dựng tả sự việc gì ?

Sự việc đó diễn ra ở đâu?

Như ta thấy ở ban đầu, trong “Tôi và

chúng ta” , Lưu Quang Vũ đặt ra 2 vấn

HS dựa vào SGK để trả lời :

+ Không thể giử mãi các nguyên tắc , phương pháp của thời cũ trước sự biến chuyển sinh động của cuộc sống

+ Quan tâm đến quyền lợi , hạnh phúc con người

- Vị trí đoạn trích : Cảnh

3 (trong 9 cảnh của vở kịch)

2 “ Tôi và chúng ta” a.Vấn đề cơ bản của vở kịch

-Phải thay đổi những nguyên tắc , cơ chế lạc hậu , cứng nhắc để thúc đẩy sản xuất

-Phải quan tâm đến quyền lợi và hạnh phúc cá nhân

b.Vị trí phân tích : cảnh

3 (trong 9 cảnh của vở kịch)

Hoạt động giáo viên Hoạt đông học sinh Ghi bảng

đề bức xúc cuả xí nghiệp Thắng Lợi nói

riêng , của cả xã hội nói chung là : phải

thay đổi những nguyên tắc, cơ chế lạc

hậu , cứng nhắc để thúc đẩy sản xuất;

phải quan tâm đến quyền lợi , hạnh phúc

của con ngươì Và bây giờ , 2 vấn vấn đề

đó được đặt lên bàn giám đốc Hoàng

Việt – người vừa nhận chức được 1 năm

Chúng ta theo dõi xem người ta giải

quyết 2 vấn đề đó như thế nào ?

(GV ghi bảng đề mục thứ nhất “Một

cuộc đối đầu công khai”.)

? Kể tên , chức vụ các nhân vật có mặt

trong cảnh 3?

? Qua lới thoại của các nhân vật , ta có

thể được hiện trạng cuả xí nghiệp Thắng

Lợi ra sao?

GV bình : Đó là 1 xí nghệp luôn thất bại ,

luôn ở tình trạng “lỗ thật , lãi giả” , công

nhân không có việc làm, sống lay lắt

bằng đồng lương chết đói : mỗi ngày

công nhân làm việc 5 tiếng , nhiêu phân

xưởng phải nghỉ việc mà vẫn hưởng 70%

lương , và lương tháng của mỗi người chỉ

sống được 1 tuần Không ai tha thiết gì

đến công việc Xí nghiệp làm ra 1 triệu

phải tiêu tốn của nhà nước 4 triệu

Vậy mà nó vẫn tồn tại trong sự bao cấp

của nhà nước.Hiện trạng này không phải

chỉ riêng xí nghiệp Thắng Lợi trong vở

kịch mà là khá phổ biến với nhiều nhà

máy , xí nghiệp của ta lúc bấy giờ ,ảnh

hưởng nghiêm trọng đến đời sống toàn

xã hội và nền kinh tế quốc dân

? Trước hiện trạng của xí nghiệp do mình

tiếp nhận quản lí , giám đốc Hoàng Việt

đặt ra vấn đề gì trong buổi họp này ?

? Phải thay đổi là yêu cầu cấp bách của

xí nghiệp Thắng Lợi trong lúc này Cụ

thể là thay đổi gì, bắt đầu từ đâu?( Khi

đề nghị kỹ sư Lê Sơn trình bày dự án ?

Khi đề nghị trưởng phòng tổ chức tuyển

dụng công nhân ?Khi đề nghị công nhân

Dũng tu sửa máy móc , thiết bị ?)

Muốn thay đổi tình trạng xí nghiệp ,

muốn giải quyết 2 vấn đề cơ bản ( mà vở

kịch đặt ra ) trước mắt mở rộng sản xuất,

cũng có nghĩa là có nhiều thay đổi mạnh

=>Cuộc đối đầu gay gắt , công khai đầu tiên giữa phái khát khao đổi mới và phái bảo thủ tại cuộc họp ở phòng giám đốc Hoàng Việt

=>HS có thể nêu không đầy đủ, GV bổ sung và ghi bảng

II.Đọc và tìm hiểu văn bản :

1.Cuộc đối đầu công khai đầu tiên :

a.Hiện trạng xí nghiệp Thắng Lợi :

- Máy móc cũ kỹ , lạc hậu , quy mô sản xuất

bị thu nhỏ tổ chức phân công lao động không hợp lý

- Cơ chế quản lý nguyên tắc , cứng nhắc

- Đời sống công nhân khó khăn

Hoạt động giáo viên Hoạt đông học sinh Ghi bảng

mẽ và đồng bộ ( người – máy móc , vật

tư)

? Khi giám đốc Hoàng Việt quyết định

thực hiện sự thay đổi mạnh mẽ đồng bộ

trong xí nghiệp cuả mình , cũng có nghĩa

là nhân vật này được đặt trong tình

huống khá căng thẵng Đó là tình huống

nào ?

? Những người phản đối kế hoạch của

Hoàng Việt là ai ? Phản ứng của họ như

thế nào ? Mời các em đọc lại lời thoại

.GV lưu ý HS các cặp đối thoại giữa

giám đốc Hoàng Việt với các nhân vật

liên quan để thấy những đề nghị của anh

đều bị phản đối dù anh ở cương vị giám

đốc

? Phản ứng của phó giám đốc Nguyễn

Chính khi giám đốc đề nghị tuyển dụng

thêm nhân công : Phản ứng của bà

Trưởng phòng tài vụ khi giám đốc đề

nghị sử dụng thợ hợp đồng ?

? Phản ứng của trưởng phòng tài vụ khi

giám đốc ra lệnh cấp tiền cho tổ sửa

chữa máy móc , thiết bị ?

? Phản ứng cuả Nguyễn Chính khi giám

đốc đề nghị lương công nhân phải tặng ít

nhất 4 lần ?

? Phản ứng của quản đốc Trương khi

giám đốc quyết định từ nay xí nghiệp sẽ

không có chức quản đốc nữa ?

? Những người phản đối các kế hoạch

của giám đốc Hoàng Việt là những người

có vị trí như thế nào trong xí nghiệp ?

Qua đó , em nhận xét gì về họ ?

? Cả 5 lần đề nghị của giám đốc đều bị

cấp dưới phản dối cả 5 lần Trong tình

huống ấy , giám đốc Hoàng Việt có thaí

độ quyết định ra sao ?

? Nhận xét tình huống kịch được xây

dựng ở cảnh này ?

GV bình : giám đốc Hoàng Việt đã

công khai “tuyên chiến” với cơ chế

quản lí , phương thức tổ chức đã trở

nên lỗi thời Những công bố của

Hoàng Việt liên tục gây bất ngờ với

nhiều người , nhất là những người có

chức vụ trong xí nghiệp Tất nhiên ,

=>Phải thay đổi , không để hiện trạng này kéo dài.

Phải thay đổi hiện trạng ấy

Mở rộng quy mô sản xuất.

Nhân lực , Vật lực , tài lực

(người) (máy móc)

=>Giám đốc Hoàng Việt vấp phải sự chống đối khá quyết liệt của 1 số người trong xí nghiệp.

=> Phải thay đổi

-b.Cuộc đối đầu công khai :

-Kế hoạch sẽ tăng lên