Chuyên đề Rèn luyện kỹ năng nghe nhạc cho học sinh

Nghe nhạc không phải là nội dung chính trong bài học nhưng nếu được kết hợp một cách hài hòa thì tác dụng của nó sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn.. Trước tiên chúng ta t[r]

CHUYÊN ĐỀ Rèn luyện kỹ năng nghe nhạc cho học sinh

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Như chúng ta đã biết Âm nhạc là một món ăn tinh thần không thể thiếu đối với con người cũng như các loài vật và cây cỏ Nó không những giúp chúng ta giải trí mà còn có thể chữa được bệnh: trầm cảm,… Ngoài ra Âm nhạc còn phát huy trí tuệ thai nhi khi còn trong bụng mẹ…

Mục tiêu của môn Âm nhạc ở trường THCS là hình thành phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh, tạo cho các em có trình độ văn hóa âm nhạc nhất định góp phần giáo dục toàn diện và hài hòa nhân cách Để đạt được mục tiêu trên người dạy cần phải chú ý đến phương pháp giúp học sinh có hứng thú trong môn học và nâng cao chất lượng giảng dạy Âm nhạc còn là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm

mỹ cho học sinh, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người

Do đặc điểm lứa tuổi một số học sinh lớp 8, 9 còn ngại ngùng không mạnh dạn khi trình bày bài hát trước lớp Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường THCS nói chung, mặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hóa âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, lòng khát khao sáng tạo, cách tư duy sắc sảo, giàu tình cảm và sống vui tươi Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lí, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học sinh, tạo điều kiện để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò

Là một giáo viên giảng dạy bộ môn âm nhạc, bản thân tôi nhận thấy đó là một trong những yếu tố hết sức quan trọng

II NỘI DUNG:

1 Thực trạng của vấn đề:

a Thuận lợi:

Trường THCS Phong phú là trường không nằm ngoài tiến lộ nhưng được sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường nên việc dạy và học môn âm nhạc có nhiều thuận lợi:

- Nhà trường tạo điều kiện cho giáo viên hội giảng, thao giảng, tiết dạy tốt

- Giáo viên dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm lẫn nhau kịp thời

- Đa số học sinh thích học môn âm nhạc

- Có tương đối đầy đủ đồ dùng dạy học: đàn Organ, đàn Guitar, tranh bài hát, bài Tập đọc nhạc khối 8, 9

b Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi vẫn còn một số khó khăn khách quan:

- Môn âm nhạc đội ngũ giáo viên ít, phương pháp dạy còn hạn chế

- Đàn Organ ít, bị hư cục AC ADAPTOR, bảng phụ còn hạn chế

- Thời lượng dành cho môn học còn ít 1tiết/ tuần

2 Cơ sở lý luận của vấn đề:

Mục đích dạy học cho học sinh THCS âm nhạc là nghệ thuật truyền tải âm thanh bằng thời gian nó có ý nghĩa to lớn phát huy trí tưởng tượng tư duy sáng tạo Luyện tập kỹ năng nghe nhạc, theo phản xạ, giúp các em phân biệt được một cách cảm quan sinh động với những bài nhạc có giai điệu dễ nghe Khi tự tìm hiểu phân tích lí giải dưới sự hướng dẫn của giáo viên các em dễ ghi nhớ nội dung, dễ nghe và dễ thuộc bài nhạc

Ngày nay, song song với việc thay sách giáo khoa, đổi mới chương trình đó

là thay đổi phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng đào tạo, nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng tích cực, học sinh tự học, tự nghiên cứu, sau cho

“Kiến thức được chiếm lĩnh bởi người học”, khắc phục lối học một chiều, thụ động, rèn luyện nét tư duy sáng tạo của người học

Ngày nay ở Việt Nam học sinh có điều kiện thưởng thức nhiều thể loại âm nhạc trên các phương tiện thông tin đại chúng Bị nhiễu bởi sự đa dạng của các luồng thông tin, một số em có biểu hiện sai lệch về nhận thức khi nghe và cổ vũ cho những giai điệu tầm thường lời ca nghèo nàn của một trào lưu âm nhạc mang tính thương mại giải trí Đối với môn âm nhạc trường THCS thời gian lên lớp rất hạn chế một tuần chỉ có 45 phút mà có rất nhiều nội dung cần chuyển tải đến học sinh Còn thời gian giải trí của các em nghe nhạc trên kênh thông tin khác thì rất nhiều Vì vậy vấn đề đưa ra là chúng ta phải có biện pháp để gieo cho học sinh lòng say mê thưởng thức âm nhạc có giá trị nghệ thuật âm nhạc bác học

Âm nhạc bác học là những tác phẩm được sáng tác và trải qua thời gian dài vẫn còn giá trị được mọi người đón nhận yêu thích Đó là những tài sản văn hóa của nhân loại có nhiều tác dụng trong việc giáo dục thẩm mĩ cho mọi người nhất là cho lứa tuổi học sinh

3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:

Nghe nhạc không phải là nội dung chính trong bài học nhưng nếu được kết hợp một cách hài hòa thì tác dụng của nó sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy

bộ môn Trước tiên chúng ta tập lần cho học sinh nghe nhạc, đơn giản là lồng ghép trong các bài học:

- Đối với phần học hát:

Sau khi giới thiệu bài mới giáo viên có thể đệm đàn trình bày hoàn chỉnh bài hát

Đa số các em thích được nghe chính thầy cô thể hiện Tiếp đó giáo viên có thể cho học sinh nghe lại qua băng nhạc Mục đích để học sinh cảm nhận trọn vẹn về bài hát từ đó nhận ra khiếm khuyết của mình để sửa đổi kịp thời

VD: Học hát Tiếng chuông và ngọn cờ ( lớp 6)

Nhạc và lời: Phạm Tuyên

VD: Học hát Bóng dáng một ngôi trường ( lớp 9)

Nhạc và lời: Hoàng Lân

Giáo viên đàn và thể hiện bài hát cho học sinh nghe

Giáo viên cho học sinh nghe băng mẫu

Nếu còn thời gian giáo viên nên cho học sinh nghe 1, 2 bài hát do nhạc sĩ Phạm Tuyên, Hoàng Lân sáng tác

Sau khi học hát bài Bóng dáng một ngôi trường( lớp 9), có bài đọc thêm giới thiệu về nhạc sĩ Hoàng Hiệp và bài hát Câu hò bên bờ Hiền Lương Giáo viên có thể trình bày bài hát hoặc cho học nghe bài hát đó để học sinh cảm nhận

- Đối với Tập đọc nhạc:

Bài Tập đọc nhạc thường là những đoạn trích hay nhất trong bài hát Giáo viên nên cho học sinh nghe trọn vẹn cả bài hát như vậy học sinh sẽ cảm nhận được cái hay của bài hát, mở mang kiến thức và đem lại hứng thú học tập cho các em

VD: Bài Tập đọc nhạc số 8 (lớp 6)

Lá thuyền ước mơ

(Trích)

Nhạc và lời: Thảo Linh

Giáo viên đàn và thể hiện cả bài hát Lá thuyền ước mơ cho học sinh nghe

Cho học sinh xem sách giáo khoa trang 70 (Âm nhạc 6), giáo viên có thể hướng dẫn cho học sinh hát cả bài Lá thuyền ước mơ để đem lại hứng thú học tập cho các em

VD: Bài Tập đọc nhạc số 3 ( lớp 9)

Lá xanh

( Trích)

Nhạc và lời Hoàng Việt

Giáo viên đàn và thể hiện cả bài hát Lá xanh cho học sinh nghe

Giáo viên có thể hướng dẫn cho học sinh hát cả bài Lá xanh để đem lại hứng thú học tập cho các em

- Đối với nội dung Âm nhạc thường thức:

Giới thiệu chân dung nhạc sĩ kèm theo là việc giới thiệu một tác phẩm tiêu biểu Tìm hiểu về nhạc sĩ mà không cho học sinh nghe tác phẩm tiêu biểu của nhạc sĩ đó sáng tác là một thiếu sót Vì chỉ nghe trên lý thuyết học sinh sẽ không có ấn tượng

GV vẫn có thể trình bày hoặc cho học sinh nghe qua băng nhạc Nhiều trường hợp các em sẽ hát hòa theo điều đó có lợi cho kiến thức, tạo nên không khí học tập sôi nổi

Mức nâng cao là cho hoc sinh nghe những tác phẩm âm nhạc của các nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới: Mô-Da, Betoven, Trai-Cốp-Xki Đó là những nhà soạn nhạc thiên tài Những nhạc sĩ hàng đầu trên thế giới họ có một khối lượng tác phẩm âm nhạc đồ sộ Những tác phẩm này thuộc thể loại nhạc đàn mang tính giáo dục thẩm mĩ cao Đối với môi trường sư phạm trong nhà trường có lợi thế là giáo dục cùng một lúc được nhiều học sinh, trong cùng một độ tuổi với cùng một điều kiện như nhau Vì vậy nếu trong tiết học âm nhạc mà không cho học sinh nghe nhạc thì tiết học sẽ khô khan không có không khí học tập và tiết học không có kết quả

Như vậy để xây dựng kỹ năng nghe nhạc cho học sinh chúng ta nên làm những bước sau:

- Bắt đầu cho học sinh nghe những bản nhạc quen thuộc, dễ đi vào lòng người,

là những ca khúc nhẹ nhàng êm dịu và có nội dung hay Việc được nghe một bản nhạc hay là một mong muốn của nhiều người

- Nên cho học sinh nghe khoảng thời gian ngắn đến thời gian dài Dù là bản nhạc hay nhưng trong giai đoạn đầu nếu nghe trong thời gian ngắn sẽ không thu hút được sự chú ý của các em Chỉ nên nghe mỗi bản nhạc khoảng 1, 2 phút mỗi lần giới thiệu 2, 3 bản nhạc khác nhau

- Âm nhạc không lời rất có lợi cho hoc sinh làm cho tư duy tưởng tượng của học sinh được phát triển Giáo viên không cần giải thích nhiều mà để mặc cho tư

duy tưởng tượng của các em được bay bổng Chúng ta phải giới thiệu đôi nét về nội dung tác phẩm để học sinh định hướng và tưởng tượng

- Nghe nhạc phải là một quá trình lâu dài và được tiến hành thường xuyên Nếu chỉ được nghe một lần sẽ ít gây tác dụng đối với hoc sinh nhất là những tác phẩm giao hưởng Với điều kiện sẵn có là máy nghe giáo viên nên tìm tòi những tác phẩm âm nhạc và cho học sinh nghe vào cuối mỗi giờ, sau khi củng cố kiến thức vừa học

- Tổ chức nghe nhạc là hoạt động thi đua học tập Khi nghe nhạc là quá trình học sinh đã nghe và biết một số tác phẩm nhất định Giáo viên tổ chức thi đua học tập cho học sinh ( Nghe, nhận biết tác phẩm âm nhạc - đoán tên tác phẩm và tên tác giả) giữa các tổ, nhóm cá nhân chắc chắn sẽ thúc đẩy tinh thần học tập của các em

III KẾT LUẬN:

1 Kết quả của việc ứng dụng đề tài:

Qua thời gian ứng dụng đề tài: “ Rèn luyện kỹ năng nghe nhạc cho học

sinh” có nhiều sự tiến bộ trong học tập, yêu thích học tập bộ môn Các em có sự chuẩn bị bài ở nhà, tự tin, tích cực trong giờ học, kết quả học tập được nâng cao và đặc biệt là hăng hái tham gia các hoạt động sinh hoạt văn nghệ do trường tổ chức

2 Những kết luận trong quá trình nghiên cứu:

Âm nhạc có tác dụng làm giàu nguồn cảm xúc của con người Không phải

ai cũng có điều kiện và khả năng chơi nhạc, hát, nhưng nghe nhạc thì dễ hơn Vì vậy để cho học sinh biết nghe nhạc có chọn lọc là cả một quá trình lâu dài, không thể có kết quả tốt khi thử một lần Chúng ta nên tiến hành từng bước từ đơn giản đến nâng cao để gieo vào lòng trẻ thơ biết yêu thích những giai điệu mang tính nghệ thuật Từ đó nâng cao được chất lượng môn học Giúp học sinh có ý thức chủ động, theo phản xạ, giúp các em cảm nhận được một cách cảm quan sinh động với những bài nhạc có giai điệu quen thuộc

Tóm lại để có một phương pháp “ Rèn luyện kỹ năng nghe nhạc cho học sinh” nói riêng và Âm nhạc nói chung giáo viên phải chủ động sáng tạo để tìm

những biện pháp thủ thuật cụ thể và sử dụng một cách linh hoạt phù hợp với điều kiện dạy học và vừa sức với học sinh

Trên đây là một số ý kiến của tôi xoay quanh vấn đề giảng dạy

“ Rèn luyện kỹ năng nghe nhạc cho học sinh”, rất mong sự đóng góp ý kiến của các quý đồng nghiệp nhằm từng bước góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Âm nhạc

3 Những kiến nghị:

Cần quan tâm hơn nữa đến việc đầu tư các phương tiện, đồ dùng dạy học

cho bộ môn Âm nhạc

Láng Tròn, ngày 30 tháng 11 năm 2020

Người thực hiện

Nguyễn Thị Ngọc Bích