“Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm học sinh lớp 1”

Các em còn rụ rè bỡ ngỡ vì mới ở trường mầm non chuyển lên.Vấn đề đặt ra cho tôi bây giờ là từ thực trạng của lớp tôi phải làm sao để chính các em ấy luôn cảm thấy cô giáo như người mẹ h[r]

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN LẠC TRƯỜNG TIỂU HỌC PHẠM CÔNG BÌNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm học sinh lớp 1”

Người viết : Vũ Thị Hương

Chức vụ : Giáo viên chủ nhiệm lớp 1A

Đơn vị : Trường Tiểu học Phạm Công Bình

Đồng Văn, tháng 10 năm 2018

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU , ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Trong nhà trường, người giáo viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm nói riêng có một vị trí và vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc giáo dục và rèn luyện học sinh

Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và đào tạo đã phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện- học sinh tích cực” rộng khắp trên cả nước

“Trường học thân thiện” học sinh được học tập và sinh hoạt trong một bầu không khí thân thiện, gần gũi như ở gia đình Trường học, lớp học được các em coi như ngôi nhà chung , ngôi nhà thứ hai của mình Các em thấy được mỗi ngày đến trường, đến lớp là một ngày vui, bản thân các em thêm yêu trường, yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung

đó

Giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách, phát triển tư duy và nhận thức của học sinh là mục tiêu và là nhiệm vụ hàng đầu của nhà trường phổ thông Giáo dục đạo đức phải làm ngay từ nhỏ, càng sớm càng tốt, nhưng phải phù hợp với trẻ Tuổi thơ trong trắng dễ hấp thụ cái mới, dễ được cảm hoá, thuyết phục Những điều răn dạy ban đầu đến với trẻ bao giờ cũng in dấu ấn sâu đậm nhất Trong tâm trí trẻ nếu không có giáo dục sớm, trẻ cũng tiếp thu một cái gì đó ngoài dự kiến của chúng ta Những cái đó nếu là điều sai trái, việc giáo dục lại khó khăn gấp bội Học sinh lớp 1 cũng không phải là quá bé, với vốn ngôn ngữ, kinh nghiệm đạo đức

và kiến thức đã thu được ở gia đình, nhà trẻ, các lớp mẫu giáo, các em có thể tiếp thu các chuẩn mực đạo đức và kiến thức ban đầu ở dạng hành vi cụ thể không khó khăn, từ đó làm nẩy nở những tình cảm, thói quen đạo đức và những tư duy ban đầu của các em Và nếu chúng ta không quan tâm giáo dục ở lứa tuổi này thì đó là điều sai lầm của chúng ta và chúng ta là người đầu tiên phải gánh chịu hậu quả đó Đặc biệt ở lứa tuổi học sinh tiểu học, các em còn nhỏ Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt nhà trường, cha mẹ để quản lý, giáo dục các em, đồng thời là người bạn tốt, là nhân vật trung tâm để hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho học sinh Giáo viên Tiểu học là người trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy nhiều trên

lớp.Thời gian tiếp xúc với các em nhiều, dễ quan tâm theo dõi, uốn nắn những gì

mà các em còn thiếu sót Ngoài việc truyền đạt kiến thức, người giáo viên còn phải làm tốt công tác chủ nhiệm của mình bằng trái tim nhân hậu, hiểu biết tâm lí lứa tuổi, sở trườngcủa từng em đưa các em hòa nhập với cuộc sống cộng đồng trong xã hội Tất cả điều đó góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học trong giai đoạn hiện nay

Là một giáo viên chủ nhiệm, người “Ươm mầm, gieo hạt”để đào tạo ra những chủ nhân tương lai cho đất nước Trong những năm qua làm công tác chủ nhiệm, tôi đã đi sâu về nghiên cứu và áp dụng vào thực tiễn, luôn nghĩ phải làm gì để giúp các em “Mỗi ngày đến trường là một niềm vui” và học tập được tốt hơn Với suy nghĩ này, tôi đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 1

” Mong được chia sẻ và nhận được những đóng góp chân tình từ các thầy giáo, cô giáo

2 Tên sáng kiến

“Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 1”

3 Tác giả sáng kiến

- Họ và tên: Vũ Thị Hương

- Địa chỉ tác giả sang kiến: Trường Tiểu học Phạm Công Bình, xã Đồng Văn, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

Số điện thoai: 0365899612 E_mail: info@123doc.org

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

Vũ Thị Hương

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

- Nghiên cứu một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 1 Từ đó rút

ra được những bài học kinh nghiệm từ việc trải nghiệm thực tế

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

Tháng 9 năm 2016

7 Mô tả bản chất sáng kiến

CHƯƠNG I:

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

I Sơ lược lịch sử của vấn đề nghiên cứu.

Giáo dục Việt Nam đang trong quá trình đổi mới căn bản, toàn diện và hội nhập Bản chất của đổi mới giáo dục đã có sự thay đổi, đó là truyền thụ kiến thức

là chủ yếu sang giáo dục phát triển nhân cách, năng lực cho học sinh, lấy học sinh

làm trung tâm trong quá trình tổ chức cho học sinh học tập; tạo điều kiện thuận lợi

để học sinh phát triển và bộc lộ hết khả năng của mình

Vì vậy, người giáo viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học nói riêng cần thấy được vị trí quan trọng của mình từ đó quyết tâm phấn đấu nâng cao năng lực nghề nghiệp, đáp ứng sự thay đổi to lớn này

II Cơ sở lí luận và thực tiễn.

1 Cơ sở lý luận :

Đi học lớp 1 là một bước ngoặt quan trọng trong đời sống của trẻ.Từ hoạt

động chủ đạo của trẻ là hoạt động vui chơi ở giai đoạn mẫu giáo chuyển sang một loại hoạt động mới đó hoạt động học tập Sự chuyển đổi hoạt động chủ đạo này có tác động lớn đến tâm lý của trẻ.Vì vậy việc giáo dục đạo đức , hình thành và phát triển cho các em “ trí, đức, thể mỹ ” là rất quan trọng Các em được tham gia nhiều họa động nhất là việc trang trí lớp học thân thiện sẽ gây được hứng thú trong học tập Ngoài ra còn giúp các em cảm thấy vui vẻ, thoải mái khi đến trường

2 Cơ sở thực tiễn :

Năm học 2017 - 2018, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 1A Các em còn rụ rè bỡ ngỡ vì mới ở trường mầm non chuyển lên.Vấn đề đặt ra cho tôi bây giờ là từ thực trạng của lớp tôi phải làm sao để chính các em ấy luôn cảm thấy cô giáo như người mẹ hiền, hướng các em đến sự vui thích khi đến lớp học.Tạo cho các em có được niềm tin, niềm tự hào rằng mình đã trở thành học sinh

lớp 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Địa phương:

Đồng Văn là một xã có nền kinh tế ổn định và khá đồng đều Tuy nhiên, do đặc điểm bố mẹ đi làm ăn xa, các con ở nhà với ông bà nên các em chưa nhận được nhiều sự quan tâm, chăm sóc từ bố mẹ Do đó, sự phối hợp giữa giáo viên và

bố mẹ học sinh còn nhiều hạn chế

2 Đặc điểm tâm lý và nhận thức của học sinh lớp 1

Học sinh lớp 1 còn rất non nớt, đặc biệt tư duy trẻ lớp 1 cũng rất cụ thể cảm tính Các em rất ham hiểu biết, thích bắt chước, hiếu động chưa biết tập trung lâu sự chú ý vào một cái gì đó Năm đầu tiên của đời học sinh trẻ rất bỡ ngỡ với việc chuyển hoạt động chủ đạo từ chơi sang hoạt học tập, đặc biệt rất dễ xúc động với các yêu cầu và quy tắc của trường học

Năm học 2017- 2018 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 1A Lớp tôi có 38

em, trong đó số học sinh nữ 16 em Nhìn chung các em đều ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập Biết yêu thương, quan tâm giúp đỡ các bạn trong lớp

CHƯƠNG III MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 1

1 Xây dựng nền nếp lớp học:

a Nắm thông tin về học sinh

Là giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn

đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh

Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác điều tra thông tin

học sinh , vì là học sinh địa phương nên tôi năm rất rõ thông tin về từng học sinh

Qua những điều tôi đã tìm hiểu, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào Sổ Chủ nhiệm Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu rất rõ

về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo

dục học sinh

b Tổ chức bầu các ban cán sự của lớp:

Ban cán sự là một tổ chức được thành lập vì học sinh và do học sinh phụ trách nhằm đảm bảo cho các em tham gia một cách dân chủ và tích cực vào đời sống học đường Ban cán sự lớp giúp học sinh phát triển kĩ năng ra quyết định, kĩ năng hợp tác và kĩ năng lãnh đạo, đồng thời cũng chuẩn bị cho các em ý thức trách nhiệm khi thực hiện những quyền và bổn phận của mình

Việc bầu chọn và xây dựng ban cán sự là một công việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới Để

rèn luyện cho các em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm đối với tập thể, nên tôi tổ chức cho các em ứng cử và bầu cử để chọn lựa Ban cán sự của lớp Tiến trình bầu chọn Ban lãnh đạo hội đồng tự quản được diễn ra như sau:

- Đầu tiên, tôi phân tích để các em hiểu rõ về vai trò và trách nhiệm của người lớp trưởng và lớp phó

- Tôi khuyến khích các em xung phong ứng cử Sau đó chọn 5 học sinh tiêu biểu để cả lớp bầu chọn

- Tổ chức cho học sinh bầu chọn ban cán sự bằng hình thức giơ tay

Lần đầu tiên các em được bầu chọn, được thể hiện quyền “dân chủ’ của mình, tôi thấy các em rất vui, rất hào hứng, và 3 em được bầu chọn cũng cảm thấy vui, thấy tự hào

c Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban cán sự lớp:

Sau khi đã bầu chọn được 3 em Ban cán sự lớp đó là :

+ Lớp trưởng: Kim Đình Gia Bảo

+ Lớp phó học tập: Trịnh Quốc Hưng

+ Lớp phó đời sống: Đỗ Phương Thảo

Tôi chia các bạn trong lớp thành 4 tổ Mỗi tổ sẽ bầu ra một bạn tổ trưởng để điều hành tổ viên

- Tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho từng em trong Ban cán sự lớp như sau:

* Nhiệm vụ của Lớp trưởng:

- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp

- Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếp hàng tập thể dục

- Giữ trật tự lớp khi giáo viên nhận xét bài, khi giáo viên có việc phải ra khỏi lớp, khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần

- Đề nghị giáo viên tuyên dương, phê bình cá nhân hoặc tập thể

* Nhiệm vụ của lớp phó học tập :

- Tổ chức lớp truy bài 15 phút đầu giờ; giúp đỡ các bạn học yếu học bài, làm bài

- Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận hoặc trả lời câu hỏi trong tiết học khi giáo viên yêu cầu

- Theo dõi việc học tập của lớp trong các tiết chuyên

- Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học

* Nhiệm vụ của lớp phó đời sống:

- Quan tâm đến từng bạn trong lớp, khi các bạn gặp khó khăn cần báo ngay với giáo viên chủ nhiệm

- Cho lớp hát, tổ chức trò chơi đầu giờ tạo không khí thoải mái khi vào tiết học mới

* Nhiệm vụ của tổ trưởng:

- Theo dõi các bạn trong tổ của mình, báo cáo với lớp trưởng và cô giáo kịp

thời những việc xảy ra trong tổ mình

2 Trang trí lớp học thân thiện

a Trang trí lớp

Việc trang trí lớp học một cách sáng tạo, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí học sinh sẽ giúp cho các em có ý thức giữ gìn trường lớp của mình Ngoài những quy định về trang trí lớp học của ngành, tôi cùng phụ huynh học sinh vẽ thêm góc

để trưng bày các sản phẩm của các em như: các bài viết chữ đẹp, những tranh vẽ của các em hay các sản phẩm học tập khác Được tự tay treo những sản phẩm của mình học sinh cảm thấy rất vui và hứng thú

Góc bên trái lớp là thư viện thân thiện Thư viện lớp học là một công cụ quan trọng tạo cơ hội cho học sinh học tập một cách tích cực, chủ động, hiệu quả đồng thời cung cấp các nguồn tài liệu khác nhau để học sinh học tập và nghiên cứu Ngoài việc cung cấp thông tin cho học sinh, thư viện lớp học còn góp phần hình thành thói quen đọc sách cho các em ngay từ những năm đầu tiên khi bước chân tới trường, xây dựng nền tảng văn hóa đọc của mỗi người trong suốt cả cuộc đời

Mặc dù học sinh lớp 1 vào đầu học kì 1 chưa biết đọc nhưng tôi đã xây dựng thư viện thân thiện ngay từ đầu năm học đến hết học kì 1 thư viện của lớp tôi đã kha khá những quyển truyện tranh ngắn, tạp chí Măng non, Nhi đồng, chữ to, dễ

đọc, và đến hết học kì 1 học sinh lớp tôi bắt đầu đọc được những quyển truyện, tạp chí đó, tôi cảm thấy rất vui khi nhìn thấy các em cầm cuốn truyện đọc được trong các giờ giải lao, giờ nghỉ trưa

Trong lớp tôi dán các tấm ảnh của HS ở trung tâm lớp để hằng ngày các em được nhìn thấy hình ảnh của mình cùng các bạn trong lớp, các em có cảm giác mình được sống trong một tập thể tràn đầy tình yêu thương Qua đó giáo dục học sinh tinh thần trách nhiệm đối với tập thể lớp cũng như giáo dục các em tinh thần đoàn kết trong tập thể Với cách trang trí lớp học như vậy không chỉ học sinh thấy vui, hứng thú học tập mà bản thân tôi cũng cảm thấy lớp học như ngôi nhà thứ hai của mình vậy

b Thay đổi cách ứng xử của giáo viên

* Luôn luôn có lời nói, ánh mắt và cử chỉ thân thiện:

Lời nói là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của thầy cô giáo với học sinh Bởi vậy, giáo viên cần phải sử dụng lời nói sao cho đạt hiệu quả cao nhất Khi giao tiếp với học sinh tôi sử dụng ngôn ngữ sao cho các em dễ hiểu nhất Giàu hình ảnh và đạt giá trị biểu cảm cao Ngoài giá trị về nội dung ngôn ngữ, giáo viên còn phải diễn đạt bằng âm điệu phù hợp

* Không tiếc lời khen và đừng chê bai:

Khen ngợi là việc làm không thể thiếu trong giáo dục tiểu học đặc biệt là với học sinh lớp 1 Khi học sinh làm được việc tốt thì phải khen ngợi ngay để khích lệ, động viên Một lời khen có hiệu quả giáo dục gấp nhiều lần so với những lời chỉ trích, chê bai Đặc biệt với học sinh cá biệt thì lời động viên khen ngợi như là liều thuốc tinh thần giúp các em thay đổi hành vi theo hướng tích cực Khen ngợi kịp thời không những làm thay đổi hành vi của học sinh theo hướng tích cực mà còn là động cơ thúc đẩy qua trình học tập của các em, giúp học sinh ham thích và chăm chỉ học tập Hãy chắp cho trẻ đôi cánh, hãy tin ở các em, cho các em hi vọng

* Luôn có tiếng cười trong mỗi tiết học:

“Tiếng cười là liều thuốc bổ” tiếng cười trong dạy học sẽ làm tan đi không khí căng thẳng của tiết học Không những thế tiếng cười còn tạo ra sự hưng phấn để kích thích suy nghĩ, sự hài hước có thể tác động vào não để kích thích tư duy Vì

vậy trong quá trình giảng dạy tôi hay vận dụng sự hài hước để thu hút sự chú ý của học sinh, làm tăng tính hấp dẫn của vấn đề cần truyền đạt, giúp quá trình hình thành kiến thức diễn ra tự nhiên và nhẹ nhàng, đem lại kết quả cao Bên cạnh đó, không khí lớp học trở nên thân thiện hơn, có hứng thú để bắt đầu cho những tiết học khác

* Quan tâm và chia sẻ:

Giáo viên cần giáo dục học sinh biết quan tâm và chia sẻ, động viên thăm hỏi lẫn nhau trong học tập cũng như trong cuộc sống Tôi theo dõi ngày sinh của các em và thông báo để cả lớp tổ chức sinh nhật cho bạn của mình Quà sinh nhật

có thể là những lời chúc mừng hoặc những lời ca, tiếng hát của các bạn trong lớp Bên cạnh đó tôi có chuẩn bị một món quà nho nhỏ có thể là quyển vở, chiếc bút, để tặng các em trong ngày sinh nhật Điều này giúp các em thấy được sự quan tâm của cô giáo với các bạn trong lớp Từ đó giúp các em tự tin hợ trong học tập, rèn luyện, cũng như tham gia các hoạt động tập thể

Giáo viên chủ nhiệm là người rất gần gũi với học sinh, vì vậy tôi luôn cố gắng

để các em luôn cởi mở với thầy cô Hãy vừa là bạn, vừa là thầy của các em Giáo viên không cần phải che dấu tình cảm của mình với các em, nhưng phải tránh sự

ưu ái đặc biệt vớ một vài em nào đó Hãy cố nhìn thấy những ưu điểm ẩn sâu trong mỗi em Có thể cũng chính các em cũng không biết mình có những ưu điểm đó Giáo viên hãy giúp các em nhận ra , phát triển chúng thêm Hãy cố gắng sống hết mình với các em

3 Tăng cường sự tham gia các hoạt động của học sinh

* Xây dựng nội quy lớp học

Đầu năm học học sinh thảo luận để đưa ra ý kiến những điều em cùng bạn thực hiện trong năm học như: Không đi học muộn, Không ăn quà vặt, Việc làm này hết sức có ý nghĩa vì học sinh được tham gia, được cung cấp thông tin, được bày tỏ ý kiến của mình, ý kiến của các em được lắng nghe và tôn trọng Từ đó giúp học sinh hiểu, tôn trọng và thực hiện tốt những điều do chính các em đề ra Ngoài ra,học sinh còn được rèn kĩ năng giao tiếp, bày tỏ ý kiến và than gia quá trình ra

quyết định, phát huy tinh thần tập thể, nâng cao tinh thần trách nhiệm cho mỗi học sinh

(ảnh minh họa)

* Xây dựng hòm thư “Điều em muốn nói”:

Trong lớp học có nhưng em học sinh nhút nhát, không phải lúc nào các em cũng có thể trực tiếp nói thẳng mong muốn, suy nghĩ của mình với thầy cô giáo, với nhà trường Vì vậy thông qua hòm thư “Điều em muốn nói”học sinh được tự bày tỏ những khúc mắc, băn khoăn của mình về cuộc sống xung quanh các em, về trường, lớp, bạn bè và thầy cô Làm hòm thư như vậy sẽ rút ngắn khoảng cách giữa

cô và trò, được lắng nghe những chia sẻ, mong muốn của các em để từ đó kịp thời

có những điều chỉnh hợp lí, nhằm ngày càng nâng cao chất lượng giáo dục, tạo môi trường thân thiện trong lớp học

(ảnh minh họa)

* Xây dựng đôi bạn cùng tiến:

Trong cuộc sống của mỗi con người, ngoài những người thân trong gia đình

ra, ai cũng cần có bạn bè để chia sẻ Học sinh Tiểu học cũng vậy Nếu các em có nhiều bạn bè thân thiết trong lớp thì các em sẽ hợp tác vui vẻ với nhau và sẽ giúp

đỡ nhau cùng tiến bộ Em học giỏi sẽ giúp những em học yếu; ngược lại, em học yếu cũng dễ dàng nhờ bạn giúp đỡ mình học tập mà không phải e ngại, xấu hổ tình cảm bạn bè và chất lượng học tập của lớp

Trong mỗi lớp học bao giờ cũng có nhiều đối tượng học sinh, ngoài những học sinh khá, giỏi còn có những học sinh học chậm, chưa tiến bộ, các em tự ti, mặc cảm và thụ động trong học tập Tôi đã xây dựng mô hình học tập “Đôi bạn cùng tiến” hay “ Chúng mình cùng học” để những em học sinh học tốt sễ giúp đỡ, kèm cặp những em học chậm Kết quả thật bất ngờ, những em học sinh học chậm đã tiến bộ rất rõ rệt, các em đã mạnh dạn hơn khi tham gia thảo luận nhóm trong các tiết học, hăng hái phát biểu xây dựng bài

* Học mà chơi, chơi mà học