- Nắm được các nhân tố của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ và tác động của chúng đối với hiêụ quả giao tiếp - Biết vận dụng những tri thức đó vào việc đọc - hiểu VB và làm văn - SGK, S[r]
Trang 1Ngày soạn: 19/11/2006
Tiết theo PPCT: 39
Ký duyệt: Làm văn:
hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
- Hiểu #$%& hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ và các chức năng chính của ngôn ngữ trong giao tiếp
- Nắm #$%& các nhân tố của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ và tác
động của chúng đối với hiêụ quả giao tiếp
- Biết vận dụng những tri thức đó vào việc đọc - hiểu VB và làm văn
B phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
C CáCH THứC TIếN HàNH
tìm , kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
D tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Giới thiệu bài mới:
Giao tiếp bằng ngôn ngữ là phương diện quan trọng nhất của con người Vậy nó gồm những qúa trình nào? những thông tin gì ?gồm những nhân tố nào?Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó
Trang 2Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt
I Tìm hiểu bài:
1 Khái quát về giao tiếp và
hoạt động giao tiếp bằng ngôn
ngữ
( HS đọc SGK )
Em hãy kể ra những phương
tiện mà con người dùng làm
công cụ giao tiếp ?
Trong những phương tiện đó,
phương tiện nào quan trọng
nhất ? Vì sao?
Văn bản giao tiếp gồm mấy loại
thông tin ?Kể tên
Mối quan hệ giữa 2 thông tin?
2 Các chức năng chính của
ngôn ngữ trong giao tiếp
( HS đọc SGK )
a Các chức năng chính:
NN trong giao tiếp có mấy
chức năng?Hãy lấy VD và
phân tích
giao tiếp : + Ngôn ngữ
+ Điệu bộ, cử chỉ ( gật đầu, lắc đầu, nheo mẵt, nhún vai, vẫy tay )
+ Màu sắc, ánh sáng ( màu đen - đỏ- vàng- xanh trên bao bì thực phẩm, đèn hiệu giao thông )
+ Các loại mật mã
+ Hội hoạ, âm nhạc
- Trong số đó ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp
quan trọng nhất
- Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ là hoạt động cơ
Sản sinh văn bản và lĩnh hội văn bản :
+ Sản sinh văn bản là nói và viết
+ Lĩnh hội văn bản là đọc và nghe
- VB có 2 loại thông tin chính:
+ Thông tin miêu tả:Thông báo về các sự việc, sự
sống
+ Thông tin liên cá nhân: Sự cộng tác đối thoại
trong hoạt động giao tiếp sẽ tạo ra những quan hệ giữa các nhân vật tham gia giao tiếp
-> Trong giao tiếp cả 2 loại thông tin trên đều rất quan trọng, chúng có mối quan hệ hữu cơ, mật thiết với nhau
- Các chức năng chính của NN trong giao tiếp (3 chức năng )
+ Chức năng thông báo sự việc
VD: Hoà Bình chính thức #$%& công nhận là Thành phố loại 3 - Năm 2006
Trang 3b Hiệu quả:
3 Các nhân tố của hoạt động
giao tiếp bằng ngôn ngữ
* Bài tập 1 ( SGK)
Hãy chỉ ra các nhân tố có liên
quan đến VB Tổng quan nền
VHVN qua các thời kì lịch sử ?
( Xác định nhân vật giao tiếp,
công cụ giao tiếp, nội dung giao
tiếp, hoàn cảnh giao tiếp )
Có mấy nhân tố giao tiếp bằng
ngôn ngữ ? Kể tên và phân tích
cụ thể từng nhân tố ?
( HS đọc SGK )
+ Chức năng bộc lộ ( Biểu cảm)
VD: Hôm nay trời nóng nực quá
+ Chức năng tác động
- Hiệu quả : + Chức năng thông báo phát huy hiệu quả về nhận thức của văn bản
+ CN bộc lộ : Phát huy hiệu quả về tình cảm của VB + CN tác động : Phát huy hiệu quả về hành động của
VB
* Bài tập 1:
- Nhân vật giao tiếp :
+ $K viết : Tác giả viết SGK( Khi dạy GV là + $K đọc: HS ( Khi dạy bài này ở lớp thì HS là
- Công cụ giao tiếp và kênh giao tiếp:
+ Công cụ giao tiếp: Tiếng việt + Kênh giao tiếp : VB in trên giấy ( Khi dạy GV nói trực tiếp với HS )
- Nội dung giao tiếp : Giới thệu khái quát về VHVN
- Hoàn cảnh giao tiếp : Tiết đầu tiên về môn ngữ văn
nói riêng và ở THPT nói chung
- Có 4 nhân tố giao tiếp ( Nhân vật giao tiếp, công cụ giao tiếp, nội dung giao tiếp, hoàn cảnh giao tiếp )
a Nhân vật giao tiếp :
Mặc dù họ mang những kinh nghiệm riêng của mình
về nhiều lĩnh hiểu biết xã hội, về quan hệ ứng xử
vị trí cho nhau
b Công cụ giao tiếp và kênh giao tiếp:
chuyên chở thông tin ấy phải #$%& chuẩn hoá Nó đòi
Trang 4Các nhân tố của hoạt động
giao tiếp có mối quan hệ với
nhau như thế nào ?
4 Tác động của các nhân tố
giao tiếp đối với hiệu quả giao
tiếp:
( HS đọc SGK)
Tác động của các nhân tố giao
tiếp đối với hiệu qủa giao tiếp
như thế nào ?
II Luyện tập
1 Bài tập 2
( HS đọc SGK )
Trong giao tiếp hàng ngày,
bao giờ người Việt cũng phải
lựa chọn từ xưng hô cho phù
hợp Hãy giải thích lí do lựa
ứng để xử lí thông tin #$%& chuyển tải
- Kênh giao tiếp:
Kênh nói - nghe trực tiếp [ Kênh nói - nghe gián tiếp Kênh viết - đọc thông qua chữ viết
- Nội dung giao tiếp : + Phạm vi hiện thực ở bên ngoài ngôn ngữ - Tức sự
vật, sự việc nào đó -> Cần xác định rõ sự vật thế nào,
vì sao, ai làm, làm gì, với ai, ở đâu, khi nào, nhằm mục đích gì ?
+ Bản thân ngôn ngữ cũng có thể #$%& lấy làm nội dung giao tiếp ( VD: Trong giờ học Tiếng việt )
- Hoàn cảnh giao tiếp, gồm:
+ Không gian, thời gian cụ thể
thân tình
* Mối quan hệ : Các nhân tố giao tiếp này luôn có mối quan hệ mật thiết, hữu cơ để tạo nên một chỉnh thể giao tiếp
a Nhân vật giao tiếp : Quyết định tính chất của cuộc
giao tiếp là trang trọng hay thân mật
b Công cụ giao tiếp, kênh giao tiếp :Quyết định tính
tự do hay quy phạm của cuộc giao tiếp
c Nội dung giao tiếp : Quyết định tới hình thức giao
tiếp; quyết định tới sự quan tâm sâu sắc hay vừa phải,
d Hoàn cảnh giao tiếp : Quyết định mối quan hệ giữa các nhân vật giao tiếp là xã giao, giải pháp hay gần gũi , thân tình
xoay quanh:
- Phải phù hợp với các quan hệ giữa các nhân tố:
Trang 5chọn đó ? ( Nhóm 1 làm)
Phân tích cách xưng hô của
Cải và thầy Lí trong truyện
cười " Nhưng nó phải bằng
hai mày " ? ( Nhóm 2 làm )
2 Bài tập 3 :
( HS làm ở nhà )
III Củng cố :
- Phải phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp : + Lễ nghi
+ Thân tình
đáng hạng con cháu, với mong muốn #$%& thầy Lí che chở
- Thầy Lí gọi Cải : " Thằng", " mày" - Muốn khẳng
định vị thế xã hội bề trên của mình; thái độ hách dịch,
- Nắm #$%& chức năng, nhân tố, tác động các nhân tố với hiệu quả giao tiếp