- Hiểu được bóng tối của vật thay đổi về hình dạng, kích thước khi vị trí của vật chiếu sáng đối với vật đó thay đổi.. Các hoạt động dạy học1[r]
Trang 1Bài 45: BÓNG TỐI
1 Mục tiêu
Giúp HS :
- Tự làm thí nghiệm để thấy được bóng tối xuất hiện ở phía sau vật cản sáng khi được chiếu sáng
- Đoán đúng vị trí, hình dạng bóng tối trong một số trường hợp đơn giản
- Hiểu được bóng tối của vật thay đổi về hình dạng, kích thước khi vị trí của vật chiếu sáng đối với vật đó thay đổi
2 Đồ dùng dạy học
- Một cái đèn bàn
- Chuẩn bị theo nhóm : đèn pin, tờ giấy to hoặc tấm vải, kéo, thanh tre nhỏ, một số nhân vật hoạt hình quen thuộc với HS
3 Các hoạt động dạy học
1 KTBC
- Gọi HS trả lời:
+ Khi nào ta nhìn thấy vật ?
+ Hãy nói những điều em biết về ánh sáng ?
+ Tìm những vật tự phát sáng và vật được
chiếu sáng mà em biết ?
- Nhận xét, tuyên dương
2 Bài mới
*Giới thiệu bài:
- Cho HS quan sát hình 1 / 92 SGK và hỏi :
+ Mặt trời chiếu sáng từ phía nào ?
+ Bóng của người xuất hiện ở đâu ?
+ Hãy tìm vật chiếu sáng, vật được chiếu
sáng?
- Trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung
- Quan sát và trả lời : + Mặt trời chiếu sáng từ phía bên phải của hình vẽ Vì ta thấy bóng người đổ về phía bên trái Nửa bên phải có bóng râm, còn nửa bên trái vẫn có ánh sáng của mặt trời
+ Bóng của người xuất hiện ở phía sau người vì có ánh sáng mặt trời chiếu xiên từ bên phải xuống
+ Măt trời là vật chiếu sáng, người là vật đước chiếu sáng
Trang 2- Trong hình vẽ trên, Mặt trời là vật chiếu
sáng, người là vật được chiếu sáng, còn bóng
râm phía sau người gọi là bóng tối Bóng tối
xuất hiện ở đâu và có hình dạng như thế nào ?
Các em sẽ tìm hiểu qua các thí nghiệm trong
bài học hôm nay.
Hoạt động 1: Tìm hiểu về bóng tối.
- Mô tả thí nghiệm: Đặt 1 tờ bìa to phía sau
quyển sách với khoảng cách 5 cm Đặt đèn pin
thẳng hướng với quyển sách trên mặt bàn và
bật đèn
- Yêu cầu HS dự đoán xem:
+ Bóng tối sẽ xuất hiện ở đâu ?
+ Bóng tối có hình dạng như thế nào ?
- Ghi bảng phần dự đoán của HS để đối chiếu
với kết quả sau khi làm thí nghiệm
- Nêu: Để chứng minh điều bạn dự đoán có
đúng hay không, chúng ta cúng tiến hành làm
thí nghiệm.
- Đi hướng dẫn từng nhóm Lưu ý phải phá bỏ
tất cả các pha đèn (tức là bộ phận phản chiếu
ánh sáng làm bằng thuỷ tinh phía trước đèn)
- Gọi HS trình bày kết quả thí nghiệm GV ghi
nhanh kết quả vào cột gần cột dự đoán
- Yêu cầu HS so sánh dự đoán ban đầu và kết
quả của thí nghiệm
- Để khẳng định kết quả của thí nghiệm các em
hãy thay quyển sách bằng vỏ hộp và tiến hành
làm tương tự
- Goi HS trình bày
-HS nghe
- Lắng nghe
- Phát biểu dự đoán của mình
Dự đoán đúng là:
+ Bóng tối xuất hiện ở phía sau quyển sách
+ Bóng tối có hình dạng giống hình quyển sách
- Làm thí nghiệm theo nhóm, mỗi nhóm 4-6 HS, các thành viên quan sát và ghi lại hiện tượng
- Trình bày kết quả thí nghiệm
- Dự đoán ban đầu giống với kết quả thí nghiệm
- Làm thí nghiệm
- Trình bày kết quả thí nghiệm: + Bóng tối xuất hiện ở phía sau
vỏ hộp
+ Bóng tối có hình dạng giống hình vỏ hộp
+ Bóng của vỏ hộp sẽ to dần lên khi dịch đèn lại gần vỏ hộp
Trang 3- Hỏi :
+ Anh sáng có truyền qua quyển sách hay vỏ
hộp đựơc không ?
+ Những vật không cho ánh sáng truyền qua
gọi là gì ?
+ Bóng tối xuất hiện ở đâu ?
+ Khi nào bóng tối xuất hiện ?
* Kết luận : Khi gặp vật cản sáng, ánh sáng
không truyền qua được nên phía sau vật có
một vùng không nhận được ánh sáng truyền
tới, đó chính là vùng bóng tối.
Hoạt động 2: Tìm hiểu sự thay đổi về hình
dạng, kích thước của bóng tối.
- Hỏi :
+ Theo em, hình dạng, kích thước của bóng
tối có thay đổi hay không ? Khi nào nó sẽ thay
đổi ?
+ Hãy giải thích tại sao vào ban ngày, khi trời
nắng, bóng của ta lại tròn vào buổi trưa, dài
theo hình người vào buổi sáng hoặc chiều ?
- Giảng: Bóng của vật sẽ xuất hiện ở phía sau
vật cản sáng khi nó được chiếu sáng Vào buổi
trưa, khi Mặt trời chiếu sáng ở phương thẳng
đứng thì bóng sẽ ngắn lại và ở ngay dưới vật.
Buổi sáng Mặt trời mọc ở phía Đông nên bóng
của vật sẽ dài ra, ngả về phía Tây, buổi chiều
Mặt trời chếch về hướng Tây nên bóng của vật
sẽ dài ra, ngả về phía Đông.
- Cho HS tiến hành làm thí nghiệm chiếu ánh
đèn vào chiếc bút bi được dựng thẳng trên mặt
bìa.GV đi hướng dẫn các nhóm
- Gọi các nhóm trình bày kết quả thí nghiệm
- Trả lời : + Anh sáng không thể truyền qua vỏ hộp hay quyển sách được + Những vật không cho ánh sáng truyền gọi là vật cản sáng + Ở phía sau vật cản sáng
+ Khi vật cản sáng được chiếu sáng
- Nghe
- Trả lời;
+ Theo em hình dạng và kích thước của vật có thay đổi Nó thay đổi khi vị trí của vật chiếu sáng đối với vật cản sáng thay đổi
+ Giải thích theo sự hiểu biết của mình
- Nghe
- Làm thí nghiệm theo nhóm với
3 vị trí của đèn pin: phía trên, bên phải, bên trái chiếc bút bi
- Khi đèn pin chiếu sáng ở phía trên chiếc bút bi thì bóng bút ngắn lại, ở ngay dưới chân bút
bi Khi đén chiếu sáng từ bên trái thì bóng bút bi dài ra, ngả về phía bên phải Khi đèn chiếu
Trang 4- Hỏi :
+ Bóng của vật thay đổi khi nào ?
+ Làm thế nào để bóng của vật to hơn ?
- Kết luận : Do ánh sáng truyền theo đường
thẳng nên bóng của vật phụ thuộc vào vật
chiếu sáng hay vị trí của vật chiếu sáng.
3 Củng cố
- Gọi HS đọc mục Bạn cần biết
4 Dặn dò
- Chuẩn bị bài tiết sau: dãy 1 mỗi HS trồng 2
cây non nhỏ trong 2 chiếc cốc, tưới nước hàng
ngày, 1 cây đặt ở nơi có ánh sáng, 1 cây đặt
trong góc tối của gầm giường Dãy 2 gieo hạt
đậu vào cốc và đắt cốc trong bóng tối có để 1
đèn điện phía trên hoặc cho vào hộp giấy nằm
ngang mở nắp
- Nhận xét tiết học
sáng từ phía bên phải thì bóng dài ra, ngả về phía bên trái
- Trả lời : + Bóng của vật thay đổi khi vị trí của vật chiếu sáng đối với vật
đó thay đổi
+ Muốn bóng của vật to hơn, ta nên đặt vật gần với vật chiếu sáng
- Nghe
- 3 HS đọc