- Việc làm của Lí Thông có thể coi là một hành động ( Gọi là hành động nói), vì nó là một việc làm có mục đích. =>Hành động nói là hành động có mục đích do người nói thực hiện trong k[r]
Trang 1Từ ngày 23-28/3/2020 HƯỚNG DẪN HỌC MÔN NGỮ VĂN 8 TUẦN 25
A Văn bản : Hịch tướng sĩ ( Trần Quốc Tuấn)
Câu 1: a, Nêu hiểu biết của em về tác giả TQT và hoàn cảnh sáng tác VB
Hich tướng sĩ?
- Thể loại của VB là gì? Đặc điểm của thể loại đó?
Gợi ý: HS tham khảo chú thích */ SGK để trả lời
b, Văn bản có thể chia làm mấy phần?
*, Bố cục của văn bản hịch tướng sĩ?
- Bố cục của toàn văn bản Hịch tướng sĩ
Chia là 4 phần:
+ Phần 1 (từ đầu … đến nay còn lưu tiếng tốt) Tác giả dẫn ra những gương trung thần nghĩa sĩ, bỏ mình vì nước lưu truyền trong sử sách
+ Phần 2( tiếp … ta cũng vui lòng) Tố cáo tội ác của giặc, bộc lộ tâm sự yêu nước
+ Phần 3 ( tiếp … không muốn vui vẻ cùng ta có được không) Phân tích phải trái, đúng sai, định hướng hàng ngũ quân sĩ
+ Phần 4 (còn lại) Lời khích lệ, hiệu dụ tướng lĩnh
Câu 2: Theo dõi đoạn văn từ đầu đến còn lưu tiếng tốt
Vì sao mở đầu bài hịch TQT lại nêu gương các trung thần nghĩa sĩ?
`` - HS đọc kĩ doạn văn tự trình bày
Câu 3: Theo dõi đoạn văn từ : Huống chi đến tai vạ về sau
Sự ngang ngược và tội ác của giặc được tác giả miêu tả như thế nào Nghệ thuật miêu tả có gì đặc sắc? Mục đích của việc miêu tả này ?
Gợi ý :- Tội ác của giặc được phơi bày bằng những việc trong thực tế:
+ Đi lại nghênh ngang, sỉ mắng triều đình
+ Bắt nạt tể phụ, đòi lụa ngọc, thu vàng bạc, vét của kho
- Sử dụng lối nói so sánh, ẩn dụ:
Trang 2+ So sánh quân giặc với thân dê chó, lưỡi cú diều
+ Hình ảnh được đặt trong thế đối sánh để tỏ rõ sự căm thù, khinh bỉ cực độ: uốn lưỡi cũ diều- sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó- bắt nạt tể phụ
→ Tố cáo tội ác của giặc, tác giả đã khơi gợi lòng tự tôn, tự trọng dân tộc, khơi gợi ở tướng sĩ thái độ căm phẫn trước kẻ thù và trách nhiệm với đất nước
Câu 4: Phân tích lòng yêu nước, căm thù giặc của TQT thể hiện trong đoạn
văn: “ Ta thường ………… vui lòng” ?
Gợi ý :- Nỗi đau nước mất nhà tan được diễn tả thống thiết:
+ Quên ăn, mất ngủ, lòng đau như dao cắt, nước mắt đầm đìa
- Uất hận lên tới đỉnh điểm khi tác giả bộc lộ thái độ căm phẫn, muốn tiêu diệt kẻ thù:
+ Căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù
- Nguyện một lòng xả thân vì sự nghiệp bảo vệ đất nước:
+ Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, … ta cũng vui lòng
- NT: So sánh, thành ngữ, nói quá, điển tích…
→ Nổi bật hình tượng người anh hùng yêu nước, khảng khái, sẵn sàng xả thân vì nước Dốc hết những lời gan ruột để lay động tình yêu nước, thái độ căm giặc.thù của quân sĩ
Câu 5: Trong hịch tướng sĩ, TQT đã phê phán những suy nghĩ, hành động
sai trái nào của tướng sĩ Khi phê phán tác giả tập trung vào vấn đề gì? Tại sao phải như vậy Nêu nhận xét của em về cách phê phán của tác giả Cách phê phán đó có tác động tới tướng sĩ như thế nào?
Gợi ý : + Trần Quốc Tuấn nghiêm khắc phê phán thái độ thờ ơ, vô trách
nhiệm của tướng sĩ khi đất nước bị làm nhục
+ Tập trung phê phán những thú vui tầm thường, hành động sai trái: thích rượu ngon, mê gái đẹp, ưa săn bắn…
+ Hậu quả : Nước mất nhà tan, bản thân nhục nhã( dẫn chứng)
Tác dụng : + Thức tỉnh sự tự ý thức, trách nhiệm, tự nhìn nhận
Trang 3+ Chấn chỉnh suy nghĩ, hành động của tướng sĩ cho đúng đắn:
Nghệ thuật: - Giọng văn linh hoạt:
+ Lúc của chủ tướng nói với tướng sĩ, binh lính
+ Lúc là người cùng cảnh ngộ cùng bị giặc xâm lược
- Dùng giọng ân tình, gần gũi để khuyên răn thiệt hơn: "các ngươi ở cùng ta… lúc vui cười"
- Giọng nghiêm khắc trách cứ, cảnh cáo những hành động sai lầm, thái độ thờ ơ, tác trách của quân sĩ khi đất nước lâm nguy
- Thẳng thắn đưa ra những lời lẽ gay gắt để khích tướng, thức tỉnh quân sĩ: " không biết lo", " không biết thẹn"
→ Dù Trần Quốc Tuấn có sử dụng giọng ân cần khuyên răn hay giọng nghiêm nghị trách giận thì tất cả đều nhằm gợi lên ý thức, trách nhiệm của tướng sĩ với non sông, xã tắc., kêu gọi sự đồng tâm hiệp lực…
Câu6: Kết thúc bài hịch TQT khuyên tướng sĩ điều gì? Qua đó em thấy ông
là người như thế nào?
( HS dựa vào ND đoạn cuối bài hịch để trả lời và tự bộc lộ suy nghĩ về TQT)
Câu 7: Đặc sắc nghệ thuật và nội dung ý nghĩa bài hịch tướng sĩ ?
( HS trả lời dựa vào ghi nhớ/ SGK)
Bài tập: Viết một đoạn văn tổng – phân – hợp khoảng 12 câu phân tích lòng
yêu nước, căm thù giặc của TQT thể hiện trong đoạn văn: “ Ta thường ………… vui lòng” ?
B Tiếng Việt: Hành động nói
I Nội dung kiến thức bài học
1.Hành động nói là gì?
VD: SGK
- Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích chính là gì? Câu nào thể hiện
rõ nhất mục đích ấy?
Trang 4- Lí Thông có đạt được mục đích ấy không? Chi tiết nào nói lên điều đó?
- Lí Thông đã thực hiện mục đích của mình bằng phương tiện gì?
- Nếu hiểu hàng động là “việc làm cụ thể của con người nhằm một mục đích nhất định” thì việc làm của Lí Thông có phải là một hành động không? Vì sao?
Gợi ý:
- Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích cướp lấy công lao về mình Câu nói thể hiện rõ nhất mục đích ấy là câu: Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hày trốn ngay đi Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu
- Lí Thông đã đạt được mục đích nói của mình, vì sau khi nghe Lí Thông nói, Thạch Sanh đã vội vàng từ giã mẹ con hắn để ra đi
- Lí Thông đã thực hiện mục đích của mình bằng lời nói
- Việc làm của Lí Thông có thể coi là một hành động ( Gọi là hành động nói), vì nó là một việc làm có mục đích
=>Hành động nói là hành động có mục đích do người nói thực hiện trong khi nói
2 Một số kiểu hành động nói thường gặp
a) Trong đoạn trích trên, mỗi câu trong lời nói của Lí Thông đều nhằm một mục đích nhất định Những mục đích ấy là gì?
Gợi ý: Lời nói của Lí thông gồm có bốn câu Hãy khớp các mục đích sau vào các câu ấy sao cho phù hợp
- Đe doạ
- Trình bày
- Hứa hẹn
- Khuyên
b)VD/ SGK Chỉ ra các hành động nói trong đoạn trích tắt đèn của Ngô Tất
Tố và cho biết mục đích của mỗi hành động
Gợi ý:
Trang 5- Các hành động nói trong đoạn trích thuộc về hai nhân vật chị Dậu và cái Tí (chú ý những câu in đậm)
- Lời của cái Tí: một câu dùng để hỏi, một câu dùng để bộc lộ cảm xúc tuyệt vọng, xót xa Lời của chị Dậu dùng để thông báo
c) Liệt kê các kiểu hành động nói qua phân tích hai đoạn trích trên
Gợi ý: trình bày (báo tin), đe doạ, khuyên, hứa hẹn, hỏi, bộc lộ cảm xúc,…
II Luyện tập( HD giải các BT/SGK)
Bài 1 (trang 63 sgk Ngữ văn 8 tập 2):
Trần Quốc Tuấn viết Hịch tướng sĩ nhằm mục đích:
+ Thể hiện sự căm phẫn, giận dữ trước cảnh giặc xâm lược ngang nhiên cướp bóc dân ta
+ Mục đích thứ hai: Khích lệ lòng yêu nước, ý chí chống quân xâm lược của quân sĩ
- Hành động nói: trình bày (câu trần thuật) – Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù
- Hành động nói: Trình bày, đe dọa, yêu cầu – Nay ta chọn binh pháp…tức là nghịch thù"
Bài 2 (trang 64 sgk Ngữ văn 8 tập 2):
a, Đoạn trích Tắt đèn
- Bác trai đã khá rồi chứ? - hành động hỏi
- Cảm ơn cụ… mỏi mệt lắm – hành động trình bày
- Này, bảo bác ấy… cho hoàn hồn – hành động điều khiển, hứa hẹn
- Vâng, cháu cũng… tới giờ rồi còn gì – hành động hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc
- Thế thì phải giục… kéo vào rồi đấy! – hành động điều khiển
b, Đoạn trích Sự tích Hồ Gươm
- Đây là Trời có ý phó thác cho minh công làm việc lớn – hành động trình bày
Trang 6- Chúng tôi nguyện đem… báo đền Tổ Quốc! – hành động hứa hẹn
c, Đoạn trích Lão Hạc
- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ! – hành động trình bày
- Cụ bán rồi? – hành động hỏi
- Bán rồi! Họ vừa bắt xong – hành động trình bày
- Thế nó cho bắt à? – hành động hỏi
- Khốn nạn… dốc ngược nó lên – Hành động bộc lộ cảm xúc xen hành động trình bày
Bài 3 (trang 65 sgk Ngữ văn tập 2):
- Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi cách xa nhau anh nhớ chưa? – hành động điều khiển
- Anh hứa đi – hành động điều khiển
- Anh xin hứa – hành động hứa, cam kết
C Tập Làm Văn
Ôn tập văn thuyết minh: Bố cục, cách làm bài văn thuyết minh