=> Giải pháp tốt nhất để giữ vững cho mình một niềm tin trong cuộc sống cũng như với chính bản thân mình là biết hướng niềm tin vào những điều cụ thể, có giá trị thiết thực với cuộc[r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
NĂM HỌC 2017-2018
ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề thi này gồm 01 trang
Câu 1 (4,0 điểm)
Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ
(Trích: Quê hương- Tế Hanh)
Câu 2 (6,0 điểm)
Giáo sư Ngô Bảo Châu có viết:
“Cách tốt nhất để nuôi dưỡng niềm tin chính là đặt nó vào những dự định cụ thể và có ý nghĩa”.
(Dự định, niềm tin và sự bền bỉ - Báo Tuổi trẻ, trang 5, Xuân Tân Mão 2011)
Em suy nghĩ gì về ý kiến trên
Câu 3 (10 điểm)
Nhà văn Lâm Ngữ Đường (Trung Quốc) cho rằng:
“Văn chương bất hủ cổ kim đều viết bằng huyết lệ”
Em hiểu như thế nào về ý kiến trên Hãy làm sáng rõ qua tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ (SGK Ngữ văn 9- Tập 1).
(Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm)
Họ và tên thí sinh SBD phòng thi
PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI CHỌN HSG LỚP 9
NĂM HỌC 2017 - 2018
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2MÔN: NGỮ VĂN
I Hướng dẫn chung
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của Hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có tư duy khoa học, lập luận sắc sảo, có khả năng cảm thụ văn học và tính sáng tạo cao
- Điểm từng câu là tổng điểm thành phần Điểm toàn bài là tổng điểm các câu không làm tròn
II Hướng dẫn chấm và thang điểm CÂU NỘI DUNG ĐIỂM
1 * Yêu cầu về hình thức: HS viết bài văn ngắn Bố cục rõ ràng, ngôn từ
trong sáng
* Yêu cầu về nội dung: HS có thể cảm nhận theo những cách khác nhau
nhưng cần đảm bảo các ý sau:
1.MB: Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, vị trí, nội dung khái quát
2 TB:
Học sinh khẳng định đây là đoạn thơ hay nhất trong bài thơ “Quê hương”
của Tế Hanh
- Cảm nhận được sau chuyến đi biển miệt mài, trở về đất liền, hình ảnh
người dân làng chài hiện lên thật đẹp đẽ:
“Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.”
Không hề có dấu hiệu của sự mệt mỏi, biển đêm không khiến con người sợ
hãi và yếu đuối Hình ảnh “làn da ngăm rám nắng” là làn da đặc trưng của
người dân làng chài, vốn đã trải qua nhiều nắng mưa, nay ánh lên sự mạnh
mẽ, rắn rỏi…
- Hình ảnh “Cả thân hình nồng thở vị xa xăm”, không chỉ làn da mà cả từ
ánh mắt, bàn tay, bước đi… Vị “xa xăm” là hương vị từ phương xa, là gió,
muối, nắng đại dương, là hơi thở của đại dương nữa…
Trong từ “nồng thở” còn như ẩn chứa một sức mạnh dồi dào, bền bỉ đã được
tôi rèn từ lâu trong tâm hồn để từ làn da, đôi mắt, nụ cười đều sáng bừng sức
sống…
- Cùng với các chàng trai làng chài là những con thuyền “bạn người đi
biển”:
“Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
3,0
0,5
0,5
0,5
1,5
Trang 3Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.”
Sau thời gian lao động vất vả, con thuyền không dấu diếm vẻ mệt mỏi của
mình: “Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm” Biện pháp nhân hoá khiến
người đọc hình dung rất rõ dáng vẻ mệt mỏi của chiếc thuyền khi trở về bến
đỗ để nghỉ ngơi
Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “ Nghe chất muối thấm dần trong thớ
vỏ”
3 KB: Đọc đoạn thơ, người đọc có thể cảm nhận được trong đó bao nhiêu
2 * Về kĩ năng:
Biết cách viết văn nghị luận xã hội, bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, có
sức thuyết phục, văn viết mạch lạc, trong sáng, không mắc lỗi chính tả, dùng
từ, đặt câu
* Về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản
sau:
1 Giải thích vấn đề nghị luận:
- Niềm tin là những gì mà ta tin tưởng, là sự hi vọng mà ta đặt vào đó
Đó là cảm giác chắc chắn về một điều gì đó trong cuộc sống cũng như chính bản thân mình
- Nuôi dưỡng niềm tin là làm cho niềm tin lớn hơn, hoàn thiện hơn.
- Dự định cụ thể là những phác thảo, kế hoạch chi tiết hướng đến những mục
tiêu cụ thể
- Dự định có ý nghĩa là những dự định thiết thực, phù hợp với khả năng, tình
huống và khả thi
=> Giải pháp tốt nhất để giữ vững cho mình một niềm tin trong cuộc sống
cũng như với chính bản thân mình là biết hướng niềm tin vào những điều cụ
thể, có giá trị thiết thực với cuộc sống Khi đó, niềm tin ấy không chỉ được
khơi dậy mà còn được nuôi dưỡng và phát triển thành niềm tin lớn trong
cuộc sống
2
0,25
0,25 0,25 0,25 1
2 Bàn luận, chứng minh
* Đặt niềm tin vào những dự định cụ thể chính là giải pháp tốt nhất để
nuôi dưỡng nó:
+ Ai cũng có những mong muốn, dự định và mục tiêu cho riêng mình,
nhưng trước hết phải suy xét xem niềm tin ta gửi gắm có hướng tới những
mục tiêu cụ thể, phù hợp chưa Nếu ta đặt niềm tin vào một mục tiêu mông
lung, xa vời thì khó có kết quả như ta mong muốn
+ Mỗi người có những mục tiêu và kì vọng khác nhau Điều ta mong muốn,
kì vọng có thể trở thành hiện thực khi ta biết đặt nó vào những dự định cụ
thể Đó chính là con đường ngắn nhất dẫn ta đến thành công, cho ta niềm tin
về những điếu tốt đẹp trong cuộc sống cũng như chính bản thân ta
2
0,5
0,5
Trang 4* Để niềm tin của mình được nuôi dưỡng một cách thiết thực, trọn vẹn cần phải gắn kết nó vào những dự định có ý nghĩa của cuộc đời mình:
- Niềm tin là vô hạn nhưng ta cần phải cân nhắc xem những gì thực sự đáng
để ta đặt niềm tin vào nó
- Dành thời gian suy nghĩ về dự định của mình xem nó có ý nghĩa như thế
nào và có thể thực hiện được không
* Thí sinh có thể lấy dẫn chứng trong thực tế cuộc sống để chứng minh.
0,5 0,5
3 Đánh giá, mở rộng vấn đề:
- Ý kiến của giáo sư Ngô Bảo Châu thực sự là một lời khuyên sâu sắc,
hướng con người vươn tới những giá trị đích thực của cuộc sống
- Trong xã hội ngày nay, vẫn còn không ít những bạn trẻ không xác định
được “nơi gửi gắm” niềm tin của mình nên bỏ mất những cơ hội thành công, rồi rơi vào tình trạng chán nản, dần dần không còn khả năng đương đầu với những khó khăn, thử thách
- Chỉ có niềm tin thì chưa đủ, phải biết nuôi dưỡng niềm tin để vươn tới
những điều tốt đẹp và làm cho cuộc đời thực sự có ý nghĩa
1
4 Bài học nhận thức và hành động:
- Nhận thức: Niềm tin đóng vai trò rất quan trọng và có ý nghĩa trong cuộc
sống con người Đó là chìa khóa của mọi thành công Cần hiểu rõ điều mình thực sự mong muốn và hoạch định một kế hoạch cụ thể để đạt được điều đó
- Hành động: Nỗ lực trau dồi kiến thức, rèn luyện ý chí nghị lực để có thể
biến niềm tin của mình thành những mục tiêu cụ thể và có ý nghĩa cho bản
thân, cho gia đình và xã hội Ta không chỉ nuôi dưỡng niềm tin cho bản thân
mà còn cho cả những người xung quanh mình
1
3 Yêu cầu về hình thức.
- Học sinh xác định đúng kiểu bài nghị luận văn học giải thích, chứng minh
- Bài viết có bố cục rõ ràng
- Diễn đạt mạch lạc, ngôn từ trong sáng, không viết sai chính tả
Yêu cầu nội dung:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các nội dung cơ bản sau:
I MB:
Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận
Trích dẫn ý kiến, nêu phạm vi dẫn chứng
1
II.TB.
1 Giải thích ý kiến.
- Cổ kim: xưa nay, muôn đời, mọi thời kì
- Bất hủ: có giá trị, sức sống, tầm vóc
- Văn chương bất hủ cổ kim: Văn chương có giá trị muôn đời
- Huyết lệ: dòng lệ máu, khóc ra máu Đây là cách nói hình ảnh để chỉ sự xúc động, niềm xót thương, nỗi đau quặn thắt của nhà văn
2
Trang 5Câu nói của nhà văn Lâm Ngữ Đường đề cập tới bản chất của văn chương
có giá trị muôn đời bao giờ cũng phải được tạo thành từ niềm xúc động mãnh liệt, từ trái tim đau đáu yêu thương cho đời, cho người của nghệ sĩ Hay nói cách khác tác phẩm văn chương có tầm vóc phải chứa đựng giá trị nhân đạo sâu sắc
- Biểu hiện của huyết lệ trong sáng tác: sự thấu hiểu, đồng cảm, xót thương cho những số phận người bất hạnh, lên án tố cáo, phê phán những thế lực gây đau khổ cho con người, khám phá và khẳng định vẻ đẹp, khát vọng của con người
2 Chứng minh nhận định qua tác phẩm: Chuyện người con gái Nam
* Tinh thần nhân đạo sâu sắc của tác giả trong tác phẩm tập trung vào những biểu hiện cơ bản sau:
- Yêu thương, cảm thông sâu sắc với những số phận bị vùi dập, khổ đau bất hạnh
- Ngợi ca, trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của con người đặc biệt là người phụ nữ
- Lên án tố cáo những thế lực tàn bạo chà đạp lên quyền sống của con người
- Nói lên ước mơ, khát vọng về quyền sống, đề cao ý thức cá nhân của con người
1
* Biểu hiện của huyết lệ trong tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ (HS phải chỉ rõ các luận điếm ):
- Tấm lòng yêu thương, đồng cảm, xót xa cho số phận người phụ nữ tài sắc
mà bất hạnh, gặp nhiều bi kịch trong cuộc đời: nỗi oan khiên, nghiệt ngã của
Vũ Nương, bị chồng nghi oan đến mức nàng phải dùng cái chết để chứng tỏ tấm lòng trong trắng, tiết hạnh của mình
(Phân tích, dẫn chứng chứng minh)
- Qua bi kịch thân phận của Vũ Nương, tác giả đã lên án, tố cáo XHPK bất công, tàn bạo đã tước đi quyền sống, chà đạp lên con người Đó là chiến tranh phi nghĩa, là chế độ nam quyền
(Phân tích, dẫn chứng chứng minh)
- Khắng định, ngợi ca vẻ đẹp cao quý của người phụ nữ dù cuộc đời của họ truân chuyên, nhọc nhằn Vũ Nương là người phụ nữ có lòng chung thủy, sự hiếu hạnh, giàu tình yêu thương, luôn sống vì người khác, nghĩ cho người khác, khao khát phục hồi danh sự
(Phân tích, dẫn chứng chứng minh)
- Trân trọng, đề cao những khát vọng nhân văn của người phụ nữ: Qua nhân vật Vũ Nương , Nguyễn Dữ đề cao khát vọng về tình yêu, hạnh phúc, phẩm giá, về một mái ấm gia đình bình dị, sum vầy, được tôn trọng
4
1
1
1
1
3 Đánh giá, mở rộng.
- Tác phẩm giá trị không chỉ được tạo thành từ huyết lệ của nhà văn mà còn 1
Trang 6cần hình thức nghệ thuật đặc sắc Muốn vậy, người nghệ sĩ ngoài trái tim đa cảm, tinh nhạy cần có tài năng thiên phú và tinh thần lao động nghệ thuật bền bỉ (phân tích chi tiết cái bóng, yếu tố kì ảo để làm rõ)
- Bài học cho nhà văn: Để tạo sinh huyết lệ trong văn học, người nghệ sĩ cần phải gắn bó với cuộc đời, lắng nghe, thấu hiểu con người, cần có tinh thần lao động nghiêm túc, tôi rèn tài năng thiên phú
- Bài học cho người đọc: Khi đọc tác phẩm cần tìm hiểu sâu kỹ mạch chảy huyết lệ của nhà văn thấm trong văn bản
4 KB:
Khẳng định lại vấn đề nghị luận Bài học cho bản thân 1