Bên cạnh đánh giá việc trình bày của học sinh, giáo viên cũng nên lưu ý cho học sinh những lỗi cần tránh trong nói tiếng Việt về chính âm, chính tả và hướng dẫn các em nói diễn cảm, ngắn[r]
Trang 1TRƯỜNG THCS: QUẢNG TÙNG
TỔ/NHÓM CM: NHÓM VĂN
NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ 01
Tên chuyên đề: “ Hướng dẫn học sinh cách trình bày trong tiết luyện nói phân môn
tập làm văn 6” ”.
1 Lý do thực hiện chuyên đề
Tiết “Luyện nói” là một tiết học vô cùng quan trọng đối với học sinh THCS Qua tiết luyện tập giáo viên luyện cho học sinh biết vận dụng từ ngữ và các quy tắc ngữ pháp cơ bản đã học để nói đúng, viết đúng, biết diễn đạt ý tưởng chính xác, rõ ràng, trong sáng Hơn nữa giáo viên còn rèn luyện cho học sinh các mặt cụ thể về lời nói (phải rõ nghĩa,
rõ ý), giọng nói (phải vừa nghe, vừa cố gắng truyền cảm) và tư thế nói ((phải mạnh dạn, tự tin giúp cho lời nói có sức thuyết phục hơn) Nói năng tốt có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với các em không chỉ trong thời gian học tập ở trường mà còn trong suốt thời gian sống và làm việc sau này.Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh là một việc khó, nhưng dù khó thế nào, yêu cầu kĩ năng nói cũng phải luôn luôn được coi trọng.Nếu như nghe và đọc là hai kĩ năng quan trọng của hoạt động tiếp nhận thông tin, thì nói và viết là hai kĩ năng quan trọng của hoạt động bộc lộ, truyền đạt thông tin cần được rèn luyện và phát triển trong nhà trường
Luyện nói trong nhà trường là giúp cho học sinh có thói quen nói trong những môi trường giao tiếp khác nhau Nó được thực hiện một cách hệ thống, theo những chủ đề nhất định, gắn với những vấn đề quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày
Hiện nay, phương pháp học tập mới hướng đến phát huy tính tích cực, tự giác cho học sinh Nên việc rèn cho học sinh cách trình bày trong tiết luyện nói cũng cực kì quan trọng Khi học sinh đã mạnh dạn, tự tin để trình bày một câu chuyện, hay một bài tập làm văn trước lớp thì phần nào đã hình thành trong các em kĩ năng nói một cách lưu loát, diễn cảm
Với chuyên đề này hướng các em đến việc sẽ tìm hiểu xem cần trình bày như thế nào cho có hiệu quả, khi nói cần chú ý điều gì? Làm sao có thể thuyết phục người nghe hiểu điều mình muốn truyền đạt
Đặc biệt giáo viên sẽ hướng học sinh đến việc trình bày, nói chứ không phải theo kiểu học thuộc lòng rồi lên đọc lại
2 Muc đích thực hiện chuyên đề
a Mục đích: Nhằm rèn luyện cho học sinh kĩ năng kể chuyện và kĩ năng trình bày một câu chuyện trước lớp
- Giúp học sinh mạnh dạn hơn trong học tập cũng như trong giao tiếp
- Thông qua quá trình luyện nói, học sinh phần nào phát huy được tính tự tin, trình bày suôn sẽ và lưu loát khi cần trình bày một vấn đề nào đó
- Tạo cơ hội cho giáo viên phát triển năng lực chuyên môn, sáng tạo trong quá trình dạy học
- Đảm bảo cho tất cả học sinh có cơ hội tham gia thực sự vào quá trình học tập, được trao đổi, rèn luyện cách trình bày, lập luận ý kiến của mình
- Nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường
3 Nội dung chuyên đề:
Trang 2- Rèn luyện cho học sinh cách trình bày trong tiết luyện nói.
- Các cách rèn luyện: Gọi học sinh lên trình bày theo dàn bài, hoặc trình bày thành một câu chuyện có ý nghĩa Học sinh phải trình bày theo cách nói, thuyết trình chứ không theo kiểu học thuộc lòng rồi đọc lại
Cách thức:
- Dạy tiết luyện nói phải kết hợp lí thuyết và thực hành, coi trọng thực hành về nói Muốn cho học sinh nói được nhiều, giáo viên phải chuẩn bị từ khi ra đề, hướng dẫn học sinh chuẩn bị ở nhà Dạy luyện nói phải gây hứng thú học tập của học sinh, phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh Giờ luyện nói là giờ thể hiện cá tính, là giờ học sinh được làm chủ mình hơn cả, giáo viên đừng gò bó các em, đừng vội vàng phê phán các biểu hiện chưa tốt của các em, vấn đề là phải tạo những điều kiện cần và đủ để các em nói
- Để hướng dẫn các em cách trình bày khi luyện nói phải kết hợp việc rèn luyện kĩ năng với việc giáo dục tư tưởng, tình cảm, tư duy cho học sinh, giáo dục lòng yêu mến tự hào về tiếng Việt, tự hào về dân tộc ta Dạy luyện nói không chỉ dạy lời nói, dáng điệu nói….mà phải dạy chiều sâu của tâm hồn, tư tưởng của học sinh mà cụ thể hơn là dạy nếp sống có văn hóa, nói năng tốt, chống lại nói năng xấu đang có nguy cơ lan tràn trong học sinh hiện nay như nói tục, nói trống không, nói tiếng lóng,
Biện pháp thứ nhất.
-Giáo viên phải nắm vững yêu cầu của tiết dạy, chúng ta phải hiểu rằng đây là tiết rèn cho học sinh cách trình bày thì học sinh phải được nói Phải thực sự luyện trên lớp cho từng em được nói Giáo viên phải nêu thật rõ yêu cầu luyện nói, nếu cần ghi tóm tắt lên bảng Khi học sinh trình bày, giáo viên phải nắm bắt để nhận xét đúng khả năng, thành tích đạt được của các em trong quá trình trình bày một vấn đề bằng miệng Đồng thời giáo viên hướng cho học sinh đi đúng yêu cầu, nói chứ không phải là đọc Đã nói thì phải vận dụng đúng ngôn ngữ nói thể hiện rõ nhất là ngữ điệu trong sử dụng thành văn Ngoài ra, các em còn biết thể hiện qua cử chỉ, nét mặt, sắc thái tình cảm, thái độ khi trình bày
Biện pháp thứ hai:Hướng dẫn việc chuẩn bị bài ở nhà cho học sinh
-Muốn một giờ luyện nói đạt kết quả tốt, ngoài việc hướng dẫn học sinh đi đúng yêu cầu của một giờ luyện tập trên lớp thì việc cho các em chuẩn bị bài ở nhà cũng rất quan trọng Muốn các em chuẩn bị bài tốt, có chất lượng thì sự chuẩn bị, hướng dẫn của giáo viên cũng phải chu đáo Trong sách giáo khoa thường có một số vấn đề để giáo viên lựa chọn, vậy nên chọn
đề nào cho phù hợp, để có hiệu quả cao cho đối tượng học sinh của mình dạy theo ý chủ quan của giáo viên Khi đã chọn được đề phù hợp rồi, giáo viên phải phân việc cụ thể cho từng đối tượng học sinh (có thể phân theo dãy bàn, theo tổ, theo nhóm) để học sinh chuẩn bị
kĩ lưỡng, tránh đối phó qua loa, đại khái
Biện pháp thứ ba:Cả lớp đều tham gia luyện nói.
-Làm thế nào để cả lớp đều tham gia luyện nói theo đúng nghĩa của nó? Đó là yêu cầu quan trọng của tiết dạy Thường thì những giờ luyện nói như thế này giáo viên không khéo léo điều khiển thì một số em lơ là, không tham gia luyện tập Vì vậy giáo viên phải tìm ra những biện pháp tốt nhất mà trong đó không thể bỏ qua việc các em tham gia nhận xét đánh giá sự trình bày của bạn Vấn đề đặt ra là giáo viên phải hướng cho học sinh biết đánh giá thế nào cho đúng Giáo viên có thể yêu cầu các em như sau:
+Bạn A trình bày nội dung đã được chưa? (Đã đủ chưa, có chỗ nào lệch lạc? Theo em,
em sẽ trình bày như thế nào?)
+Bạn đã trình bày đúng phương thức nói chưa? (Bạn đọc hay nói?)
Trang 3+Cử chỉ, thái độ, giọng điệu của bạn trình bày đã phù hợp chưa? (Cử chỉ, thái độ, giọng điệu biểu hiện như thế nào?)
-Giáo viên muốn đạt được yêu cầu này thì trước hết phải đặt ra những yêu cầu trước đối với các em như:biết nhận xét đúng, sai của bạn tức là mình đã có sự chuẩn bị ở nhà hoặc giáo viên có thể khuyến khích học sinh
Biện pháp thứ tư:Rèn luyện nội dung, hình thức và tác phong nói.
+Rèn luyện nội dung nói:
-Học sinh nói phải có nội dung, nói có suy nghĩ, điều chỉnh kịp thời nội dung để đáp ứng yêu cầu người nghe
-Nói theo dề cương mà nội dung đã chuẩn bị
-Nói tập trung vào vấn đề, chọn dẫn chứng tiêu biểu
-Điều chỉnh nội dung nói:nhấn lại điều người nghe chưa hiểu, lướt những điều người nghe
đã rõ
-Trong các tiết học, giáo viên nên chú trọng kĩ năng nói cho học sinh thông qua những lần phát biểu đóng góp xây dựng bài Đặt những câu hỏi kích thích tư duy và sự phản xạ của học sinh Câu hỏi nên đi từ đơn giản đến phức tạp để tập cho các em biết suy nghĩ trước khi nói, nói đúng vấn đề cần trao đổi, khi nói cần bình tĩnh, tự tin, Giáo viên cần khuyến khích, động viên học sinh phát biểu suy nghĩ trong khi phát biểu và cả trong khi thảo luận, ngay cả khi ý kiến đó là sai hoặc chưa hoàn toàn chính xác Bên cạnh đánh giá việc trình bày của học sinh, giáo viên cũng nên lưu ý cho học sinh những lỗi cần tránh trong nói tiếng Việt về chính âm, chính tả và hướng dẫn các em nói diễn cảm, ngắn gọn, súc tích, hấp dẫn cho người nghe.Do
đó giáo viên phải giúp học sinh chuẩn bị tốt nội dung bài nói, bao gồm các vấn đề:
+Nói cái gì? (Xác định đề tài)
+Nói với ai? (Xác định giao tiếp)
+Nói trong hoàn cảnh nào? (Xác định hoàn cảnh giao tiếp)
+Nói như thế nào? (Cách thức giao tiếp để thuyết phục người nghe)
Có lời chào khi bắt đầu nói, giới thiệu đề tài sắp nói, tránh đọc lại hoặc thuộc lòng để đọc lại bài văn chi tiết đã chuẩn bị
Giọng nói rõ ràng, cao độ vừa phải, đúng chuẩn ngữ âm, truyền cảm và thuyết phục người nghe (thể hiện cảm xúc chân thành, tự nhiên, không gò bó, áp đặt) Tác phong tự nhiên, phản xạ ngôn ngữ nhanh nhạy, mắt nhìn thẳng mọi người.Không nói ra ngoài những
gì mà đề bài yêu cầu Có lời chào khi kết thúc bài nói
Vào giờ học, giáo viên cần cho thời gian để các em có thể chuẩn bị tư thế trước khi lên nói Có thể là cá nhân tự chuẩn bị, có thể là cho nhóm thảo luận để chọn đại diện lên nói, nên hướng cho học sinh có thái độ cùng nhau hợp tác, thời gian thảo luận là năm phút
Không khí của giờ luyện nói nên tạo được sự hào hứng cho lớp học, cho từng em học sinh, làm cho các em phấn khởi, mong muốn được lên trình bày bài nói của mình Để kích thích học sinh, giáo viên nên đánh giá khen ngợi, khuyến khích bằng cách cho điểm, tặng những tràng pháo tay động viên sau mỗi bài nói tốt
Trọng tâm của những giờ học này là luyện nói, giáo viên nên dành nhiều thời gian cho học sinh lên nói (30 phút) và số lượng học sinh lên trình bày phải từ 8 đến 10 học sinh, số còn lại sẽ được nói ở những tiết sau
4 Kế hoạch thực hiện:
Trang 4- Thời gian dạy thực nghiệm: Tháng 10 &11 /2018
- Phân công dạy thực nghiệm:
+ Tiết 01: Đ/c Đàm Thị Thanh Trà : Tuần 8 – ngày 19/10/2018 + Tiết 02: Đ/c Nguyễn Thị Phương Lý : Tuần 11- Ngày 5/11/2018
Phạm Phương Loan Phạm Phương Loan