Lỗi Rùa Vàng, Mị Châu, nhà vua của An Dương Vương là đã mơ hồ về bản chất gian tự tay chém đầu con gái… ngoan, quỷ quyệt của kẻ thù xâm lược, đã mở đường cho nhân dân muốn biểu lộ thái đ[r]
Trang 1Tiết 11,12 ppct.
Truyện an dương vương và mị châu trọng thuỷ
A Mục tiêu bài học.
Giúp HS nắm
1 Đặc cơ bản của truyền thuyết qua tìm hiểu một câu chuyện cụ thể: Truyện kể lại
sự kiện lịch sử đời 4 và giải thích nguyên nhân theo cách nghĩ, cách cảm nhận của
3 đời sau
2 Nhận thức bài học lịch sử về kinh nghiệm giữ 4 ẩn sau câu chuyện tình yêu, tinh thần cảnh giác với kẻ thù xâm - cách xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, giữa hạnh phúc tình yêu tuổi trẻ với vận mệnh của dân tộc, của đất 4
B Cách thức tiến hành.
các hình thức troa đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
C Tiến trình bài học.
1 Kiểm tra bài cũ: Em hãy phân tích những nét cơ bản về đặc điểm xây dựng kiểu nhân vật
anh hùng sử thi, nghệ thuật miêu tả và sử dụng ngôn từ của sử thi anh hùng?
2 Giới thiệu bài mới: Từ F đến nay thắng lợi mà dựa vào vũ khí đơn thuần khiến con
3 sinh ra chủ quan mất cảnh giác Thất bại cay đắng làm cho kẻ thù nảy sinh những
sâu kế độc Đó cũng là nguyên nhân để trả lời câu hỏi vì sao An V L mất
4 Để hiểu rõ vấn đề này, hôm nay chúng ta tìm hiểu truyền thuyết An V L
và Mị Châu – Trọng Thuỷ
I Tìm hiểu chung.
1 Tiểu dẫn.
(GV gọi HS đọc)
+ Hãy nêu nội dung chính mà
phần tiểu dẫn trình bày?
đặc
nội dung,
nghệ thuật
+ Nội dung cụ thể từng phần?
- Phần này trình bày đặc cơ bản của truyền thuyết: + Là truyện dân gian kể về sự kiện có ảnh $c lớn lao
đến lịch sử dân tộc Truyền thuyết không phải là lịch sử
mà chỉ liên quan đến lịch sử, phản ánh lịch sử Những câu chuyện trong lịch sử khúc xạ qua lời kể của nhiều thế hệ rồi kết tinh thành những hình nghệ thuật độc đáo, nhuốm màu sắc thần kỳ mà vẫn thấm
đẫm cảm xúc đời $3
+ Muốn hiểu đúng, hiểu sâu truyền thuyết này cần đặt tác phẩm trong môi 3 lịch sử - văn hoá mà nó sinh thành, -! truyền và biến đổi Nghĩa là đặt truyện trong mối quan hệ với lịch sử và đời sống
+ Giới thiệu làng Cổ Loa – thuộc Đông Anh – Hà Nội
là quần thể di tích lịch sử lâu đời
+ Đền $ thờ An V L
+ Am bà chùa thờ công chúa Mị Châu với không
đầu
+ Bên phải Đền $ là giếng đất gọi là giếng ngọc Nơi Trọng Thuỷ tự tử
- Bao quanh đền và am là những đoạn vòng thành cổ chạy dài Đó là dấu vết chín vòng thành Cổ Toàn bộ
Trang 22 Văn bản.
a Vị trí bản kể
(GV cung cấp thông tin này)
b Bố cục của văn bản
+ Truyền thuyết chia làm mấy
đoạn?
+ Nội dung chính của từng
đoạn?
c Chủ đề
+ Em hãy nêu chủ đề của
truyện?
II Đọc hiểu.
(Đây là quá trình đọc và trả lời
các câu hỏi từ1->5 của phần
$4 dẫn học bài)
Cả 5 câu hỏi đều xoay quanh 4
nhân vật
1 Câu hỏi 1:
a Do đâu mà An V L
thần linh giúp đỡ? Kể về
sự giúp đỡ thần kì đó, dân gian
muốn thể hiện cách đánh giá
$ thế nào về nhà vua?
b Sự mất cảnh giác của nhà vua
biểu hiệnn $ thế nào?
cụm di tích là minh chứng lịch sử cho truyền thuyết An V L xây thành chế Nỏ Còn mối tình Mị Châu Trọng Thuỷ lại là nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của nhà 4 Âu Lạc cuối thế kỉ III 4 công nguyên
- Truyền thuyết trích trong “Rùa vàng” trong tác phẩm
“Lĩnh nam chích quái” (những câu chuyện ma quái ở
- Có 3 bản kể: một là “Rùa vàng”, hai là “Thục kỉ An V L r trong “Thiên nam ngũ lục” bằng văn vần
và ba là “Ngọc trai – 4 giếng” là truyền thuyết đồn
đại ở vùng Cổ Loa
- Truyền thuyết chia làm bốn đoạn rõ rệt:
+ Đoạn 1: từ đầu đến “xin hoà”, có nội dung là: thuật lại quá trình xây thành – chế nỏ từ thất bại đến thành công của An V L nhờ có sự giúp sức của thần Rùa Vàng
+ Đoạn 2: từ “không bao lâu….cứu nhau”, có nội dung là: thuật lại hành vi lừa Mị Châu đánh cắp lẫy nỏ thần của Trọng Thuỷ
+ Đoạn 3: từ “Trọng Thuỷ mang lẫy thần về 4 ….dẫn vua đi xuống biển”, có nội dung là: thuật lại diễn biến cuộc chiến tranh lần hai giữa hai 4 kết thúc bi kịch
đối với cha con An V L
+ Đoạn 4: từ “đời truyền nơi đó …tiển cữu”, có nội dung là: thuật lại kết cục đầy cay đắng và nhục nhã đối với Trọng Thuỷ cùng chi tiết “ngọc trai – 4 giếng” có ý nghĩa minh oan cho Mỵ Châu
=> Đây là cách kết cấu cốt truyện theo trình tự xảy ra sự việc – một kiểu kết cấu phổ biến của truyện dân gian
>$ riêng truyền thuyết, kiểu kết cấu ấy cho thấy mqh giữa thể loại với lịch sử (Cả cuộc đời nhân vật An V L từ khi lên ngôi đến lúc mất 4 thuật lại đầy đủ các giai đoạn quan trọng Qua đó cả một giai đoạn lịch sử đầy biến động của nhà 4 Âu Lạc
tái hiện – truyền thuyết thực hiện chức năng chép
sử $ thế đó, tất nhiên với sự hỗ trợ của trí c
]
- Kể lại quá trình xây thành, chế nỏ bảo vệ đất nước của
An Dương Vương và bi kịch nhà tan nước mất Đồng thời thể hiện thái độ, tình cảm của tác giả dân gian với từng nhân vật.
Câu hỏi 1 nội dung có hai phần:
- Tìm và liệt kê những chi tiết liên quan đến nhân vật An V L
- Trả lời các câu hỏi a, b, c
a.An V L thần linh giúp đỡ là vì đã có ý
Trang 3c Sáng tạo những chi tiết về
Rùa Vàng, Mị Châu, nhà vua tự
tay chém đầu con gái… nhân
dân muốn biểu lộ thái độ, tình
cảm gì đối với nhân vật lịch sử
An V L và việc mất
4 Âu Lạc?
2 Câu hỏi 2.
Về việc Mị Châu lén cho
Trọng Thuỷ xem nỏ thần, có hai
cách đánh giá $ sau:
+ Mị Châu làm vậy là chỉ thuận
theo tình cảm vợ chồng mà bỏ
quên nghĩa vụ với đất 4
+ Mị Châu làm theo ý chồng là
lẽ tự nhiên hợp đạo lý
Vậy ý kiến riêng của anh / chị
$ thế nào?
3 Câu hỏi 3.
Mị Châu bị thần Rùa Vàng kết
tội là giặc, lại bị vua cha chém
đầu, $ sau đó máu nàng
hoá thành ngọc trai, xác nàng
hoá thành ngọc thạch cấu
thức đề cao cảnh giác, lo nghĩ xây thành, chuẩn bị vũ khí từ khi giặc $ đến c ra sự giúp đỡ của thần linh là cách để nhân dân ca ngợi nhà vua, tự hào về chiến công xây thành, ché nỏ, chiến thắng giặc ngoại xâm của dân tộc
b Về sau An V L đã vì sai lầm mà thất bại Lỗi của An V L là đã mơ hồ về bản chất gian ngoan, quỷ quyệt của kẻ thù xâm - đã mở 3 cho
gia của mình, khi giặc đến còn có thái độ ỷ lại vào vũ khí mà không đề phòng
c Những $ cấu nghệ thuật ( Rùa Vàng, Mị Châu và chi tiết nhà vua tự tay chém đầu con gái) sáng tạo là để gửi gắm lòng kính trọng đối với thái độ dũng cảm của vi anh hùng, sự phê phán thái độ mất cảnh giác của Mị Châu, là lời giải thích lí do mất 4 nhằm xoa dịu nỗi
đau mất 4
- Có các ý kiến $ sau:
+ Tán thành cách đánh giá thứ nhất là phê phán Mị Châu >$ cũng không đủ lí lẽ để phản bác cách đánh giá thứ hai
+ Tán thành cách đánh giá thứ hai, bênh vực cho Mị Châu >$ cũng không đủ lí lẽ để phản bác cách đánh giá thứ nhất
+ Tán thành cách đánh giá thứ nhất, phản bác cách đánh giá thứ hai mà không ra lí lẽ nào đủ sức thuyết phục
(Có khả năng nhiều HS thuộc số này) + Tán thành cách đánh giá thứ hai với lập luận dựa trên luân lí của chế độ phong kiến đòi hỏi 3 vợ phải tuân theo ý kiến của 3 chồng vô điều kiện, từ đó ra
đề nghị chúng ta ngày nay nên thông cảm với Mị Châu (Cũng có khả năng nhiều HS ngả theo ý kiến này)
pháp để xem xét, giải quyết vấn đề – một vấn đề có
Cơ sở của việc thảo luận:
Có hai cơ sở có tính nguyên tắc cần phải dựa vào: đặc
của thể loại truyền thuyết và ý thức xã hội chính trị – thẩm mĩ của nhân dân khi đến với truyền thuyết + Truyền thuyết không phải là một bản sao chép thực tế lịch sử mà là một loại sáng tạo nghệ thuật nên viêc phản
ánh lịch sử “không hề vô trung lập”
+ Truyền thuyết kể về sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử nhằm đề cao cái đẹp, cái tốt cái tích cực và phê phán cái
Trang 4$ vậy, 3 F muốn bày tỏ
thái độ và tình cảm $ thế nào
đối với nhân vật Mị Châu và
muốn nhắn gửi điều gì đến thế
hệ trẻ muôn đời sau?
4 Câu hỏi 4.
Trọng Thuỷ gây nên sự sụp đổ
cơ đồ Âu Lạc và cái chết của hai
cha con Mị Châu Vậy anh/ chị
hiểu $ thế nào về hình ảnh
“ngọc trai – giếng 4 rS
5 Câu hỏi 5.
Anh/ chị hãy cho biết đâu là
“cốt lõi lịch sử” của truyện và
cốt lõi lịch sử đó dân gian
thần kì hoá $ thế nào?
III Luyện tập
GV gơị ý, $4 dẫn HS làm
bài tập về nhà, các bài 1, 2, 3
sgk trang 43 Riêng bài 2, 3 là
dành cho HS khá giỏi GV
khuuyến khích để HS có thể tự
chiếm lĩnh, phát huy sự sáng tạo
trong cảm nhận cũng $ phát
hiện ra những con 3 mới để
xấu, cái tiêu cực theo quan niệm của nhân dân
+ Mặt khác, nhân dân trong khi “phê phán Mị Châu bằng bản án tử hình” một cách đích đáng, lại cũng đã thấu hiểu rằng nàng mắc tội không do chủ ý mà chỉ do vô tình, ngây thơ, nhẹ dạ Bởi thế truyền thuyết đã
“khuôn xếp” cho máu nàng biến thành ngọc trai đúng
$ lời nguyền của nàng, để nói lên rằng 3 Việt Nam không ai bán 4 cùng lắm là họ bị mắc lừa
kế thâm hiểm của kẻ địch và bị chúng lợi dụng Điều này nói lên truyền thống xử thật thấu tình đạt lí của nhân dân ta
- Với việc để thần Rùa Vàng kết tội Mị Châu là giặc và vua cha tuốt kiếm chém chết nàng, 3 sáng tác truyện (tức nhân dân) đã tuyên đọc và thi hành bản án của lịch sử Cách kết thúc này xuất phát từ truyền thống yêu 4 lòng tha thiết với độc lập, tự do của 3 Việt Cổ
- Tuy nhiên, số phận của Mị Châu $ hẳn đã chấm dứt: nàng hoá thân trong hình hài khác Sử dụng hình thức “hoá thân” để kéo dài sự sống của nhân vật là thủ pháp nghệ thuật truyền thống của truyện kể dân gian (ví
dụ truyện Thạch Sanh, Đá Vọng Phu) >$ ở truyền
thuyết này tác giả dân gian đã sử dụng thủ pháp này một
cách sáng tạo: nhân vật không hoá thân trọn vẹn trong
một hình hài duy nhất khác Máu nàng chảy xuống biển hoá thành ngọc trai, xác hoá thành ngọc thạch Hình thức hoá thân độc đáo, có một không hai trong truyện kể dân gian này thể hiện tính hai mặt không đơn giản của hình nhân vật là cách để nhân dân vừa thể hiện sự bao dung, niềm thông cảm với sự trong trắng, ngây thơ của Mị Châu trong khi phạm toọi một cách vô tình, vừa thể hiện thái độ nghiêm khắc cùng bài học lịch sử muốn truyền lại cho trai - gái 4 Việt muôn đời sau trong việc giải quyết mối quan hệ giữa nhà với 4 giữa
riêng với chung Có thể tạm gọi đây là kiểu hoá thân
phân thân.
- Hình ảnh “ngọc trai - 4 giếng” vừa là một hình ảnh
có giá trị thẩm mĩ cao, vừa là một tình tiết đắt giá xét về
nhất hợp lí cho đôi trai gái Tình tiết này thật ra gồm ba chi tiét hợp thành: chi tiết “ngọc trai” sáng tạo trong quan với lời Mị Châu khấn lúc 4 khi chết nhằm chiêu tuyết cho danh dự của nàng, nó chứng thực tấm lòng trong sáng của công chúa; chi tiết p4 giếng” có hồn Trọng Thuỷ hoà cùng nỗi hối hận vô hạn
là sự chứng nhận cho mong muốn hoá giải tôi lỗi của
Trang 5khám phá ra cái hay, cái đẹp,
cái mới của tác phẩm này và
những tác phẩm khác…
anh ta; chi tiết ngọc trai kia đem rửa trong 4 giếng này lại càng sáng đẹp hơn nói lên rằng Trọng Thuỷ đã tìm sự hoá giải trong tình cảm của Mị Châu ở thế giới bên kia Thật là một hình nghệ thuật kết cấu đến mức hoàn mĩ !
- Truyện truyền thuyết này không phải là lịch sử chính xác mà là sáng tác VHDG về lịch sử Truyện -! giữ trong lòng nó phần “cốt lõi lịch sử”: 4 Âu Lạc vào thời An V L đã dựng lên, có thành cao, hào sâu, vũ khí đủ mạnh để chiến thắng cuộc xâm - của Triệu Đà, $ về sau đã rơi vào tay kẻ thù
- Gợi ý: Câu 2, An V L đã tự tay chém đầu
3 con gái duy nhất của mình $ dân gian lại dựng đền thờ và am hai cha con ngay cạnh nhau Đó là
do truyền thống đạo lí gia đình cần sum họp cả khi sống cũng $ khi thác Đó là thái độ vừa nghiêm khắc lại vừa bao dung, nhân ái, cách ứng xử thấu tình lại đạt lí của nhân dân ta
* Củng cố:
- Nắm đặc cơ bản của truyền thuyết qua việc tìm hiểu một tác phẩm cụ thể kể về thành Cổ Loa, mối tình Mị Châu – Trọng Thuỷ và nguyên nhân mất 4
Âu Lạc
- Nhận thức bài học giữ 4 ngụ trong một câu chuyện tình yêu
* Dặn dò: Học bài ở nhà và soạn bài “Lập dàn ý bài văn
tự sự”
Trang 6+ Hãy nêu nội dung chính mà
phần tiểu dẫn trình bày?
đặc
nội dung,
nghệ thuật
+ Nội dung cụ thể từng phần?
2 Văn bản.
a Vị trí bản kể
b Bố cục của văn bản
+ Truyền thuyết chia làm mấy
đoạn?
+ Nội dung chính của từng
đoạn?
Ôn tập dựa trên cơ sở của kiến thức học trên lớp GV cho
HS thảo luận , trình bày ý kiến của mình Và luyện tập làm bài.
- Phần này trình bày đặc cơ bản của truyền thuyết: + Là truyện dân gian kể về sự kiện có ảnh $c lớn lao
đến lịch sử dân tộc Truyền thuyết không phải là lịch sử
mà chỉ liên quan đến lịch sử, phản ánh lịch sử Những câu chuyện trong lịch sử khúc xạ qua lời kể của nhiều thế hệ rồi kết tinh thành những hình nghệ thuật độc
đáo, nhuốm màu sắc thần kỳ mà vẫn thấm đẫm cảm xúc
đời $3
+ Muốn hiểu đúng, hiểu sâu truyền thuyết này cần đặt tác phẩm trong môi 3 lịch sử - văn hoá mà nó sinh thành, -! truyền và biến đổi Nghĩa là đặt truyện trong mối quan hệ với lịch sử và đời sống
- Bao quanh đền và am là những đoạn vòng thành cổ chạy dài Đó là dấu vết chín vòng thành Cổ Toàn bộ cụm di tích là minh chứng lịch sử cho truyền thuyết An V L xây thành chế Nỏ Còn mối tình Mị Châu Trọng Thuỷ lại là nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của nhà 4
Âu Lạc cuối thế kỉ III 4 công nguyên
- Truyền thuyết trích trong “Rùa vàng” trong tác phẩm
“Lĩnh nam chích quái” (những câu chuyện ma quái ở
- Có 3 bản kể: một là “Rùa vàng”, hai là “Thục kỉ An V L r trong “Thiên nam ngũ lục” bằng văn vần
và ba là “Ngọc trai – 4 giếng” là truyền thuyết đồn
đại ở vùng Cổ Loa
- Truyền thuyết chia làm bốn đoạn rõ rệt:
+ Đoạn 1: từ đầu đến “xin hoà”, có nội dung là: thuật lại quá trình xây thành – chế nỏ từ thất bại đến thành công của An V L nhờ có sự giúp sức của thần Rùa Vàng
+ Đoạn 2: từ “không bao lâu….cứu nhau”, có nội dung là: thuật lại hành vi lừa Mị Châu đánh cắp lẫy nỏ thần của Trọng Thuỷ
+ Đoạn 3: từ “Trọng Thuỷ mang lẫy thần về 4 ….dẫn vua đi xuống biển”, có nội dung là: thuật lại diễn biến cuộc chiến tranh lần hai giữa hai 4 kết thúc bi kịch
đối với cha con An V L
+ Đoạn 4: từ “đời truyền nơi đó …tiển cữu”, có nội dung là: thuật lại kết cục đầy cay đắng và nhục nhã đối với Trọng Thuỷ cùng chi tiết “ngọc trai – 4 giếng” có ý nghĩa minh oan cho Mỵ Châu
Trang 7c Chủ đề.
+ Em hãy nêu chủ đề của
truyện?
(Đây là quá trình đọc và trả lời
các câu hỏi từ1->5 của phần
$4 dẫn học bài)
Cả 5 câu hỏi đều xoay quanh 4
nhân vật
1 Câu hỏi 1:
a Do đâu mà An V
L thần linh giúp đỡ?
Kể về sự giúp đỡ thần kì đó,
dân gian muốn thể hiện cách
đánh giá $ thế nào về nhà
vua?
b Sự mất cảnh giác của nhà
vua biểu hiệnn $ thế nào?
c Sáng tạo những chi tiết về
Rùa Vàng, Mị Châu, nhà vua
tự tay chém đầu con gái…
nhân dân muốn biểu lộ thái độ,
tình cảm gì đối với nhân vật
lịch sử An V L và
việc mất 4 Âu Lạc?
2 Câu hỏi 2.
Về việc Mị Châu lén cho
Trọng Thuỷ xem nỏ thần, có
hai cách đánh giá $ sau:
+ Mị Châu làm vậy là chỉ
thuận theo tình cảm vợ chồng
mà bỏ quên nghĩa vụ với đất
4
+ Mị Châu làm theo ý chồng là
lẽ tự nhiên hợp đạo lý
Vậy ý kiến riêng của anh / chị
$ thế nào?
=> Đây là cách kết cấu cốt truyện theo trình tự xảy ra sự việc – một kiểu kết cấu phổ biến của truyện dân gian
>$ riêng truyền thuyết, kiểu kết cấu ấy cho thấy mqh giữa thể loại với lịch sử (Cả cuộc đời nhân vật An V L từ khi lên ngôi đến lúc mất 4 thuật lại
đầy đủ các giai đoạn quan trọng Qua đó cả một giai đoạn lịch sử đầy biến động của nhà 4 Âu Lạc tái hiện – truyền thuyết thực hiện chức năng chép sử $ thế đó, tất nhiên với sự hỗ trợ của trí c ]
- Kể lại quá trình xây thành, chế nỏ bảo vệ đất nước của
An Dương Vương và bi kịch nhà tan nước mất Đồng thời thể hiện thái độ, tình cảm của tác giả dân gian với từng nhân vật.
Câu hỏi 1 nội dung có hai phần:
- Tìm và liệt kê những chi tiết liên quan đến nhân vật An V L
- Trả lời các câu hỏi a, b, c
a.An V L thần linh giúp đỡ là vì đã có ý thức đề cao cảnh giác, lo nghĩ xây thành, chuẩn bị vũ khí
từ khi giặc $ đến c ra sự giúp đỡ của thần linh là cách để nhân dân ca ngợi nhà vua, tự hào về chiến công xây thành, ché nỏ, chiến thắng giặc ngoại xâm của dân tộc
b Về sau An V L đã vì sai lầm mà thất bại Lỗi của An V L là đã mơ hồ về bản chất gian ngoan, quỷ quyệt của kẻ thù xâm - đã mở 3 cho
của mình, khi giặc đến còn có thái độ ỷ lại vào vũ khí mà không đề phòng
c Những $ cấu nghệ thuật ( Rùa Vàng, Mị Châu và chi tiết nhà vua tự tay chém đầu con gái) sáng tạo là để gửi gắm lòng kính trọng đối với thái độ dũng cảm của vi anh hùng, sự phê phán thái độ mất cảnh giác của Mị Châu, là lời giải thích lí do mất 4 nhằm xoa dịu nỗi
đau mất 4
- Có các ý kiến $ sau:
+ Tán thành cách đánh giá thứ nhất là phê phán Mị Châu
>$ cũng không đủ lí lẽ để phản bác cách đánh giá thứ hai
+ Tán thành cách đánh giá thứ hai, bênh vực cho Mị Châu >$ cũng không đủ lí lẽ để phản bác cách đánh giá thứ nhất
+ Tán thành cách đánh giá thứ nhất, phản bác cách đánh giá thứ hai mà không ra lí lẽ nào đủ sức thuyết
Trang 83 Câu hỏi 3.
Mị Châu bị thần Rùa Vàng kết
tội là giặc, lại bị vua cha chém
đầu, $ sau đó máu nàng
hoá thành ngọc trai, xác nàng
hoá thành ngọc thạch cấu
$ vậy, 3 F muốn bày
tỏ thái độ và tình cảm $ thế
nào đối với nhân vật Mị Châu
và muốn nhắn gửi điều gì đến
thế hệ trẻ muôn đời sau?
4 Câu hỏi 4.
Trọng Thuỷ gây nên sự sụp đổ
cơ đồ Âu Lạc và cái chết của
hai cha con Mị Châu Vậy anh/
chị hiểu $ thế nào về hình
ảnh “ngọc trai – giếng 4 rS
phục
(Có khả năng nhiều HS thuộc số này) + Tán thành cách đánh giá thứ hai với lập luận dựa trên luân lí của chế độ phong kiến đòi hỏi 3 vợ phải tuân theo ý kiến của 3 chồng vô điều kiện, từ đó ra đề nghị chúng ta ngày nay nên thông cảm với Mị Châu
(Cũng có khả năng nhiều HS ngả theo ý kiến này)
pháp để xem xét, giải quyết vấn đề – một vấn đề có tính
Cơ sở của việc thảo luận:
Có hai cơ sở có tính nguyên tắc cần phải dựa vào: đặc
của thể loại truyền thuyết và ý thức xã hội chính trị – thẩm mĩ của nhân dân khi đến với truyền thuyết
+ Truyền thuyết không phải là một bản sao chép thực tế lịch sử mà là một loại sáng tạo nghệ thuật nên viêc phản
ánh lịch sử “không hề vô trung lập”
+ Truyền thuyết kể về sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử nhằm đề cao cái đẹp, cái tốt cái tích cực và phê phán cái xấu, cái tiêu cực theo quan niệm của nhân dân
+ Mặt khác, nhân dân trong khi “phê phán Mị Châu bằng bản án tử hình” một cách đích đáng, lại cũng đã thấu hiểu rằng nàng mắc tội không do chủ ý mà chỉ do vô tình, ngây thơ, nhẹ dạ Bởi thế truyền thuyết đã “khuôn xếp” cho máu nàng biến thành ngọc trai đúng $ lời nguyền của nàng, để nói lên rằng 3 Việt Nam không ai bán
4 cùng lắm là họ bị mắc lừa kế thâm hiểm của
kẻ địch và bị chúng lợi dụng Điều này nói lên truyền thống xử thật thấu tình đạt lí của nhân dân ta
- Với việc để thần Rùa Vàng kết tội Mị Châu là giặc và vua cha tuốt kiếm chém chết nàng, 3 sáng tác truyện (tức nhân dân) đã tuyên đọc và thi hành bản án của lịch
sử Cách kết thúc này xuất phát từ truyền thống yêu 4 lòng tha thiết với độc lập, tự do của 3 Việt Cổ
- Tuy nhiên, số phận của Mị Châu $ hẳn đã chấm dứt: nàng hoá thân trong hình hài khác Sử dụng hình thức
“hoá thân” để kéo dài sự sống của nhân vật là thủ pháp nghệ thuật truyền thống của truyện kể dân gian (ví dụ
truyện Thạch Sanh, Đá Vọng Phu) >$ ở truyền
thuyết này tác giả dân gian đã sử dụng thủ pháp này một
cách sáng tạo: nhân vật không hoá thân trọn vẹn trong
một hình hài duy nhất khác Máu nàng chảy xuống biển hoá thành ngọc trai, xác hoá thành ngọc thạch Hình thức hoá thân độc đáo, có một không hai trong truyện kể dân gian này thể hiện tính hai mặt không đơn giản của hình
nhân vật là cách để nhân dân vừa thể hiện sự bao
Trang 95 Câu hỏi 5.
Anh/ chị hãy cho biết đâu là
“cốt lõi lịch sử” của truyện và
cốt lõi lịch sử đó dân gian
thần kì hoá $ thế nào?
dung, niềm thông cảm với sự trong trắng, ngây thơ của
Mị Châu trong khi phạm toọi một cách vô tình, vừa thể hiện thái độ nghiêm khắc cùng bài học lịch sử muốn truyền lại cho trai - gái 4 Việt muôn đời sau trong việc giải quyết mối quan hệ giữa nhà với 4 giữa riêng
với chung Có thể tạm gọi đây là kiểu hoá thân phân
thân.
- Hình ảnh “ngọc trai - 4 giếng” vừa là một hình ảnh
có giá trị thẩm mĩ cao, vừa là một tình tiết đắt giá xét về
nhất hợp lí cho đôi trai gái Tình tiết này thật ra gồm ba chi tiét hợp thành: chi tiết “ngọc trai” sáng tạo trong
quan với lời Mị Châu khấn lúc 4 khi chết nhằm chiêu tuyết cho danh dự của nàng, nó chứng thực tấm lòng trong sáng của công chúa; chi tiết p4 giếng” có hồn Trọng Thuỷ hoà cùng nỗi hối hận vô hạn là sự chứng nhận cho mong muốn hoá giải tôi lỗi của anh ta; chi tiết ngọc trai kia đem rửa trong 4 giếng này lại càng sáng
đẹp hơn nói lên rằng Trọng Thuỷ đã tìm sự hoá giải trong tình cảm của Mị Châu ở thế giới bên kia Thật là một hình nghệ thuật kết cấu đến mức hoàn mĩ
!
- Truyện truyền thuyết này không phải là lịch sử chính xác mà là sáng tác VHDG về lịch sử Truyện -! giữ trong lòng nó phần “cốt lõi lịch sử”: 4 Âu Lạc vào thời An V L đã dựng lên, có thành cao, hào sâu, vũ khí đủ mạnh để chiến thắng cuộc xâm - của Triệu Đà, $ về sau đã rơi vào tay kẻ thù
- Gợi ý: Câu 2, An V L đã tự tay chém đầu
3 con gái duy nhất của mình $ dân gian lại dựng
đền thờ và am hai cha con ngay cạnh nhau Đó là do truyền thống đạo lí gia đình cần sum họp cả khi sống cũng $ khi thác Đó là thái độ vừa nghiêm khắc lại vừa bao dung, nhân ái, cách ứng xử thấu tình lại đạt lí của nhân dân ta
... cấu nghệ thuật ( Rùa Vàng, Mị Châu chi tiết nhà vua tự tay chém đầu gái) sáng tạo để gửi gắm lịng kính trọng thái độ dũng cảm vi anh hùng, phê phán thái độ cảnh giác Mị Châu, lời giải thích...- Có ý kiến $ sau:
+ Tán thành cách đánh giá thứ phê phán Mị Châu >$ khơng đủ lí lẽ để phản bác cách đánh giá thứ hai
+ Tán thành cách đánh giá thứ hai, bênh vực cho Mị. .. cấu nghệ thuật ( Rùa Vàng, Mị Châu chi tiết nhà vua tự tay chém đầu gái) sáng tạo để gửi gắm lịng kính trọng thái độ dũng cảm vi anh hùng, phê phán thái độ cảnh giác Mị Châu, lời giải thích