Giáo dục được thực hiện trong gia đình, trong nhà trường và cộng đồng. Người tổ chức giáo dục kĩ năng sống có thể là bố mẹ, là thầy cô giáo, là bạn cùng học hay các thành viên trong cộng[r]
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Cùng với xu thế phát triển của thời đại, giáo dục đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống, đó là: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống
Xuất phát từ đặc điểm của xã hội hiện nay, việc hình thành và phát triển kỹ năng sống trở thành một yêu cầu quan trọng trong quá trình giáo dục nhân cách con người hiện đại
Giáo dục kỹ năng sống là thực hiện quan điểm hướng vào người học, một mặt đáp ứng những thách thức của cuộc sống và nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi
cá nhân Là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Bao gồm cả hành
vi vận động của cơ thể và tư duy của con người, hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục hoặc rèn luyện của các em
Hiện nay, đa số học sinh sống trong hai môi trường có hoàn cảnh khác nhau: một là các em được sự quan tâm chăm sóc quá sức chu đáo của phụ huynh vì sống trong gia đình ít con, hoàn cảnh kinh tế ổn định; hai là những em sống trong gia đình với nhiều lo toan cho cuộc mưu sinh, phụ huynh bỏ mặc con cái
Ngoài những khó khăn lứa tuổi, các em là con em thành phố hoặc nông thôn, trong đó có nhiều em nông thôn có nhiều hoàn cảnh khác nhau, có nhiều thói quen trong sinh hoạt còn chưa văn minh, thiếu kỹ năng thực hành, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng đối phó với những khó khăn trong cuộc sống và khả năng tự phục vụ bản thân… Hơn thế nữa trong nền kinh tế thị trường, cuộc sống hiện đại vận động hết sức khẩn trương và chứa đựng nhiều yếu tố khôn lường đòi hỏi thế
hệ trẻ không làm chủ tri thức, rút ngắn khoảng cách chênh lệch về tri thức giữa các vùng nông thôn và thành thị mà còn phải thực sự tự tin; phải nắm bắt kịp thời các cơ hội cũng như phải có một số kỹ năng: sống khỏe, sống tốt, sống lành mạnh, cập nhật thông tin nhanh nhạy và hội nhập với thế giới, góp phần tích cực cho cuộc sống cá nhân và cộng đồng tốt đẹp hơn, nhằm thích ứng với mọi biến động của hoàn cảnh
Đảng ta xác định con người vừa là mục tiêu vừa là động lực cho sự phát triển
xã hội, để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần phải có những con người lao động mới phát triển toàn diện Nếu đơn thuần chỉ thiên
về đào tạo tri thức (dạy chữ), sẽ tạo nên thế hệ học sinh không toàn diện Khó ứng phó với thực tế của cuộc sống Nền kinh tế xã hội nước ta đang phát triển với một tốc độ nhanh, kéo theo đó là sự xuất hiện nhiều vấn đề mà đòi hỏi mỗi con người cần có những kĩ năng sống nhất định để có thể giải quyết hiệu quả những vấn đề đặt ra
Nhà trường phổ thông có mục đích quan trọng nhất là dạy chữ cho các em, truyền đạt những tri thức khoa học để các em chuẩn bị đầy đủ hành trang tri thức bước vào đời Các em học sinh khi đến trường ngoài tiếp xúc với môi trường giáo dục
Trang 2các em còn tiếp xúc với xã hội mà ở đó nhiều vấn đề của cuộc sống đòi hỏi các em phải có kĩ năng giải quyết hợp lí mới đem lại hiệu quả tích cực Lí thuyết đã chỉ ra rằng con người là tổng hòa của các quan hệ xã hội Mỗi con người đều bị chi phối bởi các quan hệ đa phương, đa chiều Cuộc sống là một bức tranh đa dạng, sinh động nhưng cũng đầy thách thức, phức tạp Để tồn tại và phát triển trong thế giới ngày nay
và đương đầu một cách có hiệu quả với hàng loạt những vấn đề gặp phải, mỗi người cần phải có bản lĩnh, có những kĩ năng riêng để xử lí với những đòi hỏi và thử thách hàng ngày Bởi vậy, chúng ta chỉ quan tâm đến việc dạy nội dung kiến thức nói riêng
sẽ rất khó tạo ra thế hệ học sinh có đầy đủ phẩm chất trong công cuộc đổi mới hiện nay
Thực tế hiện nay học sinh rất thiếu các kĩ năng cơ bản cần trong cuộc sống hiện đại như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sinh hoạt tập thể, kĩ năng hóa giải căng thẳng… Để cùng học tập sinh sống và làm việc trong xã hội hiện đại, những kĩ năng trên là không thể thiếu Nhiều ý kiến của các chuyên gia giáo dục và xã hội cho rằng việc rất nhiều học sinh ở nước ta hiện nay thiếu các kĩ năng để có thể đương đầu và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống Trong nhà trường phổ thông nói chung và trong trường tiểu học nói riêng, trong suốt thời gian dài chúng ta chỉ quan tâm đến giáo dục trí dục, nhiều trường, nhiều địa phương lấy tỉ lệ học sinh đạt điểm cao là thước đo chất lượng giáo dục mà ít quan tâm đến sự chăm ngoan, chuyên cần, phát triển nhân cách của học sinh
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là một trong những nội dung được Bộ GD&ĐT triển khai khi thực hiện phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” đối với các trường trung học phổ thông nói chung và bậc Tiểu học nói riêng
Là giáo viên được phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 4 bản thân tôi nhận thấy giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm đòi hỏi sự tâm huyết rất lớn của giáo viên Bởi nó cần cả một quá trình và cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội Và qua mấy năm thực hiện, bản thân tôi đã đúc rút ra một
số kinh nghiệm để cùng đồng nghiệp trao đổi, chia sẻ, giúp đỡ nhau nhằm nâng cao
hiệu quả giáo dục Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 4 trường Tiểu học Hoàng Lâu”.
2 Tên sáng kiến
Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 4 trường Tiểu học Hoàng Lâu
3 Tác giả (Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến)
- Họ và tên: Lê Thị Hà
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Tiểu học Hoàng Lâu, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc
- Số điện thoại: 0383 589 732 Email: info@123doc.org
Trang 34 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 4
5 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu
Tháng 9/2018
6 Mô tả bản chất của sáng kiến
6.1 Nội dung sáng kiến
6.1.1 Nghiên cứu lý luận để nâng cao nhận thức của giáo viên
Thực hiện quyết định của Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT trong cả nước đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục, các trường học tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, tăng cường nguồn lực trong và ngoài nhà trường cho giáo dục đạo đức, hình thành các chuẩn đạo đức, chú ý giáo dục giá trị gia đình, văn hóa gia đình bên cạnh giáo dục lòng yêu nước và truyền thống văn hóa dân tộc Tập trung rèn luyện cho học sinh ý thức kỷ luật, tác phong nhanh nhẹn, gọn gàng, ngăn nắp, tăng cường giáo dục
kỹ năng tự phục vụ, thói quen vệ sinh tốt, kỹ năng tự bảo vệ an toàn bản thân, mạnh dạn trong giao tiếp, thân thiện với bạn bè, lễ phép với người lớn… Việc giáo dục kỹ năng sống cho HS được thể hiện qua các cách thức hoạt động như:
- Tích hợp vào nội dung các bài học ở các môn học trên lớp
- Thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Vậy kỹ năng sống là gì?
+ Kĩ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống
+ Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại Kĩ năng sống đơn giản là tất cả điều cần thiết mà chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống
Phân loại kỹ năng sống:
Kỹ năng sống được chia thành 2 loại: Kỹ năng cơ bản và kỹ năng nâng cao
- Kỹ năng cơ bản gồm: Kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, múa, hát, đi, đứng, chạy, nhảy…
- Kỹ năng nâng cao là sự kế thừa và phát triển các kỹ năng cơ bản dưới một dạng thức mới hơn Nó bao gồm: Các kỹ năng tư duy logic, sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều, phân tích, tổng hợp, so sánh, nêu khái niệm, đặt câu hỏi…
Trang 4Ở tiểu học, đối với các lớp đầu cấp, kỹ năng cơ bản được xem trọng, còn các lớp cuối cấp nâng dần cho các em về kỹ năng nâng cao Đối với học sinh lớp 4, các
em đã dần hoàn thiện kĩ năng cơ bản và đang hướng đến những kĩ năng nâng cao
Để có biện pháp, phương pháp dạy tốt nhất, chúng ta phải dựa vào tình hình thực tế để đánh giá thực trạng năm học
* Tình hình của lớp 4A
- Tổng số học sinh: 35 em, là nữ 17 em
* Thuận lợi
Hiện nay được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Bộ - Sở - Phòng giáo dục và đào tạo Tam Dương và đặc biệt là sự quan tâm trực tiếp của Ban giám hiệu nhà trường về đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh công nghệ thông tin, tăng cường giáo dục và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh Chính vì vậy, đó là động lực thúc đẩy tôi càng quyết tâm bồi dưỡng, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
Khi bắt tay vào nghiên cứu tôi thấy được một số thuận lợi sau:
- Một số hoạt động giáo dục kĩ năng sống đã được nhà trường chú ý thực hiện trong khuôn khổ và yêu cầu của Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động
- Giáo dục KNS từ nhà trường cũng như qua các phương tiện thông tin đại chúng đã thu hút được sự chú ý và hưởng ứng của xã hội, của phụ huynh học sinh
- 100% số học sinh học đúng độ tuổi
- 100% số học sinh đăng kí ở bán trú
- Hầu hết gia đình các em ở gần trường
- Khả năng nhận thức của các em tương đối đồng đều
- Lứa tuổi học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 4 nói riêng là thời điểm vàng để giáo dục kĩ năng sống
* Khó khăn, hạn chế
+ Về phía giáo viên:
- Ý nghĩa, tầm quan trọng của giáo dục kĩ năng sống chưa được nhận thức một cách đúng mức trong một bộ phận giáo viên trong trường
Trang 5- Khi thực hiện giáo dục kĩ năng sống, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng (chưa có nhiều tài liệu cho giáo viên và học sinh, tiêu chí đánh giá chưa cụ thể,
…) Tổ chức giáo dục kĩ năng sống có những đặc thù riêng khác với các hoạt động giáo dục khác, nội dung giáo dục không chỉ diễn ra trong môn học mà còn thông qua một số hoạt động khác (hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ, ) cho nên phải tính đến cơ sở vật chất, kinh phí để thực hiện
- Giáo viên quen với việc tập trung cung cấp kiến thức mà không hoặc ít quan tâm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
+ Về phía học sinh:
- Một bộ phận học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ít sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động
- Học sinh chỉ chú trọng học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trong cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫn nhau
- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, vẫn còn hiện tượng nói tục, chửi bậy ở một số học sinh
- Học sinh lớp 4 là lứa tuổi còn nhỏ nên các em vẫn chưa ý thức được việc học
và rèn luyện Nhiều em được gia đình bao bọc quá cẩn thận hoặc không được gia đình quan tâm nên không biết làm việc gì, dù là việc nhỏ nhất
+ Về phía gia đình học sinh:
- Nguyên nhân khiến một số học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ năng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép Một số phụ huynh cho rằng con
em mình chỉ cần học giỏi kiến thức Có phụ huynh nóng vội trong việc dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc dạy con mình biết kiến thức mà không cần quan tâm đến việc con học được kĩ năng sống nào khi đến trường
- Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm tòi kiến thức mà quên hướng cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình
- Một bộ phận phụ huynh giao tiếp trong gia đình vẫn còn hạn chế, xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước xưng hô chưa đúng
- Có những phụ huynh chiều chuộng con cái khiến trẻ không có kĩ năng tự phục
vụ, phụ huynh chỉ chú ý đến khâu chăm con ăn uống mà không chú ý đến dạy con mình cần ăn, uống như thế nào, sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống thế
Trang 6nào cho đúng? Và vì sao chúng ta cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng
đó để làm gì?
6.1.2 Các giải pháp
6.1.2.1 Giáo viên nhận thức sâu sắc về sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
Lứa tuổi học sinh nói chung và học sinh lớp 4 nói riêng là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá, song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động…nếu không được học kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, và lối sống ích kỉ, lai căng, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách Do đó việc rèn kĩ năng sống cho học sinh ở lứa tuổi này là vô cùng cần thiết Nó cần được chú trọng ngang với việc dạy kiến thức
Hiện nay, do áp lực công việc của giáo viên quá nhiều, nào là hồ sơ giáo án, nào là dự giờ kiểm tra, nào là các phong trào thi đua… chiếm nhiều thời gian, công việc quá lớn Nhưng chúng ta không vì áp lực công việc mà không quan tâm giáo dục chuẩn mực đạo đức hay những kĩ năng cần thiết cho học sinh, vì điều đó sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến các em… Nhận thức được điều đó bản thân tôi không chỉ lo dạy kiến thức mà còn rất quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống cho các em
6.1.2.2 Bồi dưỡng kỹ năng sống cho giáo viên
Trong tư tưởng của một số giáo viên, phụ huynh chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn chiếu lệ, giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp mình đang dạy chỉ luôn chú trọng đến việc đọc tốt, làm Toán tốt, làm Tiếng Việt tốt…
Tuy nhiên nếu nói rằng thầy cô giáo không quan tâm đến việc dạy rèn kĩ năng sống là không đúng, nhưng việc rèn kĩ năng sống ở đây là rất hạn chế nhất là việc lồng ghép vào tất cả các môn học cũng như lồng ghép vào các hoạt động ngoại khóa giáo viên còn mơ hồ về việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
Trong thực tế bản thân giáo viên cũng không có đủ kỹ năng giảng dạy, kỹ năng sống để thay đổi nhận thức, hành vi của học sinh theo hướng tích cực
Do đó, được trang bị kiến thức về kỹ năng sống là điều rất cần thiết đối với các giáo viên để giáo viên trực tiếp truyền tải đến học sinh nhằm giúp các em có những hành động tích cực thay vì giải quyết vấn đề trong cuộc sống hằng ngày
Bồi dưỡng giáo viên nhằm giúp giáo viên phân tích được một số nội dung kỹ năng sống cho học sinh tiểu học; giải thích được các nguyên tắc dạy học tích cực trong giảng dạy kỹ năng sống; bước đầu hình thành được các kỹ năng cơ bản để tiến hành giờ dạy kỹ năng sống cho học sinh như kỹ năng tổ chức trò chơi, kỹ năng tạo động lực, điều khiển nhóm, kỹ năng giao tiếp, thuyết trình, kỹ năng đánh giá và khích
Trang 7lệ học sinh… Người giáo viên cần có kĩ năng tự học, tự nghiên cứu, kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin, kĩ năng hợp tác trong dạy học,…
Việc bồi dưỡng được xem là một nhu cầu tự thân của mỗi giáo viên, được diễn
ra thường xuyên liên tục trong suốt cả quá trình công tác của mỗi người
Tham gia các buổi bồi dưỡng cho giáo viên qua các chuyên đề, sinh hoạt tổ nhóm và trong những buổi ngoại khóa tổ chức cho học sinh ngoài giờ trên lớp để nâng cao trình độ chuyên môn, nâng cao nghiệp vụ sư phạm cũng chính là nâng cao
kỹ năng sống của giáo viên
Hơn nữa, thầy cô giáo phải luôn là tấm gương về cách ứng xử văn hóa, chuẩn mực trong lời nói và việc làm Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh sẽ không thành công nếu như chính thầy cô không phải là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo 6.1.2.3 Giáo viên nắm vững các nguyên tắc giáo dục và các kỹ năng cơ bản cần rèn luyện cho học sinh
+) Để việc giáo dục kĩ năng sống đạt hiệu quả, tôi đã nghiên cứu kĩ các nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc Tương tác
Kĩ năng sống không thể được hình thành chỉ qua việc nghe giảng và tự đọc tài liệu mà phải thông qua các hoạt động tương tác với người khác Việc nghe giảng và tự đọc tài liệu chỉ giúp học sinh thay đổi nhận thức về một vấn đề nào đó Nhiều kĩ năng sống được hình thành trong quá trình học sinh tương tác với bạn cùng học và những người xung quanh (kĩ năng thương lượng, kĩ năng giải quyết vấn đề ), thông qua hoạt động xã hội trong nhà trường Trong khi tham gia các hoạt động có tính tương tác, học sinh có dịp thể hiện các ý tưởng của mình, xem xét ý tưởng của người khác, được đánh giá và xem xét lại những kinh nghiệm sống của mình trước đây theo một cách nhìn nhận khác Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động có tính tương tác cao trong nhà trường tạo cơ hội quan trọng để giáo dục kĩ năng sống hiệu quả
- Nguyên tắc Trải nghiệm
Kĩ năng sống chỉ được hình thành khi người học được trải nghiệm qua các tình huống thực tế Học sinh chỉ có các kĩ năng khi các em tự làm việc đó, chứ không chỉ nói về việc đó Kinh nghiệm có được khi học sinh được hành động trong các tình
Trang 8huống đa dạng giúp các em dễ dàng sử dụng và điều chỉnh các kĩ năng phù hợp với điều kiện thực tế
Giáo viên cần thiết kế và tổ chức thực hiện các hoạt động trong và ngoài giờ học sao cho học sinh có cơ hội thể hiện ý tưởng cá nhân, tự trải nghiệm và biết phân tích kinh nghiệm sống của chính mình và người khác
- Nguyên tắc Tiến trình
Giáo dục kĩ năng sống không thể hình thành trong "ngày một, ngày hai" mà đòi hỏi phải có cả quá trình: nhận thức – hình thành thái độ - thay đổi hành vi Đây là một quá trình mà mỗi yếu tố có thể là khởi đầu của một chu trình mới Do đó nhà giáo dục
có thể tác động lên bất kỳ mắt xích nào trong chu trình trên: thay đổi thái độ dẫn đến mong muốn thay đổi nhận thức và hành vi hoặc hành vi thay đổi tạo nên sự thay đổi nhận thức và thái độ
- Nguyên tắc Thay đổi hành vi
Mục đích của giáo dục kĩ năng sống là giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cực, có kĩ năng hành động, thể hiện thái độ và lựa chọn giá trị của cá nhân qua các hành động Giáo dục kĩ năng sống thúc đẩy người học thay đổi hay định hướng lại các giá trị, thái độ và hành động của mình Thay đổi hành vi thái độ và giá trị ở từng con người là một quá trình khó khăn Có thời điểm người học lại quay trở lại những thái độ, hành vi hoặc giá trị trước Do đó, giáo viên cần kiên trì chờ đợi và
tổ chức các hoạt động liên tục để học sinh duy trì hành vi mới và hình thành thói quen mới; tạo động lực cho học sinh điều chỉnh hoặc thay đổi giá trị, thái độ và những hành
vi trước đây, thích nghi hoặc chấp nhận các giá trị, thái độ và hành vi mới
- Nguyên tắc Thời gian – môi trường giáo dục
Giáo dục kĩ năng sống cần thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt Môi trường giáo dục cần được tổ chức nhằm tạo cơ hội cho học sinh áp dụng kiến thức và kĩ năng vào các tình huống "thực" trong cuộc sống
Giáo dục được thực hiện trong gia đình, trong nhà trường và cộng đồng Người
tổ chức giáo dục kĩ năng sống có thể là bố mẹ, là thầy cô giáo, là bạn cùng học hay các thành viên trong cộng đồng Trong nhà trường phổ thông, giáo dục kĩ năng sống được thực hiện trong các giờ học, trong các hoạt động lao động, hoạt động đoàn thể
-xã hội, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và các hoạt động giáo dục khác
Trang 9+) Các kĩ năng cần rèn luyện cho học sinh:
* Kỹ năng tự phục vụ
Giáo dục cho các em từ những việc nhỏ nhất như: Biết làm một số công việc nhỏ phù hợp với độ tuổi của các em như vệ sinh cá nhân, đánh răng, rửa mặt, tắm rửa hàng ngày, vệ sinh xong phải rửa tay, trước khi ăn cơm phải rửa tay Ngoài ra các em biết quét nhà, quét lớp, rửa ấm chén, như mắc màn trước khi đi ngủ, gấp chăn màn gọn gàng vào buổi sáng, mỗi ngày, chăm sóc cây xanh, thân thiện với môi trường, hay vui chơi giải trí giảm căng thẳng
* Kỹ năng giao tiếp
Kỹ năng giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theo hình thức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ có thể một cách phù hợp với hoàn cảnh và văn hóa, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bất đồng quan điểm Bày tỏ ý kiến bao gồm bày tỏ về suy nghĩ, ý tưởng, nhu cầu, mong muốn và cảm xúc, đồng thời giáo dục cho các em biết đánh giá tình huống giao tiếp và điều chỉnh cách giao tiếp một cách phù hợp, hiệu quả; cởi mở bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc nhưng không làm hại hay gây tổn thương cho người khác, giúp các em có mối quan
hệ tích cực với người khác, bao gồm biết gìn giữ mối quan hệ tích cực với các thành viên trong trong lớp, khác lớp nơi sinh sống là nguồn hỗ trợ quan trọng cho các em; đồng thời biết cách xây dựng mối quan hệ với bạn là yếu tố rất quan trọng đối với niềm vui trong cuộc sống
* Kỹ năng quản lý thời gian
Giúp các em quản lý thời gian là khả năng các em biết sắp xếp các công việc theo thời khoá biểu, biết tập trung vào giải quyết công việc trọng tâm trong một thời gian nhất định Giờ ăn, giờ học, giờ làm, giờ chơi một cách hợp lí Kỹ năng này rất cần thiết cho việc giải quyết vấn đề, lập kế hoạch, đặt mục tiêu và đạt được mục tiêu đó; đồng thời giúp các em tránh được căng thẳng do áp lực trong việc học và việc làm
Quản lý thời gian là một trong những kỹ năng quan trọng làm chủ bản thân, góp phần rất quan trọng vào sự thành công của cá nhân
* Kỹ năng thể hiện sự tự tin
Các em biết tự tin vào bản thân, hài lòng với bản thân; tin rằng mình có thể trở thành một người có ích và tích cực, có niềm tin về tương lai, cảm thấy có nghị lực để hoàn thành các nhiệm vụ Sự tự tin giúp các em giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạn bày
tỏ suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc ra quyết định và giải quyết vấn
đề, thể hiện sự kiên định, đồng thời cũng giúp các em có suy nghĩ tích cực và lạc quan trong cuộc sống, là yếu tố cần thiết trong giao tiếp
* Kỹ năng giải quyết vấn đề
Kỹ năng giải quyết vấn đề là khả năng của cá nhân biết quyết định lựa chọn phương án tối ưu và hành động theo phương án đã chọn, để giải quyết vấn đề hoặc tình huống gặp phải trong tập và trong cuộc sống Để giải quyết vấn đề có hiệu quả,
Trang 10các em cần nhiều kỹ năng sống khác: Giao tiếp, xác định giá trị, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, tìm kiếm sự hỗ trợ
Nỗ lực phát huy năng lực, sở trường của bản thân để hoàn thành tốt nhiệm vụ đã được phân công
Có trách nhiệm về những thành công hay thất bại, về những sản phẩm do mình tạo ra
* Kỹ năng hợp tác
Hợp tác là cùng chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong học tập, trong công việc, một lĩnh vực nào đó vì mục đích chung, các em biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam kết và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên trong lớp, trong giờ học nhóm, hoặc những nơi khác Sự hợp tác trong học tập hay trong công việc các em điều biết giúp đỡ cho nhau hỗ trợ cho nhau, bổ sung cho nhau, tạo nên sức mạnh trí tuệ, tinh thần và thể chất, vượt qua khó khăn, đem lại chất lượng và hiệu quả cao hơn trong học tập, trong công việc chung
Biết bày tỏ ý kiến, tham gia xây dựng kế hoạch hoạt động của bản thân Đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng, xem xét các ý kiến, quan điểm của mọi người
Đồng thời biết hỗ trợ, giúp đỡ mọi người khác trong quá trình hoạt động
Biết cùng chia sẻ đồng cam cộng khổ vượt qua những khó khăn, vướng mắc để hoàn thành mục đích, mục tiêu hoạt động chung
* Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ
Trong cuộc sống, nhiều khi các em gặp những vấn đề, tình huống phải cần đến
sự hỗ trợ, giúp đỡ của những người khác mà nếu các em không tự tìm kiếm sự hỗ trợ thì người khác khó có thể biết để giúp đỡ, chia sẻ các em có thể nhận được những lời khuyên, sự can thiệp cần thiết để tháo gỡ, giải quyết những vấn đề, tình huống của mình; đồng thời là cơ hội để các em chia sẻ, giải bày khó khăn, giảm bớt được căng thẳng tâm lý do bị dồn nén cảm xúc Biết tìm kiếm sự giúp đỡ kịp thời sẽ giúp các em không cảm thấy đơn độc, bi quan Trong nhiều trường hợp, giúp các em có cách nhìn mới và hướng đi mới
6.1.2.4 Làm tốt công tác chủ nhiệm lớp
Là một giáo viên chủ nhiệm lại trực tiếp đứng lớp nên ngay từ đầu năm học tôi
đã thành lập đội tự quản của lớp, cùng với học sinh xây dựng nội quy lớp học Trong năm học, các em được luân phiên nhau là lớp trưởng, tổ trưởng Tôi thường xuyên nhắc nhở để đội tự quản phát huy vai trò của mình
Xây dựng các nhóm bạn cùng tiến: nhóm bạn giúp nhau học tập, nhóm bạn An
toàn giao thông, trong qua trình hoạt động của các nhóm, học sinh được rèn kỹ năng hợp tác, chia sẻ, biết đối xử, ứng xử với bạn hài hoà phù hợp,
Rèn kỹ năng cho học sinh kết hợp với rèn học sinh thực hiện các nề nếp hàng ngày: Ví dụ: Yêu cầu đi học đúng giờ, đi học đầy đủ: buộc học sinh phải có thói quen dậy sớm, có tác phong nhanh nhẹn, đi học đầy đủ dù là trời mưa hay trời nắng nếu như chưa có sự cho phép của người lớn (rèn kỹ năng khắc phục khó khăn để đạt mục