- Chữ Nôm với thể loại: Thô Noâm đường luật, ngâm khuùc, dieãn ca ls… GĐ rực rỡ nhất của VHTÑ VN, phaùt trieån maïnh meõ veà vaên xuoâi vaø vaên vaàn chữ Hán &Nôm, đặc biệt là chữ Nôm vớ[r]
Trang 1Giaựo vieõn Phan Minh Nghúa
Baứi KHAÙI QUAÙT VAấN HOẽC VIEÄT NAM Tệỉ THEÁ Kặ X ẹEÁN HEÁT THEÁ Kặ XIX
I/ Muùc tieõu baứi hoùc: Giuựp Hs:
1 Naộm moọt caựch khaựi quaựt nhửừng kieỏn thửc cụ baỷn veà: caực thaứnh phaàn cuỷa VH, caực giai ủoaùn cuỷa
VH, nhửừng ủaởc ủieồm lụựn veà noọi dung vaứ ngheọ thuaọt
2 Reứn luyeọn kú naờng vaọn duùng vaứo vieọc ủoùc-hieồu taực phaồm VH cuù theồ
3 Boài dửụừng loứng yeõu meỏn, giửừ gỡn vaứ phaựt huy di saỷn VH daõn toọc
II/ Chuaồn bũ:
1/ Giaựo vieõn: Nghieõn cửựu taứi lieọu + Soùan giaựo aựn + moọt soỏ baứi ca dao haứi hửụực.
2/ Hoùc sinh: SGK + Soùan baứi trửụực khi leõn lụựp.
III/ Phửụng phaựp: Vaỏn ủaựp, ủoùc saựng taùo, ủaứm thoaùi gụùi mụỷ, dieón giaỷng, tớch hụùp….
IV/ Tieỏn trỡnh daùy hoùc:
1/ OÅ n ủũnh lụựp:
2/ Kieồm tra baứi cuừ: (3’)
3 Baứi mụựi:
3.1/ Vaứo baứi: Naờm 938, Ngoõ Quyeàn ủaựnh tan quaõn Nam Haựn treõn soõng Baùch ẹaống mụỷ ra kổ nguyeõn mụựi cho daõn toọc Tửứ ủaõy, nửụực ẹaùi Vieọt baột ủaàu xaõy dửùng cheỏ ủoọ PK ủoọc laọp tửù chuỷ Beõn caùnh doứng VHDG, VH vieỏt baột ủaàu hỡnh thaứnh vaứ phaựt trieồn Neàn VHVN tửứ theỏ kổ X- XIX ủửụùc goùi laứ VH trung ủaùi Vaọy dieọn maùo cuỷa neàn VH aỏy ntn? Hoõm nay, chuựng ta cuứng tỡm hieồu qua baứi: Khaựi quaựt VHVN tửứ theỏ kổ X-XIX.
3.2/ Noọi dung baứi mụựi:
10’ Hẹ1: HệễÙNG DAÃN HS
TèM TIEÅU 2 THAỉNH
PHAÀN CUÛA VHVN
HS thửùc hieọn
+Chiếu: Chiếu dời đô
+ Bieồu taù ụn (NT)
THEÁ Kặ X ẹEÁN HEÁT THEÁ Kặ XIX:
Em hieồu ntn laứ
VH chửừ Haựn? Neõu caực
theồ loaùi cuỷa VH chửừ Haựn
Laỏy Vd
Em bieỏt gỡ veà chửừ
Noõm.Theỏ naứo laứ VH chửừ
Noõm? Ra ủụứi vaứo thụứi
gian naứo? VD caực tp
minh hoaù ẹaựnh giaự
chung veà thaứnh tửùu cuỷa
VH chửừ Haựn & Noõm
GV giaỷng theõm
Gv choỏt yự
+ Hịch: HTS _(TQT) + Cáo: Bình Ngô đại cáo (NT)
+ Tiểu thuyết chương hồi: Hoàng Lê nhất thống chí.
+ Phú: BẹGP (Trương Hán Siêu)
VH chửừ Noõm:
+ NT: Quoỏc aõm thi taọp.
+ ND: TK, Vaờn chieõu
hoàn,
+Chinh phuù ngaõm.(ẹTẹ) + Nguyeón ẹỡnh Chieồu:
Luùc Vaõn Tieõn,
Hs ghi nhaọn
1 Vaờn hoùc chửừ Haựn:
- Saựng taực baống chửừ Haựn cuỷa ngửụứi Vieọt
- Theồ loaùi: chuỷ yeỏu tieỏp thu tửứ TQ (chieỏu, caựo, hũch, kớ sửù, tieồu thuyeỏt chửụng hoài,…)
VH chửừ Haựn ủaùt ủửụùc nhửừng thaứnh tửùu ngheọ thuaọt to lụựn.
2 Vaờn hoùc chửừ Noõm:
- Saựng taực baống chửừ Noõm, ra ủụứi muoọn hụn chửừ Haựn ( khoaỷng cuoỏi tk XIII)
- Chuỷ yeỏu laứ thụ
- Theồ loaùi: phaàn lụựn laứ theồ loaùi dt (sgk)
=> 2 thaứnh phaàn VH treõn taùo tớnh song ngửừ cho neàn VH dtoọc
HIEÅU CAÙC Gẹ PHAÙT
TRIEÅN CUÛA VH: X-XIX
HS trao ủoồi, suy nghú traỷ lụứi
TK X ẹEÁN HEÁT TK XIX.
1 Giai ủoaùn tửứ TK X ủeỏn heỏt TK XIV :
X - XIV Dtoọc giaứnh ủc Yeõu nửụực vụựi aõm Nhieàu thaứnhtửùu lụựn: - Sửù xh cuỷa VH
Trang 2Giáo viên Phan Minh Nghĩa
đlập cuối X, chiến
Tống(XI), thời kì ptriển đi lên của nhà nước PK.
hưởng hào hùng - VH chữ Hán với
các thể loại tiếp thu từ VH TQ
- VH chữ Nôm với 1 số bài thơ, phú…
chữ Nôm (XIII)
- Nam quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, chiếu dời đô, Tỏ lòng, BĐG phú…
XV-XVII
Đánh đuổi giăc Minh nửa đầu XV, chế độ PK: đỉnh cao cực thịnh XV, Nội chiến xảy ra vào XVI dẫn đến đất nước chia cắt.
Ngoài yêu nứơc với âm hưởng ngợi ca đến phản ánh, phê phán hiện thực XHPK
- Chữ Hán: thành tựu vượt bậc ở văn chính luận và văn xuôi tsự
- Chữ Nôm với thể loại: Thơ Nôm đường luật, ngâm khúc, diễn ca ls…
Thánh Tông di thảo (LT.Tông), Truyền kì mạn lục, Bình ngọ đại cáo, Bạch vân quốc ngữ thi tập (NBK)
XVII –
nửa đầu
XIX
Các cuộc nội chiến
PK nổ ra, bão táp của phong trào Ndân khởi nghĩa mà đỉnh cao là Tây Sơn, triều Ng khôi phục chế độ PK chuyên chế; hiểm hoa xăm lăng của td Pháp.
Xh trào lưu CN nhân đạo, tiếng nói đòi quyền sống, hạnh phúc và đtranh giải phóng con người, có cả con người cá nhân
GĐ rực rỡ nhất của VHTĐ VN, phát triển mạnh mẽ về văn xuôi và văn vần (chữ Hán &Nôm), đặc biệt là chữ Nôm với những thể loại
VH dtộc
Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm, Hoàng Lê nhất thống chí, kiệt tác Truyện Kiều, thơ HXH …
Nửa
cuối
XIX
Pháp xâm lực, VN shuyển dần sang
XH thực dân nửa
PK, vhóa Phương tây bắt đầu gây ảnh hưởng.
VH yêu nước phát triển phong phú, chủ yếu mang âm hưởng
bi tráng
Chữ quốc ngữ đã xh, song VH chữ Hán, Nôm là chính; thơ ca trữ tình – trào phúng đạt đc những thành tựu xuất sắc (dựa trên thể loại và thi pháp truyền thống).
- NĐC với chữ Nôm
- Lục Vân Tiên, Văn tế nghãi sĩ Cần Giuộc, thơ
NK, TTX, … là những thành tựu xuất sắc của gđ náy.
20’ Cho biết đặc
điểm và các biểu hiện
của chủ nghĩa yêu nước
trong VHTĐVN? Nêu
một vài VD minh hoạ
Hs thực hiện theo
HD của Gv và sgk
Chủ nghĩa yêu nứơc: trung quấn, ái quốc, chống ngoại xâm,ý thức độc lập tự cường, xót thương cảnh mất nứơc và biết ơn người anh hùng
NỘI DUNG CỦA VH TỪ TK X ĐẾN HẾT TK XIX:
1 Chủ nghĩa yêu nước
- Yêu nước gắn với tư tưởng trung quân , quyết chiến quyết thắng chống ngoại xâm , ý thức đọc lập tự do , tự cường dân tộc , xót xa trước cảnh nước mất nhà tan, biết ơn anh hùng đã hi sinh vì tổ quốc
- TP tiêu biểu : Nam quốc sơn hà, ( LTK), Hịch tướng sĩ ( TQT) Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc ( NĐC )
Cho biết đặc
điểm và các biểu hiện
của chủ nghĩa nhân đạo
trong VHTĐVN? Nêu
Lòng thương con người, đòi quyền sống, quyền tự do, đấu tranh tố cáo lực lượng chà đạp, áp
2 Chủ nghĩa nhân đạo :
- Ảnh hưởng tư tưởng của đạo phật : Thương người như thể thương thân , đòi quyền sống , quyền tự do , đấu tranh bênh vực , tố cáo lực
Trang 3Giáo viên Phan Minh Nghĩa
một vài VD minh hoạ bức con người lượng chà đạp áp bức con người
- TP tiêu biểu: TK , Cung Oán ngâm khúc
Em hiểu thế nào
là “thế sự”, “cảm hứng
thế sự”
Cảm hứng thế sự
xuất hiện khi nào trong
VHTĐ
GV: chốt ý chính
Bày tỏ suy nghĩ, thái độ, tình cảm với cuộc sống con người và việc đời (ghi nhận lại)
Hs lắng nghe, ghi nhận.
3 Cảm hứng thế sự:
Phản ánh hiện thực XH, cuộc sống đau khổ của nhân dân (thơ N B Khiêm, tp của Lê Hữu Trác, Phạm Đình Hổ, thơ NK, TX
VD: Thượng kinh kí sự, Vũ trung tùy bút
HIỂU NHỮNG ĐẶC
ĐIỂM LỚN VỀ NGHỆ
THUẬT:
Thế nào là tính vi
phạm và phá vỡ tính quy
phạm, cho biết biểu hiện
của nó
Tính quy phạm:là
sự quy định chặt chẽ theo khuôn mẫu (quy phạm: cung cách chuẩn mực cần phải tuân thủ, làm theo)
Cá tính sáng tạo của nhà văn
THUẬT CUUA VAEN HỌC TỪ THEA
KỈ X ĐEAN HEAT THEA KỈ XIX
1 Tính quy phạm và việc phá vỡ tính quy phạm :
* Quy phạm : Quy định chặt chẽ khuôn mẫu ,
coi trọng mục đích giáo huấn coi trọng chặt chẽ về kết cấu
* Tuân thủ tính quy phạm và phá vỡ tính quy phạm : phát huy cá tính sáng tạo của nhà văn (ND-Hình thức NT)
Em hiểu thế nào
là “trang nhã” và “bình
dị” và các biểu hiện của
nó
Trang nhã: trang
trọng, tao nhã vẻ đẹp lịch lãm, thanh cao
Bình dị: bình thường và giản dị
2 Khuynh hướng trang nhã và KH bình dị :
- Trang nhã: đề tài, chủ đề hướng đến cái cao cả, trang trọng; h.tượng NT hướng đến cái tao nhã, mĩ lệ (hơn là cái đơn sơ,mộc mạc); ở NN NT: chất liệu NN cao quý, diễn đạt trau chuốt, hoa mĩ hơn là thông tục, tự nhiên
- Bình dị: gần với đ/s thực, tự nhiên, gần gũi.
thu tinh hoa VH nước nào.
thu VH nước ngoài của
VHTĐVN.Biểu hiện của
quá trình dân tộc hoá hình
thức VH dân tộc.
GV chốt ý.
Từ TQ
NN : Hán
Thể loại
Thi liệu : cổ điển, Hán học
HS ghi nhận
3 Tiếp thu & dân tộc hoá tinh hoa văn hoá nước ngoài :
- Tiếp thu văn học Trung Quốc : dùng ngôn ngữ chữ Hán , thể loại tiếp thu thể cổ phong , Đường luật văn vần
- Việt hoá thơ Đường thành thơ Nôm Đường luật
V/ Củng cố, vận dụng và dặn dò: (3’)
1/ Củng cố -vận dụng: (1) Hai thành phần VH và bốn GĐ phát triển của VHVN TK X-XIX?
(2) Những biểu hiện về nội dung của VH từ TK X-XIX ?
(3) Việc tuân thủ tính quy phạm và tiếp thu văn hóa tinh hoa của nước ngoài ntn ?
2/ Dặn dò: Về học kĩ bài Soạn bài PHONG CÁCH NGÔN NGỮ SINH HOẠT
VI/ Đánh giá và rút kinh nghiệm tiết dạy sau: ………
Trang 4Giáo viên Phan Minh Nghĩa
………