Giáo án Tin học 10 kì 1 - Trường THPT Tịnh Biên

Hoạt động của GV và HS Nội dung bài giảng Hoạt động 1: Giới thiệu về ngôn ngữ lập trình và ngôn ngữ máy GV: Ta biết rằng để giải một bài toán máy tính không thể chạy trực tiếp thuật toán[r]

Trang 1

GV: Trịnh Thị Mỹ Linh 1

Ngày dạy:… /……/…….tại lớp:…

Chương I: MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA TIN HỌC BÀI 1 TIN HỌC LÀ MỘT NGÀNH KHOA HỌC

1 Mục tiêu:

Kiến thức:

 Biết tin học là một ngành khoa học có đối tượng, nội dung và phương pháp riêng Biết máy tính vừa là đối tượng nghiên cứu vừa là công cụ

 Biết sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của ngành khoa học tin học do nhu cầu khai thác tài nguyên thông tin

 Biết những đặc tính ưu việt của máy tính

 Biết một số ứng dụng của tin học và máy tính điện tử trong các hoạt động của đời sống

 Có ý thức xử dụng máy tính khai thác thông tin và phục vụ công việc hằng ngày

2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

a Chuẩn bị của GV: Giáo án, SGK, SGV.

b Chuẩn bị của HS: SGK.

3 Tiến trình bài dạy:

a Đặt vấn đề vào bài mới:

Nói tới tin học ta nghỉ đến điều gì?

Tại sao chúng ta cần học tin học?

Để có thể học tốt hơn về tin học chúng ta cần hiểu rõ các đặc tính vai trò cũng như sự hình thành

và phát triển của tin học

b Nội dung bài mới.

Hoạt động 1: Sự hình thành và phát triển

của tin học (thảo luận nhóm)

+ Nêu các phát minh khoa học kỷ thuật

trong thời gian 1890 – 1920?

+ Xã hội loài người đã xuất hiện loại tài

nguyên mới?

Ứng dụng của ngành tin học trong cuộc

sống? Thành quả như thế nào?

Ngành tin học phát triển như thế nào?

HS: Trả lời câu hỏi

Do đâu mà ngành Tin học là ngành khoa học

mới hình thành nhưng có tốc độ phát triển

mạnh mẻ?

HS: Trả lời câu hỏi (Nguồn tài nguyên mới là

thông tin do nhu cầu khai thác thông tin của

con người)

GV: Giới thiệu về quá trình hình thành và phát

triển của tin học

Thực tế cho thấy ngành tin học ra đời chưa

được bao lâu nhưng những thành quả mà nó

mang lại cho loài người thì vô cùng lớn lao

Cùng với tin học hiệu quả công việc tăng lên rõ

ràng nhưng cũng chính từ nhu cầu khai thác

thông tin của con người đã thúc đẩy tin học

phát triển

Hãy kể những ngành trong thực tế có sự

trợ giúp của tin học? áp dụng tin học thì hiệu

quả công việc thế nào?

1 Sự hình thành và phát triển của tin học

Sự hình thành và phát triển của tin học ( Xem nội dung trong mục 1 SGK trang 4)

- Tin học được hình thành và tốc độ phát triển mạnh

mẽ, là 1 ngành khoa học độc lập có nội dung, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu riêng có ứng dụng hầu hết trong các lĩnh vực hoạt động của xã hội loài người

Lop10.com

Trang 2

Trường THPT Tịnh Biên Giáo án tin học 10

2

Đặc thù của ngành Tin học: Quá trình

nghiên cứu và triển khai các ứng dụng

không tách rời việc phát triển và sử dụng

máy tính điện tử

Hoạt động 2: Đặc tính và vai trò của máy

tính điện tử

MTĐT là gì?

MTĐT được sử dụng để làm những công việc

gì?

MTĐT có thể thay thế con người không?

HS: Trả lời, học sinh khác bổ xung

GV: Ban đầu MTĐT tính ra đời chỉ vì mục

đích cho tính toán đơn thuần, dần dần nó

không ngừng được cải tiến và hỗ trợ cho rất

nhiều lĩnh vực khác nhau Ngày nay máy tính

có ở khắc nơi chúng hỗ trợ hay làm thay thế

một số công việc của con người

Dựa vào những hiểu biết về máy tính điện tử

Các em hãy nêu những đặc điểm ưu việc của

máy tính điện tử?(Học sinh thảo luận nhóm )

GV: Chú ý: Không nên đồng nhất tin học với

máy tính và việc học tin học với việc học sử

dụng máy tính Giải thích cụ thể

Hoạt động 3: Thuật ngữ “Tin học”

Người ta đã sử dụng những thuật ngữ tin

học nào?

Tin học là gì?

GV: Trên thế giới có nhiều định nghĩa khác

nhau về Tin học, sự khác nhau chỉ ở phạm vi

các lĩnh vực được coi là Tin học còn bản chất

là thống nhất về nội dung

HS: ghi bài

2 Đặc tính và vai trò của máy tính điện tử MTĐT là công cụ lao động giúp việc tính toán, lưu

trữ, xử lý thông tin một cách nhanh chóng, chính xác

và có hiệu quả

Những đặc điểm ưu việc của máy tính điện tử

- Có thể “làm việc không mệt mỏi” trong suốt 24giờ /ngày

- Tốc độ xử lý thông tin nhanh và ngày càng được nâng cao

- Là một thiết bị có độ chính xác cao

- Có thể lưu trữ một lượng lớn thông tin trong môt không gian rất hạn chế

- Giá thành máy tính ngày càng hạ

- Máy tính ngày càng gọn nhẹ và tiện dụng

- Các máy tính có thể liên kết với nhau thành một mạng máy tính và cho phép xử lý thông tin tốt hơn

3 Thuật ngữ “Tin học”

- Tiếng Pháp: informatique

- Tiếng Anh: informatics

- Người Mĩ: computer Science

Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu là phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc của thông tin, phương pháp thu thập, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội

c Củng cố, luyện tập:

1 Hãy nói đặc điểm nổi bật của sự hình thành và phát triển của máy tính?

2 Vì sao tin học được hình thành và phát triển như ngành khoa học?

3 Nêu những đặc điểm ưu việt của máy tính?

4 Khái niệm về tin học

5 Liên hệ giữa ngành tin học và máy tính điện tử

d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

Trả lời câu hỏi cuối bài

Xem lại bài đã học

- Chuẩn bị bài “ Thông tin và dữ liệu”

Lop10.com

Trang 3

BÀI 2 THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

1 Mục tiêu:

a Kiến thức:

 Biết khái niệm thông tin, lượng thông tin, các dạng thông tin, mã hóa thông tin cho máy tính

 Biết các dạng biểu diễn thông tin trong máy tính

 Hiểu đơn vị đo thông tin là bit và các đơn vị bội của bit

 Biết các hệ đếm 2, 16 trong biểu diễn thông tin

b Kỹ năng:

Bước đầu mã hõa được thông tin đơn giản thành dãy các bit

c Về tư duy và thái độ:

- Học sinh cần nhận thức được tầm quan trọng của môn học, vị trí của môn học trong hệ thống kiến thức phổ thông và những yêu cầu về mặt đạo đức trong xã hội tin học hóa

a Chuẩn bị của GV: Máy tính, sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án, …

b Chuẩn bị của HS: Tập soạn bài, SGK, đồ dùng học tập

a Kiểm tra bài cũ Đặt vấn đề vào bài mới:

Câu 1 Nêu đặc tính và vai trò của máy tính điện tử ?

Câu 2 Khái niệm tin học ?

Trong xã hội sự hiểu biết về một thực thể càng nhiều thì sự suy đoán về thực thể đó càng chính xác

Ví dụ: Trong một vụ điều tra càng biết nhiều chi tiết về vụ án thì việc suy đoán tìm ra thủ phạm sẽ dễ dàng hơn Những điều được biết đến đó là gì? -> Thông tin

Hoạt động 1: Khái niệm thông tin và dữ liệu:

Thông tin là gì? Hãy cho ví dụ khác về thông

tin?

GV: Con người có được những thông tin là do

quan sát và tìm hiểu còn máy tính có được

những thông tin đó từ đâu

Dữ liệu là gì?

GV: Đó là những thông tin được đưa vào máy

tính, con người phải tìm cách biểu diễn thông

tin đó sao cho MT có thể nhận biết và xử lí

1.Khái niệm thông tin và dữ liệu:

- Thông tin của một thực thể là những hiểu biết có thể

có được về thực thể đó

Nói cách khác: Thông tin là sự phản ánh các hiện tượng, sự vật của thế giới khách quan và các hoạt động của con người trong đời sống xã hội, có thể thu thập, lưu trữ, xử lý được

Ví dụ: Thông tin về sản phẩm, thông tin về tin tức thời sự, sách báo, thông tin về mỗi cá nhân bạn bè…

- Dữ liệu là thông tin đã được đưa vào máy tính

Hoạt động 2: Đơn vị đo lượng thông tin

GV: Giới tính của con người là nam và nữ, vậy

chúng ta nhập thông tin vào để máy tính hiểu và

xử lí, theo hiểu biết của các em chúng ta nhập

thế nào?

HS: Trả lời câu hỏi: x cho nữ hoặc Nam là 1, nữ

là 0

GV: Nếu có 8 người trong 1 hàng, trong đó

người thứ 1,3,6 là Nam còn lại là Nữ, thì được

biểu diễn thế nào?

HS: Trả lời câu hỏi: 10100100

GV: Trong tin học mỗi chữ số 1 hoặc số 0 được

gọi là một gì? Dùng để làm gì?

HS: Trả lời câu hỏi: bit, đo lường thông tin

2 Đơn vị đo lượng thông tin

Đơn vị dùng để đo lượng thông tin là Bit (binary digit),

là đơn vị nhỏ nhất mà máy tính có thể lưu trữ và xử lý…

Bit có 2 trạng thái (ký hiệu) với khả năng xuất hiện như nhau : 0 hoặc 1

Lop10.com

Trang 4

4

-> đơn vị đo lường thông tin

Theo sự hiểu biết thì các em cho biết đơn vị

đo lượng thông tin là gì?

GV: Muốn máy tính nhận biết về một sự vật

nào đó ta cần phải cung cấp đầy đủ thông tin về

sự vật đó Máy tính chỉ nhận được những thông

tin về sự vật ở một trong 2 trạng thái hoặc

đúng hoặc sai Do vậy người ta đã nghĩ ra đơn

vị Bit dùng để biểu diễn thông tin trong máy

tính

HS: Nghe giảng và nêu ý kiến thắc mắc

GV: Yêu cầu HS giới thiệu những đơn vị bội

của Bit

GV: Cho ví dụ

HS: làm bài ( lên bảng ghi vào ô)

- Ngoài ra người ta còn có những bội số của Bit

1 Byte = 8 Bit

1 KB (Kilô Byte) = 1024 B

1 MB (Mêga Byte) = 1024 KB

1 GB (Giga Byte) = 1024 MB

1 TB (Têra Byte) = 1024 GB

1 PB (Pêta Byte) = 1024 TB

VD: Xét 8 bóng đèn đánh số từ 18 Trạng thái của

bóng đèn chỉ có thể là sáng(1) hoặc tối(0) Nếu các bóng 2,3,5,8 sáng, các bóng còn lại tối thì nó sẽ được biểu diễn như thế nào?

Hoạt động 3: Các dạng thông tin

GV: Trong cuộc sống có rất nhiều thông tin và

người ta phân loại

Theo các em có các loại thông tin nào? Hãy

cho ví dụ về các dạng thông tin ?

HS: Trả lời câu hỏi: Loại số (số nguyên, số

thực…) và loại phi số (văn bản, hình ảnh, âm

thanh…)

3 Các dạng thông tin

Thông tin được chia làm 2 loại:

- Loại số (số nguyên, số thực…)

- Loại phi số Sau đây là những thông tin loại phi số:

+ Dạng văn bản: báo chí, thư từ, sách vở…

+ Dạng hình ảnh: bức tranh, bản đồ, băng hình… + Dạng âm thanh: tiếng nói, tiếng xe, tiếng hát…

Hoạt động 4: Mã hóa thông tin

GV: Chúng ta có thể trao đổi thông tin một cách

dễ dàng nhưng muốn trao đổi thông tin với máy

tính thì cần phải làm cho máy tính hiểu và xử lý

được Làm thế nào để máy tính hiểu?

HS: Chúng ta phải biến đổi thông tin thành một

dãy các bit

HS: Giải câu ví dụ

4 Mã hóa thông tin

Muốn máy tính hiểu và xử lý được ta phải biến đổi thông tin thành một dãy các bit Cách biến đổi như vậy gọi là mã hóa thông tin

VD: Lấy ví dụ bóng đèn ở trên, quy ước sáng là 1, tối

là 0 Nếu nó ở trạng thái sau: “tối, sáng, sáng, tối, sáng, tối, tối, sáng” thì nó được biểu diễn như thế nào?

-> (01101001)

Để mã hóa thông tin dạng văn bản, ta dùng bộ mã ASCII gồm 256 ký tự (28) được đánh số từ 0255 VD: Ký tự ‘T’ có mã ASCII thập phân là 84, chuyển sang nhị phân là 01010100

Hoạt động 5: Biểu diễn thông tin trên máy

tính

GV: Giới thiệu về các hệ đếm và cách biểu diễn

trong máy tính

GV: Cho ví dụ minh họa

HS: Theo dõi bài giảng, làm thêm ví dụ

GV: Hướng dẫn học sinh cách chuyển đổi các

số từ hệ nhị phân sang hệ thập phân và ngược

lại

5 Biểu diễn thông tin trên máy tính.

a Thông tin loại số:

*Hệ đếm:

- Hệ thập phân (hệ cơ số 10): gồm các số 0, 1, 2, …9 VD: 123 = 1x102 + 2x101 + 3x100

123,4 = 1x102 + 2x101 + 3x100 + 4x10-1

- Hệ nhị phân (hệ cơ số 2): gồm 2 kí hiệu là 0 và 1 VD: 1012 = 1x22 + 0x21 + 1x20 = 4 + 0 + 1 = 510

0102 = 0x22 + 1x21 + 0x20 = 0 + 2 + 0 = 210

- Hệ thập lục phân – hexa (hệ cơ số 16): gồm các kí

hiệu: 0, 1, 2…, 9, A, B, C, D, E, F

Trong đó A, B, C, D, E, F tương ứng với 10, 11,

12, 13, 14, 15 trong hệ thập phân

VD: 1BE16 = 1x162 + 11x161 + 14x160 = 44610 AB16 = 10x161 + 11x160 = 17110

Lop10.com

Trang 5

HS: Nghe giảng và làm ví dụ

Một byte có thể biểu diễn được các số

nguyên từ -127 đến +127

- Một byte có thể biểu diễn được số

nguyên không âm có giá trị từ 0 đến 255

bit 7 bit 6 bit 5 bit 4 bit 3 bit 2 bit 1 bit 0

Các bit cao Các bit thấp

VD: Biểu diễn số sau đưới dạng dấu phẩy động:

123,456 = 0,123456 * 103

0,0000883 = 0,883*10-4

*Chú ý: Để phân biệt số được biểu diễn ở hệ đếm nào

người ta viết cơ số làm chỉ số dưới của số đó

Trong hệ đếm cơ số b, giả sử N có biểu diễn:

dndn-1dn-2…d1d0,d-1d-2…d-m (0 d i <b)

Khi đó giá trị thập phân của N là:

N= dnbn + dn-1bn-1 + … +d0b0 +d-1b-1 +… +d-mb-m

*Biểu diễn số nguyên:

Để biểu diễn số nguyên có thể có dấu hoặc không dấu người ta có thể dùng bit cao nhất để thể hiện dấu âm hay dấu dương với quy ước 1 ứng với dấu âm, 0 ứng với dấu dương

*Biểu diễn số thực:

Mọi số thực đều có thể biểu diễn dưới dạng:

M*10 K (0,1 M<1)

được gọi là dạng dấu phẩy động.

Trong đó: M là phần định trị

K là phần bậc (K≥0, KЄZ)

b Thông tin loại phi số:

- Văn bản: Để biểu diễn một xâu kí tự, máy tính có thể dùng một dãy byte, mỗi byte biểu diễn một kí

tự từ trái sang phải

VD: Mã hóa xâu ký tự ‘TIN’ sử dụng bộ mã ASCII:

01010100 01001001 01001110

- Âm thanh và hình ảnh: cũng được mã hóa thành các dãy bit để xử lý

* Nguyên lí mã hóa nhị phân:

Thông tin có nhiều dạng khác nhau như số, văn bản, hình ảnh, âm thanh,…khi đưa vào máy tính chúng đều được biến đổi thành dạng chung – dãy bit Dãy bit đó là mã nhị phân của thông tin mà nó biểu diễn

1 Đơn vị đo lường thông tin là gì?

2 Các hệ đếm sử dụng trong tin học

3 Cách biếu diễn thông tin (số nguyên, số thực) trong máy tính

4 Nguyên lí mã hóa nhị phân

Làm bài tập cuối bài

Lop10.com

Trang 6

6

Tiết 04:

Bài tập và thực hành 1.

LÀM QUEN VỚI THÔNG TIN VÀ MÃ HÓA THÔNG TIN

1 Mục tiêu:

- Củng cố hiểu biết ban đầu về tin học, máy tính

- Sử dụng bộ mã ASCII để mã hóa xâu kí tự, số nguyên

- Viết được số thực dưới dạng dấu phẩy động

b Kỹ năng:

 Sử dụng bộ mã ASCII để mã hóa xâu kí tự, số nguyên

 Viết được số thực dưới dạng dấu phẩy động

a Chuẩn bị của GV: Giáo án, SGK, SGV, SBT.

b Chuẩn bị của HS: SGK, SBT.

Câu 1 Khái niệm thông tin và dữ liệu? Nguyên lý mã hóa nhị phân?

Câu 2 Biểu diễn số 12,345 dưới dạng dấu phẩy động?

GV: Đọc câu hỏi, gọi học sinh trả lời hoặc lên

bảng làm bài

HS: Trả lời câu hỏi, những hs còn lại chú ý, tự

làm bài để nhận xét và so sánh với bài làm

của bạn

GV: Nhận xét, giải thích và đưa kết luận kết

quả đúng

GV: Chỉ dẫn công thức chuyển đổi từ hệ cơ số

10 sang cơ số bất kì

HS: Chú ý lắng nghe và nêu thắc mắc

Hướng dẫn qui ước nam: 1, nữ: 0

Hướng dẫn trả lời:

+ Vị trí “bạn nữ”: 1, 3, 4, 7, 10

+ Vị trí “ban nam”: 2, 5, 6, 8, 9

GV: 6510 = ?2

Nguyên Dư

Chuyển đổi qua lại giữa các hệ đếm:

- Cách chuyển từ hệ cơ số 10 sang cơ số bất kì:

+ Muốn chuyển sang cơ số nào ta đem chia

cho cơ số đó

+ Thực hiện phép chia theo hàng dọc

+ Chia chỉ lấy phần nguyên và phần dư

Giải bài tập sgk trang 16:

a1) Hãy chọn những khẳng định đúng trong các khẳng định sau:

(A) Máy tính có thể thay thế hoàn toàn cho con người trong lĩnh vực tính toán;

(B) Học tin học là học sử dụng máy tính;

(C) Máy tính là sản phẩm trí tuệ của con người;

(D) Một người phát triển toàn diện trong xã hội hiện đại

không thể thiếu hiểu biết về tin học

Đáp án (C), (D)

a2) Trong các đẳng thức sau đẳng thức nào đúng?

(A) 1 KB = 1000 byte;

(B) 1 KB = 1024 byte;

(C) 1 MB = 1000000 byte

Đáp án (B)

a3) Có 10 học sinh xếp hàng ngang để chụp ảnh Em hãy dùng 10 bit để biểu diễn thông tin cho biết mỗi vị trí trong hàng là bạn nam hay bạn nữ.

?Với dãy bit 0100110110 vị trí tương ứng là?

b1/

“VN” 01010110:86 01001110:78

“Tin” 01010100:84 01101001:105

01101110:110

“THPT” 01010100:84 01001000:72

01010000:80 01010100 :84

“10A” 00000001 00000000 01000001:65

b2/ 01001000 01101111 01100001= Hoa

c1/ cần dùng 1 byte

c2/ 11005 = 0,11005*105

Ngày dạy:… /……/…….tại lớp:… Ngày dạy:… /……/…….tại lớp:…

Lop10.com

Trang 7

+ Tiếp tục chia cho đến khi nào thương số

bằng 0

+ Dãy các số dư theo chiều từ dưới lên chính

là mã cơ số tương ứng của số cần tìm

VD: 6510=010000012

-Cách chuyển từ cơ số 2 cơ số 16 ( nhị phân

sang thập lục phân ):

+ Chia mã nhị phân tương ứng của số cần tìm

thành 2 phần (mỗi phần 4 bit)

+ Chuyển từng phần sang cơ số 10

+ Ghép kết quả của 2 phần đó lại ta sẽ được

mã tương ứng ở hệ cơ số 16

VD: 0100 00012=4116

Tuỳ theo dạng hs có thể hướng dẫn thêm:

GV: Hướng dẫn HS thêm cách chuyển từ nhị

phân sang thập phân

128 64 32 16 8 4 2 1

27 26 25 24 23 22 21 20

6510 0 1 0 0 0 0 0 1

25,879 = 0,25879*102 0,000984 = 0,984*10-3

1 Chuyển đổi số sau từ hệ thập phân sang hệ nhị phân ( chia 2)và hệ thập lục phân (chia 16):

15510 , 7310 , 5210 , 17710

15510 = 100110112 = 9B16

7310 = 010010012 = 4916

5210 = 001101002 = 3416

17710 = 101100012 = B116

2 Chuyển đổi các số sau sang hệ thập phân:

010011012 , 101011102 , 1B2, 1AE16

010011012 = 7710

101011102 = 17410 1B2 = 1*162 + 11*161 + 2*160 =256+176+2=434 1AE16 =1*162 + 10*161 + 14*160=

256+160+14=43510

5 Cách chuyển đổi giữa các hệ cơ số

6 Cách biểu diễn số thực dưới dạng dấu phẩy động

7 Làm tiếp những bài tập còn lại

Lop10.com

Trang 8

8

BÀI 3 GIỚI THIỆU VỀ MÁY TÍNH

1 Mục tiêu:

 Biết chức năng của các thiết bị chính của máy tính

 Biết máy tính làm việc theo nguyên lí Phôn Nôi-man

b Kỹ năng:

 Nhận biết được các bộ phận chính của máy tính

 Ý thức được việc muốn sử dụng tốt máy tính cần có hiểu biết về nó và phải rèn luyện tác phong làm việc và chuẩn xác

a Chuẩn bị của GV: Giáo án, SGK, SGV, một số thiết bị máy tính Ứng dụng CNTT

b Chuẩn bị của HS: SGK Tìm hiểu về thành phần HTTT, Sơ đồ cấu trúc của một máy tính

Tin học và máy tính là gắn liền với nhau vậy tin học hoạt động như thế nào trong máy tính Chúng

ta cần hiểu thêm về cấu trúc cũng như nguyên lý hoạt động của máy tính

Hoạt động 1: Khái niệm về hệ thống tin học:

GV: Gợi ý vào bài

Chúng ta sử dụng máy tính để làm gì?

HS: Trả lời câu hỏi (nhập, xử lý, xuất, truyền và

lưu trữ thông tin)

GV: Máy tính là một công cụ lao động giúp con

người khai thác tài nguyên thông tin Với loại tài

nguyên này, khi khai thác cần phải thực hiện các

công việc sau: nhận thông tin, xử lí, xuất, truyền,

lưu trữ Ta có thể thực hiện được các công việc

đó nhờ một hệ thống, hệ thống đó là hệ thống tin

học

Hệ thống tin học dùng để làm gì?

Theo hiểu biết của các em: Một hệ thống tin học

gồm các thành phần nào? Thành phần nào là

quan trong? Tại sao?

HS: Thảo luận nhóm Đại diện lên trình bày (ƯD

CNTT)

GV: Nhấn mạnh lại nội dung bài

Hoạt động 2: Sơ đồ cấu trúc của một máy

tính

GV:

Theo các em thì máy tính có bao nhiêu bộ phận

chính? Và bộ phận nào là quan trọng nhất?

GV: Yêu cầu học sinh quan sát sơ đồ cấu trúc của

một máy tính

Hãy giới thiệu và giải thích về sơ đồ cấu trúc

máy tính!.

1 Khái niệm về hệ thống tin học:

- Hệ thống tin học dùng để nhập, xử lý, xuất, truyền và lưu trữ thông tin

- Một hệ thống tin học bao gồm các thành phần sau:

+ Phần cứng gồm máy tính và một số thiết bị liên quan như: CPU, màn hình, bàn phím, chuột

+ Phần mềm : Các chương trình ứng dụng chạy trên máy như: soạn thảo văn bản, game

+ Sự quản lí, điều khiển của con người

2 Sơ đồ cấu trúc của một máy tính:

 Máy tính gồm các bộ phận chính sau:

 Bộ xử lí trung tâm (Central Processing Unit - CPU)

 Bộ nhớ trong (Main Memory)

 Bộ nhớ ngoài (Secondary Memory)

 Thiết bị vào (Input Device)

 Thiết bị ra (Output Device)

 Hoạt động của máy tính được mô tả qua sơ đồ sau:

Lop10.com

Trang 9

HS: Thảo luận và trả lời câu hỏi

GV: Giới thiệu sơ đồ cấu trúc máy tính

Hoạt động 3: Bộ xử lí trung tâm

GV: Tham dò sự hiểu biết của học sinh

Toàn bộ bộ phận thiết bị của máy tính, theo các

em bộ phần nào là CPU?

HS: Quan sát các thiết bị và trả lời câu hỏi

Có thể coi bộ xử lý trung tâm như là não của

con người được không?

HS: Trả lời câu hỏi Học sinh khác bổ sung

Vậy CPU là gì? Qua sơ đồ CPU có những

bộ phần chính nào?

GV: Giới thiệu về CPU

- CPU là nơi điều khiển mọi hoạt động của

máy tính

- Bộ điều khiển không trực tiếp thực hiện

chương trình, nó chỉ điều khiển các bộ phận khác

làm việc đó

- Khi đang xử lí dữ liệu, CPU dùng một

vùng nhớ là register để lưu tạm thời các dữ liệu,

các lệnh Vùng nhớ này có tốc độ truy nhập

nhanh

Hoạt động 4: Bộ nhớ trong

Hãy cho biết bộ nhớ trong là gì?

HS: trả lời

Bộ nhớ trong gồm những phần nào?

HS: trả lời

GV: Cho học sinh xem bộ nhớ ROM và RAM

Hãy cho biết chức năng của Rom và Ram?

Sự khác nhau của Rom và Ram?

GV: Giới thiệu về bộ nhớ trong và nhấn mạnh

những điểm cần lưu ý Phân biệt giữa ROM và

RAM

Hoạt động 5: Bộ nhớ ngoài

Theo các em những thiết bị nào gọi là bộ nhớ

ngoài?Dùng để làm gì?

HS:Trả lời câu hỏi Học sinh khác bổ sung

GV: Giới thiệu về bộ nhớ ngoài và giải thích

thêm về cấu tạo:

- Đĩa được chia thành những hình quạt bằng

nhau gọi là các sector, trên mỗi sector thông tin

được ghi trên các rãnh (là các đường tròn đồng

tâm) gọi là track

Bộ xử lý trung tâm

Bộ Điều khiển Bộ số học/logic

Bộ nhớ trong

Thiết bị ra Thiết bị vào

Bộ nhớ ngoài

3 Bộ xử lí trung tâm (CPU - Central Processing Unit):

- CPU là thành phần quan trọng nhất của máy tính, đó là thiết bị chính thực hiện và điều khiển việc thực hiện chương trình

- CPU gồm 2 bộ phận chính:

+ Bộ điều khiển: CU - Control Unit

+ Bộ số học/logic: ALU - Arithmetic/Logic Unit, thực hiện các phép toán số học, logic

- Ngoài ra còn có thanh ghi (Register) và bộ nhớ truy cập nhanh (Cache)

4 Bộ nhớ trong (Main Memory): còn gọi là bộ nhớ

chính

- Bộ nhớ trong là nơi chương trình được đưa vào

để thực hiện và là nơi nơi trữ dữ liệu đang được xử lý

- Bộ nhớ trong gồm 2 phần:

+ ROM (Read Only Memory): là bộ nhớ chỉ đọc, chứa một số chương trình hệ thống, không sửa đổi được Khi tắt máy, dữ liệu trong ROM không bị mất đi

+ RAM (Random Access Memory): là bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên, có thể đọc, ghi dữ liệu trong lúc làm việc Khi tắt máy, dữ liệu trong RAM sẽ bị mất đi

5 Bộ nhớ ngoài (Secondary Memory):

- Bộ nhớ ngoài dùng để lưu trữ lâu dài dữ liệu và

hỗ trợ cho bộ nhớ trong

- Bộ nhớ ngoài của máy tính thường là đĩa cứng (gắn trong máy), đĩa mềm, đĩa CD, thiết bị nhớ flash

Lop10.com

Trang 10

- Đĩa cứng có dung lượng lớn, tốc độ đọc

nhanh

- Đĩa A (đĩa mềm) có dung lượng nhỏ hơn

đĩa CD (1.44 MB so với 700 MB)

- Bộ nhớ ngoài còn được gọi là bộ nhớ thứ

cấp

Hoạt động 6: Thiết bị vào

Theo các em những thiết bị nào gọi là thiết bị

ngoài?Dùng để làm gì?

HS:Trả lời câu hỏi Học sinh khác bổ sung

GV: Giới thiệu về các thiết bị vào

- Bàn phím: gồm có nhóm phím ký tự và

nhóm phím chức năng Các chức năng của nhóm

phím chức năng được quy định bởi phần mềm có

sử dụng phím đó hoặc chức năng mặc định

- Đưa hình ảnh vào văn bản với nhiều mục

đích: lưu trữ, đưa vào một văn bản, một trang

web, chỉnh sửa,…

Hoạt động 7: Thiết bị ra

Theo hiểu biết các em thiết bị ra là những bộ

phận nào của máy tính?Giải thích và Giới thiệu

rõ hơn về từng loại thiết bị?

GV: Giới thiệu các thiết bị ra, cho học sinh quan

sát hình ảnh

Hoạt động 8: Hoạt động của máy tính

Hãy cho biết các nguyên lý hoạt động của máy

tính!

GV: Ở mỗi thời điểm máy tính chỉ thực hiện một

lệnh, nhưng vì nó thực hiện rất nhanh nên trong 1

giây nó có thể thực hiện rất nhiều lệnh

- Một lệnh muốn máy tính thực hiện được thì

phải có địa chỉ của lệnh trong bộ nhớ, mã của

thao tác cần thực hiện và địa chỉ các ô nhớ có

liên quan

- Máy tính hoạt động dựa trên nguyên lý Phôn

Nôi-man, tức là hoạt động của máy tính được

điều khiển bằng chương trình lưu trữ trong bộ

nhớ, ở đó có các ô nhớ với địa chỉ phân biệt,

việc truy nhập vào bộ nhớ được thực hiện thông

qua địa chỉ ô nhớ

6 Thiết bị vào (Input device):

- Thiết bị vào dùng để đưa dữ liệu vào máy tính

- Bàn phím: khi ta gõ một phím thì mã tương ứng của nó được truyền vào máy

- Chuột: chỉ định việc thực hiện một lựa chọn nào

đó, có thể thay cho một số thao tác bàn phím

- Máy quét (Scanner): đưa hình ảnh vào máy tính

- Webcam

7 Thiết bị ra (Output device):

- Thiết bị ra dùng để đưa dữ liệu ra từ máy tính

- Màn hình

- Máy in

- Máy chiếu

- Loa và tai nghe

- Modem: hỗ trợ cả việc đưa thông tin vào và lấy thông tin ra từ máy tính

8 Hoạt động của máy tính:

*Nguyên lí điều khiển bằng chương trình:

- Máy tính hoạt động theo chương trình

- Thông tin về một lệnh bao gồm:

+ Địa chỉ của lệnh trong bộ nhớ

+ Mã của thao tác cần thực hiện

+ Địa chỉ các ô nhớ liên quan

*Nguyên lí lưu trữ chương trình:

- Lệnh được đưa vào máy tính dưới dạng mã nhị phân để lưu trữ, xử lí như những dữ liệu khác

*Nguyên lí truy cập theo địa chỉ:

- Việc truy cập dữ liệu trong máy tính được thực

hiện thông qua địa chỉ nơi lưu trữ dữ liệu đó

- Máy tính xử lí đồng thời 1 dãy bit gọi là từ máy

*Nguyên lí Phôn Nôi-man (J.Von Neumann)

Mã hóa nhị phân, điều khiển bằng chương trình, lưu trữ bằng chương trình và truy cập theo địa chỉ tạo thành nguyên lí chung gọi là nguyên lí Phôn Nôi-man

Cấu trúc của máy tính

Các bộ phận của máy tính

Trả lời câu hỏi cuối bài

Lop10.com

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	737,89 KB