Đề tài Một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực

Đây là vấn đề rất cần sự trao đổi kinh nghiệm nhằm thu hút rộng rãi hơn sự tham gia của các lực lượng xã hội , nhằm thực hiện tốt mục tiêu của phong trào này là nâng cao chất lượng và hi[r]

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN,

HỌC SINH TÍCH CỰC Kiều Thanh Huy Giáo viên Trường Tiểu học Bán trú ‘A’ Long Thạnh

A ĐẶT VẤN ĐỀ :

“Trường học là ngôi nhà thứ hai của em, ở trường có cô giáo hiền như mẹ, có nhiều bè bạn thân thiết như anh em ” Đó là nội dung của bài tập đọc đầu tiên mà các em được học trong chương trình lớp 1

Là một giáo viên giảng dạy lớp 1, tôi luôn suy nghĩ và trăn trở làm sao cho lớp học của mình thật sự là ngôi nhà thứ hai của các em, làm sao cho bài giảng của mình thật sự nhẹ nhàng mà sinh động, các em cùng tham gia học tập một cách tích cực, chủ động , sáng tạo

Như chúng ta đã biết, môi trường giáo dục có tầm ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách con người Trong thời gian qua, qua các thông tin đại chúng cho thấy, chúng ta vẫn còn tồn tại phương pháp giảng dạy và giáo dục mang tính áp đặt gò bó, chưa hiểu thấu tâm sinh lí lứa tuổi của học sinh, chưa quan tâm lắng nghe tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của các em, Trong nhận xét, đánh giá còn có biểu hiện quá khắc khe, yêu cầu cao đối với các em, trong khi bản thân các em chưa làm được đến mức độ đó Đại bộ phận phụ huynh học sinh còn chạy theo thứ hạng, điểm số, chứ chưa quan tâm đến sự tiến bộ hằng ngày của các em,

dù là sự tiến bộ nhỏ, gây áp lực nặng nề cho các em khi đến trường Điều

đó dẫn đến học sinh sẽ có tâm lí rụt rè, nhút nhát, thụ động trong học tập, thiếu tự tin, không dám phát biểu ý kiến, không dám mạnh dạn đưa ra sáng kiến, không bộc lộ hết khả năng của mình

Trước tình hình đó, đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ lựa chọn phương pháp, cách thức tổ chức dạy học làm sao cho phù hợp với mục tiêu giáo dục tiểu học được xác định trong điều 25 của Luật Giáo dục như sau :

Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban

đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở.

Trong những năm qua, cùng với các cuộc vận động “ Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” và “ Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, để tiếp tục tăng cường và năng cao hiệu quả công tác giáo dục toàn diện học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT, ngày 22 tháng 7 năm 2008 về việc phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 –

2013 ; Kế hoạch số 307/KH- BGDĐT, ngày 22 tháng 7 năm 2008 về việc triển khai phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông năm học 2008 – 2009 và giai đoạn

2008 – 2013

Sau hơn hai năm thực hiện phong trào thi đua này, ở khắp mọi nơi trên mọi miền đất nước, tôi tin chắc các trường phổ thông, các thầy cô giáo đã tích cực nổ lực phấn đấu với tinh thần quyết tâm, nhận thức đầy

đủ, tìm tòi, sáng tạo tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, sau khi đối chiếu 5 nôi dung phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tôi nhận thấy việc thực hiện phong trào này còn có những khó khăn, bất cập Đây là vấn đề rất cần sự trao đổi kinh nghiệm nhằm thu hút rộng rãi hơn sự tham gia của các lực lượng xã hội , nhằm thực hiện tốt mục tiêu của phong trào này là nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục toàn diện trong xu hướng hội nhập toàn cầu đang đặt ra nhiều thách thức, nhất là đối với việc đào tạo nguồn nhân lực trong sự nghiệp đổi mới đất nước.Do vậy, với những nội dung trên, với góc độ là

một giáo viên dạy lớp, tôi quyết định chọn đề tài : ” Một số biện pháp

xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” để nghiên cứu

B NỘI DUNG – BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT:

I/ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH NGHIỆM:

1) Thực trạng ban đầu của vấn đề:

Trường Tiều học Bán trú “A” Long Thạnh được thành lập năm

1965, năm 2004 chuyển qua loại hình bán trú theo Quyết số 2238/QĐ-UB của UBND Huyện Tân Châu và được công nhận đạt Chuẩn Quốc gia năm

2005 theo Quyết định số 1585/QĐ-CT UBND, ngày 01 tháng 6 năm 2005 của UBND tỉnh An Giang

Trước khi phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”về cơ sở vật chất – thiết bị của trường được trang

bị khá đầy đủ phục vụ tốt cho việc giảng dạy và học tập Trường cũng đã được công nhận “ Xanh – sạch – đẹp “ nên về cảnh quan sư phạm khá thoáng mát Hằng năm, được Ban giám hiệu nhà trường kết hợp với Ban đại diện Cha mẹ học sinh tu bổ thường xuyên

Công tác xã hội hoá giáo dục đạt nhiều kết quả đáng kể: Trang bị Tivi, đầu đĩa, tu sửa bổ sung quạt, đèn, trang hoàng lớp học, được toàn thể giáo viên hưởng ứng tích cực Tuy nhiên, ý thức giữ gìn hoa kiễng ở một số học sinh chưa được tốt, các em thỉnh thoảng vẫn còn hái hoa, bẽ cành Việc chăm sóc chủ yếu do hai chú Bảo vệ nhà trường phụ trách

Ứng dụng Công nghệ thông tin vào giảng dạy còn khá mới lạ đối với giáo viên, Tivi, đầu đĩa áp dụng cho việc giảng dạy còn nhiều hạn chế nhất định

Năm học 2008-2009, thực hiện Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT, Sở Giáo dục và Đào tạo An Giang đã triển khai trong toàn ngành phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013 Phong trào thi đua này nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, phù hợp với điều kiện địa phương; tăng cường hứng thú của học sinh trong học tập, để các em học tập có hiệu quả hơn, gằn bó với trường, với lớp, hạn chế tình trạng bỏ học

giữa chừng; nâng cao hiệu quả giảng dạy góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh

Nhận thấy được tầm quan trọng của cuộc phát động phong trào thi đua mang tính chất sâu rộng của ngành Ban giám hiệu nhà trường quán triệt và triển khai đến toàn thể giáo viên và được toàn thể cán bộ, giáo viên ,nhân viên hưởng ứng tích cực: Tiếp tục trang hoàng lớp học, Xanh hoá lớp học, tăng cường ứng dụng Công nghệ thông tin trong giảng dạy, sưu tầm tranh ảnh trên mạng Internet chép vào đĩa, tận dụng Tivi, đầu đĩa trực quan cho các em xem, nhằm tăng hứng thú học tập của các em Ngoài

ra, để phục vụ đáp ứng nhu cầu ứng dụng Công nghệ thông tin Nhà trường trang bị thêm 1 máy ảnh kĩ thuật số, 1 Laptop , 1 máy chiếu Năm học 2009-2010, từ nguồn quỹ xã hội hoá giáo dục Ban giám hiệu nhà trường trang bị thêm 1 Laptop, 1 Tivi LCD 42 ICH Từ đó, phong trào thi đua được nâng lên rõ rệt, các tiết dạy sử dụng giáo án điện tử ngày càng nhiều hơn

Việc tổ chức các trò chơi dân gian lồng ghép vào dịp kỉ niệm các ngày lễ như: Tết Nhà giáo Việt Nam 20/11 đã trở thành nếp truyền thống của nhà trường

Học sinh có ý thức giữ vệ sinh trường lớp, chăm sóc hoa kiễng ở lớp, giữ gìn, bảo vệ cây xanh, hoa kiễng của trường , Có những kết qua như vậy là do sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường và sự hưởng ứng tích cực phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”của toàn thể giáo viên

Cũng như các đồng nghiệp, tôi luôn hưởng ứng phong trào thi đua này một cách tích cực và phù hợp với đặc điểm lớp mình phụ trách Sau đây là một số biện pháp được tôi thực hiện:

2) Nội dung và biện pháp tiến hành:

Sau khi nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của ngành về phong trào thi đua, tôi đề ra các biện pháp xây dựng và thực hiện 5 nội dung của phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” như sau:

a) Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn :

Có điều kiện thuận lợi từ sự phân công của Ban giám hiệu nhà trường, mỗi giáo viên quản lý lớp học và phòng học cố định Nên mỗi đầu năm học tôi có kế hoạch chỉnh trang, tu bổ cơ sở vật chất của lớp mình

Trong phiên họp Phụ huynh đầu năm, ngoài những nội dung chung của trường, tôi còn trình bày thêm kế hoạch trang bị cần thiết ở lớp như:

Tu bổ, sửa chữa quạt, đèn, trang trí lớp học, mua sắm những dụng cụ cần thiết để phục vụ vệ sinh lớp học, Được sự đồng thuận của phụ huynh học sinh thông nhất gây quỹ lớp Nguồn quỹ này sẽ do thủ quỹ Chi hội lớp giữ Những hoạt động thu - chi mà giáo viên đề nghị đều được thông qua Chi hội trưởng chấp nhận Các hoá đơn, chứng từ thu chi được thủ quỹ vào sổ và kết toán hằng tháng

Hiện lớp tôi có những vật chất : Tivi, đầu đĩa, đèn, quạt phục vụ tốt cho việc học tập và nhu cầu giải trí của các em, những dụng cụ nhỏ như: Chổi, cây lau, sọt rác, hốt rác, thảm , kệ dép, phục vụ cho việc vệ sinh lớp

Đặc biệt năm học này, nhận thấy tình hình dịch sốt Xuất huyết trong địa bàn thị xã Tân Châu diễn biến khá phức tạp, nên tôi mạnh dạn đề nghị Chi hội lớp, chi may một cái mùng lớn để các em ngủ một cách an toàn

Do cơ sở vật chất phòng ăn nhà trường còn trật hẹp, nên lớp tôi được bố trí ăn trước hành lang lớp mình Nhận thấy trong giờ ăn các em bị nắng chiếu rọi nên tôi đề nghị từ nguồn quỹ lớp may tấm màn che nắng cho các em

Trồng cây xanh ở lớp như : Dây Trầu bà, hoa kiễng ở bàn giáo viên, chậu Vạn niên thanh ở trước lớp

Đầu năm học phân tổ, phân công cán bộ lớp, cán bộ tổ để quản lí lớp, tổ; sinh hoạt nội qui trường lớp: giữ vệ sinh trường lớp, không khạc nhổ, vứt rác bừa bãi, không vẽ bậy lên tường, bàn ghế, không chạy giẫm lên bàn ghế ; chỉ dẫn các em phòng vệ sinh để các em đi tiêu, tiểu đúng quy định, tiêu, tiểu xong cần dội nước cho sạch và rửa tay bằng xà phòng sau khi tiêu, tiểu ;phân công trực nhật hàng tuần và nhắc nhở hàng ngày, cuối tuần tổng kết đánh giá trong tiết sinh hoạt chủ nhiệm

Trang bị 3 sọt rác nhỏ, để cuối lớp để các em dễ bỏ rác, chuốt viết,

Khuyến khích phụ huynh mua thêm cho mỗi con em một đôi dép

mũ để các em mang trong lớp cho nhẹ nhàng, thoáng mát chân lại vừa giữ

vệ sinh lớp học

Luôn nhắc nhở học sinh trong sinh hoạt ăn uống, lồng ghép vào nội dung bài dạy để nhắc nhở, giáo dục các em :

- Ăn đủ no, ăn chậm, nhai kĩ, tập trung vào bữa ăn, không nói chuyện đùa giỡn trong lúc ăn

- Rửa tay trước khi ăn và sau khi ăn xong phải rửa miệng, đánh răng, nghỉ ngơi xem Tivi chứ không chạy nhảy đùa nghịch

- Nhắc nhở thường xuyên tư thế ngồi học để tránh bị các bệnh học đường: Cận thị, cong vẹo cột sống

Hướng dẫn phân công học sinh chăm sóc hoa kiễng của lớp bằng cách tưới nước, phát hiện nhắc nhở bạn vi phạm hái hoa, ngắt lá, bẽ cành hoa kiễng, cây xanh của lớp, trường

Giáo dục lồng ghép an toàn giao thông, bảo vệ môi trường vào nội dung bài học

Đầu năm, nhắc nhở phụ huynh không nên cho con em đeo nữ trang nhằm đề phòng kẽ xấu dụ dỗ, gạt gẫm,

b) Dạy học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập:

Xác định đây là nội dung quan trọng nhất trong phong trào vận động Làm sao cho các em hứng thú trong học tập, khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, có ý chí vươn lên trong học tập,: góp phần hình thành khả năng tự học của học sinh

- Trước hết, người thầy phải yêu nghề, mến trẻ, phải thấu hiểu từng em về tâm tư, tình cảm, thông cảm chia sẻ khi em bị hạn chế, khiếm khuyết Luôn trao dồi trình độ chuyên môn nâng cao tay nghề, cũng như lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp

- Trong quá trình dạy học, tôi thường đặt ra tình huống có vấn đề nhằm kích thích nhu cầu giải quyết vấn đề của các em, nhờ vậy mà các em tích cực hoạt động để tự tìm ra kiến thức mới

- Nắm được đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi các em đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng Nên trong giảng dạy tôi luôn kết hợp sử dụng các thiết bị dạy học Bài giảng có trực quan, sinh động mới góp phần rèn luyện tư duy phân tích, tổng hợp cho các em

Sưu tầm hình ảnh trên mạng Internet liên quan đến nội dung bài học , chép vào đĩa, tận dụng Tivi, đầu đĩa trực quan cho các em xem

Soạn giáo án điện tử trong giảng dạy nhằm gây hứng thú, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

- Tổ chức trò chơi thi đua cuối tiết học, nhằm kích thích hứng thú của các em

- Ngoài ra, thái độ và ngôn ngữ truyền đạt , tình cảm và quan hệ thầy – trò cũng đóng vai trò hết sức quan trong Do đó, giáo viên phải là người mẫu mực, luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo Hiểu thấu điều đó, tôi luôn giữ thái độ nhẹ nhàng đối với các em, mặc dù lúc đầu tôi gặp rất nhiều khó khăn, bởi một thầy giáo đảm nhận dạy lớp 1 quả thật không dễ dàng chút nào Nhưng nhìn vẻ mặt hồn nhiên, thơ ngây của các

em, làm cho tôi thấy thương yêu, gần gũi các em, giúp các em mạnh dạn,

tự tin hơn trong học tập Trong bài giảng tôi thường hỏi “ Các con có thắc

mắc, hay chưa hiểu chỗ nào hoặc cần hỏi thêm điều gì, mạnh dạn trình bày để thầy chỉ giảng lại.”

- Công tác phối hợp giữa phụ huynh là hết sức quan trọng Đầu năm học, thống nhất với phụ huynh về việc quản lí giảng dạy ở lớp của giáo viên, từ đó đặt ra việc quản lí của phụ huynh ở nhà, nhằm có sự phối hợp nhịp nhàng với nhau

- Xem trọng phần học âm ,vần, các bảng cộng, trừ trong các phạm

vi, nên năm học nào tôi cũng photo bảng các âm, các vần, các bảng cộng trừ trong các phạm vi, đựng vào sơmi gửi cho từng em, để các em thuận tiện ôn lại kiến thức đã học ở lớp, cũng như ở nhà

- Gần đến kì thi, tôi luôn có thông báo dán tại lớp và gửi về gia đình đồng thời lên kế hoạch ôn tập gửi về gia đình để phối hợp ôn tập

- Soạn đề kiểm tra theo hình thức trắc nghiệm kết hợp tự luận, sát với yêu cầu của ngành để học sinh thực hành

- Phân loại học sinh đầu năm học, sắp xếp chỗ ngồi để học sinh giỏi kèm học sinh yếu kém Luôn nhắc nhở các em biết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

- Thường xuyên trao đổi với gia đình những học sinh gặp khó khăn,

cá biệt, yếu kém để phối hợp giáo dục có hiệu quả

- Luôn khuyến khích, động viên khen ngợi sự tiến bộ của các em,

dù đó là tiến bộ nhỏ Bằng những câu hỏi, bài tập vừa sức hướng các em vào hoạt động học tập, không để các em này đứng bên lề lớp học

- Phát huy học tập theo nhóm, để các em học hỏi trao đổi lẫn nhau, các em có điều kiện trình bày ý kiến của mình từ đó giúp các em dạn dĩnh hơn trong giao tiếp Thay đổi nhóm trưởng thường xuyên để các em tự tin hơn khi trình bày ý kiến của mình trước tập thể

- Cuối năm học khuyến khích, động viên các em tặng sách, dụng cụ học tập, cho nhà trường nhằm giúp các em có hoàn cảnh khó khăn có đủ sách vở đến trường Nên nguồn quỹ sách cũ của thư viện luôn có sẵn

nhằm giúp đỡ cho các em hoàn cảnh khó khăn hay bổ sung cho mất mát giữa chừng của những em giữ gìn sách, vở, dụng cụ kém Số còn lại thư viện nhà trường liên hệ tặng đơn vị bạn

- Duy trì nền nếp kiểm tra bài cũ, chấm chữa bài thường xuyên Hướng dẫn xây dựng lớp tự quản bằng cách truy bài, kiểm tra chéo, nhằm phát hiện báo cáo kịp thời những lỗi lầm của bạn

- Có hình thức nhắc nhở, khen ngợi cụ thể, kịp thời, hợp lí nhằm động viên khuyến khích kịp thời những em chăm học và nhắc nhở những

em lười học, không chú ý trong giờ học

- Tạo hứng thú bằng cách thi đua có thưởng giữa các tổ với nhau, phần thưởng khích lệ bằng bịch bánh chẳng hạn, như vậy các em thi đua một cách tích cực

- Phụ đạo học sinh yếu lồng ghép vào các buổi chiều chỉ dạy tiếp tục những kiến thức mà em chưa hoàn thành xong vào buổi sáng

- Phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh có năng khiếu tham giam gia các phong trào của nhà trường như: Ca múa nhạc, viết chữ đẹp,

kể chuyện sách, nhằm phát huy hết khả năng của các em

- Luôn động viên, khích lệ học sinh phấn đấu vượt qua khó khăn để vươn lên trong học tập

c) Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh:

- Cùng với hoạt động nhà trường tổ chức cho các em tham gia các trò chơi dân gian nhân dịp lễ Khai giảng, Kỉ niện ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tết Trung thu

- Cùng với hoạt động nhà trường tổ chức cho các em vui đêm trung thu, cùng các em đốt đèn, phát bành, kể cho các em nghe về sự tích chú Cuội

- Hằng năm, như đã trở thành nếp truyền thống của nhà trường, nhân dịp kỉ niệm ngày tết Nhà giáo Việt Nam 20/11, Ban giám hiệu kết hợp với Ban đại diện Cha mẹ học sinh tổ chức cho các em cắm trại, kết

hợp với các trò chơi dân gian: Kéo co, chuyền bóng, đua vịt, ; thi ca múa nhạc, biểu diễn thời trang Ngoài những trò chơi quy định, tôi còn tổ chức cho các em tham gia trò chơi mang tính học tập như: Hái hoa học tập, Rung chuông vàng nhằm cho các em thi đua vừa chơi vừa học Để trò chơi mang tính hiệu quả, tôi soạn kế hoạch, nội dung ôn tập được in ấn photo cho từng em nhằm thông báo với gia đình cùng hưởng ứng đôn đốc các em ôn tập, để kích thích việc ôn tập của các em, tôi lên kế hoạch khen thương thông báo cho các em biết để hào hứng tham gia.Điều này vừa giúp các em vui chơi thoải mái vừa củng cố lại kiến thức để chuẩn bị bước vào kì thi cuối học kì I Khi tham gia trò chơi, tôi luôn hướng dẫn cách chơi và phân công làm sao cho tất cả các em đều có tham gia chơi, không nên chọn một số em tham gia nhiều trò chơi, nhằm giúp các em không phân biệt giới tính, không có tính ỷ lại, mạnh dạn tự tin hơn trong sinh hoạt tập thể

- Kết hợp với Chi hội lớp tận dụng nguồn quỹ lớp, tổ chức cho các

em liên hoan nhẹ, mua quà thưởng cho các em trong các trò chơi

- Hiểu được tâm lí của các em rất thích được Ông già Noel tặng quà trong ngày Giáng sinh Xác định đây cũng là nếp văn hoá lành mạnh và cũng được sự đồng tình của phụ huynh mua quà đăng kí ở Bưu điện để chương trình tặng quà đến lớp tặng quà và chúc các em chăm ngoan, học tốt

- Nhắc nhở các em vui chơi lành mạnh trong ngày tết Nguyên đán, hướng dẫn cho các em chúc tết ông bà, thầy ,cô , người lớn tuổi

d) Rèn kỹ năng sống cho học sinh:

- Rèn kỹ năng ứng xử với tình huống trong cuộc sống như: Biết xưng hô đúng mực với bạn bè “ Gọi bạn xưng tôi ”, lễ phép chào hỏi thầy

cô, người lớn tuổi, dũng cảm nhận lỗi, xin lỗi khi phạm lỗi, biết cảm ơn khi được giúp đỡ Không nói tục, chửi thề, nhặt được của rơi trả lại người