Trường Tiểu học Đằng Hải Khi ứng dụng CNTT vào làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử các tổ khối chuyên môn đã áp dụng làm đồ dùng dạy học theo chương hoặc tích hợp kiến thức của c[r]
Trang 1TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẰNG HẢI
========***==========
Chuyên đề
"Ứng dụng CNTT vào làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử như
thế nào để đạt hiệu quả"
Người viết: Tô Thị Bích Liên
Giáo viên: Trường Tiểu học Đằng Hải
Đằng Hải, tháng 4 năm 2009
Trang 2A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn chuyên đề.
Thời đại ngày nay là thời đại của công nghệ thông tin (CNTT) Công nghệ thông tin “bùng nổ” đã được ứng dụng vào mọi lĩnh vực của đời sống con người, trong đó có cả lĩnh vực giáo dục
Việc ứng dụng CNTT trong nhà trường như một công cụ lao động "Trí tuệ"
giúp Ban giám hiệu nhà trường nâng cao chất lượng quản lí, giúp các thầy cô giáo nâng cao chất lượng dạy học, trang bị cho học sinh kiến thức về CNTT, học sinh sử dụng các thiết bị kĩ thuật số như một công cụ học tập, góp phần rèn luyện cho học sinh một số phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Để thực hiện tốt đổi mới giáo dục phổ thông nói chung và đổi mới giáo dục tiểu học nói riêng đạt kết quả, việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy và học tập có một vai trò tích cực CNTT mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức học tập
Năm học 2008 - 2009 được chọn là "Năm học đẩy mạnh ứng dụng CNTT
trong giáo dục” Và là năm học thứ tư Phòng giáo dục Hải An đã chỉ đạo các
nhà trường tích cực triển khai ứng dụng CNTT vào quản lí và dạy học
Tập thể cán bộ, giáo viên trường Tiểu học Đằng Hải đã nhận thức được rằng: Việc ứng dụng CNTT phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học là một trong những hướng tích cực nhất, hiệu quả nhất Song để ứng dụng CNTT hiệu quả trong giảng dạy thì công việc đầu tiên và quan trọng đối với người giáo viên
là làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử
Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học được sự chỉ đạo của Phòng giáo dục và Đào tạo Quận Hải An, tập thể cán bộ giáo viên trường Tiểu học Đằng Hải đã
mạnh dạn đi sâu nghiên cứu chuyên đề "Ứng dụng CNTT vào làm đồ dùng dạy
học và soạn giáo án điện tử như thế nào để đạt hiệu quả"
II Cơ sở lí luận:
Trang 3Ban chấp hành TW Đảng khoá IX đã có định hướng cho phát triển giáo dục
"Tập trung chỉ đạo phát triển giáo dục và đào tạo khoa học công nghệ thực sự ngang tầm là quốc sách hàng đầu" Nhà nước đã có Nghị định số 64/2007/NĐ-
CP ngày 10 tháng 4 năm 2007 của Chính phủ về ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan Nhà nước và Chỉ thị số 55/2008 CT - BGDĐT ngày 30/9/2008 của Bộ trưởng Bộ giáo dục đào tạo về tăng cường giảng dạy, đào tạo
và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2008 - 2012
Để con người Việt Nam nhanh chóng tiếp cận nền khoa học hiện đại tiên tiến của thế giới và để mỗi học sinh nắm bắt được kho tàng kiến thức của nhân loại thì cần phải thực hiện đổi mới giáo dục trước tiên phải đổi mới phương pháp dạy
và học Phương pháp dạy học trước đây nặng nề về truyền thụ kiến thức thì ngày nay phương pháp dạy học phải được thay đổi cách thức, hình thành những năng lực hoạt động, tìm tòi, khám phá cho học sinh
Vì vậy chúng ta cần phải quan tâm đặc biệt đến việc đổi mới phương pháp dạy học bằng nhiều hình thức nhằm giúp cho học sinh phát triển năng lực tư duy, óc sáng tạo, có ý chí tự lực trong quá trình lĩnh hội kiến thức Quá trình lĩnh hội kién thức của học sinh là từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ
“tư duy trừu tượng đến thực tiễn” Chính vì vậy việc ứng dụng CNTT vào làm
đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử có vai trò tác dụng to lớn trong việc giảng dạy học sinh tiểu học
III Cơ sở thực tiễn:
1 Thuận lợi:
*) Về đội ngũ có:
+ Trình độ Đại học Tin học: 2 đ/c
+ 100% Giáo viên có chứng chỉ tin học (A, B),biết sử dụng máy vi tính và các đồ dùng dạy học hiện đại, nhiệt tình trong công tác giảng dạy
+ Đội ngũ giáo viên đã được học tập bồi dưỡng kiến thức Tin học và sử dụng các thiết bị dạy học hiện đại theo chương trình bồi dưỡng của dự án phát triển giáo viên tiểu học và dự án bồi dưỡng của Canada tài trợ
Trang 4+ Giáo viên đã quen với việc ứng dụng CNTT làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử Điều đó đã được đánh giá bằng chất lượng của giáo viên tham
dự các hội thi và chuyên đề giáo dục trong nhà trường
+ Bản thân mỗi giáo viên tự học và bồi dưỡng thêm kiến thức Tin học cho mình : qua tài liệu tham khảo, sách báo, qua bạn đồng nghiệp…
+ Học sinh đã được tiếp xúc với các CNTT trong cuộc sống như ti vi, đài, máy tính… trong gia đình và nhà trường
* Về cơ sở vật chất.
+ Toàn trường có 26 máy vi tính Trong đó:
. 1 phòng máy vi tính (gồm 17máy được nối mạng Lan)
. 7 máy vi tính phục vụ cho công tác quản lý, kế toán, khảo thí, thư viện, công đoàn nối mạng Internet
. 2 máy tính xách tay
+ 2 máy chiếu Projecter
+ 1 máy Scaner
+ 4 máy in
+ 1 máy Fotocopy
+ 1 máy ảnh
+ 1 máy Fax
+ Trường có một trang Website riêng
* Trường đã luôn nhận được sự quan tâm của Sở giáo dục đào tạo, các ban
ngành chức năng từ thành phố đến quận, phường Đặc biệt là sự chỉ đạo của Phòng giáo dục - đào tạo về chuyên môn và sự hỗ trợ tích cực của phụ huynh học sinh đầu tư kinh phí cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị hiện đại phục vụ cho dạy và học
2 Khó khăn:
- Trình độ, năng lực giáo viên không đồng đều, một bộ phận giáo viên tuổi cao, sức khoẻ yếu khi tiếp cận các phương tiện hiện đại và ứng dụng CNTT còn hạn chế
Trang 5- Việc ứng dụng CNTT làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử thường mất thời gian và mất công tìm tòi khai thác nên nhiều giáo viên còn ngại làm Một số giáo viên chưa nhận thức đúng việc ứng dụng CNTT vào dạy học cho rằng đây là việc làm chưa thật cần thiết dẫn đến ý thức tự học còn chưa cao
- Khả năng thiết kế bài giảng của một số giáo viên còn hạn chế nên chưa khai thác được tiện ích của CNTT vào soạn giáo án điện tử mà phần nhiều còn phải nhờ kỹ thuật viên tin học (GV dạy Tin học)
Để thiết kế và đưa ĐDDH và GAĐT thực hiện được thành công phải cần rất nhiều phương tiện máy móc hỗ trợ song CSVC của nhà trường chưa đủ đáp ứng trang bị phương tiện máy móc điện tử tới từng lớp học để khai thác giảng dạy nên việc sử dụng ĐDDH và GAĐT đại trà ở các lớp chưa thực hiện được Chủ yếu chỉ sử dụng ĐDDH và GAĐT vào Hội giảng, hội thi, chuyên đề
B PHẦN NỘI DUNG
Trang 6I Vai trò của đồ dùng dạy học điện tử và giáo án điện tử trong việc đổi mới phương pháp dạy học.
1 Đồ dùng dạy học điện tử là gì?
- Nếu đồ dùng dạy học truyền thống là những trang ảnh, mô hình, vật thật …
để mô phỏng, minh hoạ cho kiến thức bài dạy Học sinh có thể cầm, nắm, sò
mó, ngửi, nếm được … Thì đồ dùng dạy học điện tử là những hình ảnh sống động, có màu sắc, âm thanh sống động được xử lí bằng CNTT và phương tiện hiện đại để minh hoạ cho nội dung kiến thức bài dạy
- Đồ dùng dạy học điện tử được xây dựng bằng tri thức, bằng tư duy tổng hợp
và bằng các phương tiện hiện đại nên chỉ có thể sử dụng được bằng các ĐDDH hiện đại và phụ thuộc vào năng lực, điều kiện cơ sở vật chất được đáp ứng thì mới có hiệu quả
2 Thế nào là giáo án điện tử?
- Giáo án điện tử khác với giáo án truyền thống là giáo án được xây dựng bằng CNTT được kết hợp giữa kênh hình và kênh chữ, có tạo hình ảnh, màu sắc, âm thanh, hiệu ứng sống động hấp dẫn hơn Nhờ có CNTT giúp bài giảng được nhẹ nhàng, sinh động hơn Học sinh được kích thích trí tuệ, tiếp thu bài nhanh và cũng nhớ lâu hơn
*ĐDDH điện tử và GAĐT là phương tiện dạy học mang tính hiện đại và công nghệ cao, có vai trò tích cực cho việc đổi mới phương pháp dạy học, giúp học sinh học tập và phát triển
II Những điều kiện để ứng dụng CNTT vào làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử hiệu quả.
1.Những kiến thức Tin học giáo viên cần có để thực hiện ƯD CNTT:
Muốn ứng dụng CNTT vào làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử đạt hiệu quả người giáo viên cần phải :
- Có kiến thức cơ bản về trình độ Tin học, sử dụng thành thạo máy tính, soạn thảo văn bản
- Biết sử dụng phần mềm trình diễn Power point.
- Biết cách truy cập Internet và thu nhận các nguồn tư liệu trên mạng
Trang 7- Có khả năng sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh, làm các ảnh động, cắt các
file âm thanh.
Có được như vậy thì khi làm việc, người giáo viên không nhất thiết lúc nào cũng cần phải có một giáo viên kĩ thuật viên tin học hỗ trợ
VD: Đối với môn Lịch sử, Địa lí bài giảng thường đi kèm với nhiều hình ảnh
minh hoạ Có thể là hình ảnh mô tả một trận chiến, các căn cứ địa cách mạng hay hình ảnh của các vùng kinh tế mới, khí hậu, diện tích lãnh thổ của các nước trên thế giới, … Nếu chỉ trình bày hoặc bằng lược đồ mô phỏng nội dung bài sẽ chưa hay, chưa hấp dẫn, học sinh sẽ chóng chán không thích thú học tập Nhưng dạy bằng giáo án điện tử thì lại làm cho nội dung bài giảng phong phú hơn Hiện tại những hình ảnh minh hoạ, phần mềm cho các nội dung bài dạy nói trên tương
đối nhiều trên Internet Nhà trường đã lắp đặt Internet đường truyền tốc độ cao
ADSL, chúng tôi chỉ cần bỏ một chút thời gian lên mạng là khai thác được, hình
ảnh, đoạn phim cần minh hoạ cho bài giảng, điều đó đồng nghĩa vối việc giáo
viên phải biết cách truy cập Internet để lấy thông tin Tuy nhiên không phải hình
ảnh nào cũng lấy từ Internet được mà những hình ảnh cần lấy từ sách giáo khoa thì lúc đó ta phải Scaner (quét ảnh ) và chỉnh sửa …
VD 1: Khi dạy Toán 1 bài "Phép cộng trong phạm vi 4" để hình thành các
phép cộng giáo viên sử dụng các hình ảnh các con vật sống động (các chú chim đang bay, các con vật đang bơi) học sinh quan sát và nhận xét, các em sẽ nắm chắc kiến thức và nhớ lâu hơn khi sử dụng hình ảnh con vật (tranh tĩnh)
VD 2: Khi dạy Lịch sử 4 bài “Chiến thắng Chi Lăng” giáo viên dạy bằng
giáo án điện tử với lược đồ tạo hiệu ứng giúp học sinh dễ dàng hình dung được diễn biến của trận đánh
Qua khảo sát hiệu quả từ phía học sinh cho thấy, nếu sử dụng phương pháp dạy học truyền thống với phấn trắng bảng đen thì hiệu quả chỉ có 50%, trong khi
hiệu quả của phương pháp Multimedia (nhìn - nghe) lên đến 70%
Như vậy để có một đồ dùng dạy học hay soạn một giáo án điện tử có hiệu quả thì mỗi giáo viên cũng cần phải có kĩ thuật tin học
Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học bằng đồ dùng dạy học và giáo án điện tử thì giáo viên phải vất vả gấp nhiều lần so với cách dạy truyền thống
Trang 8Ngoài kiến thức căn bản về vi tính, sử dụng thành thạo phần mềm Power point, giáo viên cần phải có ý tưởng và niềm say mê thật sự với công việc thiết kế Công việc đó đòi hỏi người giáo viên phải có sự sáng tạo nhạy bén và tính thẩm mĩ
2 Điều kiện về sở vật chất và trang thiết bị hiện đại để thực hiện
UD CNTT.
Muốn ƯDCNTT vào làm được ĐDDH và soạn GAĐT thì cần phải có các phương tiện hỗ trợ để thực hiện như :
+ Máy tính nối mạng Internet
+ Máy chiếu Projecter
+ Máy Scaner
+ Các phần mền hỗ trợ làm ĐDDH và soạn GAĐT: Microsoft Powerpoint, Violet, Macromedia Flash…
+ Máy ảnh
+ Loa, mic …
Nhà trường Đằng Hải hiện nay đã có đủ các điều kiện về CSVC để đáp ứng việc ƯDCNTT vào làm được ĐDDH và soạn GAĐT (như phần thuận lợi đã trình bày)
III Một số biện pháp để ứng dụng CNTT vào làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử để đạt hiệu quả.
Qua 4 năm ứng dụng CNTT vào làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện
tử chúng tôi đã sử dụng một số biện pháp sau:
1 Xây dựng kế hoạch làm đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử ở tổ khối chuyên môn và giáo viên.
Không phải bài học nào, kiến thức nào cũng làm được ĐDDH và GAĐT Chính vì vậy các tổ, khối, giáo viên xây dựng kế hoạch lựa chọn bài trong chương, ở từng khối lớp theo tích hợp dọc và tích hợp ngang kiến thức môn học
để có ý tưởng và định hướng cho cho việc làm ĐDDH và soạn GAĐT
Ví dụ 1: Môn Toán – Chúng tôi chọn thiết kế ĐDDH theo mảng kiến thức: Hình học
Trang 9+ Lớp 1: Hình vuông, hình tròn, hình tam giác, điểm, đoạn thẳng, điểm ở trong, điểm ở ngoài một hình
+ Lớp 2: Đường thẳng, đường gấp khúc, Chu vi hình tam giác, chu vi hình
tứ giác…
+ Lớp 3: Chu vi hình chữ nhật, chu vi hình vuông, diện tích hình chữ nhật, điểm ở giữa, trung điểm của đoạn thẳng…
+ Lớp 4: Góc tù, góc nhọn, góc bẹt, hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song, hình bình hành, diện tích hình bình hành, hình thoi, diện tích hình thoi…
+ Lớp 5: Hình tam giác, diện tích hình tam giác, hình thang, diện tích hình thang, hình tròn, đường tròn, chu vi hình tròn, diện tích hình tròn, hình hộp chữ nhật, hình lập phương
Qua các đồ dùng bằng CNTT về những khái niệm: điểm , đoạn thẳng, giới thiệu các hình ở lớp 1, lớp 2, lớp 3 HS đã nắm được bản chất cấu tạo của các loại hình để các em tiếp tục học cách tính chu vi, diện tích , thể tích các hình ở lớp 4, lớp 5
Chương trình kiến thức môn học ở Tiểu học được thiết kế “đồng tâm” Do vậy chúng tôi đã chọn mảng kiến thức làm đồ dùng dạy học để có thể sử dụng ĐDDH đó vào dạy được nhiều bài, nhiều khối lớp rất thuận lợi và hiệu quả
VD1: Khi làm đồ dùng môn TNXH chúng tôi chọn làm ĐDDH mảng kiến thức chủ đề phần Tự nhiên, các dữ liệu có trong đồ dùng có thể lấy làm minh họa cho nhiều giáo án điện tử Nhóm đồ dùng đó chúng tôi sử dụng vào nhiều bài dạy Cụ thể :
Lớp 1: TNXH bài: Con mèo, Con cá, Con gà, Cây rau, Cây hoa, Cây gỗ Lớp 2: TNXH bài: 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
Lớp 3: TNXH bài: Thực vật, Thân cây, Lá cây, Hoa, Động vật, Tôm, Cá, Chim, Thú
Ngoài ra, còn có thể lấy dữ liệu để xây dựng giáo án điện tử cho các môn học khác :
Trang 10+Tiếng Việt lớp 1: Bài 30: ua – ưa (Cua bể)
Bài 62: ôm - ơm (Con tôm) Bài 82: êch – ich (Con ếch) + Lớp 4: Tập làm văn: Miêu tả con vật – Tuần 29, 30, 31, 32, 33
Khoa học: Dạy Chương : Thực vật và động vật:
Bài 58: Nhu cầu nước của thực vật
Bài 63: Động vật ăn gì để sống?
Bài 67, 68: Ôn tập : Thực vật và động vật
VD2: Khi làm đồ dùng môn Toán lớp 3, chúng tôi chọn làm ĐDDH về Bảng nhân (Bảng chia): Ứng dụng vào giảng dạy ở các khối 2, khối 3, khối 4, khối 5 Nhờ có ĐDDH "Bảng nhân" giúp cho HS kiểm tra, tổng hợp, hệ thống kiến thức nhân, chia trong bảng
* Nhờ có CNTT để làm ra những đĩa ĐDDH điện tử sinh động hấp dẫn giúp giáo viên tổng hợp kiến thức và học sinh tích cực học tập, hệ thống hoá kiến thức một cách dễ dàng, hiệu quả nhằm khắc sâu nội dung kiến thức bài học hiệu quả hơn
2 Khai thác Internet để tìm kiếm các thông tin, hình ảnh, phim tư liệu
để lựa chọn tư liệu làm đồ dùng dạy học và giáo án điện tử.
Để xây dựng được đồ dùng dạy học và giáo án điện tử có nội dung phong phú, hình ảnh đẹp sống động chúng tôi đã không bỏ qua một thư viện khổng lồ,
là nơi lưu chứa tri thức của toàn nhân loại đó là “ Mạng Internet” Như vậy một
vấn đề quan trọng và bắt buộc đối với giáo viên trong việc UD CNTT vào làm
đồ dùng dạy học và soạn giáo án điện tử là phải biết khai thác nguồn tài nguyên
phong phú trên Internet
VD 1: Khi dạy Lịch sử lớp 5 bài "Chiến thắng Điện Biên Phủ" để có những
đoạn phim tư liệu nhằm tái hiện diễn biến trận đánh chúng tôi đã khai thác Internet Cắt ghép từng đoạn phim hay, phù hợp với nội dung kiến thức cần cung cấp để làm GAĐT
VD 2: Khi soạn giáo án điện tử môn TNXH lớp 3 bài Côn trùng: