Không nên cho trẻ vận động quá sức vì dễ gây chấn thương ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ sau này.Tôi thường cho trẻ ra ngoài vui chơi vận động cùng bạn bè để trẻ tự tin hơn trong[r]
Trang 1I.ĐẶT VẤN ĐỀ
Các cụ ngày xưa thường nói” sức khỏe là vàng, hay có sức khỏe là có tấtcả” Có lẽ chúng ta không ai sinh ra trên đời mà lại không mong muốn mìnhkhỏe mạnh Phải khỏe mạnh thì chúng ta mới tận hưởng cuộc sống một cáchtrọn vẹn nhất Sự khỏe mạnh là nền tảng cơ bản của một cuộc sống vui vẻ, hạnhphúc, là cơ sở quan trọng để mỗi người thực hiện ý tưởng, ước mơ, nguyện vọngcủa cuộc đời mình Bởi nếu bệnh tật, ốm đau, chúng ta thường sẽ không còn đủsức khỏe, tâm trí nào mà lo lắng, suy nghĩ đến những việc khác Đó là chưa nóiđến chuyện bệnh tật còn khiến con người tiêu hao tiền bạc, của cải, ảnh hưởngđến những người thân trong gia đình, xã hội mất đi một người khỏe mạnh Do
đó, sức khỏe chính là chiếc chìa khóa quan trọng nhất mở ra cánh cửa hạnh phúccho mỗi người Dinh dưỡng tốt là điều cần thiết cho sự sống còn, sức khỏe vàphát triển của trẻ Trẻ em được nuôi dưỡng tốt sẽ có khả năng phát triển và họctập tốt hơn, tham gia và đóng góp cho cộng đồng của các em đồng thời có khảnăng chống chịu khi đối diện với bệnh tật và thiên tai
Bảo vệ, chăm sóc, nâng cao tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe người dân
là trách nhiệm của mỗi người dân, của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, đòihỏi sự tham gia tích cực của các cấp ủy, chính quyền và đoàn thể, các ngành,trong đó ngành Y tế là nòng cốt nói chung và ngành giáo dục nói riêng Đầu tưcho công tác chăm sóc, cải thiện tình trạng dinh dưỡng và nâng cao sức khỏenhân dân phải được ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch phát triển kinh tế-xã hộicủa đất nước và của mỗi địa phương Chăm sóc dinh dưỡng sớm, dinh dưỡngmột nghìn ngày đầu đời của trẻ; bảo đảm dinh dưỡng hợp lý cho bà mẹ trước,trong và sau sinh; nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu; ăn bổsung hợp lý cho trẻ dưới 2 tuổi; định kỳ thường xuyên theo dõi tăng trưởng vàphát triển; sử dụng đa dạng các loại thực phẩm, ăn uống đầy đủ, cân đối và hợp
lý cho bữa ăn gia đình; biết cách lựa chọn, chế biến và sử dụng nguồn thựcphẩm an toàn sẵn có tại gia đình và địa phương; thực hiện dinh dưỡng lànhmạnh, tăng cường tiêu thụ rau xanh/quả chín và thường xuyên vận động thể lực
để phòng chống bệnh mạn tính không lây, thừa cân/béo phì, suy dinh dưỡng
Trang 2thấp còi, nhẹ cân nhằm nâng cao thể lực, tầm vóc, trí tuệ và chất lượng cuộcsống người Việt Nam; chăm sóc dinh dưỡng sớm cho trẻ em ngay từ những nămđầu tiên là vô cùng cần thiết và cấp bách Suy dinh dưỡng trong những năm đầuđời ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển toàn diện của trẻ.Dẫn đến trẻ tầm vócthấp bé, nhẹ cân hơn trẻ bình thường, dễ mắc bệnh, chậm phát triển cả về thểchất lẫn trí não, ảnh hưởng nhiều đến khả năng phát triển ngôn ngữ, giao tiếp vàviệc học tập Suy dinh dưỡng trẻ em nếu không được phát hiện và chữa trị kịpthời có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến cuộcsống của trẻ sau này.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, 54% số trường hợp tử vong của trẻ dưới 5tuổi ở các nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam) có liên quan đến suydinh dưỡng ở mức độ vừa và nhẹ Vì trẻ không được cung cấp lượng dinh dưỡngtheo nhu cầu làm ảnh hưởng đến sự phát triển của tất cả các hệ cơ quan của cơthể, khiến trẻ bị thấp còi, suy dinh dưỡng Đặc biệt, khi tình trạng thiếu dinhdưỡng diễn ra sớm như trong giai đoạn bào thai và trước khi trẻ được 2 tuổi thìcàng ảnh hưởng nghiêm trọng đến tầm vóc của trẻ Nếu suy dinh dưỡng kéo dàiđến tuổi dậy thì sẽ ảnh hưởng đến thể trạng của trẻ vì trẻ vốn đã thiếu dinhdưỡng lại càng bị thấp còi, nhẹ cân hơn Ngoài ra còn tác động đến sự phát triểntrí tuệ của bé Suy dinh dưỡng ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của não
bộ Trẻ bị thiếu dinh dưỡng thường thiếu luôn cả những chất cần thiết cho sựphát triển não bộ, trí tuệ của trẻ như chất béo, sắt, iốt, DHA, Taurine… Vì thế,trẻ bị suy dinh dưỡng thường kém phát triển về trí tuệ, vận động, trẻ có thể lờ
đờ, chậm phát triển, giao tiếp xã hội kém, ảnh hưởng đến việc học tập và tươnglai sau này.Ngoài ra trẻ bị suy dinh dưỡng sức đề kháng ở trẻ yếu nên dễ mắccác bệnh như nhiễm trùng hô hấp, viêm phổi, tiêu chảy , suy dinh dưỡng làm
cơ thể trẻ yếu ớt, giảm sức đề kháng nên càng dễ mắc các bệnh này hơn Bệnh lýlàm trẻ ăn uống kém, nhu cầu năng lượng tăng cao nên khiến tình trạng duydưỡng càng trầm trọng Vòng luẩn quẩn đó kéo dài làm ảnh hưởng đến sự pháttriển tầm vóc, trí tuệ của trẻ Thêm vào đó, nếu tình trạng suy dinh dưỡng khôngđược cải thiện qua nhiều thế hệ sẽ khiến tầm vóc con người thấp bé, giảm trí
Trang 3thông minh, ảnh hưởng đến nguồn nhân lực trong tương lai và sự phát triển củađất nước Dù Việt Nam đã có những tiến bộ đáng kể trong việc giảm tỷ lệ suydinh dưỡng trong những thập kỷ gần đây, vẫn còn một chương trình làm việcđang dang dở.
Giáo dục dinh dưỡng cho trẻ mầm non là việc hết sức quan trọng, đâyđược xem là một trong những yếu tố chính quyết định đến sự phát triển toàndiện của trẻ trong độ tuổi mầm non cả về thể chất lẫn trí tuệ
Ngoài việc dạy dỗ chăm sóc thì vấn đề dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn củatrẻ luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu tại các trường mầm non Bởi đâychính là nguồn dưỡng chất giúp trẻ phát triển một cách khỏe mạnh và toàn diện.Một đứa trẻ có thể cao lớn thông minh hay không một phần lớn là nhờ chế độdinh dưỡng hợp lý và chất lượng
Thấy được những hậu quả nghiêm trọng của việc suy dinh dưỡng, bảnthân tôi là một giaó viên tại trường mầm non Kim Đức mong muốn góp mộtchút sức lực nhỏ bé của mình vào công tác phòng chống suy dinh dưỡng cho trẻ
em, nhưng trẻ ở lứa tuổi này "Học mà chơi, chơi mà học " vì vậy phải có nhữnghình thức gì để cho trẻ thấy được hậu quả của việc suy dinh dưỡng, và tầm quantrọng của việc ăn uống đủ chất thể dục hợp lý nó quan trọng như thế nào đối vớicon người trong thời đại hiện nay, và làm cách nào để giải quyết vấn đề suy dinhdưỡng hiện nay Chính từ những lí do trên mà ngay từ đầu năm học 2019 - 2020
này tôi đã tìm tòi, nghiên cứu để thực hiện Sáng kiến kinh nghiệm:" Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng tại trường mầm non”
Trang 4II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ Phần 1: Thực trạng của vấn đề
Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc cảithiện tình trạng dinh dưỡng và nâng cao sức khỏe người dân Tỷ lệ suy dinhdưỡng trẻ em đã giảm đáng kể và bền vững, tình hình an ninh lương thực, thựcphẩm và bữa ăn của người dân đã được cải thiện rõ rệt.Và được cộng đồng quốc
tế đánh giá là điểm sáng trong thực hiện các mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ,đặc biệt là việc giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em dưới 5 tuổi.Tuynhiên, Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều vấn đề về dinh dưỡng: Tỷ lệsuy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi vẫn còn cao 23,8% và thể nhẹ cân
là 13,4%, đồng thời có sự khác biệt giữa các vùng miền, khu vực (theo số liệucủa mạng lưới giám sát dinh dưỡng, toàn quốc năm 2019)
Vì vậy Chúng ta hãy cùng nhau chung tay tìm ra những giải pháp hữuhiệu nhất để giảm thiểu tình trạng suy dinh dưỡng như hiện nay Là một giáoviên công tác trong ngành giáo dục tôi khá hiểu về tâm lý của trẻ em nhữngmầm non tương lai của đất nước.không ai cứu mình bằng mình tự cứu mìnhVậy giải pháp làm thế nào để tác động vào đối tượng một cách đơn giản mà cóhiệu quả nhất? Bản thân tôi cho rằng chúng ta cần lựa chọn nội dung giáo dụcdinh dưỡng- sức khỏe cho trẻ từ tuổi mẫu giáo để dần dần các em được thấm sâu
và hiểu biết một cách đầy đủ, đúng đắn Tôi đã áp dụng nội dung giáo dục dinhdưỡng- sức khỏe cho trẻ mẫu giáo lồng ghép vào bài dạy, tổ chức cho các emđược tham gia vui chơi, học tập và thi dưới nhiều hình thức, xây dựng các hoạtđộng vui chơi, có liên quan đến dinh dưỡng - sức khỏe, sinh động, hấp dẫn đểthu hút được trẻ, tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm Qua đó trẻ có biết giátrị của dinh dưỡng - sức khỏe đối với bản thân trẻ và từ đó khơi gợi cho trẻ có ýthức bảo vệ bản thân mình ngay từ khi còn nhỏ
Trường mầm non Kim Đức là một trường nằm ở trung tâm xã, là một xãcòn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, phụ huynh học sinh còn trẻ tuổi, phải
đi làm để lo cho cuộc sống do đó ý thức về việc phòng và chống suy dinh dưỡngcho trẻ của người phụ huynh còn hạn chế
Trang 5Quá trình thực hiện sáng kiến tôi nhận thấy một số thuận lợi và khó khănnhư sau:
- Luôn được sự ủng hộ và giúp đỡ của các đồng nghiệp
- Học sinh ngoan, đi học đều, tích cực phối hợp cùng cô trong mọi hoạtđộng để giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng
b Khó khăn
- Đa số phụ huynh làm công nhân nên không có thời gian chăm con màchủ yếu là ông bà trông nom chăm sóc nên việc phối hợp với giáo viên cùngchăm sóc con còn hạn chế
- Số trẻ suy dinh dưỡng trong lớp cao
- Việc khai thác nội dung dinh dưỡng và sức khỏe cho trẻ chưa thực sựđược chú ý đến mà chỉ lướt nhanh và thời gian giáo dục cho trẻ còn rất ít
Từ những khó khăn và thuận lợi nêu trên là một giáo viên mầm non tôiluôn trăn trở làm thế nào để thế hệ mầm non tương lai tôi đang trực tiếp giảngdạy để có để có một sức khỏe tốt làm trụ cột cho tổ quốc được vững chắc: Chính
vì vậy trong các hoạt động hàng ngày dạy trẻ tôi đã áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm “Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng tại trường mầm non”Kim Đức.
Phần 2: Các biện pháp để giải quyết vấn đề
Cơ thể phát triển khỏe mạnh sẽ có lợi thế đối với trẻ nhỏ Vậy phải làmsao để trẻ có thể tự mình giải quyết vấn đề suy dinh dưỡng dưới sự hướng dẫncủa cô giáo và những người thân trong gia đình đó là một câu hỏi mà tôi muốngiải đáp qua những biện pháp mà tôi đã thực hiện sau đây:
Biện pháp 1: Giáo dục trẻ qua một số trò chơi.
Trang 6Với trẻ lứa tuổi mầm non thì tư duy và sự tập trung còn rất hạn chế, trẻkhông thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản và có hệ thống như trẻ ở phổthông Vì thế cần tạo cho trẻ môi trường để trẻ được hoạt động, trải nghiệm, vuichơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn Trẻhọc mà chơi, chơi mà học, qua chơi việc học của trẻ trở nên nhẹ nhàng và đạthiệu quả cao hơn
Trong trò chơi trẻ bắt đầu hình thành chú ý có chủ định và ghi nhớ có chủđịnh Bản thân trò chơi buộc trẻ phải tập trung vào một số đối tượng được đưavào trò chơi và nội dung của chủ đề chơi Nếu trẻ nào không chú ý và không nhớđược những điều kiện của trò chơi thì nó sẽ hành động lung tung và không đượcbạn cùng chơi chấp nhận Cho nên để trò chơi được thành công buộc trẻ phải tậptrung chú ý và ghi nhớ có mục đích
Trò chơi 1: Trò chơi tháp dinh dưỡng
a Mục đích
- Giúp trẻ nhận biết tên các thực phẩm theo 4 nhóm dinh dưỡng
- Rèn luyện kĩ năng nhận biết nhanh và chính xác các nhóm thực phẩm
- Giáo dục trẻ có ý thức kỷ luật khi chơi
b Chuẩn bị
- 4 bàn nhỏ, 4 rổ đựng lô tô
- 4 bộ tranh lô tô dinh dưỡng
- 4 giá treo 4 tháp dinh dưỡng làm bằng bìa Tháp được chia làm 7 ngăn(riêng ngăn 1 và 2 cố định) để chưa tranh lô tô theo thứ tự từ trên xuống theotrình tự sau:
Trang 7- Trẻ tìm tranh lô tô gắn vào tháp dinh dưỡng theo yêu cầu.
d Cách chơi
1 Cách chơi 1: "Trò chơi xây tháp"
- Trẻ phải xếp đúng nhóm thực phẩm vào các ô trong tháp
- Cô chọn một trẻ làm người điều khiển, sau đó chia trẻ thành 4 đội (mỗiđội 5-6 trẻ)
- Khi người điều khiển nói tên nhóm thực phẩm nào thì các trẻ đứng hàngđầu của các đội chơi lần lượt chạy lên giá treo tháp và tìm lô tô có hình thựcphẩm tương ứng để gắn vào đúng nhóm thực phẩm đó
Ví dụ:
Người điều khiển nói: Trẻ gắn lo tô vào ngăn
Thực phẩm giàu chất béo Ngăn số 3
Thực phẩm giàu chất đạm Ngăn số 4
Thực phẩm giàu vitamin và muối khoáng Ngăn số 5+6
Thực phẩm giàu chất bột đường Ngăn số 7
Đội nào xếp đúng và nhanh nhất 4 nhóm chất dinh dưỡng là thắng cuộc
Trang 8- Cô yêu cầu trẻ của 4 đội lên tìm tranh lô tô gắn vào các ngăn trống saocho tháp dinh dưỡng nào cũng có đầy đủ các nhóm chấg.
Sau đó cô gọi một trẻ đại diện cho từng đội lên nói lợi ích của nhóm chấtdinh dưỡng mà mình vừa gắn vào Cô có thể khuyến khích trẻ đó hát, đọc thơhoặc kể chuyện về một trong các thực phẩm có trong nhóm dinh dưỡng đó
* Ứng dụng: Trò chơi này không những ứng dụng hiệu quả ở, các tiết họcmôi trường xung quanh , thển dục trong chủ đề bản thân, gia đình, thực vật hayvào các tiết hoạt động ngoài trời, hoạt động góc
Trang 9* Ứng dụng: sử dụng vào hoạt động góc, tiết giáo dục dinh dưỡng sứckhỏe hay hoạt động ngoài trời.
Trò chơi 3:Bảng “từ điển” trái cây
Trang 10Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ trong chương trình giáo dục mầmnon, phương pháp thuận lợi nhất là thông qua vui chơi Vì vậy trong lĩnh vựcgiáo dục mầm non, việc chuyển tải nội dung tới trẻ bằng các trò chơi luôn đượcchú trọng Thông qua những trò chơi này không những mang lại niềm vui chotrẻ mà còn thúc đẩy mạnh sự trao đổi chất, tăng cường hô hấp và tuần hoàn máu.Đặc biệt còn giúp trẻ biết được những món ăn, các giá trị dinh dưỡng mà món
ăn đó cung cấp cho cơ thể trẻ Ích lợi khi ăn đủ chất và lượng Những chất cần
và hạn chế khi ăn để có một sức khỏe tốt
Biện pháp 2: Tăng cường vận động hợp lý
Vận động có một ý nghĩa rất quan trọng đối với trẻ nhỏ, là một trongnhững yếu tố quyết định sự phát triển toàn diện của con trong những năm đầuđời.Theo giáo sư Kubota Kisou trong cuốn “Dạy trẻ Kiểu Nhật”, Trẻ em nênđược luyện kỹ năng vận động từ sớm, nhằm thúc đẩy cho não phát triển
Vận động là chuyển động của cơ thể con người trong đó có sự tham giacủa hệ cơ, hệ xương và sự điều khiển của hệ thần kinh Vận động (dù ở mức độđơn giản hay phức tạp) là điều kiện cho sự phát triển của con người ở nhiều mặtkhác nhau Dưới tác động của giáo dục, các vận động nhằm phát triển vận độngcho trẻ sẽ được nghiên cứu, lựa chọn và tổ chức một cách khoa học để đạt mụctiêu đề ra
Kỹ năng vận động bao gồm vận động thô và vận động tinh
Vận động thô phát triển trước vận động tinh, đòi hỏi sự phối hợp và pháttriển của các nhóm cơ lớn ở cánh tay, cẳng chân, thân mình, và bàn chân Các kỹnăng này bao gồm các hoạt động như lật mình, vẫy tay, ngồi,… Các kỹ năngnày được xem như là những bước ngoặt lớn trong sự phát triển của trẻ ở nhữngnăm đầu đời
Vận động tinh thì đòi hỏi sự kết hợp giữa các cơ, xương và dây thần kinh
để thực hiện các động tác nhỏ và chính xác Ví dụ như chụm các ngón tay đểnhặt 1 vật nhỏ, cắt hình bằng kéo, vẽ đường thẳng hoặc hình tròn, cầm bút vàviết, xếp quần áo, xếp các khối gỗ, kéo dây kéo,…Những kỹ năng này được pháttriển theo thời gian, và ti thường dạy cho các con trong các hoạt động
Trang 11Với đề tài nghiên cứu giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng cho trẻ mầm non tôi xinchú trọng đến vận động thô cho trẻ Các bài tập vận động vừa sức giúp cơ thể trẻthoải mái, kích thích hoạt động của các hệ cơ quan bên trong như hệ tuần hoàn,
hệ thần kinh, hệ hô hấp, hệ tiêu hóa Đặc biệt khi trẻ luyện tập các yểu tố tựnhiên như ánh nắng mặt trời, nước, không khí hoạt động vừa sức với trẻ vàcung cấp những bữa ăn đầy đủ chất dinh dưỡng hơn,không chỉ tăng cường hiệuquả luyện tập mà còn đốt cháy năng lượng trẻ sẽ ăn uống ngon miệng hơn và hệtiêu hóa cũng được cải thiện giúp trẻ dễ hấp thụ hết các chất dinh dưỡng cótrong thức ăn và nhanh chóng tăng cân hiệu quả và đây chính là cơ hội tốt đểgiúp trẻ thoát khỏi tình trạng biếng ăn và hướng đến cân nặng chiều cao như ý
Mỗi ngày khi tham gia các hoạt động ngoài trời sẽ giúp hệ miễn dịch củatrẻ được phát triển tốt hơn theo thời gian, từ đó trẻ sẽ có sức đề kháng tốt và ítnhiễm bệnh hơn Ngoài ra khi tham gia thể thao cũng làm thay đổi không giansống và giúp trẻ vui vẻ, cải thiện tâm trạng sẽ góp phần hỗ trợ trẻ ăn uống ngonmiệng hơn
Vận động giúp bé đạt được cân nặng, chiều cao như ý
Đối với trẻ 4-5 tuổi tôi cho trẻ vận động khoảng 1 tiếng 1 ngày với nhữngbài tập vừa sức với từng trẻ Tôi chia khoảng thời gian này thành các giai đoạnkhác nhau trong ngày để trẻ không quá mệt vì phải vận động quá nhiều Thể