Sáng kiến kinh nghiệm: Rèn luyện một số kỹ năng sống cho học sinh khối 9 trường THCS Lương Thế Vinh thông qua mạng thông tin toàn cầu Internet

- Để giúp học sinh hứng thú và đạt kết quả tốt trong việc “Rèn luyện một số kỹ năng sống cho học sinh khối 9 trường THCS Lương Thế Vinh” , điều cơ bản nhất mỗi tiết dạy giáo viên phải[r]

Trong giai đoạn hiện nay, nước ta đã và đang hội nhập với thế giới Thời đạicông nghệ đòi hỏi đất nước, đặc biệt là thế hệ trẻ phải có những kiến thức nhấtđịnh về tin học và ngoại ngữ; tuy nhiên trong những năm gần đây, việc sử dụngkiến thức các môn học khác nhau trong chương trình để giải quyết một số tìnhhuống thực tiển trong bài học là vấn đề mà đòi hỏi người dạy và người học phải có

sự hiểu biết tương đối rộng, nhận biết được những kiến thức liên quan nhất định,biết áp dụng kiến thức liên quan đó vào một số tình huống để giải quyết nhằmmang lại cho người học về cách, tiếp nhận tri thức, giải quyết vấn đề một cách “đachiều”, có sự logic giữa các môn học…

Chính vì thế, người giáo viên trung học cơ sở Việt Nam đang đứng trướcnhững nhiệm vụ và thử thách to lớn, đầy trách nhiệm là: Xây dựng một bậc trunghọc cơ sở vững chắc, đảm bảo cho tất cả trẻ em hoàn thành có chất lượng cao ở bậctrung học cơ sở để có thể tiếp tục học tập tốt ở bậc học tiếp theo đồng thời giáo dụccác em phát huy được toàn bộ năng lực của mình

Để hoàn thành nhiệm vụ đầy thử thách to lớn ở trên, dưới sự chỉ đạo của cáccấp lãnh trong ngành giáo dục đã dấy lên nhiều phong trào thi đua, trong đó có nộidung “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, việc làm này đượcnhiều người ủng hộ và kì vọng Bản thân tôi cũng rất tâm đắc và nhiệt huyết vớinội dung này, tuy nhiên thực tế áp dụng không hề dễ dàng, cá nhân tôi nhận thấymột số chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, quy tắc sống của các em cần đượcquan tâm đặc biệt hơn cả bởi phần đa các em dễ dàng học theo, bắt chước một sốthói hư tật xấu ngoài nhà trường, qua mạng internet

Vì vậy Giáo dục giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống càng trở nên cấp thiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước, lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ lại bị lôi kéo, kích động, các kĩ năng ứng xử hợp lí các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kĩnăng làm việc, sinh hoạt theo nhóm của các em còn rất bị động,…

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn tin học đã nhiều năm, từng soạn một

số bài tích hợp kiến thức liên môn và bản thân tôi rất quan tâm đến đề tài rènluyện kĩ năng sống cho các em nên năm nay bản thân tôi xin mạnh dạn trao đổi

một số ý kiến cũng như kinh nghiệm của mình thông qua đề tài: “Rèn luyện một số kĩ năng sống cho học sinh khối 9 trường THCS Lương Thế Vinh thông qua mạng thông tin toàn cầu Internet”.

Hi vọng với những kinh nghiệm tích lũy của bản thân, với những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp đề tài này sẽ giúp giáo viên giảng dạy bộ môn tin học trên địa bàn huyện

có một cái nhìn tổng quát hơn, có những định hướng tốt hơn khi thực hiện nhiệm vụ mà ngành giao phó.

Hi vọng các thầy cô sẽ đón nhận đề tài này, để có thêm tài liệu phục vụ sự nghiệp trồng người trong nhà trường THCS Tuy nhiên, bản thân tôi nhận thấy đề tài khó tránh khỏi những sai và thiếu xót nhất định Do đó, tôi mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô giáo, của các bộ quản lí các cấp, … Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ e – mail: dinhthithiennga@moet.edu.vn Tôi xin chân thành cảm ơn!.

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

 Rèn luyện cho học sinh có những suy nghĩ và hành động tích cực, học tập tích cực.

 Rèn luyện cho học sinh những kĩ năng ứng xử, văn hóa, phòng ngừa bạo lực

và các tệ nạn xã hội.

 Giáo dục cho học sinh lòng yêu quê hương, đất nươc, niềm tự hào dân tộc, ý thức tự chủ và tinh thần tự giác cao.

 Đào tạo môi trường giáo dục phù hợp với xu thế hiện tại, đáp ứng kịp thời những đòi hỏi thiết yếu trong thời kì công nghiệp hóa - hiện đại hóa của đất nước.

I.3 Đối tượng nghiên cứu.

Học sinh khối lớp 9 trường THCS Lương thế vinh.

I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

 Chưa tiến hành trên toàn bộ phạm vi học sinh toàn khối 9 của trường THCS Lương Thế Vinh vì bản thân tôi chỉ dạy một số lớp 9 chứ không dạy toàn bộ khối 9.

I.5 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp nêu vấn đề và giải quyết vấn đề.

 Phương pháp minh họa trực quan.

 Phương pháp phân tích tổng hợp.

 Phương pháp so sánh.

 Tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, rút kinh nghiệm từ bản thân, đồng nghiệp.

II PHẦN NỘI DUNG

II.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ

- Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng tích cực hóa hoạt động họctập của học sinh của bộ môn tin học đòi hỏi ở cả hai mặt học lý thuyết và kĩnăng thực hành

- Cốt lõi của việc đổi mới phương pháp dạy học là giúp học sinh hướng tới

việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động; học sinh say

mê, hứng thú học tập một cách tích cực, tự giác và sáng tạo

- Việc dạy học phải bám sát vào chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình

giáo dục phổ thông để xác định mục tiêu của bài học, chú trọng dạy họcnhằm đạt được các yêu cầu cơ bản và tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, đảmbảo không quá tải; mức độ khai thác sâu kiến thức, kĩ năng phải phù hợp vớikhả năng tiếp thu kiến thức của học sinh; sáng tạo về phương pháp dạy học,phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác của học sinh tạo niềm vui, phấnkhởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho học sinh; dạyhọc thể hiện mối quan hệ tích cực giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinhvới học sinh, chú trọng đến việc động viên, khuyến khích kịp thời tiến độcủa học sinh trong quá trình học, …

- Thực hiện chủ trương của bộ giáo dục và đào tạo triển khai giáo dục Kỹ

cho học sinh vừa mang tính chiến lược, vừa mang tính cấp bách là động cơ

và cũng là nhiệm vụ của nhà trường song song với nhiệm vụ chuyên môn

- Theo kỉ yếu của hướng dẫn dạy học tích hợp liên môn “tích hợp được hiểu là

sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau(theo cách hiểu truyền thống từ trước tới nay) thành một “môn học” mớihoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào các nội dung vốn có của môn học(như: lồng ghép nội dung giáo dục dân số, môi trường, an toàn giao thông…xây dựng môn học tích hợp từ các môn truyền thống”

- Dạy học tích hợp ở môn tin học giúp phát triển các năng lực, đặc biệt là trí

tưởng tượng khoa học và năng lực tư duy của học sinh, vì nó luôn tạo ra cáctình huống để học sinh vận dụng kiến thức gần với cuộc sống, tạo hứng thúhọc tập cũng có thể được xem như một biện pháp giảm tải tâm lí học tập cóhiệu quả và rất có ý nghĩa

- Làm cho học sinh thấu hiểu ý nghĩa của các kiến thức cần tiếp thu, tích hợp

một cách hợp lí, có ý nghĩa các nội dung gần với cuộc sống hàng ngày vàomôn học, từ đó tạo sự xúc cảm nhận thức, cũng sẽ làm cho học sinh nhẹnhàng vượt qua các khó khăn nhận thức và việc học tập khi đó mới trở thànhniềm vui, hứng thú của học sinh

II.2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

 Tin học là môn học khoa học tự nhiên, là cơ sở, là nền tảng của nhiềulĩnh vực khoa học Tuy vậy tin học là bộ môn khá mới và vẫn là môn học tự chọn nên học sinh vẫn chưa thật sự xem trọng, rất ít học sinh đam mê và đa số các em còn rất thụ động trong quá trình tiếp thu kiếnthức

Khi giảng dạy nội dung chương : “Mạng thông tin toàn cầu Internet”, ban đầucác em rất hào hứng khi học thực hành vì nghĩ sẽ lợi dụng kẽ hỡ để lướt facebook,hay game, nhưng khi thực tế dưới sự giám sát hướng dẫn của giáo viên các em sẽthực hành những nội dung theo yêu cầu chuẩn kiến thức, kĩ năng của từng tiết họcthì các em không mấy phấn khởi, chỉ học mang tính đối phó, bằng kĩ năngnghiệp vụ sư phạm cá nhân tôi đã lồng ghép liên môn, tích hợp để tiết học thêmsinh động , đảm bảo chuẩn kiến thức kĩ năng của từng tiết học nhưng hướng tơi rèn

nhân tôi nhận thấy một số chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, quy tắc sống củacác em cần được quan tâm đặc biệt hơn cả bởi phần đa các em dễ dàng học theo,bắt chước một số thói hư tật xấu ngoài nhà trường, qua mạng internet, mà vốn sốnglại không có là bảo dẫn đến sự thiếu hiểu biết về mặt kiến thức, cũng như kỹ năngsống về các nội dung mà giáo viên đưa ra.

 Cụ thể là: trong năm học 2017 - 2018 tại trường THCS Lương Thế Vinh kết quả khảo sát kiểm tra thường xuyên tin học 9 (ngoài 9 điểm

về kiến thức chuyên môn có 1 điểm dành cho liên môn tích hợp) trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm , tỷ lệ học sinh khá giỏi còn khá thấp, trong khi tỷ lệ học sinh yếu còn cao

Bảng thống kê về các kỹ năng của học sinh qua 2 năm học 2017- 2018, 2018- 2019

trong quá trình dạy học trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm (xét về mặt liên môn-

tích hợp để rèn luyện một số kỹ năng sống cho các em).

Một số kỹ năng của học sinh

trường thcs Lương Thế Vinh

qua khảo sát

Mức độ xuất sắc

Mức độ Giỏi

Mức độ khá

Mức độ trung bình

80/270(29,6%)

90/270(33,3%)

73/270(27,1%)

Kỹ năng xác lập mục tiêu của mình 25/270

(9,3%)

25/270(9,3%)

46/270(17,0%)

80/270(29,6%)

94/270(34,8%)

Kỹ năng quản lí thờigian hiệu quả

29/270(10,7%)

15/270(5,6%)

60/270(22,2%)

132/270(48,9%)

34/270(12,6%)

Kỹ năng điều chỉnh và quản lí cảm

xúc

12/270(4,4%)

24/270(8,9%)

35/270(13,0%)

149/270(55,2%)

50/270(18,5%)

Kỹ năng tự nhận thức và đánh giá

bản thân

6/270 19/270 42/270 87/270 116/27

0

Kỹ năng giao tiếp ứng xử 4/270

(1,5%)

12/270(4,4%)

62/270(23,0%)

83/270(30,7%)

109/270(40,4%)

Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám

đông

4/270(1,5%)

24/270(8,9%)

48/270(17,8%)

87/270(32,2%)

107/270(39,6%)

Kỹ năng hợp tác và chia sẽ 24/270

(8,9%)

24/270(8,9%)

42/270(15,6%)

50/270(18,5%)

130/270(48,1%)

Kỹ năng đánh giá người khác 19/270

(7,0%)

13/270(4,8%)

102/270(37,8%)

46/270(17,1%)

90/270(33,3%)

Kỹ năng đối diện và ứng phó khó

khăn trong cuộc sống

4/270(1,5%)

24/270(8,9%)

62/270(23,0%)

87/270(32,2%)

93/270(34,4%)

 Trong bối cảnh nền giáo dục đang dần tiếp cận với chương trình dạy

học đổi mới giáo dục, các cấp quản lý giáo dục đang phát động cuộc

thi tích hợp kiến thức liên môn Dạy học tích hợp, liên môn xuất phát

từ yêu cầu của mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi

phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn

 Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh đòi hỏi phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học Việc kết hợp kiến thức của nhiều môn học để giải giải quyết một vấn đề của bộ môn làm cho họcsinh hứng thú hơn trong tiết học Giúp học sinh tiếp thu bài tốt hơn, ghi nhớ tốt hơn và đặc biệt là học sinh ngày càng có niềm đam mê hơn với bộ môn tin học Tuy nhiên, một số giáo viên vẫn còn rất lúngtúng trong việc tích hợp kiến thức liên môn, dẫn đến tiết học còn rời rạc, nhàm chán

Xuất phát từ thực trạng nói trên,bản thân tôi mạnh dạn chia sẻ kinh nghiệm dạy học thông qua sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: “Rèn luyện một số kỹ năng sống cho học sinh khối 9 trường THCS Lương Thế Vinh thông qua mạng thông tin toàn cầu Internet” với

mục đích cuối cùng là giáo dục giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống thế hệ trẻ , nâng cao chất lượng tiết học, giúp học sinh đam mê, tiếp thu bài tốt và nâng kết quả học tập cuối kì, cuối năm.

II.3 NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC CỦA GIẢI PHÁP

a. MỤC TIÊU CỦA GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP

 Rèn luyện khả năng tư duy cho học sinh, giúp học sinh học tập chủ động, tích cực.

 Rèn luyện cho học sinh một số kỹ năng – tâm lí giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống.

 Đáp ứng được yêu cầu trong việc đào tạo con người trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

 Do yêu cầu của phương pháp dạy học mới có sự thay đổi so với phương pháp dạy học truyền thống, phải đảm bảo tính chủ đạo của thầy và chủ động của trò.

 Rèn luyện một số kỹ năng sống cho học sinh ở một số góc độ về chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, rèn luyện các em sử dụng internet theo hướng tích cực, tránh các thói hư tật xấu ngoài nhà trường, qua mạng internet.

 Giáo dục bồi dưỡng tâm hồn các em giàu ước mơ, ham hiểu biết và đặc biệt

là hiểu biết sâu sắc về xã hội, rèn luyện bản lĩnh không để bạn bè xấu, người xấu lôi kéo, …

b. NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP.

 Nghiên cứu kĩ các lý luận: Tìm hiểu và thu thập tất cả cá tài liệu liên qua

để nắm chắc cơ sở lí luận cho việc rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh,

ví dụ như các tài liệu về tâm, sinh lí của học sinh trung học cơ sở, cácphong trào mà bộ giáo dục phát động để giáo dục cho học sinh về cácmặt tâm lí, giúp các em nâng cao năng lực để tự lựa chọn những giảipháp khác nhau, để thay đổi hành vi theo hướng tích cực Ví dụ như,những cuốn sách kỹ năng sống, sách tâm lí theo lứa tuổi, …

 Điều tra Kỹ năng sống của học sinh khối 9 trường THCS Lương ThếVinh: Thông qua cá câu hỏi trắc nghiệm về các hành vi, từ đó giúp các

em nhận các hành vi của mình đâu đúng, đâu sai, ví dụ như các câu trắcnghiệm sau:

Câu 1 Theo em, kỹ năng giao tiếp tốt sẽ quyết định bao nhiêu sựthành công trong học tập của em hay trong cuộc sống? (a, 20%; b, 50%;c,80%; d,70%)

Câu 2 Em thường kiểm soát những tình huống mới một cách kháthoải mái và dễ dàng? (a,Không bao giờ; b, Hiếm khi; c, Thỉnh thoảng;

 Nhận thức sâu sắc về dạy cho học sinh kỹ năng sống: Giáo viên cần hiểu

rõ rằng rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh tức là làm sao để hướng các

em học sinh thay đổi nhận thức, thái độ và giá trị trong những hành độngtheo hướng tích cực, giúp học sinh nhanh chóng hòa nhập và khẳng định

vị trí của mình trong tập thể, trong xã hội Chính vì vậy việc hình thànhcác kỹ năng sống cơ bản trong học tập cũng như trong cuộc sống là yếu

tố quyết định đến nhân cách sống sau này của các em Nếu không đượctrang bị các kỹ năng sống cần thiết thì bản thân các em sẽ không đủ kiếnthức để xử lí các tình huống bất ngờ, mà trong học tập cũng như trongcuộc sống hàng ngày luôn có nhiều tình huống bất ngờ xảy ra Vì thế, rènluyện kĩ năng sống sẽ giúp học sinh có ý thức tốt hơn, và giúp các em có

ý thức làm chủ bản thân tốt hơn Mặt khác, hiện nay mỗi giáo viên chúng

ta cuộc sống có quá nhiều áp lực, gánh nặng nuôi dạy con cái, cơm áogạo tiền, mà công việc nhà trường có quá nhiều: Hồ sơ giáo án, dự giờkiểm tra, thao giảng chào mừng các ngày lễ lớn, các phong trào thi đuakhác chiếm rất nhiều thời gian,… Nhưng chúng ta đã không vì áp lực đó

mà thiếu đi sự quan tâm, thiếu lòng nhiệt huyết, … vì điều đó ảnh hưởngkhông nhỏ đến các em, vì vậy chúng ta, bên cạnh giảng dạy kiến thức hãyluôn hết lòng quan tâm dạy dỗ các em, quan tâm đến việc giáo dục kĩnăng sống cho các em

 Qua mạng thông tin toàn cầu internet, giáo viên bồi dưỡng các chuẩnmực đạo đức, tình người, lòng yêu quê hương đất nước, giáo dục về giớitính, về kỹ năng tự phục vụ và tự chăm sóc sức khỏe cho các em bằng cáclòng ghép liên môn tích hợp qua 3 tiết dạy ( tiết 9, 10,11) của bài thựchành 2 Tìm kiếm thông tin trên internet kết hợp liên môn tích hợp địnhhướng các em tìm kiếm những thông tin ở các bộ môn ngữ văn, giáo dụccông dân, lịch sử, sinh học,…

Ví dụ như: áp dụng liên môn tích hợp ở bộ môn giáo dục công dân, đểcác chuẩn mực đạo đức thành tình cảm, niềm tin, hành vi và thói quencủa học sinh bằng các tổ chức hoạt động dạy học cho học sinh mộtcác phong phú, đa dạng như tìm kiếm thông tin qua băng hình, tiểuphẩm từ đó phân tích xử lí tình huống … như tiểu phẩm về tình mẹ

Câu chuyện về tình yêu thương con người

Tiểu phẩm về tình yêu quê hương đất nước

Giáo viên yêu cầu học sinh hùng biện chủ đề về bảo vệ đôi mắt củachính bản thân mình bằng cách truy cập internet tham khảo để trả lờicho các câu hỏi như: tại sao nói đôi mắt là vẻ đẹp tâm hồn?, tại saokhông nên độc sách ở những nơi thiếu ánh sáng?, Nguyên nhân dẫnđến cận thị? Để không cận thị theo em phải làm gì?, … rồi tự đó chorèn cho các em kĩ năng thể hiện trước đám đông, …

…

Giáo viên tiếp tục đặt câu hỏi, những nội dung mà cô cho các em truy cập nãy giờ, các em đã hùng biện các nội dung liên qua về mắt? Vậy theo em thông điệp mà cô muốn gửi đến tất cả các em qua tiết học hôm nay là gì hay không? Từ đó giáo viên chốt lại cần phải bảo vệ đôi mắt của các em bằng cách không dụi tay bẩn vào mắt, không đọc sách nơi thiếu ánh sáng, không nên chơi trò chơi điện tử, thường xuyên rửa mặt bằng nước muối pha loãng,… HÃY BẢO VỆ ĐÔI MẮT CỦA MÌNH MỌI LÚC MỌI NƠI,…

Qua mạng thông tin toàn cầu internet, giáo viên tiếp tục lòng yêu quê hương đất nước bằng các lòng ghép liên môn tích hợp qua 3 tiết dạy ( tiết 14, 15,16) của bài thực hành 3 Sử dụng thư điện tử Giáo viên cho học sinh tìm hiểu về 8 di sản thiên nhiên thế giới tại Việt Nam, tự tạo file tự liệu rồi gửi qua emai cho giáo viên