1945 tồn tại và phát hưởng chủ yếu của - Về văn hóa : Thoát dần sự ảnh hưởng và chi triển trong hoàn cảnh văn hóa phương phối của văn hóa phong kiến Trung Hoa, quan lịch sử, xã hội văn h[r]
Trang 1Tiết: 67- 68.
Ngày soạn:……….
Ngày dạy:…………
ƠN TẬP PHẦN VĂN HỌC.
I MỤC TIÊU.
-Giúp học sinh nắm vững và hệ thống hĩa những kiến thức cơ bản về văn học Việt Nam hiện đại
mà học sinh được học trong học kì I
- Cĩ năng lực phân tích văn học theo từng cấp độ: Sự kiện, tác phẩm, hình tượng, ngơn ngữ văn học
- Bồi dưỡng thái độ trân trọng và gìn giữ các giá trị văn học
II.PHƯƠNG PHÁP:phát vấn ,thuyết giảng
III PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN :SGV, SGK
IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1.Kiểm tra bài cũ
Kiể m tra sự chuẩn bị của học sinh
2.Giảng bài mới
TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trị Mục tiêu cần đạt
40 Hoạt động 1: Hướng
dẫn học sinh ơn tập
những vấn đề chung.
GV: Hướng dẫn học
sinh ơn tập theo các câu
hỏi sau
1) Văn học Việt Nam từ
đầu thế kỉ XX đến Cách
mạng tháng Tám năm
1945 tồn tại và phát
triển trong hồn cảnh
lịch sử, xã hội văn hĩa
như thế nào? So với
thời kì trung đại hồn
cảnh ấy cĩ gì khác biệt?
2) Em hãy chỉ ra các bộ
phận và các xu hướng
Hoạt động 1:
HS Đã chuẩn bị kĩ ở
nhà, lên lớp suy nghĩ
và trả lời lần lượt
1)- Văn học trung đại tồn tại và phát triển trong xã hội phong kiến, cĩ nền văn hĩa phong kiến Chịu ảnh hưởng chủ yếu của văn hĩa phương Đơng, nhất là văn hĩa Trung Quốc
- Văn học Việt Nam
từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 tồn tại
và phát triển trong hồn cảnh xã hội thực dân nửa phong kiến,
cĩ nền văn hĩa mới, ảnh hưởng của văn hĩa phương Tây
2) –Hai bộ phận văn học
+ Văn học cơng khai
+Văn học khơng
I Những vấn đề chung.
1) Hồn cảnh lịch sử, văn hĩa xã hội.
- Văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 tồn tại và phát triển trong hồn cảnh xã hội thực dân nửa phong kiến
- Xã hội Việt Nam cĩ nhiều chuyển biến sâu sắc trên mọi mặt sau hai cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp
- Về văn hĩa : Thốt dần sự ảnh hưởng và chi phối của văn hĩa phong kiến Trung Hoa, quan
hệ, giao lưu tiếp xúc với nền văn hĩa phương Tây, đặc biệt là văn hĩa Pháp
- Từ sự thay đổi hồn cảnh văn hĩa, xã hội đã tác động và thúc đẩy văn học phải diễn ra cơng cuộc hiện đại hĩa
2) Văn học hình thành hai bộ phận và phân hĩa thành nhiều xu hướng.
- Bộ phận văn học cơng khai đã phân hĩa thành nhiều xu hướng, nhưng nổi lên là hai xu hướng
+ Xu hướng lãng mạn chủ nghĩa
+ Xu hướng hiện thực chủ nghĩa
* Nguyên nhân của sự phân hĩa: Do khác nhau về quan điểm nghệ thuật và khuynh hướng thẩm mĩ
* Thành tựu: Thành tựu nổi bật nhất của xu
Trang 2của văn học Việt Nam
từ đầu thế kỉ XX đến
Cách mạng tháng Tám
năm 1945? Nguyên
nhân của sự phân hóa
phức tạp? Thành tựu
nổi bật nhất về mặt thể
loại của các xu hướng
và các bộ phận văn học
trên là gì?
3) Chỉ ra một số nguyên
nhân thúc đẩy nền văn
học giai đoạn này có sự
phát triển nhanh chóng?
4) Hai nội dung chính
của văn học Việt Nam
từ văn học dân gian ,
văn học trung đại đến
văn học hiện đại là gì?
Biểu hiện của nó trong
các bộ phận văn học
trên? Nêu tên các tác
giả và các tác phẩm tiêu
biểu thiên về các nội
dung kể trên?
công khai
- Các xu hướng văn học
+Xu hướng lãng mạn
+Xu hướng hiện thực
- Thể loại
+ Xu hướng lãng mạn, thể loại truyện ngắn, tiểu thuyết và thơ
+ Xu hướng hiện thực, thể loại chủ yếu
là truyện ngắn và tiểu thuyết
- Bộ phận văn học không công khai, thể loại chủ yếu là thơ ca
3) Thảo luận phát biểu
- Nguyên nhân khách quan
- Nguyên nhân chủ quan
4) Suy nghĩ, trả lời
- Nội dung yêu nước
- Nội dung nhân đạo
hướng văn học lãng mạn chủ nghĩa là tiểu thuyết, truyện ngắn và thơ Văn học hiện thực
là truyện ngắn và tiểu thuyết
- Bộ phận văn học không công khai, thành tựu nổi bật nhất là thơ ca yêu nước, thơ ca tuyên truyền, cổ động cách mạng
3) Văn học phát triển với một tốc độ hết sức nhanh chóng.
* Nguyên nhân chính
- Khách quan: Do sự thôi thúc của thời đại -Chủ quan: Xuất phát từ tiềm lực chủ quan của nền văn học Việt Nam, lòng yêu nước, yêu tiếng Việt và văn chương tiếng Việt Sự thức tỉnh ý thức cá nhân của người cầm bút
4) Hai nội dung cơ bản của văn học Việt Nam là yêu nước và nhân đạo.
- Văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 có nhiều tác giả, tác phẩm, mỗi tác giả, tác phẩm là một thế giới riêng biệt nhưng tựu trung vẫn là sự kết tinh trên hai cơ sở, chủ đề lớn, hai nguồn cảm hứng sáng tác lớn như đã diễn ra với văn học trung đại là yêu nước và nhân đạo
45 Hoạt động 2: Tìm hiểu
một số vấn đề cụ thể.
GV: Hướng dẫn học
sinh thảo luận và trả lời
một số câu hỏi trong
mục II SGK
1) Đặc sắc về nghệ
thuật của truyện ngắn
qua các tác phẩm :Hai
đứa trẻ; Chữ người tử
tù; Chí Phèo.
Hoạt động 2:Thảo
luận trả lời
HS: Suy nghĩ, trả lời.
-Hai đứa trẻ là một
truyện ngắn trữ tình đặc sắc
- Chữ người tử tù
thành công ở tình huống truyện, ở bút pháp xây dựng nhân vật
II Các vấn đề cụ thể.
1) Đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắn.
- Khác với thể loại tiểu thuyết, truyện ngắn thường hướng tới việc khắc họa một hiện tượng, nột khoảnh khắc cuộc sống hay một quãng đời của nhân vật
- Văn học thời kì này đã đạt được nhiều thành tựu xuất sắc ở thể loại truyện ngắn
+ Hai đứa trẻ: Là một truyện ngắn trữ tình,
cấu tứ như một bài thơ Truyện không có cốt truyện, giọng văn nhẹ nhàng nhưng ẩn chứa một tình cảm xót thương da diết đối với những người nghèo khổ sống quẩn quanh nơi phố huyện lụi tàn trong xã hội cũ
+Chữ người tử tù: Nguyễn Tuân đã sử dụng
triệt để thủ pháp tương phản đối lập để đặt tả tính cách, tâm hồn nhân vật Nhà văn phát huy
tối đa sức mạnh của bút pháp lãng mạn với một
nghệ thuật văn xuôi điêu luyện.
Trang 32) Nghệ thuật trào
phúng qua chương
truyện Hạnh phúc của
một tang gia.
3) Quan điểm nghệ
thuật của Nguyễn Huy
Tưởng và Nam Cao
GV:Gợi ý học sinh tự
ơn tập các câu hỏi cịn
lại trong SGK
HS: Thảo luận trả lời.
- Tạo dựng tình huống trào phúng độc đáo
- Nghệ thuật tả cảnh, dựng cảnh tài tình
HS: Thảo luận trả lời.
+ Chí Phèo: Cĩ lối kết cấu mới mẻ, độc đáo,
rất phĩng túng nhưng hết sức chặt chẽ, lơgic Cốt truyện hấp dẫn, tình tiết đầy kịch tính và luơn biến hĩa, bất ngờ.Nghệ thuật trần thuật, phân tích nội tâm tinh tế với nhiều giọng điệu khác nhau Xây dựng những hình tượng nhân vật điển hình, xứng đáng là một kiệt tác của văn chương Việt Nam hiện đại
2) Nghệ thuật trào phúng của Vũ Trọng Phụng qua đoạn trích.
- Số đỏ là một cuốn tiểu thuyết hiện thực trào
phúng, dùng hình thức giễu, nhại để lật tẩy bản chất giả dối, bịp bợm và lối sống ăn chơi đồi bại của xã hội thượng lưu tư sản thành thị
- Trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang
gia, Vũ Trọng Phụng đã phát hiện và tạo dựng
được tình huống trào phúng độc đáo, nghệ thuật miêu tả đám đơng, ngơn ngữ mang giọng điệu mỉa mai, giễu nhại và cách chơi chữ, so sánh độc đáo, bất ngờ,…
3) Quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Huy
Tưởng qua đoạn trích Vinh biệt Cửu Trùng Đài.
Qua đoạn trích, tác giả đã đặt ra và giải
quyết mâu thuẫn giữa nghệ thuật cao cả với cuộc sống thực tế của nhân dân lao động Nghệ thuật cao cả trước hết phải xuất phát từ lợi ích của nhân dân, dân tộc
III Kết luận.
- Đây là một giai đoạn văn học cĩ vị trí rất quan trọng và to lớn trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam
- Sự phong phú và đa dạng về các thể loại văn học, sự mới mẻ về đề tài và nội dung văn học tạo điều kiện cho nền văn học nước ta, giao lưu, hịa điệu cùng nền văn học thế giới
- Củng cố, dặn dò( 1 phút): Nắm được những đặc điểm và thành tựu nổi bật của văn học Việt Nam giai
đoạn đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945
- Bài tập về nhà: Chuẩn bị kiểm tra kết thúc học kì I.
IV RÚT KINH NGHIỆM.
………