tèi u ta ph¶i xem xÐt mèi quan hÖ Trong mỗi trường hợp trên đây, trật tự sắp xếp các bộ phận câu đều của nó với những câu trước và sau nhằm mục đích: nã + thÓ hiÖn ý nghÜa cña c©u Lop11[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIấN
1
Tuaàn:14
Tieỏt ppct:56
Ngaứy soaùn:07/11/10
Ngaứy daùy:10/11/10
THỰC HÀNH
VỀ LỰA CHỌN TRẬT TỰ CÁC BỘ PHẬN TRONG CÂU
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nõng cao thờm một buớc nhận thức về vai trũ, trật tự cỏc bộ phận trong cõu đối việc thể hiện nội dung, đối với việc liờn kết ý trong văn bản
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: Trật tự cỏc bộ phận trong cõu cú nhiều tỏc dụng: nội dung ý nghĩa, nhấn mạnh trọng tõm thụng
tin, tạo sự liờn kết về nội dung văn bản mạch lạc
2 Kĩ năng: Nhận biết và phõn tớch vai trũ (thụng tin, lien kết văn bản) của cỏc trật tự cỏc bộ phận trong cõu
Khi cõu nằm trong một ngữ cành nhất định Nhận biết sự mơ hồ hay vụ nghĩa của cõu do cỏc bộ phận trong cõu
sắp đặt ở vị trớ khụng thớch hợp Kĩ năng sửa lỗi Sắp xếp một cỏch tối ưu cỏc bộ phận trong cõu khi cõu được dựng trong ngữ cảnh để đạt hiệu quả giỏo tiếp cao
3 Thỏi độ: Luôn có ý thức cân nhắc, lựa chọn trật tự tối ưu cho các bộ phận câu
C PHƯƠNG PHÁP: Phương thức thuyết trình, nêu vấn đề, giảng giải, hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các
câu hỏi gợi mở GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp nêu vấn đề.Tích hợp với đọc văn và làm văn
D TIẾN TRèNH DẠY HỌC
1 OÅn ủũnh lụựp: Kiểm tra sĩ số
2 Kieồm tra: Baứi cũ, bài soạn của học sinh 3 Bài mới:
- Học sinh suy nghĩa cõu hỏi, bổ
sung, ghi chộp Học sinh thảo luận
nhúm, nhận xột trỡnh bày ý kiến cỏ
nhõn để trả lời cõu hỏi theo định
hướng của GV
- Giỏo viờn hỏi học sinh, boồ sung
cho ủaày ủu ỷchốt ý chớnh boồ sung
cho ủaày ủuỷchốt ý chớnh
- GV hướng dẫn HS làm bài tập1
- GV chốt lại
- HS đọc bài tập, trả lời câu hỏi
- GV phát vấn HS trả lời HS đọc bài
tập
- HS chia nhóm nhỏ, trao đổi thảo
luận trả lời câu hỏi cử người trình
bày trước lớp
HS chia 6 nhóm
+Nhóm1,2: trả lời ý a
+Nhóm3,4 trả lời ý b
+Nhóm5,6: trả lời ý c
- HS trao đổi thảo luận trả lời bằng
bảng phụ sau đó cử người trình bày
trước lớp
- Gv gợi ý: để chọn được phương án
tối ưu ta phải xem xét mối quan hệ
của nó với những câu trước và sau
nó
I GIỚI THIỆU CHUNG: Trật tự trong câu đơn
1 Bài tập 1: Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi.
a Sắp xếp như vậy không sai về ngữ pháp và ý nghĩa vì “ rất sắc” và
“ nhỏ” là các thành phần đẳng lập, đồng chức: cùng làm thành phần phụ cho danh từ “ con dao”
Nhưng đặt vào đoạn văn sẽ không phù hợp với mục đích của hành
động: Mục đích đe doạ, uy hiếp đối phương Không thể sắp xếp: “đó
là con dao rất sắc nhưng nhỏ” vì nó không phù hợp mạch ý của câu văn Phần trên của câu văn là: “Hắn móc đủ mọi túi, để tìm cái gì” => Hắn tìm cái gì thì vật đó tất phải nhỏ Từ “nhỏ” phải đứng trước Mặt khác
từ “nhưng” lập mối quan hệ nhượng bộ tăng tiến trong câu: nhưng rất sắc
b Nhằm mục đích dồn trọng tâm thông báo vào từ “ rất sắc” phù
hợp với mục đích đe doạ, uy hiếp Bá Kiến của Chí Phèo
- Việc sắp xếp “nhỏ nhưng rất sắc” có tác dụng giải thích vật hắn đang tìm trong túi áo Đó là vật nhỏ, rất sắc, bổ nghĩa cho con dao đứng trước nó, làm cho ý nghĩa của câu tăng tiến lên và đảm bảo mối liên kết nghĩa trong câu
c Trong tình huống này sự sắp xếp như thế lại là phù hợp bởi mục
đích phủ định tác dụng của con dao đối với việc chặt cây to
- Đó là một con dao nhỏ nhưng rất sắc So với trường hợp: hắn có một con dao nhỏ nhưng rất sắc Dao ấy thì chặt làm sao được cây to này ?
- ý của câu văn đầu là rất sắc (nhấn mạnh)
- ý nghĩa của hai câu sau lại nhấn mạnh “nhỏ” Mà nhỏ thì không chặt
được cành to
Trong mỗi trường hợp trên đây, trật tự sắp xếp các bộ phận câu đều nhằm mục đích:
+ thể hiện ý nghĩa của câu
Lop11.com
Trang 2GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 GV: NGUYỄN NGỌC LIấN
2
GV: Để học sinh trả lời câu hỏi
trong SGK
- GV: Cho H/S đọc đoạn ví dụ SGK
Tr 158
- GVH:Anh(chị)trả lời câu hỏi theo
SGK Tr 159?
- GVH: Cho HS làm theo yêu cầu
trong SGK Tr 158 phần 3 - GV
chuẩn kiến thức
GV: Cho H/S đọc SGKTr 157.
- HS chia 2 dãy: Dãy1 trả lời ý a
Dãy 2 trả lời ý b, cử người trình bày
trước lớp
- HS làm việc cá nhân, trình bày
trước lớp
- H/S đọc SGK Tr 159 H/S đọc
SGK
* BT: Coõ aỏy voõ duyeõn nhửng
khoõng ủeùp Coõ aỏy ủeùp nhửng voõ
duyeõn Ngoõi nhaứ naứy ụỷ xa nhửng
ủeùp, Ngoõi nhaứ naứy ủeùp nhửng ụỷ xa
+ Liên kết ý trong đoạn tức là đảm bảo mối quan hệ ý nghĩa của câu
2 Bài tập2: Lựa chọn trường hợp: “Bạn em nhỏ nhưng rất thông minh Thầy giáo đã đưa bạn ấy vào đội tuyển HS giỏi” Vì: Mối quan hệ
giữa hai câu Câu một nhấn mạnh sự thông minh Có thông minh thầy giáo mới chọn vào đôi tuyển HS giỏi
Cách viết ( A) là phù hợp nhằm nhấn mạnh vào sự thông minh
3 Bài tập 3: Phân tích tác dụng cách sắp xếp khác nhau của thành
phần trạng ngữ chỉ thời gian
a Đoạn văn kể về một sự kiện (Mị bị bắt) cho nên trước tiên là nêu
hoàn cảnh thời gian Câu tiếp theo phần “ Sáng hôm sau” cần đặt ở đầu câu để tiếp nối thời gian Đầu câu: tác dụng là làm cho lời kể rõ ràng theo bước đi của thời gian “Một đêm khuya” rồi đến “sáng hôm sau”
b Chủ thể hành động được nêu trước, phần biểu thị thời gian đặt ở
giữa bởi sự liên kết ý các câu trước đó đều tập trung vào việc: ai là người đẻ ra Chí Phèo Giữa câu: Tác dụng của nó nhấn mạnh vào thời
điểm còn rất sớm Đó là buổi sớm sương chưa tan CP bị bỏ rơi trong lò gạch
c Về ngữ pháp đó không phải là thành phần chính của câu nhưng
nó biểu hiện phần tin mới, trọng tâm thông báo.Điều quan trọng ở câu này là thời gian Mị về làm dâu nên nó được đặt ở cuối câu ( vị trí giành cho những tin quan trọng) Cuối câu: “đã mấy năm” có tác dụng nhấn mạnh, làm rõ về thời gian Mị phải sống trong cảnh con dâu gạt nợ
II.Trật tự trong câu ghép
1 Bài tập 1 a.Vế chỉ nguyên nhân cần đặt sau vế chính vì vế chính tiếp theo câu
trước đang nói về hắn và vế phụ đứng sau liên kết với những câu đi sau:
cụ thể hoá cho một cái gì rất xa xôi Thành phần in đậm đặt ở giữa câu có tác dụng giải thích vì sao CP lại nao nao buồn Vì hắn nhớ lại một thời xa xôi Cái thời xa xôi ấy được lí giải ở câu cuối đoạn
b.Vế chỉ sự nhượng bộ đều là các vế phụ xét về mặt cấu tạo ngữ pháp
nhưng đối với những trường hợp này cần đặt sau để bổ sung một thông tin cần thiết bối cảnh ngoài ngôn ngữ
- Nếu khôi phục toàn bộ câu ghép này:“Thưa cụ! Việc đó là của riêng chị cháu Tuy đối với chị cháu cũng như đối với quan huyện, cháu vẫn
là người chịu ơn Nhưng tuỳ ý chị cháu cư xử, cháu không có quyền hạn bàn tới
- Song tác giả đã cố tình nhấn mạnh nên đã chuyển “Tuy chịu ơn” xuống cuối câu
2.Bài tập2: Cần chọn phương án C => Việc sắp xếp đúng trật tự các
bộ phận trong câu không chỉ có tác dụng tu từ mà còn có tác dụng về các phương diện khác: phân bố thông tin cũ- mới; nhấn mạnh trọng tâm thông báo; đảm bảo sự mạch lạc và li ên kết ý giữa các câu
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- HS đọc kĩ lại bài, tìm trong những bài văn mà mình đã viết có những
đoạn văn nào diễn đạt chưa đung trật tự
- GV chốt lại nội dung bài học, hướng dẫn hs chuẩn bị tiết:
D Rỳt kinh nghiệm………
Lop11.com