Trước sự kiện trên, một số bề tôi của nhà Lê hoặc mang nặng tư tưởng trung quân lỗi thời, hoặc sợ hãi vì chưa hiểu triều đại mới nên có người đã bỏ trốn, hoặc đi ở ẩn, hoặc tự tử,…Quang [r]
Trang 1Tiết: 34 ( lớp 11a5, 11a6 ), 30 (lớp 11a2 ) Ngày soạn: 24 / 10 / 07
CHIẾU CẦU HIỀN ( Ngô Thì Nhậm )
A.Mục tiêu bài học
Giúp Hs:
- Hiểu được tầm tư tưởng mang tính chiến lược, chủ trương tập hợp nhân tài để xây dựng đất nước của vua Quang Trung Qua đó, hs nhận thức được tầm quan trọng của nhân tài đối với quốc gia
- Hiểu thêm đặc điểm của thể chiếu, một thể văn nghị luận trung đại
B.Chuẩn bị
1 Gv: Sgk, Sgv, Stk, soạn giảng
2 Hs: Đọc kĩ bài, soạn bài
C.Tiến trình bài dạy
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Vẻ đẹp của người nông dân nghĩa sĩ trong bài “Văn tế…Cần Giuộc”
3 Bài mới
Gv yêu cầu hs đọc phần tiểu dẫn và rút ra những nét
chính về Ngô Thì Nhậm.Sau đó đánh dấu vào sgk
Gv nói về hoàn cảnh ra đời của bài chiếu
Năm 1788, vua Lê Chiêu Thống rước quân Thanh
vào xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng
đế, lấy hiệu là Quang Trung rồi đem quân ra Bắc
quét sạch 20 vạn giặc Thanh cùng bọn tay sai bán
nước Lê Chiêu Thống và tàn quân chạy theo Tôn Sĩ
Nghị, triều Lê sụp đổ Trước sự kiện trên, một số bề
tôi của nhà Lê hoặc mang nặng tư tưởng trung quân
lỗi thời, hoặc sợ hãi vì chưa hiểu triều đại mới nên có
người đã bỏ trốn, hoặc đi ở ẩn, hoặc tự tử,…Quang
Trung giao cho Ngô thì Nhậm thay mình viết Chiếu
cầu hiền kêu gọi những người tài đức ra giúp nước an
dân
Văn bản thể hiện rõ sự khát khao cầu hiền của nhà
vua trẻ tài đức, qua đó ta thấy được Ngô Thì Nhậm
thật là uyên bác, cao tay trong việc dùng văn bản,
thay mặt nhà vua chiêu hiền đãi sĩ Ông xứng đáng là
người được vua Quang Trung tin cậy
Pv Em hiểu gì về thể loại này?
Giảng Công văn hành chính thời xưa gồm hai loại:
một loại do cấp dưới đệ trình lên nhà vua hoặc triều
đình ( tấu, chương, biểu, sớ, khải,…), một loại do
nhà vua truyền xuống cho bề tôi ( chiếu, mệnh, lệnh,
chế, dụ, cáo, …)
- Chiếu nói chung, chiếu cầu hiền nói riêng thuộc loại
văn nghị luận chính trị - xã hội Mặc dù chiếu thuộc
loại công văn nhà nước, lệnh cho thần dân thực
hiện, nhưng ở đây, đối tượng của bài chiếu là các
bậc hiền tài, hơn nữa đây là cầu, tức là vua Quang
Trung cầu, chứ không phải là lệnh
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả ( Sgk )
2 Hoàn cảnh ra đời của bài chiếu
3 Thể loại: Chiếu
Là một thể văn thư nhà vua dùng để ban bố mệnh lệnh cho thần dân
Lop11.com
Trang 2Gọi 2 Hs đọc văn bản, sau đó yêu cầu hs tìm kết cấu
của bài chiếu
Pv Bài chiếu có thể chia làm mấy phần? nội dung
của từng phần
Yêu cầu hs đọc lại đoạn 1 và nêu cơ sở lí luận của
việc cầu hiền tài
Dg Tác giả vừa tôn vinh bậc thánh hiền của đạo Nho
( như sao sáng), vừa khẳng định với hiền sĩ khắp nơi
rằng triều đại mới là một triều đại dùng đức để cai trị
đất nước
Bình Ngô Thì Nhậm thật cao tay, ông mượn lời
thánh hiền và ý trời để tạo ra một cơ sở lí luận chắc
chắn cho việc cầu hiền cảu triều đình Vừa tôn vinh
người hiền tài lại vừa tôn vinh hoàng đế ( ví vua
Quang Trung với ngôi Bắc Thần, gọi ông là thiên tử)
đã tạo ra một sự tin cậy cho những người hiền chưa
hiểu rõ thời cuộc
4 Kết cấu của “ Chiếu cầu hiền”
Chiếu cầu hiền là một tác phẩm chính luận có kết cấu chặt chẽ, lập luận chắc chắn, lí lẽ sắc bén Bài chiếu chia làm 3 phần:
- Phần 1: (đoạn 1 sgk ): cơ sở lí luận của “chiếu
cầu hiền” ( mượn lời Khổng Tử, viện ý trời làm
cơ sở cho việc cầu hiền)
- Phần 2 (đoạn 2a và 2b ): tình hình thực tiễn và
khao khát cầu hiền của nhà vua
- Phần 3:( đoạn 3 ): Hướng sử dụng người hiền tài
và lời kêu gọi người tài trong thiên hạ ra giúp dân giúp nước
II Phân tích
1 Cơ sở lí luận của “Chiếu cầu hiền”
Đoạn mở đầu tạo ra một tiền đề vững chắc, thuyết phục để cầu hiền
- Mượn ý của Khổng Tử trong sách luận ngữ: Lấy đức mà cai trị đất nước, giống như sao Bắc Đẩu giữ đúng vị trí của mình, các ngôi sao khác sẽ về chầu
- Mượn ý trời, xem việc người hiền tài về chầu thiền tử là lẽ đương nhiên, hợp quy luật Nếu
người hiền tài tự giấu mình là trái ý trời ( Nếu như
che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài mà không được đời dùng thì đó không phải là ý trời sinh ra người hiền vậy).
4 Củng cố
- Bố cục của “ Chiếu cầu hiền”
- Cơ sở lí luận của việc cầu hiền
5 Dặn dò.
Học bài, xem tiếp phần còn lại
Rút kinh nghiệm:
Lop11.com