Về kiến thức - Phát biểu được khái niệm sinh trưởng ở thực vật - Trình bày được đặc điểm các loại mô phân sinh - Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật - Trì[r]
Trang 1Người soạn: Phan Thị Thanh Ngọc (K62A)
Ngày soạn: 07/11/2015
Bài 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT
I Mục tiêu
Học xong bài này HS cần:
1 Về kiến thức
- Phát biểu được khái niệm sinh trưởng ở thực vật
- Trình bày được đặc điểm các loại mô phân sinh
- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật
- Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của thực vật
2 Về kỹ năng
- Rèn luyện được kỹ năng quan sát
- Rèn luyện được kỹ năng tư duy: phân tích, tổng hợp, so sánh, đánh giá, khải quát hóa…
- Rèn luyện được kỹ năng hoạt động nhóm
- Rèn luyện được kỹ năng tự học
3 Về thái độ
- Có ý thức chăm sóc cây trồng để cây sinh trưởng tốt
II Phương pháp dạy học
- Vấn đáp tìm tòi
- Thuyết trình
- Trực quan minh họa
- Làm việc nhóm: Sử dụng phiếu học tập
III Phương tiện dạy học
- SGK
- Phiếu học tập: Các mô phân sinh
Trang 2PHIẾU HỌC TẬP
Lớp: ………
Nhóm: ………
Mô phân sinh Có ở nhóm thực vật Vị trí Chức năng
MPS đỉnh
MPS lóng
MPS bên
Đáp án PHT:
PHIẾU HỌC TẬP
Lớp: …… …
Nhóm: ………
Mô phân sinh Có ở nhóm thực vật Vị trí Chức năng
MPS đỉnh 1 lá mầm và 2 lá mầm Chồi đỉnh, chồi nách, đỉnh rễ Làm cho thân và rễ dài ra
MPS lóng 1 lá mầm Tại các mắt của
thân cây 1 lá mầm Làm cho thân dài ra
IV Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
Trang 33 Dạy bài mới
a Đặt vấn đề
Sinh vật muốn tồn tại và phát triển phải tiến hành trao đổi chất với môi trường và có khả năng phản ứng đối với các kích thích của môi trường để thích nghi Điều này làm cho sinh vật lớn lên, phân hóa và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể Đó chính là quá trình sinh trưởng và phát triển Vậy bản chất của quá trình này là gì? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chương III: Sinh trưởng và phát triển, mục A: Sinh trưởng và phát triển ở thực vật
Để biết được quá trình Sinh trưởng và phát triển của TV được diễn ra như thế nào và nó chịu tác động của những nhân tố nào, chúng ta sẽ học bài 34: Sinh trưởng ở thực vật
b Dạy bài mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm sinh trưởng
- GV: Trong tự nhiên chắc hẳn các em đã được
quan sát rất nhiều sự lớn lên của thực vật xung
quanh mình Hiện tượng đó chính là sự sinh
trưởng
(?) Vậy theo các em sinh trưởng ở thực vật là
gì?
- HS: trả lời
- GV: chính xác hóa kiến thức, ghi bảng
- GV: (?) Ngâm một số hạt đậu trong nước một thời
gian ta thấy kích thước của hạt đậu tăng lên Đó có
phải là sự sinh trưởng không? Tại sao?
- HS: suy nghĩ, trả lời
- GV: chốt kiến thức: Đó không phải là sự sinh
trưởng Vì sự tăng kích thước của hạt đậu ở đây là
do hạt hút nước chứ số lượng TB không tăng lên
Khi đem phơi khô thì hạt đậu lại trở lại trạng thái
ban đầu Đó là 1 quá trình thuận nghịch Còn sinh
trưởng thì không phải là 1 quá trình thuận nghịch
I Khái niệm
- Sinh trưởng ở TV là quá trình tăng lên về mặt kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước của tế bào
Hoạt động 2: Tìm hiểu sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp
- GV: (dẫn dắt)
Quá trình sinh trưởng được thể hiện ở 2 hình thức là
sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp
- GV: Như vừa tìm hiểu ở trên thì sinh trưởng là
quá trình gia tăng về kích thước của cơ thể do
II Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp
1 Các mô phân sinh
Trang 4tăng về số lượng và kích thước của tế bào Vậy
theo các em, liệu có phải tất cả các TB của cơ
thể đều có khả năng phân chia và lớn lên hay
không? Câu trả lời là: Không! Trong cơ thể TV
chỉ có 1 nhóm TB có khả năng phân chia và
được gọi chung là mô phân sinh
(?) Vậy mô phân sinh là gì?
- HS: trả lời
- GV: yêu cầu Hs quan sát hình 34.1 SGK và trả lời
câu hỏi: Mô phân sinh được chia thành mấy loại?
Là những loại nào?
- GV: Để phân biệt được 3 loại mô phân sinh trên,
các em hãy nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm và
hoàn thành PHT trong 3 phút
- HS: thảo luận nhóm, hoàn thành PHT
- GV: Yêu cầu 1 nhóm lên trình bày nội dung PHT
- GV: Nhận xét, chốt lại kiến thức
- GV: dẫn dắt: Sinh trưởng sơ cấp là hình thức sinh
trưởng của thân và rễ theo chiều dài Dựa vào PHT
vừa làm, các em hãy cho cô biết:
+ Sinh trưởng sơ cấp do hoạt động của mô phân
sinh nào? Xảy ra ở nhóm TV nào?
- HS: trả lời
- GV: chốt kiến thức
- GV: Kết quả của sinh trưởng sơ cấp là làm cho
cây dài ra Còn cây to ra là do sinh trưởng thứ cấp,
do hoạt động của mô phân sinh bên
(?) Sinh trưởng thứ cấp chỉ xảy ra ở cây 2 lá mầm
- Mô phân sinh là nhóm các TB chưa phân hóa, duy trì được khả năng nguyên phân
- Mô phân sinh bao gồm:
+ Mô phân sinh đỉnh + Mô phân sinh bên + Mô phân sinh lóng
2 Sinh trưởng sơ cấp
- Là hình thức sinh trưởng của thân và rễ theo chiều dài
- Do hoạt động của mô phân sinh đỉnh
và mô phân sinh lóng (ở cây 1 lá mầm)
- Xảy ra ở cây 1 lá mầm và cây 2 lá mầm
3 Sinh trưởng thứ cấp
- Là hình thức sinh trưởng theo chiều ngang của thân và rễ
- Do hoạt động của mô phân sinh bên
- Xảy ra ở cây 2 lá mầm
Các
mô phân sinh
Có ở nhóm thực vật
Vị trí Chức năng
MPS đỉnh
1 lá mầm
và 2
lá mầm
Chồi đỉnh, chồi nách, đỉnh rễ
Làm cho thân
và rễ dài ra
MPS lóng 1 lá mầm
Tại các mắt của thân cây
1 lá mầm
Làm cho thân dài ra
MPS bên 2 lá mầm Thân, rễ Làm dày thân và rễ
Trang 5Vậy thân cây 1 lá mầm như cau, dừa có to ra hay không? Tại sao?
- HS: suy nghĩ, trả lời
- GV: Có, nhưng chỉ to ra có giới hạn Việc to ra của thân không phải là do các TB phân chia, mà là
do các TB lớn lên
GV: (dẫn dắt) Sinh trưởng thứ cấp làm cho cây to
ra Khi cắt ngang 1 thân cây gỗ, chúng ta sẽ thấy các vòng gỗ với màu sáng và tối khác nhau, hay còn được gọi là vân gỗ (cho Hs quan sát vân gỗ trên thớt)
(?) Hãy nêu ứng dụng của vòng gỗ?
- HS: tính tuổi của cây, làm đồ trang trí
- GV: dựa vào vòng gỗ hàng năm, người ta có thể tính được tuổi của cây, tuy nhiên đó cũng chỉ mang tính chất tương đối Những cây sống ở nơi có khí hậu nhiệt đới điển hình, chúng ta mới có thể tính được tuổi của cây 1 cách chính xác
- Vân gỗ càng uốn lượn, càng ngoằn nghèo, càng có hình thù kì lạ thì càng có giá trị VD như gỗ sưa, 1
đồ vật làm bằng gỗ sưa có thể có giá trị trăm triệu, thậm chí là hàng tỷ đồng
Hoạt động 3: Tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của thực vật
Trang 6GV: (dẫn dắt) Cha ông ta có câu “Nhất nước, nhì
phân, tam cần, tứ giống” để nói về vai trò của các
nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của TV Để hiểu
rõ hơn về vai trò của các nhân tố ảnh hưởng đến
sinh trưởng của TV, chúng ta sẽ tìm hiểu mục 4
Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng
GV: Dựa vào nguồn gốc người ta chia các nhân tố
ảnh hưởng đến sinh trưởng của TV làm 2 nhóm:
nhân tố bên trong và nhân tố bên ngoài
(?) Hãy kể tên các nhân tố bên trong ảnh hưởng đến
sinh trưởng của TV?
- HS: trả lời
- GV: bổ sung: Đặc điểm di truyền của từng loài
cây: có cây sinh trưởng nhanh (tre), có cây sinh
trưởng chậm (lim) Ngoài ra tùy từng giai đoạn phát
triển của cây mà sự sinh trưởng diễn ra khác nhau
+ Hoocmon TV cũng ảnh hưởng đến tốc độ sinh
trưởng của TV, chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơn ở bài
sau
(dẫn dắt) Bên cạnh đó, các nhân tố bên ngoài cũng
ảnh hưởng mạnh mẽ đến sinh trưởng của TV
(?) Hãy kể tên các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến
sinh trưởng của TV?
- HS: trả lời
- GV: Nhiệt độ ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng ở
TV VD: ngô ở các mức nhiệt độ khác nhau thì cây
sẽ sinh trưởng khác khau
- (?) Đối với mỗi nhân tố trên, phải làm gì để cây
- HS: trả lời
- GV: bổ sung, góp ý
4 Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng
a Nhân tố bên trong
- Đặc điểm di truyền
- Hoocmon TV
b Nhân tố bên ngoài
vào thực tiễn
Nhiệt độ Trồng cây đúng mùa
vụ Hàm lượng nước Chế độ tưới tiêu hợp lý Ánh sáng Cung cấp đủ ánh sáng
cho cây quang hợp
tơi xốp đất,…
Dinh dưỡng khoáng Chế độ bón phân hợp lý
4 Củng cố
- Trả lời các câu hỏi cuối bài
- Đọc phần ghi nhớ SGK – 138
- Câu hỏi thêm + Vì sao thân cây ngô, lúa… thường có thiết diện nhỏ? ( Do là cây một lá mầm => chỉ có sinh trưởng sơ cấp, không có sinh trưởng thứ cấp)
5 Dặn dò
- Học bài, xem lại bài
- Chuẩn bị bài mới