mïa thu xuÊt hiÖn nhiÒu gam mµu xanh gợi cảm giác se lạnh: độ xanh trong của nước, độ xanh biếc của sóng, độ xanh ng¾t cña trêi=> c¸i se l¹nh cña c¶nh thu, cña ao thu, cña trêi thu thÊm [r]
Trang 1Tiết theo PPCT: 06
câu cá mùa thu
thu điếu
-Nguyễn Khuyến
Ngày soạn: 17 08.10
Ngày giảng:
Sĩ số:
A Mục tiêu bài học
Qua giờ giảng nhằm giúp HS:
1 Cảm nhận !" vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam vùng đồng bằng Bắc Bộ
2 Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: tấm lòng yêu thiên nhiên, quê < đất =": tâm trạng thời thế
3 Thấy !" tài năng thơ Nôm của Nguyễn Khuyến với bút pháp nghệ thuật tat cảnh tả tình, nghệ thuật gieo vần và sử dụng từ ngữ
B Phương tiện thực hiện
- Chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ văn 11
- SGK, SGV
- Bài tập Ngữ Văn 11
- Giới thiệu giáo án 11
- Thơ Nguyễn KhuyếnC Cách thức tiến hành
- Đọc hiểu
- Đàm thoại phát vấn
- Thuyết giảng
D Tiến trình giờ giảng
1 ổn định
2 KTBC
GV: đọc thuộc lòng bài thơ "Tự tình II" của Hồ Xuân <U cho biết những
đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của tác phẩm?
* Yêu cầu:
- Nghệ thuật:
+ Từ ngữ giản dị, đặc sắc + Hình ảnh giàu sức gợi + Nghệ thuật đảo ngữ, tăng tiến vận dụng linh hoạt
- Nội dung:
Trang 2gắng ! # < lên vẫn bị rơi vào bi kịch
+ Khát vọng sống và khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân <
3 GTBM
4 Hoạt động dạy - học
GV: yêu cầu HS đọc phần Tiểu dẫn ->
Nêu những nét chính trong cuộc đời của
Nguyễn Khuyến?
HS trả lời GV ghi bảng
GV: con Nguyễn Khuyến có điểm
gì đáng chú ý?
HS trả lời GV chốt lại
GV: Trình bày những điểm cần * ý
trong sự nghiệp sáng tác của Nguyễn
Khuyến?
HS trả lời GV ghi bảng
I khái quát về tác giả và tác phẩm
1 Tác giả
a Cuộc đời và con người
- (1835 - 1909) hiệu: Quế Sơn, nhỏ: Nguyễn Thắng
- Xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo
- 1864: đỗ đầu kì thi <: mấy kì sau thi tiếp: > ! -> 1871 đỗ đầu cả thi Hội
và thi Đình -> Tam nguyên yên đổ
- Đỗ đạt cao chỉ làm quan hơn 10 năm còn phần lớn cuộc đời là dạy học và sống thanh bạch ở quê nhà
yêu =" < dân
b Sự nghiệp
- Hình thức văn tự sáng tác: Hán + Nôm
- Khối * ! tác phẩm: trên 800 bài gồm thơ văn, câu đối chủ yếu là thơ
- Nội dung thơ:
+ Yêu quê <: đất =": gia đình, bạn bè
+ Phản ánh cuộc sống của con khổ cực, thuần hậu, chất phác
+ Châm biếm đả kích thực dân xâm * !":
Trang 3GV: đọc văn bản -> gọi HS đọc và nhận
xét -> cho biết xuất xứ của tác phẩm?
HS trả lời GV ghi bảng
GV: Xỏc định bố cục của tỏc phẩm?
GV: Định = cách đọc hiểu văn bản
theo chủ đề cho học sinh
GV: Nhà thơ đón nhận cảnh thu từ điểm
nhìn nào? Từ điểm nhìn đó tác giả miêu
tả cảnh sắc thu thế nào?
HS trả lời GV ghi bảng
GV: Em có nhận xét gì về cánh sắc mùa
thu?
HS trả lời GV chốt lại
tầng lớp thống trị + Bộc lộ tấm lòng ái đối với dân, với
="
- Đóng góp của Nguyễn Khuyến
2 Tác phẩm
- Xuất xứ: Nằm trong chùm 3 bài thơ thu của Nguyễn Khuyến: Thu điếu, Thu vịnh, Thu ẩm
- Bố cục: + 6 cõu đầu: cảnh thu
+ 2 cõu kết: tỡnh thu
II Đọc hiểu văn bản
1 Cảnh thu.
- Điểm nhìn đón nhận cảnh thu: ao thu: từ một khung ao hẹp không gian mùa thu, cảnh sắc mùa thu mở ra nhiều = thật sinh động
- Cảnh sắc thu:+ =" trong veo
+ sóng biếc
+ trời xanh ngắt -> cảnh sắc thu !" gợi vẽ ở < diện màu sắc
+Sóng: hơi gợn tí
+Lá vàng: khẽ vèo
+Tầng mây: lơ lửng -> Cảnh !" gợi vẽ ở < diện nét, chuyển động
=> Không khí mùa thu !" gợi lên từ sự dịu nhẹ, thanh sơ của cảnh vật Cảnh thu
ở đây điển hình cho mùa thu của làng cảnh Việt Nam Nét riêng của làng quê Bắc Bộ, cái hồn dân dã !" gợi lên từ khung ao hẹp, từ ngõ trúc quanh co, từ
Trang 4GV: Không gian mùa thu !" tác giả
miêu tả thế nào? Các chuyển động ra
sao?
HS tìm chi tiết GV ghi bảng
GV: theo em âm thanh tiếng cá đớp mồi
có tác dụng gì?
HS: nổi bật hơn cảnh vắng vẻ
GV: từ thời gian và các chuyển động đó,
em có nhận xét gì về cảnh sắc mùa thu?
HS: đẹp và vắng
GV:Theo em, mục đích của tác giả ở tác
phẩm này có phải tập trung vào việc câu
cá không? mục đích ở đay là gì?
HS: không
GV: DG: cõi lòng nhà thơ yên tĩnh,vắng
lặng Tĩnh lặng trong sự cảm nhận độ
trong veo của =": cái hơi gợn tí của
sóng,độ rơi khe khẽ của lá Đặc biệt sự
tĩnh lặng trong tâm hồn thi nhân !" gợi
lên một cách sâu sắc từ âm thanh tiếng cá
đớp mồi I = chân bèo Cái động rất nhỏ
ở ngoại cảnh lại gây ấn ! đậm đến
thế là bởi tâm cảnh đang trong sự tĩnh
lặng tuyệt đối
Không gian tĩnh lặng đem đến sự cảm
nhận về một nỗi cô quạnh, uẩn khúc trong
tâm hồn nhà thơ Trong bức tranh câu cá
cánh bèo
+ Ngõ trúc quanh co khách vắng teo -> không gian thu tĩnh lặng, vắng : vắng tiếng
+ Sóng: hơi gợn Các chuyển động rất nhẹ + Mây: lơ lửng , rất khẽ, không đủ để + Lá: khẽ tạo âm thanh
+ Âm thanh tiếng cá đớp mồi tăng thêm
sự yên ắng, tĩnh mịch của cảnh vật
=> Cảnh sắc thu: đẹp tĩnh lặng và
! buồn
2 Tình thu.
- Nói chuyện câu cá là để đón nhận trời thu, cảnh thu vào cỗi lòng
Trang 5mùa thu xuất hiện nhiều gam màu xanh
gợi cảm giác se lạnh: độ xanh trong của
=": độ xanh biếc của sóng, độ xanh
ngắt của trời=> cái se lạnh của cảnh thu,
của ao thu, của trời thu thấm vào tâm hồn
của nhà thơ và cái lạnh từ tâm hồn nhà
thơ lan toả ra cảnh vật
? ẩn đằng sau bức tranh thu là tâm trạng
gì của Nguyễn Khuyến?
GV: Nhận xét gì về ngôn ngữ trong tác
phẩm?
? Nhận xét gì về cách gieo vần, hình ảnh
thơ?
GV:DG: Dùng tiếng cá đớp mồi- nét động
duy nhất để gợi cái yên ắng cúa cảnh vật,
cái tĩnh lặng của tâm trạng
? Nội dung chủ đạo trong toàn bộ tác
phẩm là gì?
- Tâm trạng của Nguyễn Khuyến: tấm lòng thiết tha gắn bó với quê < đất
=" - tấm lòng yêu =" thầm kín không kém phần sâu sắc của nhà thơ
3 Tổng kết.
a Nghệ thuật.
- Ngôn ngữ: giản dị, trong sáng, có khả năng diễn tả những biểu hiện tinh tế của
sự vật, những uẩn khúc của tâm trạng
- Gieo vần: "eo": tử vận:oái oăm,khó làm -> tác giả sử dụng một cách thần tình,diễn tả một không gian vắng lặng, thu nhỏ dần phù hợp với tâm trạng đầy uẩn khúc cá nhân
- Hình ảnh thơ: giản dị, đậm đà chất dân tộc: chiếc thuyền, ngõ trúc, cánh bèo
- Nghệ thuật: lấy động tả tĩnh
b Nội dung:
- Cảnh sắc mùa thu của đồng bằng Bắc Bộ: cảnh đẹp phẳng phất buồn
- Phản ánh tình yêu thiên nhiên đất ="
và tâm sự thời thế của tác giả
4 Củng cố, dặn dò:
- Nhắc lại các đơn vị kiến thức đã học
- Học và soạn bài tiêp theo