- Cách vào đề thẳng thắn, gây ấn tượng mạnh mẽ cho người nghe: + Trước hết đối tượng hướng tới của bài diễn thuyết là những người trực tiếp nghe tác giả nói vào đêm 19 – 11 – 1925, sau đ[r]
Trang 1Tiết: 103 – 104
Ngày soạn: ………
Ngày dạy:………….
VỀ LUÂN LÍ XÃ HỘI Ở NƯỚC TA.
( Trích Đạo đức và luân lí Đơng Tây).
Phan Châu Trinh
I MỤC TIÊU.
- Giúp học sinh cảm nhận được tinh thần yêu nước, tư tưởng tiến bộ của Phan Châu Trinh khi kêu
gọi xây dựng nền luân lí xã hội ở nước ta, hiểu nghệ thuật viết văn chính luận
- Đọc –hiểu, phân tích lập luận trong bài văn chính luận.
- Cĩ ý niệm về phong cách chính luận của một tác giả cụ thể
II.PHƯƠNG PHÁP
III CHUẨN BỊ
- Thầy: Đọc tài liệu tham khảo, SGV, SGK
- Trò: Đọc SGK, học bài cũ, soạn bài mới.
IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
So sánh tính cách, thái độ, cách cư xử của hai nhân vật: Gia- ve và Giăng Van-giăng trong
đoạn trích Người cầm quyền khơi phục uy quyền?
2.Giảng bài mới:
10 Hoạt động 1:
Hướng dẫn học
sinh đọc- hiểu khái
quát.
GV: Gọi học sinh
đọc tiểu dẫn SGK,
sau đĩ yêu cầu học
sinh tĩm tắt vài nét
về tác giả và đoạn
trích
GV:Theo em, đại ý
của đoạn trích là gì?
GV: Em thử nêu đặc
điểm của văn chính
luận?
Hoạt động 1:HS:
Đọc tiểu dẫn SGK, tĩm tắt vài nét về tác giả và đoạn trích
HS: Thảo luận, trả lời
đại ý của đoạn trích
HS: Suy nghĩ, phát
biểu:
Thơng thường một bài văn chính luận thường hướng tới luận bàn về thực trạng, nguyên nhân và hướng khắc phục, giải quyết trước những vấn đề chính trị- xã hội, đơi khi cịn bình luận, liên tưởng, mở rộng về những gì cĩ liên quan tới vấn đề ấy.
I Đọc – hiểu khái quát.
1 Tác giả.
- Phan Châu Trinh ( 1872 – 1926), quê ở xã Tam Lộc, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam -Ơng là một người cĩ lịng yêu nước nồng nàn
-Sinh ra giữa lúc nước nhà bị đơ hộ, Phan Châu Trinh sớm tìm cho mình con đường cứu nước, cứu dân
–Tuy sự nghiệp khơng thành nhưng nhiệt huyết cứu nước của ơng rất đáng khâm phục
- Phan Châu Trinh luơn cĩ ý thức dùng văn chương phục vụ cho cách mạng
- Tác phẩm của Ơng thấm nhuần tư tưởng yêu nước và tinh thần dân chủ
- Tác phẩm chính: SGK.
2.Đoạn trích.
- Vị trí: Đoạn trích thuộc phần ba của bài Đạo
đức và luân lí Đơng Tây
- Đại ý đoạn trích: Người nước ta cịn hồn tồn xa lạ với khái niệm luân lí xã hội và điều kiện để xây dựng luân lí xã hội ở Việt Nam
Trang 2cũng chưa có, bởi dân không biết đoàn thể, không trọng công ích mà tình trạng này lại có nguyên nhân từ sự manh tâm phá hoại đoàn thể của đám quan trường
70 Hoạt động 2:
Hướng dẫn đọc-
hiểu chi tiết.
GV: Yêu cầu học
sinh đọc văn bản
GV: Em hãy tóm tắt
lập luận của Phan
Châu Trinh trong
đoạn trích? Những
nguyên nhân nào
khiến nước ta chưa
có nền luân lí xã
hội?
GV: Cách lập luận
như trên đã bộc lộ
chủ đề tư tưởng của
đoạn trích ra sao?
GV: Em hãy phân
tích nghệ thuật diễn
thuyết của tác giả
trong đoạn trích?
- Cách vào đề của
tác giả có gì độc
đáo?
- Những thủ pháp
nghệ thuật được sử
dụng trong đoạn
trích có tác dụng gì?
-Tác giả đã so sánh
bên Âu châu, bên
Pháp với bên ta về
điều gì?
Hoạt động 2:HS Đọc
văn bản
HS: Thảo luận, trả
lời: Lập luận của Phan Châu Trinh trong đoạn trích:
Thực trạng – nguyên nhân- giải pháp khắc phục
Chủ đề tư tưởng của đoạn trích là cần phải truyền bá chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam để gây dựng đoàn thể vì sự tiến
bộ, hướng tới mục đích giành độc lập, tự do.
HS: phân tích nghệ
thuật diễn thuyết của tác giả:
- Cách vào đề thẳng thấn, gây ấn tượng.
- Những thủ pháp nghệ thuật: So sánh, ví von.
- Tác giả so sánh bên Âu
châu, bên Pháp với bên
ta về: Quan niệm, nguyên
tắc cốt yếu của luân lí xã hội là “ý thức nghĩa vụ giữa người với người”.
II Đọc – hiểu chi tiết.
1 Lập luận của tác giả trong đoạn trích Theo trình tự ba phần như sau:
- Luân lí xã hội ở nước ta tuyệt nhiên chưa có, mọi người chưa có ý niệm gì về luân lí xã hội
- Nguyên nhân :
+ Ý thức đoàn thể xưa cũng đã có nhưng nay dần dần bị sa sút
+ Là do dân ta thiếu ý thức đoàn thể, chưa biết giữ gìn quyền lợi chung, chưa biết bênh vực nhau
+ Bọn quan lại không muốn dân ta có tinh thần đoàn thể mà dân càng nô lệ thì ngôi vua càng lâu dài, quan lại càng phú quý
- Muốn nước Việt Nam được tự do, độc lập thì trước hết phải tuyên truyền xã hội chủ nghĩa, phải có đoàn thể để lo công ích, mọi người lo cho quyền lợi của nhau
=> Chủ đề tư tưởng của đoạn trích là cần phải truyền bá chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam để gây dựng đoàn thể vì sự tiến bộ, hướng tới mục đích giành độc lập, tự do
2 Nghệ thuật diễn thuyết của tác giả.
- Cách vào đề thẳng thắn, gây ấn tượng mạnh
mẽ cho người nghe:
+ Trước hết đối tượng hướng tới của bài diễn thuyết là những người trực tiếp nghe tác giả nói vào đêm 19 – 11 – 1925, sau đó là toàn
thể đồng bào:người nước mình, anh em, dân
Việt Nam,…
+ Tác giả dùng cách nói phủ định: Xã hội
luân lí thật ở nước ta tuyệt nhiên không ai biết đến, so với quốc gia luân lí thì người mình còn dốt nát hơn nhiều
+ Bác bỏ những cách hiểu đơn giản thậm chí
xuyên tạc của không ít người: Một tiếng bè
bạn không thể thay cho một xã hội luân lí được, cho nên không cần cắt nghĩa làm gì
- Tác giả đã so sánh bên Âu châu, bên Pháp,
với bên mình về quan niệm, nguyên tắc cốt
yếu của luân lí xã hội là “ý thức nghĩa vụ giữa người với người”
+ Theo tác giả, cái xã hội chủ nghĩa bên Âu
châu luôn đề cao dân chủ, coi trọng sự bình
đẳng của con người, không chỉ quan tâm đến từng gia đình, quốc gia mà đến cả thể giới
Trang 3GV: Theo Phan
Châu Trinh, nguyên
nhân của tình trạng
dân khơng biết đồn
thể, khơng trọng
cơng ích là gì?
GV: Theo tác giả,
làm thế nào để gây
dựng một xã hội
luân lí?
GV: Em hãy nhận
xét về giọng điệu,
lời lẽ và mạch cảm
xúc trong bài diễn
thuyết?
GV: Thái độ, tình
cảm của tác giả
được thể hiện trong
đoạn trích như thế
nào?
-Lũ quan lại phản động, tham quyền cố vị
- Dân chưa cĩ ý thức đồn thể
HS: Thảo luận phát
biểu: Xĩa bỏ chế độ vua quan chuyên chế, gây dựng tinh thần đồn thể vì sự tiến
bộ, truyền bá xã hội chủ
nghĩa mới là con đường đi
đúng đắn, tất yếu để đất nước Việt Nam cĩ tự do, độc lập, cĩ tương lai tươi sáng.
HS: Thảo luận trả lời.
- Lên án bọn vua quan chuyên chế.
- Kêu gọi thiết lập một nền luân lí.
- Tinh thần yêu nước của tác giả.
+ Cịn bên mình thì Người nước ta khơng
hiểu cái nghĩa vụ lồi người ăn ở với lồi người, khơng biết cái nghĩa vụ của mỗi người
trong nước đối với nhau,…Cĩ hiện tượng ấy
là do người nước mình thiếu ý thức đồn thể
- Nguyên nhân của tình trạng dân khơng biết
đồn thể, khơng trọng cơng ích:
+ Lũ vua quan phản động, ham quyền tước,
địa vị, nên tìm mọi cách phá tan đồn thể của
quốc dân
+ Dân khơng cĩ ý thức đồn thể, thừa cơ cho bọn quan lại lộng hành, vơ véc
- Do đĩ, chỉ cĩ thể xĩa bỏ chế độ vua quan chuyên chế, gây dựng tinh thần đồn thể vì sự
tiến bộ, truyền bá xã hội chủ nghĩa mới là con
đường đi đúng đắn, tất yếu để đất nước Việt Nam cĩ tự do, độc lập, cĩ tương lai tươi sáng
* Nghệ thuật: Đoạn trích luơn cĩ sự kết hợp
chặt chẽ giữa yếu tố nghị luận và biểu cảm, giọng văn hùng hồn nhưng từ tốn, lời lẽ nhẹ nhàng nhưng sắc bén, cĩ sức thuyết phục cao
3.Thái độ, tình cảm của tác giả trong đoạn trích.
- Kịch liệt lên án chế độ vua quan chuyên chế với thái độ khinh bỉ và căm phẫn sâu sắc -Tha thiết kêu gọi mọi người cần phải gây dựng một xã hội luân lí, bình đẳng vì độc lập,
tự do
- Thể hiện tinh thần dân chủ của một nhà yêu nước luơn trăn trở về tương lai của dân tộc
5 Hoạt động 3:
Hướng dẫn học
sinh tự tổng kết.
GV: Yêu cầu học
sinh đọc kĩ ghi nhớ
SGK
Hoạt động 3:
HS Đọc thuộc ghi
nhớ SGK
III Tổng kết.
Hướng vào ghi nhớ SGK.
3 Củng cố Nắm vững nghệ thuật diễn thuyết của đoạn trích.
4.dặn dò
Bài tập về nhà: Nêu cảm nhận của anh (chị) về hình tượng nhà chí sĩ cách mạng Phan
Châu Trinh